📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
1.32 ବାଲକାଣ୍ଡ - ଦ୍ଵାତ୍ରିଂଶ ସର୍ଗଃ
1.32 Balakanda - Dvatrimsha Sargah
Valmiki Oriya
ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ରାମାଯଣେ ବାଲକାଣ୍ଡମ୍ ।
ଅଥ ଦ୍ଵାତ୍ରିଂଶସ୍ସର୍ଗଃ ।
ବ୍ରହ୍ମଯୋନିର୍ମହାନାସୀତ୍ କୁଶୋ ନାମ ମହାତପାଃ ।
ଅକ୍ଲିଷ୍ଟଵ୍ରତଧର୍ମଜ୍ଞଃ ସଜ୍ଜନପ୍ରତିପୂଜକଃ ॥ 1 ॥
ସ ମହାତ୍ମା କୁଲୀନାଯାଂ ଯୁକ୍ତାଯାଂ ସୁଗୁଣୋଲ୍ବଣାନ୍ ।
ଵୈଦର୍ଭ୍ଯାଂ ଜନଯାମାସ ଚତୁରସ୍ସଦୃଶାନ୍ ସୁତାନ୍ ॥ 2 ॥
କୁଶାମ୍ବଂ କୁଶନାଭଂ ଚ ଅଧୂର୍ତରଜସଂ ଵସୁମ୍ ।
ଦୀପ୍ତିଯୁକ୍ତାନ୍ ମହୋତ୍ସାହାନ୍ କ୍ଷତ୍ରଧର୍ମଚିକୀର୍ଷଯା ॥ 3 ॥
ତାନୁଵାଚ କୁଶଃ ପୁତ୍ରାନ୍ ଧର୍ମିଷ୍ଠାନ୍ ସତ୍ଯଵାଦିନଃ ।
କ୍ରିଯତାଂ ପାଲନଂ ପୁତ୍ରାଃ ଧର୍ମଂ ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯଥ ପୁଷ୍କଲମ୍ ॥ 4 ॥
ଋଷେସ୍ତୁ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଚତ୍ଵାରୋ ଲୋକସମ୍ମତାଃ ।
ନିଵେଶଂ ଚକ୍ରିରେ ସର୍ଵେ ପୁରାଣାଂ ନୃଵରାସ୍ତଦା ॥ 5 ॥
କୁଶାମ୍ବସ୍ତୁ ମହାତେଜାଃ କୌଶାମ୍ବୀମକରୋତ୍ପୁରୀମ୍ ।
କୁଶନାଭସ୍ତୁ ଧର୍ମାତ୍ମା ପୁରଂ ଚକ୍ରେ ମହୋଦଯମ୍ ॥ 6 ॥
ଅଧୂର୍ତରଜସୋ ରାମ ଧର୍ମାରଣ୍ଯଂ ମହୀପତିଃ ।
ଚକ୍ରେ ପୁରଵରଂ ରାଜା ଵସୁଶ୍ଚକ୍ରେ ଗିରିଵ୍ରଜମ୍ ॥ 7 ॥
ଏଷା ଵସୁମତୀ ରାମ ଵସୋସ୍ତସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ ।
ଏତେ ଶୈଲଵରାଃ ପଞ୍ଚ ପ୍ରକାଶନ୍ତେ ସମନ୍ତତଃ ॥ 8 ॥
ସୁମାଗଧୀ ନଦୀ ରମ୍ଯା ମଗଧାନ୍ ଵିଶ୍ରୁତାଯଯୌ ।
ପଞ୍ଚାନାଂ ଶୈଲମୁଖ୍ଯାନାଂ ମଧ୍ଯେ ମାଲେଵ ଶୋଭତେ ॥ 9 ॥
ସୈଷା ହି ମାଗଧୀ ରାମ ଵସୋସ୍ତସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ ।
ପୂର୍ଵାଭିଚରିତା ରାମ ସୁକ୍ଷେତ୍ରା ସସ୍ଯମାଲିନୀ ॥ 10 ॥
କୁଶନାଭସ୍ତୁ ରାଜର୍ଷିଃ କନ୍ଯାଶତମନୁତ୍ତମମ୍ ।
ଜନଯାମାସ ଧର୍ମାତ୍ମା ଘୃତାଚ୍ଯାଂ ରଘୁନନ୍ଦନ ॥ 11 ॥
ତାସ୍ତୁ ଯୌଵନଶାଲିନ୍ଯୋ ରୂପଵତ୍ଯ ସ୍ସ୍ଵଲଙ୍କୃତାଃ ।
ଉଦ୍ଯାନଭୂମିମାଗମ୍ଯ ପ୍ରାଵୃଷୀଵ ଶତହ୍ରଦାଃ ॥ 12 ॥
ଗାଯନ୍ତ୍ଯୋ ନୃତ୍ଯମାନାଶ୍ଚ ଵାଦଯନ୍ତ୍ଯଶ୍ଚ ସର୍ଵଶଃ ।
ଆମୋଦଂ ପରମଂ ଜଗ୍ମୁର୍ଵରାଭରଣଭୂଷିତାଃ ॥ 13 ॥
ଅଥ ତାଶ୍ଚାରୁସର୍ଵାଙ୍ଗ୍ଯୋ ରୂପେଣାପ୍ରତିମା ଭୁଵି ।
ଉଦ୍ଯାନଭୂମିମାଗମ୍ଯ ତାରା ଇଵ ଘନାନ୍ତରେ ॥ 14 ॥
ତାସ୍ସର୍ଵଗୁଣସମ୍ପନ୍ନା ରୂପଯୌଵନସଂଯୁତାଃ ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସର୍ଵାତ୍ମକୋ ଵାଯୁରିଦଂ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍ ॥ 15 ॥
ଅହଂ ଵଃ କାମଯେ ସର୍ଵା ଭାର୍ଯା ମମ ଭଵିଷ୍ଯଥ ।
ମାନୁଷସ୍ତ୍ଯଜ୍ଯତାଂ ଭାଵଃ ଦୀର୍ଘମାଯୁରଵାପ୍ସ୍ଯଥ ॥ 16 ॥
ଚଲଂ ହି ଯୌଵନଂ ନିତ୍ଯଂ ମାନୁଷେଷୁ ଵିଶେଷତଃ ।
ଅକ୍ଷଯ୍ଯଂ ଯୌଵନଂ ପ୍ରାପ୍ତାଃ ଅମର୍ଯଶ୍ଚ ଭଵିଷ୍ଯଥ ॥ 17 ॥
