📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
1.62 ବାଲକାଣ୍ଡ - ଦ୍ଵିଷଷ୍ଟିତମ ସର୍ଗଃ
1.62 Balakanda - Dvishashtitama Sargah
Valmiki Oriya
ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ରାମାଯଣେ ବାଲକାଣ୍ଡମ୍ ।
ଅଥ ଦ୍ଵିଷଷ୍ଟିତମସ୍ସର୍ଗଃ ।
ଶୁନଶ୍ଶେଫଂ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୃହୀତ୍ଵା ତୁ ମହାଯଶାଃ ।
ଵ୍ଯଶ୍ରାମ୍ଯତ୍ ପୁଷ୍କରେ ରାଜା ମଧ୍ଯାହ୍ନେ ରଘୁନନ୍ଦନ ॥ 1 ॥
ତସ୍ଯ ଵିଶ୍ରମମାଣସ୍ଯ ଶୁନଶ୍ଶେଫୋ ମହାଯଶାଃ ।
ପୁଷ୍କରକ୍ଷେତ୍ରମାଗମ୍ଯ ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରଂ ଦଦର୍ଶ ହ ॥ 2 ॥
ତପ୍ଯନ୍ତମୃଷିଭିସ୍ସାର୍ଧଂ ମାତୁଲଂ ପରମାତୁରଃ ।
ଵିଵର୍ଣଵଦନୋ ଦୀନସ୍ତୃଷ୍ଣଯା ଚ ଶ୍ରମେଣ ଚ ॥ 3 ॥
ପପାତାଙ୍କେ ମୁନେରାଶୁ ଵାକ୍ଯଂ ଚେଦମୁଵାଚ ହ ।
ନ ମେଽସ୍ତି ମାତା ନ ପିତା ଜ୍ଞାତଯୋ ବାନ୍ଧଵାଃ କୁତଃ ॥ 4 ॥
ତ୍ରାତୁମର୍ହସି ମାଂ ସୌମ୍ଯ ଧର୍ମେଣ ମୁନିପୁଙ୍ଗଵ ।
ତ୍ରାତା ତ୍ଵଂ ହି ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ସର୍ଵେଷାଂ ତ୍ଵଂ ହି ଭାଵନଃ ॥ 5 ॥
ରାଜା ଚ କୃତକାର୍ଯସ୍ସ୍ଯାଦହଂ ଦୀର୍ଘାଯୁରଵ୍ଯଯଃ ।
ସ୍ଵର୍ଗଲୋକମୁପାଶ୍ନୀଯାଂ ତପସ୍ତପ୍ତ୍ଵାହ୍ଯନୁତ୍ତମମ୍ ॥ 6 ॥
ତ୍ଵଂ ମେ ନାଥୋ ହ୍ଯନାଥସ୍ଯ ଭଵ ଭଵ୍ଯେନ ଚେତସା ।
ପିତେଵ ପୁତ୍ରଂ ଧର୍ମାତ୍ମଂ ସ୍ତ୍ରାତୁମର୍ହସି କିଲ୍ବିଷାତ୍ ॥ 7 ॥
ତସ୍ଯ ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରୋ ମହାତପାଃ ।
ସାନ୍ତ୍ଵଯିତ୍ଵା ବହୁଵିଧଂ ପୁତ୍ରାନିଦମୁଵାଚ ହ ॥ 8 ॥
ଯତ୍କୃତେ ପିତରଃ ପୁତ୍ରାନ୍ ଜନଯନ୍ତି ଶୁଭାର୍ଥିନଃ ।
ପରଲୋକହିତାର୍ଥାଯ ତସ୍ଯ କାଲୋଽଯମାଗତଃ ॥ 9 ॥
ଅଯଂ ମୁନିସୁତୋ ବାଲୋ ମତ୍ତଶ୍ଶରଣମିଚ୍ଛତି ।
ଅସ୍ଯ ଜୀଵିତମାତ୍ରେଣ ପ୍ରିଯଂ କୁରୁତ ପୁତ୍ରକାଃ ॥ 10 ॥
ସର୍ଵେ ସୁକୃତକର୍ମାଣସ୍ସର୍ଵେ ଧର୍ମପରାଯଣାଃ ।
ପଶୁଭୂତା ନରେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ତୃପ୍ତିମଗ୍ନେଃ ପ୍ରଯଚ୍ଛତ ॥ 11 ॥
ନାଥଵାଂଶ୍ଚ ଶୁନଶ୍ଶେଫୋ ଯଜ୍ଞଶ୍ଚାଵିଘ୍ନିତୋ ଭଵେତ୍ ।
ଦେଵତାସ୍ତର୍ପିତାଶ୍ଚସ୍ଯୁର୍ମମ ଚାପି କୃତଂ ଵଚଃ ॥ 12 ॥
ମୁନେସ୍ତୁ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ମଧୁଚ୍ଛନ୍ଦାଦଯ ସ୍ସୁତାଃ ।
