śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |
atha ekapañcāśassargaḥ |
tasya tadvacanaṃ śrutvā viśvāmitrasya dhīmataḥ |
hṛṣṭaromā mahātejāśśatānando mahātapāḥ || 1 ||
gautamasya suto jyeṣṭhastapasā dyotitaprabhaḥ |
rāmasandarśanādeva paraṃ vismayamāgataḥ || 2 ||
sa tau niṣaṇṇau samprekṣya sukhāsīnau nṛpātmajau |
śatānando muniśreṣṭhaṃ viśvāmitramathāmabravīt || 3 ||
api te muniśārdūla mama mātā yaśasvinī |
darśitā rājaputrāya tapo dīrghamupāgatā || 4 ||
api rāme mahātejā mama mātā yaśasvinī |
vanyairupāharatpūjāṃ pūjārhe sarvadehinām || 5 ||
api rāmāya kathitaṃ yathāvṛttaṃ purātanam |
mama māturmahātejo daivena duranuṣṭhitam || 6 ||
api kauśika bhadraṃ te guruṇā mama saṅgatā |
mama mātā muniśreṣṭha rāmasandarśanāditaḥ || 7 ||
api me guruṇā rāmaḥ pūjitaḥ kuśikātmaja |
ihāgato mahātejāḥ pūjāṃ prāpto mahātmanaḥ || 8 ||
api śāntena manasā gururme kuśikātmaja |
ihā'gatena rāmeṇa prayatenābhivāditaḥ || 9 ||
tacchrutvā vacanaṃ tasya viśvāmitro mahāmuniḥ |
pratyuvāca śatānandaṃ vākyajño vākyakovidam || 10 ||
nātikrāntaṃ muniśreṣṭha yatkartavyaṃ kṛtaṃ mayā |
saṅgatā muninā patnī bhārgaveṇeva reṇukā || 11 ||
tacchrutvā vacanaṃ tasya viśvāmitrasya bhāṣitam |
śatānando mahātejā rāmaṃ vacanamabravīt || 12 ||
svāgataṃ te naraśreṣṭha diṣṭyā prāpto'si rāghava |
viśvāmitraṃ puraskṛtya maharṣimaparājitam || 13 ||
acintyakarmā tapasā brahmarṣiratulaprabhaḥ |
viśvāmitro mahātejā vetsyenaṃ paramāṃ gatim || 14 ||
nāsti dhanyataro rāma tvatto'nyo bhuvi kaścana |
goptā kuśikaputraste yena taptaṃ mahattapaḥ || 15 ||
śrūyatāṃ cābhidhāsyāmi kauśikasya mahātmanaḥ |
yathā balaṃ yathā vṛttaṃ tanme nigadataḥ śruṇu || 16 ||
rājā'bhūdeṣa dharmātmā dīrghakālamarindamaḥ |
dharmajñaḥ kṛtavidyaśca prajānāṃ ca hite rataḥ || 17 ||
prajāpatisutaścāsītkuśo nāma mahīpatiḥ |
kuśasya putro balavān kuśanābhassudhārmikaḥ || 18 ||
kuśanābhasutastvāsīdgādhirityeva viśrṛtaḥ |
gādheḥ putro mahātejā viśvāmitro mahāmuniḥ || 19 ||
viśvāmitro mahātejāḥ pālayāmāsa medinīm |
bahuvarṣasahasrāṇi rājā rājyamakārayat || 20 ||
kadācittu mahātejā yojayitvā varūthinīm |
akṣauhīṇīparivṛtaḥ paricakrāma medinīm || 21 ||
nagarāṇi sarāṣṭrāṇi saritaśca tathā girīn |
āśramānkramaśo rāma vicarannājagāma ha || 22 ||
vasiṣṭhasyāśramapadaṃ nānāvṛkṣasamākulam |
nānāmṛgagaṇākīrṇaṃ siddhacāraṇasevitam || 23 ||
devadānavagandharvaiḥ kinnarairupaśobhitam |
praśāntahariṇākīrṇaṃ dvijasaṅghaniṣevitam || 24 ||
brahmarṣigaṇasaṅkīrṇaṃ devarṣigaṇasevitam |
tapaścaraṇasaṃsiddhairagnikalpairmahātmabhiḥ || 25 ||
abbhakṣairvāyubhakṣaiśca śīrṇaparṇāśanaistathā |
phalamūlāśanairdāntairjitaroṣairjitendriyaiḥ || 26 ||
ṛṣibhirvālakhilyaiśca japahomaparāyaṇaiḥ |
anyairvaikhānasaiścaiva samantādupaśobhitam || 27 ||
vasiṣṭhasyāśramapadaṃ brahmalokamivāparam |
dadarśa jayatāṃ śreṣṭho viśvāmitro mahābalaḥ || 28 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye bālakāṇḍe ekapañcāśassargaḥ ||