ତସ୍ଯ ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵାଯୋରକ୍ଲିଷ୍ଟକର୍ମଣଃ ।
ଅପହାସ୍ଯ ତତୋ ଵାକ୍ଯଂ କନ୍ଯାଶତମଥାବ୍ରଵୀତ୍ ॥ 18 ॥
ଅନ୍ତଶ୍ଚରସି ଭୂତାନାଂ ସର୍ଵେଷାଂ ତ୍ଵଂ ସୁରୋତ୍ତମ ।
ପ୍ରଭାଵଜ୍ଞାଃ ସ୍ମ ତେ ସର୍ଵାଃ କିମସ୍ମାନଵମନ୍ଯସେ ॥ 19 ॥
କୁଶନାଭସୁତାସ୍ସର୍ଵାଃ ସମର୍ଥାସ୍ତ୍ଵାଂ ସୁରୋତ୍ତମ ।
ସ୍ଥାନାଚ୍ଚ୍ଯାଵଯିତୁଂ ଦେଵଂ ରକ୍ଷାମସ୍ତୁ ତପୋ ଵଯମ୍ ॥ 20 ॥
ମାଭୂତ୍ସ କାଲୋ ଦୁର୍ମେଧଃ ପିତରଂ ସତ୍ଯଵାଦିନମ୍ ।
ନାଵମନ୍ଯସ୍ଵ ଧର୍ମେଣ ସ୍ଵଯଂ ଵରମୁପାସ୍ମହେ ॥ 21 ॥
ପିତା ହି ପ୍ରଭୁରସ୍ମାକଂ ଦୈଵତଂ ପରମଂ ହି ନଃ ।
ଯସ୍ଯ ନୋ ଦାସ୍ଯତି ପିତା ସ ନୋ ଭର୍ତା ଭଵିଷ୍ଯତି ॥ 22 ॥
ତାସାଂ ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵାଯୁଃ ପରମକୋପନଃ ।
ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ସର୍ଵଗାତ୍ରାଣି ବଭଞ୍ଜ ଭଗଵାନ୍ ପ୍ରଭୁଃ ॥ 23 ॥
ତାଃ କନ୍ଯା ଵାଯୁନା ଭଗ୍ନା ଵିଵିଶୁର୍ନୃପତେର୍ଗୃହମ୍ ।
ପ୍ରାପତନ୍ ଭୁଵି ସମ୍ଭ୍ରାନ୍ତାସ୍ସଲଜ୍ଜା ସ୍ସାସ୍ରଲୋଚନାଃ ॥ 24 ॥
ସ ଚ ତା ଦଯିତା ଦୀନାଃ କନ୍ଯାଃ ପରମଶୋଭନାଃ ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଭଗ୍ନାସ୍ତଦା ରାଜା ସମ୍ଭ୍ରାନ୍ତ ଇଦମବ୍ରଵୀତ୍ ॥ 25 ॥
କିମିଦଂ କଥ୍ଯତାଂ ପୁତ୍ର୍ଯଃ କୋ ଧର୍ମମଵମନ୍ଯତେ ।
କୁବ୍ଜାଃ କେନ କୃତାଃ ସର୍ଵା ଵେଷ୍ଟନ୍ତ୍ଯୋ ନାଭିଭାଷଥ ।
ଏଵଂ ରାଜା ଵିନିଶ୍ଶ୍ଵସ୍ଯ ସମାଧିଂ ସନ୍ଦଧେ ତତଃ ॥ 26 ॥
ଇତ୍ଯାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାଯଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ଆଦିକାଵ୍ଯେ ବାଲକାଣ୍ଡେ ଦ୍ଵାତ୍ରିଂଶସ୍ସର୍ଗଃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |
atha dvātriṃśassargaḥ |
brahmayonirmahānāsīt kuśo nāma mahātapāḥ |
akliṣṭavratadharmajñaḥ sajjanapratipūjakaḥ || 1 ||
sa mahātmā kulīnāyāṃ yuktāyāṃ suguṇolbaṇān |
vaidarbhyāṃ janayāmāsa caturassadṛśān sutān || 2 ||
kuśāmbaṃ kuśanābhaṃ ca adhūrtarajasaṃ vasum |
dīptiyuktān mahotsāhān kṣatradharmacikīrṣayā || 3 ||
tānuvāca kuśaḥ putrān dharmiṣṭhān satyavādinaḥ |
kriyatāṃ pālanaṃ putrāḥ dharmaṃ prāpsyatha puṣkalam || 4 ||
ṛṣestu vacanaṃ śrutvā catvāro lokasammatāḥ |
niveśaṃ cakrire sarve purāṇāṃ nṛvarāstadā || 5 ||
kuśāmbastu mahātejāḥ kauśāmbīmakarotpurīm |
kuśanābhastu dharmātmā puraṃ cakre mahodayam || 6 ||
adhūrtarajaso rāma dharmāraṇyaṃ mahīpatiḥ |
cakre puravaraṃ rājā vasuścakre girivrajam || 7 ||
eṣā vasumatī rāma vasostasya mahātmanaḥ |