ସାଭିମାନଂ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ସଲୀଲମିଦମବ୍ରୁଵନ୍ ॥ 13 ॥
କଥମାତ୍ମସୁତାନ୍ ହିତ୍ଵା ତ୍ରାଯସେଽନ୍ଯସୁତଂ ଵିଭୋ ।
ଅକାର୍ଯମିଵ ପଶ୍ଯାମ ଶ୍ଶ୍ଵମାଂସ ଇଵ ଭୋଜନେ ॥ 14 ॥
ତେଷାଂ ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପୁତ୍ରାଣାଂ ମୁନିପୁଙ୍ଗଵଃ ।
କ୍ରୋଧସଂରକ୍ତନଯନୋ ଵ୍ଯାହର୍ତୁମୁପଚକ୍ରମେ ॥ 15 ॥
ନିସ୍ସାଧ୍ଵସମିଦଂ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ଧର୍ମାଦପି ଵିଗର୍ହିତମ୍ ।
ଅତିକ୍ରମ୍ଯ ତୁ ମଦ୍ଵାକ୍ଯଂ ଦାରୁଣଂ ରୋମହର୍ଷଣମ୍ ॥ 16 ॥
ଶ୍ଵମାଂସଭୋଜିନସ୍ସର୍ଵେ ଵାସିଷ୍ଠା ଇଵ ଜାତିଷୁ ।
ପୂର୍ଣଂ ଵର୍ଷସହସ୍ରଂ ତୁ ପୃଥିଵ୍ଯାମନୁଵତ୍ସ୍ଯଥ ॥ 17 ॥
କୃତ୍ଵା ଶାପସମାଯୁକ୍ତାନ୍ ପୁତ୍ରାନ୍ ମୁନିଵରସ୍ତଥା ।
ଶୁନଶ୍ଶେଫମୁଵାଚାର୍ତଂ କୃତ୍ଵା ରକ୍ଷାଂ ନିରାମଯମ୍ ॥ 18 ॥
ପଵିତ୍ରପାଶୈରାସକ୍ତୋ ରକ୍ତମାଲ୍ଯାନୁଲେପନଃ ।
ଵୈଷ୍ଣଵଂ ଯୂପମାସାଦ୍ଯ ଵାଗ୍ଭିରଗ୍ନିମୁଦାହର ॥ 19 ॥
ଇମେ ତୁ ଗାଥେ ଦ୍ଵେ ଦିଵ୍ଯେ ଗାଯେଥା ମୁନିପୁତ୍ରକ ।
ଅମ୍ବରୀଷସ୍ଯ ଯଜ୍ଞେଽସ୍ମିଂସ୍ତତ ସ୍ସିଦ୍ଧିମଵାପ୍ସ୍ଯସି ॥ 20 ॥
ଶୁନଶ୍ଶେଫୋ ଗୃହୀତ୍ଵା ତେ ଦ୍ଵେ ଗାଥେ ସୁସମାହିତଃ ।
ତ୍ଵରଯା ରାଜସିଂହଂ ତମମ୍ବରୀଷମୁଵାଚ ହ ॥ 21 ॥
ରାଜସିଂହ ମହାସତ୍ତ୍ଵ ଶୀଘ୍ରଂ ଗଚ୍ଛାଵହେ ସଦଃ ।
ନିର୍ଵର୍ତଯସ୍ଵ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ଦୀକ୍ଷାଂ ଚ ସମୁପାଵିଶ ॥ 22 ॥
ତଦ୍ଵାକ୍ଯମୃଷିପୁତ୍ରସ୍ଯ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ହର୍ଷସମୁତ୍ସୁକଃ ।
ଜଗାମ ନୃପତି ଶ୍ଶୀଘ୍ରଂ ଯଜ୍ଞଵାଟମତନ୍ଦ୍ରିତଃ ॥ 23 ॥
ସଦସ୍ଯାନୁମତେ ରାଜା ପଵିତ୍ରକୃତଲକ୍ଷଣମ୍ ।
ପଶୁଂ ରକ୍ତାମ୍ବରଂ କୃତ୍ଵା ଯୂପେ ତଂ ସମବନ୍ଧଯତ୍ ॥ 24 ॥
ସବଦ୍ଧୋ ଵାଗ୍ଭିରଗ୍ଯ୍ରାଭିରଭିତୁଷ୍ଟାଵ ଵୈ ସୁରୌ ।
ଇନ୍ଦ୍ରମିନ୍ଦ୍ରାନୁଜଂ ଚୈଵ ଯଥାଵନ୍ମୁନିପୁତ୍ରକଃ ॥ 25 ॥
ତତଃ ପ୍ରୀତ ସ୍ସହସ୍ରାକ୍ଷୋ ରହସ୍ଯସ୍ତୁତିତର୍ପିତଃ ।
ଦୀର୍ଘମାଯୁସ୍ତଦା ପ୍ରାଦାଚ୍ଛୁନଶ୍ଶେଫାଯ ରାଘଵ ॥ 26 ॥
ସ ଚ ରାଜା ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ଚ ସମାପ୍ତଵାନ୍ ।
ଫଲଂ ବହୁଗୁଣଂ ରାମ ସହସ୍ରାକ୍ଷପ୍ରସାଦଜମ୍ ॥ 27 ॥
ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରୋ ଽପି ଧର୍ମାତ୍ମା ଭୂଯସ୍ତେପେ ମହାତପାଃ ।
