📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
1.33 ବାଲକାଣ୍ଡ - ତ୍ରଯସ୍ତ୍ରିଂଶ ସର୍ଗଃ
1.33 Balakanda - Trayastrimsha Sargah
Valmiki Oriya
ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ରାମାଯଣେ ବାଲକାଣ୍ଡମ୍ ।
ଅଥ ତ୍ରଯସ୍ତ୍ରିଂଶସ୍ସର୍ଗଃ ।
ତସ୍ଯ ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା କୁଶନାଭସ୍ଯ ଧୀମତଃ ।
ଶିରୋଭିଶ୍ଚରଣୌ ସ୍ପୃଷ୍ଟ୍ଵା କନ୍ଯାଶତମଭାଷତ ॥ 1 ॥
ଵାଯୁସ୍ସର୍ଵାତ୍ମକୋ ରାଜନ୍ ପ୍ରଧର୍ଷଯିତୁମିଚ୍ଛତି ।
ଅଶୁଭଂ ମାର୍ଗମାସ୍ଥାଯ ନ ଧର୍ମଂ ପ୍ରତ୍ଯଵେକ୍ଷତେ ॥ 2 ॥
ପିତୃମତ୍ଯସ୍ସ୍ମ ଭଦ୍ରଂ ତେ ସ୍ଵଚ୍ଛନ୍ଦେ ନ ଵଯଂ ସ୍ଥିତାଃ ।
ପିତରଂ ନୋ ଵୃଣୀଷ୍ଵ ତ୍ଵଂ ଯଦି ନୋ ଦାସ୍ଯତେ ତଵ ॥ 3 ॥
ତେନ ପାପାନୁବନ୍ଧେନ ଵଚନଂ ନ ପ୍ରତୀଚ୍ଛତା ।
ଏଵଂ ବ୍ରୁଵନ୍ତ୍ଯସ୍ସର୍ଵାସ୍ସ୍ମ ଵାଯୁନା ନିହତା ଭୃଶମ୍ ॥ 4 ॥
ତାସାଂ ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ରାଜା ପରମଧାର୍ମିକଃ ।
ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ମହାତେଜାଃ କନ୍ଯାଶତମନୁତ୍ତମମ୍ ॥ 5 ॥
କ୍ଷାନ୍ତଂ କ୍ଷମାଵତାଂ ପୁତ୍ର୍ଯଃ କର୍ତଵ୍ଯଂ ସୁମହତ୍କୃତମ୍ ।
ଐକମତ୍ଯମୁପାଗମ୍ଯ କୁଲଂ ଚାଵେକ୍ଷିତଂ ମମ ॥ 6 ॥
ଅଲଙ୍କାରୋ ହି ନାରୀଣାଂ କ୍ଷମା ତୁ ପୁରୁଷସ୍ଯ ଵା ।
ଦୁଷ୍କରଂ ତଚ୍ଚ ଯତ୍ କ୍ଷାନ୍ତଂ ତ୍ରିଦଶେଷୁ ଵିଶେଷତଃ ॥ 7 ॥
ଯାଦୃଶୀ ଵଃ କ୍ଷମା ପୁତ୍ର୍ଯସ୍ସର୍ଵାସାମଵିଶେଷତଃ ।
କ୍ଷମା ଦାନଂ କ୍ଷମା ଯଜ୍ଞଃ କ୍ଷମା ସତ୍ଯଂ ହି ପୁତ୍ରିକାଃ ॥ 8 ॥
କ୍ଷମା ଯଶଃ କ୍ଷମା ଧର୍ମଃ କ୍ଷମଯା ନିଷ୍ଠିତଂ ଜଗତ୍ ।
ଵିସୃଜ୍ଯ କନ୍ଯାଃ କାକୁତ୍ସ୍ଥ ରାଜା ତ୍ରିଦଶଵିକ୍ରମଃ ॥ 9 ॥
ମନ୍ତ୍ରଜ୍ଞୋ ମନ୍ତ୍ରଯାମାସ ପ୍ରଦାନଂ ସହ ମନ୍ତ୍ରିଭିଃ ।
ଦେଶକାଲୌ ପ୍ରଦାନସ୍ଯ ସଦୃଶେ ପ୍ରତିପାଦନମ୍ ॥ 10 ॥
ଏତସ୍ମିନ୍ନେଵ କାଲେ ତୁ ଚୂଲୀ ନାମ ମହାତପାଃ ।
ଊର୍ଧ୍ଵରେତାଶ୍ଶୁଭାଚାରୋ ବ୍ରାହ୍ମଂ ତପ ଉପାଗମତ୍ ॥ 11 ॥
ତପ୍ଯନ୍ତଂ ତମୃଷିଂ ତତ୍ର ଗନ୍ଧର୍ଵୀ ପର୍ଯୁପାସତେ ।
ସୋମଦା ନାମ ଭଦ୍ରଂ ତେ ଊର୍ମିଲା ତନଯା ତଦା ॥ 12 ॥
ସା ଚ ତଂ ପ୍ରଣତା ଭୂତ୍ଵା ଶୁଶ୍ରୂଷଣପରାଯଣା ।
ଉଵାସ କାଲେ ଧର୍ମିଷ୍ଠା ତସ୍ଯାସ୍ତୁଷ୍ଟୋଽଭଵଦ୍ଗୁରୁଃ ॥ 13 ॥
ସ ଚ ତାଂ କାଲଯୋଗେନ ପ୍ରୋଵାଚ ରଘୁନନ୍ଦନ ।
ପରିତୁଷ୍ଟୋଽସ୍ମି ଭଦ୍ରଂ ତେ କିଂ କରୋମି ତଵ ପ୍ରିଯମ୍ ॥ 14 ॥
ପରିତୁଷ୍ଟଂ ମୁନିଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଗନ୍ଧର୍ଵୀ ମଧୁରସ୍ଵରା ।
ଉଵାଚ ପରମପ୍ରୀତା ଵାକ୍ଯଜ୍ଞା ଵାକ୍ଯକୋଵିଦମ୍ ॥ 15 ॥
ଲକ୍ଷ୍ମ୍ଯା ସମୁଦିତୋ ବ୍ରାହ୍ମ୍ଯା ବ୍ରହ୍ମଭୂତୋ ମହାତପାଃ ।
ବ୍ରାହ୍ମେଣ ତପସା ଯୁକ୍ତଂ ପୁତ୍ରମିଚ୍ଛାମି ଧାର୍ମିକ ॥ 16 ॥
ଅପତିଶ୍ଚାସ୍ମି ଭଦ୍ରଂ ତେ ଭାର୍ଯା ଚାସ୍ମି ନ କସ୍ଯଚିତ୍ ।
