📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
2.89 ଅଯୋଧ୍ଯାକାଣ୍ଡ - ଏକୋନନଵତିତମ ସର୍ଗଃ
2.89 Ayodhyakanda - Ekonanavatitama Sargah
Valmiki Oriya
ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ରାମାଯଣେ ଅଯୋଧ୍ଯାକାଣ୍ଡମ୍ ।
ଅଥ ଏକୋନନଵତିତମସ୍ସର୍ଗଃ ।
ଉଷ୍ଯ ରାତ୍ରିଂ ତୁ ତତ୍ରୈଵ ଗଙ୍ଗାକୂଲେ ସ ରାଘଵଃ ।
ଭରତଃ କାଲ୍ଯମୁତ୍ଥାଯ ଶତ୍ରୁଘ୍ନମିଦମବ୍ରଵୀତ୍ ॥ 1 ॥
ଶତ୍ରୁଘ୍ନୋତ୍ତିଷ୍ଠ କିଂ ଶେଷେ ନିଷାଦାଧିପତିଂ ଗୁହମ୍ ।
ଶୀଘ୍ରମାନଯ ଭଦ୍ରଂ ତେ ତାରଯିଷ୍ଯତି ଵାହିନୀମ୍ ॥ 2 ॥
ଜାଗର୍ମି ନାହଂ ସ୍ଵପିମି ତମେଵାଽର୍ଯଂ ଵିଚିନ୍ତଯନ୍ ।
ଇତ୍ଯେଵମବ୍ରଵୀଦ୍ଭ୍ରାତ୍ତା ଶତ୍ରୁଘ୍ନୋଽପି ପ୍ରଚୋଦିତଃ ॥ 3 ॥
ଇତି ସଂଵଦତୋରେଵମନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ନରସିଂହଯୋଃ ।
ଆଗମ୍ଯ ପ୍ରାଞ୍ଜଲିଃ କାଲେ ଗୁହୋ ଭରତମବ୍ରଵୀତ୍ ॥ 4 ॥
କଚ୍ଚିତ୍ସୁଖଂ ନଦୀତୀରେଽଵାତ୍ସୀଃ କାକୁତ୍ସ୍ଥ ଶର୍ଵରୀମ୍ ।
କଚ୍ଚିତ୍ତେ ସହ ସୈନ୍ଯସ୍ଯ ତାଵତ୍ସର୍ଵମନାମଯମ୍ ॥ 5 ॥
ଗୁହସ୍ଯ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତତ୍ତୁ ସ୍ନେହାଦୁଦୀରିତମ୍ ।
ରାମସ୍ଯାନୁଵଶୋ ଵାକ୍ଯଂ ଭରତୋଽପୀଦମବ୍ରଵୀତ୍ ॥ 6 ॥
ସୁଖା ନ ଶ୍ଶର୍ଵରୀ ରାଜନ୍ ପୂଜିତାଶ୍ଚାପି ତେ ଵଯମ୍ ।
ଗଙ୍ଗାଂ ତୁ ନୌଭିର୍ବହ୍ଵୀଭିର୍ଦାଶାସ୍ସନ୍ତାରଯନ୍ତୁ ନଃ ॥ 7 ॥
ତତୋ ଗୁହ ସ୍ସନ୍ତ୍ଵରିତଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଭରତଶାସନମ୍ ।
ପ୍ରତି ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ନଗରଂ ତଂ ଜ୍ଞାତିଜନମବ୍ରଵୀତ୍ ॥ 8 ॥
ଉତ୍ତିଷ୍ଠତ ପ୍ରବୁଧ୍ଯଧ୍ଵଂ ଭଦ୍ରମସ୍ତୁ ଚ ଵସ୍ସଦା ।
ନାଵ ସ୍ସମନୁକର୍ଷଧ୍ଵଂ ତାରଯିଷ୍ଯାମ ଵାହିନୀମ୍ ॥ 9 ॥
ତେ ତଥୋକ୍ତା ସ୍ସମୁତ୍ଥାଯ ତ୍ଵରିତା ରାଜଶାସନାତ୍ ।
ପଞ୍ଚନାଵାଂ ଶତାନ୍ଯାଶୁ ସମାନିନ୍ଯୁସ୍ସମନ୍ତତଃ ॥ 10 ॥
ଅନ୍ଯା ସ୍ସ୍ଵସ୍ତିକଵିଜ୍ଞେଯା ମହାଘଣ୍ଟାଧରା ଵରାଃ ।
ଶୋଭମାନାଃ ପତାକାଭିର୍ଯୁକ୍ତଵାତାସ୍ସୁସଂହତାଃ ॥ 11 ॥
ତତ ସ୍ସ୍ଵସ୍ତିକଵିଜ୍ଞେଯାଂ ପାଣ୍ଡୁକମ୍ବଲସଂଵୃତାମ୍ ।
ସନନ୍ଦିଘୋଷାଂ କଲ୍ଯାଣୀଂ ଗୁହୋ ନାଵମୁପାହରତ୍ ॥ 12 ॥
ତାମାରୁରୋହ ଭରତଶ୍ଶତ୍ରୁଘ୍ନଶ୍ଚ ମହାବଲଃ ।
କୌସଲ୍ଯା ଚ ସୁମିତ୍ରା ଚ ଯାଶ୍ଚାନ୍ଯା ରାଜଯୋଷିତଃ ॥ 13 ॥
ପୁରୋହିତଶ୍ଚ ତତ୍ପୂର୍ଵଂ ଗୁରଵୋ ବ୍ରାହ୍ମଣାଶ୍ଚ ଯେ ।
ଅନନ୍ତରଂ ରାଜଦାରାସ୍ତଦୈଵ ଶକଟାପଣାଃ ॥ 14 ॥
ଆଵାସମାଦୀପଯତାଂ ତୀର୍ଥଂ ଚାପ୍ଯଵଗାହତାମ୍ ।
ଭାଣ୍ଡାନି ଚାଦଦାନାନାଂ ଘୋଷସ୍ତ୍ରିଦିଵମସ୍ପୃଶତ୍ ॥ 15 ॥