ପୁଷ୍କରେଷୁ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦଶଵର୍ଷଶତାନି ଚ ॥ 28 ॥
ଇତ୍ଯାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାଯଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ଆଦିକାଵ୍ଯେ ବାଲକାଣ୍ଡେ ଦ୍ଵିଷଷ୍ଟିତମସ୍ସର୍ଗଃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |
atha dviṣaṣṭitamassargaḥ |
śunaśśephaṃ naraśreṣṭha gṛhītvā tu mahāyaśāḥ |
vyaśrāmyat puṣkare rājā madhyāhne raghunandana || 1 ||
tasya viśramamāṇasya śunaśśepho mahāyaśāḥ |
puṣkarakṣetramāgamya viśvāmitraṃ dadarśa ha || 2 ||
tapyantamṛṣibhissārdhaṃ mātulaṃ paramāturaḥ |
vivarṇavadano dīnastṛṣṇayā ca śrameṇa ca || 3 ||
papātāṅke munerāśu vākyaṃ cedamuvāca ha |
na me'sti mātā na pitā jñātayo bāndhavāḥ kutaḥ || 4 ||
trātumarhasi māṃ saumya dharmeṇa munipuṅgava |
trātā tvaṃ hi muniśreṣṭha sarveṣāṃ tvaṃ hi bhāvanaḥ || 5 ||
rājā ca kṛtakāryassyādahaṃ dīrghāyuravyayaḥ |
svargalokamupāśnīyāṃ tapastaptvāhyanuttamam || 6 ||
tvaṃ me nātho hyanāthasya bhava bhavyena cetasā |
piteva putraṃ dharmātmaṃ strātumarhasi kilbiṣāt || 7 ||
tasya tadvacanaṃ śrutvā viśvāmitro mahātapāḥ |
sāntvayitvā bahuvidhaṃ putrānidamuvāca ha || 8 ||
yatkṛte pitaraḥ putrān janayanti śubhārthinaḥ |
paralokahitārthāya tasya kālo'yamāgataḥ || 9 ||
ayaṃ munisuto bālo mattaśśaraṇamicchati |
asya jīvitamātreṇa priyaṃ kuruta putrakāḥ || 10 ||
sarve sukṛtakarmāṇassarve dharmaparāyaṇāḥ |
paśubhūtā narendrasya tṛptimagneḥ prayacchata || 11 ||
nāthavāṃśca śunaśśepho yajñaścāvighnito bhavet |
devatāstarpitāścasyurmama cāpi kṛtaṃ vacaḥ || 12 ||
munestu vacanaṃ śrutvā madhucchandādaya ssutāḥ |