ବ୍ରାହ୍ମେଣୋପଗତାଯାଶ୍ଚ ଦାତୁମର୍ହସି ମେ ସୁତମ୍ ॥ 17 ॥
ତସ୍ଯାଃ ପ୍ରସନ୍ନୋ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିର୍ଦଦୌ ପୁତ୍ରମନୁତ୍ତମମ୍ ।
ବ୍ରହ୍ମଦତ୍ତ ଇତି ଖ୍ଯାତଂ ମାନସଂ ଚୂଲିନସ୍ସୁତମ୍ ॥ 18 ॥
ସ ରାଜା ସୌମଦେଯସ୍ତୁ ପୁରୀମଧ୍ଯଵସତ୍ତଦା ।
କାମ୍ପିଲ୍ଯାଂ ପରଯା ଲକ୍ଷ୍ମ୍ଯା ଦେଵରାଜୋ ଯଥା ଦିଵମ୍ ॥ 19 ॥
ସ ବୁଦ୍ଧିଂ କୃତଵାନ୍ ରାଜା କୁଶନାଭସ୍ସୁଧାର୍ମିକଃ ।
ବ୍ରହ୍ମଦତ୍ତାଯ କାକୁତ୍ସ୍ଥ ଦାତୁଂ କନ୍ଯାଶତଂ ତଦା ॥ 20 ॥
ତମାହୂଯ ମହାତେଜା ବ୍ରହ୍ମଦତ୍ତଂ ମହୀପତିଃ ।
ଦଦୌ କନ୍ଯାଶତଂ ରାଜା ସୁପ୍ରୀତେନାନ୍ତରାତ୍ମନା ॥ 21 ॥
ଯଥାକ୍ରମଂ ତତଃ ପାଣୀନ୍ ଜଗ୍ରାହ ରଘୁନନ୍ଦନ ।
ବ୍ରହ୍ମଦତ୍ତୋ ମହୀପାଲସ୍ତାସାଂ ଦେଵପତିର୍ଯଥା ॥ 22 ॥
ସ୍ପୃଷ୍ଟମାତ୍ରେ ତତଃ ପାଣୌ ଵିକୁବ୍ଜା ଵିଗତଜ୍ଵରାଃ ।
ଯୁକ୍ତାଃ ପରମଯା ଲକ୍ଷ୍ମ୍ଯା ବଭୁଃ କନ୍ଯାଶତଂ ତଦା ॥ 23 ॥
ସ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵାଯୁନା ମୁକ୍ତାଃ କୁଶନାଭୋ ମହୀପତିଃ ।
ବଭୂଵ ପରମପ୍ରୀତୋ ହର୍ଷଂ ଲେଭେ ପୁନଃପୁନଃ ॥ 24 ॥
କୃତୋଦ୍ଵାହଂ ତୁ ରାଜାନଂ ବ୍ରହ୍ମଦତ୍ତଂ ମହୀପତିଃ ।
ସଦାରଂ ପ୍ରେଷଯାମାସ ସୋପାଧ୍ଯାଯଗଣଂ ତଦା ॥ 25 ॥
ସୋମଦାଽପି ସୁସଂହୃଷ୍ଟା ପୁତ୍ରସ୍ଯ ସଦୃଶୀଂ କ୍ରିଯାମ୍ ।
ଯଥାନ୍ଯାଯଂ ଚ ଗନ୍ଧର୍ଵୀ ସ୍ନୁଷାସ୍ତାଃ ପ୍ରତ୍ଯନନ୍ଦତ ॥ 26 ॥
ଇତ୍ଯାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାଯଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ଆଦିକାଵ୍ଯେ ବାଲକାଣ୍ଡେ ତ୍ରଯସ୍ତ୍ରିଂଶସ୍ସର୍ଗଃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |
atha trayastriṃśassargaḥ |
tasya tadvacanaṃ śrutvā kuśanābhasya dhīmataḥ |
śirobhiścaraṇau spṛṣṭvā kanyāśatamabhāṣata || 1 ||
vāyussarvātmako rājan pradharṣayitumicchati |
aśubhaṃ mārgamāsthāya na dharmaṃ pratyavekṣate || 2 ||
pitṛmatyassma bhadraṃ te svacchande na vayaṃ sthitāḥ |
pitaraṃ no vṛṇīṣva tvaṃ yadi no dāsyate tava || 3 ||
tena pāpānubandhena vacanaṃ na pratīcchatā |
evaṃ bruvantyassarvāssma vāyunā nihatā bhṛśam || 4 ||
tāsāṃ tadvacanaṃ śrutvā rājā paramadhārmikaḥ |
pratyuvāca mahātejāḥ kanyāśatamanuttamam || 5 ||
kṣāntaṃ kṣamāvatāṃ putryaḥ kartavyaṃ sumahatkṛtam |
aikamatyamupāgamya kulaṃ cāvekṣitaṃ mama || 6 ||
alaṅkāro hi nārīṇāṃ kṣamā tu puruṣasya vā |
duṣkaraṃ tacca yat kṣāntaṃ tridaśeṣu viśeṣataḥ || 7 ||
yādṛśī vaḥ kṣamā putryassarvāsāmaviśeṣataḥ |