ପତାକିନ୍ଯସ୍ତୁ ତା ନାଵସ୍ସ୍ଵଯଂ ଦାଶୈରଧିଷ୍ଠିତାଃ ।
ଵହନ୍ତ୍ଯୋ ଜନମାରୂଢଂ ତଦା ସମ୍ପେତୁରାଶୁଗାଃ ॥ 16 ॥
ନାରୀଣାମଭିପୂର୍ଣା ସ୍ତୁ କାଶ୍ଚିତ୍ କାଶ୍ଚିଚ୍ଚ ଵାଜିନାମ୍ ।
କାଶ୍ଚିଦତ୍ର ଵହନ୍ତି ସ୍ମ ଯାନଯୁଗ୍ଯଂ ମହାଧନମ୍ ॥ 17 ॥
ତା ସ୍ସ୍ମ ଗତ୍ଵା ପରଂ ତୀରମଵରୋପ୍ଯ ଚ ତଂ ଜନମ୍ ।
ନିଵୃତ୍ତାଃ କାଣ୍ଡଚିତ୍ରାଣି କ୍ରିଯନ୍ତେ ଦାଶବନ୍ଧୁଭିଃ ॥ 18 ॥
ସଵୈଜଯନ୍ତାସ୍ତୁ ଗଜା ଗଜାରୋହପ୍ରଚୋଦିତାଃ ।
ତରନ୍ତ ସ୍ସ୍ମ ପ୍ରକାଶନ୍ତେ ସଧ୍ଵଜା ଇଵ ପର୍ଵତାଃ ॥ 19 ॥
ନାଵସ୍ତ୍ଵାରୁରୁହୁଶ୍ଚାନ୍ଯେ ପ୍ଲଵୈସ୍ତେରୁ ସ୍ତଥାପରେ ।
ଅନ୍ଯେ କୁମ୍ଭଘଟୈସ୍ତେରୁରନ୍ଯେତେରୁଶ୍ଚ ବାହୁଭିଃ ॥ 20 ॥
ସା ପୁଣ୍ଯା ଧ୍ଵଜିନୀ ଗଙ୍ଗାଂ ଦାଶୈସ୍ସନ୍ତାରିତା ସ୍ଵଯମ୍ ।
ମୈତ୍ରେ ମୁହୂର୍ତେ ପ୍ରଯଯୌ ପ୍ରଯାଗଵନମୁତ୍ତମମ୍ ॥ 21 ॥
ଆଶ୍ଵାସଯିତ୍ଵା ଚ ଚମୂଂ ମହାତ୍ମା ନିଵେଶଯିତ୍ଵା ଚ ଯଥୋପଜୋଷମ୍ ।
ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ଭରଦ୍ଵାଜମୃଷିପ୍ରଵର୍ଯ ମୃତ୍ଵିଗ୍ଵୃତସ୍ସନ୍ଭରତଃ ପ୍ରତସ୍ଥେ ॥ 22 ॥
ସ ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ଯାଽଶ୍ରମମଭ୍ଯୁପେତ୍ଯ ମହାତ୍ମନୋ ଦେଵପୁରୋହିତସ୍ଯ ।
ଦଦର୍ଶ ରମ୍ଯୋଟଜଵୃକ୍ଷଷଣ୍ଡଂ ମହଦ୍ଵନଂ ଵିପ୍ରଵରସ୍ଯ ରମ୍ଯମ୍ ॥ 23 ॥
ଇତ୍ଯାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାଯଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ଆଦିକାଵ୍ଯେ ଅଯୋଧ୍ଯାକାଣ୍ଡେ ଏକୋନନଵତିତମସ୍ସର୍ଗଃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe ayodhyākāṇḍam |
atha ekonanavatitamassargaḥ |
uṣya rātriṃ tu tatraiva gaṅgākūle sa rāghavaḥ |
bharataḥ kālyamutthāya śatrughnamidamabravīt || 1 ||
śatrughnottiṣṭha kiṃ śeṣe niṣādādhipatiṃ guham |
śīghramānaya bhadraṃ te tārayiṣyati vāhinīm || 2 ||
jāgarmi nāhaṃ svapimi tamevā'ryaṃ vicintayan |
ityevamabravīdbhrāttā śatrughno'pi pracoditaḥ || 3 ||
iti saṃvadatorevamanyonyaṃ narasiṃhayoḥ |
āgamya prāñjaliḥ kāle guho bharatamabravīt || 4 ||
kaccitsukhaṃ nadītīre'vātsīḥ kākutstha śarvarīm |
kaccitte saha sainyasya tāvatsarvamanāmayam || 5 ||
guhasya vacanaṃ śrutvā tattu snehādudīritam |
rāmasyānuvaśo vākyaṃ bharato'pīdamabravīt || 6 ||
sukhā na śśarvarī rājan pūjitāścāpi te vayam |