sābhimānaṃ naraśreṣṭha salīlamidamabruvan || 13 ||
kathamātmasutān hitvā trāyase'nyasutaṃ vibho |
akāryamiva paśyāma śśvamāṃsa iva bhojane || 14 ||
teṣāṃ tadvacanaṃ śrutvā putrāṇāṃ munipuṅgavaḥ |
krodhasaṃraktanayano vyāhartumupacakrame || 15 ||
nissādhvasamidaṃ proktaṃ dharmādapi vigarhitam |
atikramya tu madvākyaṃ dāruṇaṃ romaharṣaṇam || 16 ||
śvamāṃsabhojinassarve vāsiṣṭhā iva jātiṣu |
pūrṇaṃ varṣasahasraṃ tu pṛthivyāmanuvatsyatha || 17 ||
kṛtvā śāpasamāyuktān putrān munivarastathā |
śunaśśephamuvācārtaṃ kṛtvā rakṣāṃ nirāmayam || 18 ||
pavitrapāśairāsakto raktamālyānulepanaḥ |
vaiṣṇavaṃ yūpamāsādya vāgbhiragnimudāhara || 19 ||
ime tu gāthe dve divye gāyethā muniputraka |
ambarīṣasya yajñe'smiṃstata ssiddhimavāpsyasi || 20 ||
śunaśśepho gṛhītvā te dve gāthe susamāhitaḥ |
tvarayā rājasiṃhaṃ tamambarīṣamuvāca ha || 21 ||
rājasiṃha mahāsattva śīghraṃ gacchāvahe sadaḥ |
nirvartayasva rājendra dīkṣāṃ ca samupāviśa || 22 ||
tadvākyamṛṣiputrasya śrutvā harṣasamutsukaḥ |
jagāma nṛpati śśīghraṃ yajñavāṭamatandritaḥ || 23 ||
sadasyānumate rājā pavitrakṛtalakṣaṇam |
paśuṃ raktāmbaraṃ kṛtvā yūpe taṃ samabandhayat || 24 ||
sabaddho vāgbhiragyrābhirabhituṣṭāva vai surau |
indramindrānujaṃ caiva yathāvanmuniputrakaḥ || 25 ||
tataḥ prīta ssahasrākṣo rahasyastutitarpitaḥ |
dīrghamāyustadā prādācchunaśśephāya rāghava || 26 ||
sa ca rājā naraśreṣṭha yajñasya ca samāptavān |
phalaṃ bahuguṇaṃ rāma sahasrākṣaprasādajam || 27 ||
viśvāmitro 'pi dharmātmā bhūyastepe mahātapāḥ |
puṣkareṣu naraśreṣṭha daśavarṣaśatāni ca || 28 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye bālakāṇḍe dviṣaṣṭitamassargaḥ ||