kṣamā dānaṃ kṣamā yajñaḥ kṣamā satyaṃ hi putrikāḥ || 8 ||
kṣamā yaśaḥ kṣamā dharmaḥ kṣamayā niṣṭhitaṃ jagat |
visṛjya kanyāḥ kākutstha rājā tridaśavikramaḥ || 9 ||
mantrajño mantrayāmāsa pradānaṃ saha mantribhiḥ |
deśakālau pradānasya sadṛśe pratipādanam || 10 ||
etasminneva kāle tu cūlī nāma mahātapāḥ |
ūrdhvaretāśśubhācāro brāhmaṃ tapa upāgamat || 11 ||
tapyantaṃ tamṛṣiṃ tatra gandharvī paryupāsate |
somadā nāma bhadraṃ te ūrmilā tanayā tadā || 12 ||
sā ca taṃ praṇatā bhūtvā śuśrūṣaṇaparāyaṇā |
uvāsa kāle dharmiṣṭhā tasyāstuṣṭo'bhavadguruḥ || 13 ||
sa ca tāṃ kālayogena provāca raghunandana |
parituṣṭo'smi bhadraṃ te kiṃ karomi tava priyam || 14 ||
parituṣṭaṃ muniṃ jñātvā gandharvī madhurasvarā |
uvāca paramaprītā vākyajñā vākyakovidam || 15 ||
lakṣmyā samudito brāhmyā brahmabhūto mahātapāḥ |
brāhmeṇa tapasā yuktaṃ putramicchāmi dhārmika || 16 ||
apatiścāsmi bhadraṃ te bhāryā cāsmi na kasyacit |
brāhmeṇopagatāyāśca dātumarhasi me sutam || 17 ||
tasyāḥ prasanno brahmarṣirdadau putramanuttamam |
brahmadatta iti khyātaṃ mānasaṃ cūlinassutam || 18 ||
sa rājā saumadeyastu purīmadhyavasattadā |
kāmpilyāṃ parayā lakṣmyā devarājo yathā divam || 19 ||
sa buddhiṃ kṛtavān rājā kuśanābhassudhārmikaḥ |
brahmadattāya kākutstha dātuṃ kanyāśataṃ tadā || 20 ||
tamāhūya mahātejā brahmadattaṃ mahīpatiḥ |
dadau kanyāśataṃ rājā suprītenāntarātmanā || 21 ||
yathākramaṃ tataḥ pāṇīn jagrāha raghunandana |
brahmadatto mahīpālastāsāṃ devapatiryathā || 22 ||
spṛṣṭamātre tataḥ pāṇau vikubjā vigatajvarāḥ |
yuktāḥ paramayā lakṣmyā babhuḥ kanyāśataṃ tadā || 23 ||
sa dṛṣṭvā vāyunā muktāḥ kuśanābho mahīpatiḥ |
babhūva paramaprīto harṣaṃ lebhe punaḥpunaḥ || 24 ||
kṛtodvāhaṃ tu rājānaṃ brahmadattaṃ mahīpatiḥ |
sadāraṃ preṣayāmāsa sopādhyāyagaṇaṃ tadā || 25 ||
somadā'pi susaṃhṛṣṭā putrasya sadṛśīṃ kriyām |
yathānyāyaṃ ca gandharvī snuṣāstāḥ pratyanandata || 26 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye bālakāṇḍe trayastriṃśassargaḥ ||