gaṅgāṃ tu naubhirbahvībhirdāśāssantārayantu naḥ || 7 ||
tato guha ssantvaritaṃ śrutvā bharataśāsanam |
prati praviśya nagaraṃ taṃ jñātijanamabravīt || 8 ||
uttiṣṭhata prabudhyadhvaṃ bhadramastu ca vassadā |
nāva ssamanukarṣadhvaṃ tārayiṣyāma vāhinīm || 9 ||
te tathoktā ssamutthāya tvaritā rājaśāsanāt |
pañcanāvāṃ śatānyāśu samāninyussamantataḥ || 10 ||
anyā ssvastikavijñeyā mahāghaṇṭādharā varāḥ |
śobhamānāḥ patākābhiryuktavātāssusaṃhatāḥ || 11 ||
tata ssvastikavijñeyāṃ pāṇḍukambalasaṃvṛtām |
sanandighoṣāṃ kalyāṇīṃ guho nāvamupāharat || 12 ||
tāmāruroha bharataśśatrughnaśca mahābalaḥ |
kausalyā ca sumitrā ca yāścānyā rājayoṣitaḥ || 13 ||
purohitaśca tatpūrvaṃ guravo brāhmaṇāśca ye |
anantaraṃ rājadārāstadaiva śakaṭāpaṇāḥ || 14 ||
āvāsamādīpayatāṃ tīrthaṃ cāpyavagāhatām |
bhāṇḍāni cādadānānāṃ ghoṣastridivamaspṛśat || 15 ||
patākinyastu tā nāvassvayaṃ dāśairadhiṣṭhitāḥ |
vahantyo janamārūḍhaṃ tadā sampeturāśugāḥ || 16 ||
nārīṇāmabhipūrṇā stu kāścit kāścicca vājinām |
kāścidatra vahanti sma yānayugyaṃ mahādhanam || 17 ||
tā ssma gatvā paraṃ tīramavaropya ca taṃ janam |
nivṛttāḥ kāṇḍacitrāṇi kriyante dāśabandhubhiḥ || 18 ||
savaijayantāstu gajā gajārohapracoditāḥ |
taranta ssma prakāśante sadhvajā iva parvatāḥ || 19 ||
nāvastvāruruhuścānye plavaisteru stathāpare |
anye kumbhaghaṭaisteruranyeteruśca bāhubhiḥ || 20 ||
sā puṇyā dhvajinī gaṅgāṃ dāśaissantāritā svayam |
maitre muhūrte prayayau prayāgavanamuttamam || 21 ||
āśvāsayitvā ca camūṃ mahātmā niveśayitvā ca yathopajoṣam |
draṣṭuṃ bharadvājamṛṣipravarya mṛtvigvṛtassanbharataḥ pratasthe || 22 ||
sa brāhmaṇasyā'śramamabhyupetya mahātmano devapurohitasya |
dadarśa ramyoṭajavṛkṣaṣaṇḍaṃ mahadvanaṃ vipravarasya ramyam || 23 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye ayodhyākāṇḍe ekonanavatitamassargaḥ ||