ete śailavarāḥ pañca prakāśante samantataḥ || 8 ||
sumāgadhī nadī ramyā magadhān viśrutāyayau |
pañcānāṃ śailamukhyānāṃ madhye māleva śobhate || 9 ||
saiṣā hi māgadhī rāma vasostasya mahātmanaḥ |
pūrvābhicaritā rāma sukṣetrā sasyamālinī || 10 ||
kuśanābhastu rājarṣiḥ kanyāśatamanuttamam |
janayāmāsa dharmātmā ghṛtācyāṃ raghunandana || 11 ||
tāstu yauvanaśālinyo rūpavatya ssvalaṅkṛtāḥ |
udyānabhūmimāgamya prāvṛṣīva śatahradāḥ || 12 ||
gāyantyo nṛtyamānāśca vādayantyaśca sarvaśaḥ |
āmodaṃ paramaṃ jagmurvarābharaṇabhūṣitāḥ || 13 ||
atha tāścārusarvāṅgyo rūpeṇāpratimā bhuvi |
udyānabhūmimāgamya tārā iva ghanāntare || 14 ||
tāssarvaguṇasampannā rūpayauvanasaṃyutāḥ |
dṛṣṭvā sarvātmako vāyuridaṃ vacanamabravīt || 15 ||
ahaṃ vaḥ kāmaye sarvā bhāryā mama bhaviṣyatha |
mānuṣastyajyatāṃ bhāvaḥ dīrghamāyuravāpsyatha || 16 ||
calaṃ hi yauvanaṃ nityaṃ mānuṣeṣu viśeṣataḥ |
akṣayyaṃ yauvanaṃ prāptāḥ amaryaśca bhaviṣyatha || 17 ||
tasya tadvacanaṃ śrutvā vāyorakliṣṭakarmaṇaḥ |
apahāsya tato vākyaṃ kanyāśatamathābravīt || 18 ||
antaścarasi bhūtānāṃ sarveṣāṃ tvaṃ surottama |
prabhāvajñāḥ sma te sarvāḥ kimasmānavamanyase || 19 ||
kuśanābhasutāssarvāḥ samarthāstvāṃ surottama |
sthānāccyāvayituṃ devaṃ rakṣāmastu tapo vayam || 20 ||
mābhūtsa kālo durmedhaḥ pitaraṃ satyavādinam |
nāvamanyasva dharmeṇa svayaṃ varamupāsmahe || 21 ||
pitā hi prabhurasmākaṃ daivataṃ paramaṃ hi naḥ |
yasya no dāsyati pitā sa no bhartā bhaviṣyati || 22 ||
tāsāṃ tadvacanaṃ śrutvā vāyuḥ paramakopanaḥ |
praviśya sarvagātrāṇi babhañja bhagavān prabhuḥ || 23 ||
tāḥ kanyā vāyunā bhagnā viviśurnṛpatergṛham |
prāpatan bhuvi sambhrāntāssalajjā ssāsralocanāḥ || 24 ||
sa ca tā dayitā dīnāḥ kanyāḥ paramaśobhanāḥ |
dṛṣṭvā bhagnāstadā rājā sambhrānta idamabravīt || 25 ||
kimidaṃ kathyatāṃ putryaḥ ko dharmamavamanyate |
kubjāḥ kena kṛtāḥ sarvā veṣṭantyo nābhibhāṣatha |
evaṃ rājā viniśśvasya samādhiṃ sandadhe tataḥ || 26 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye bālakāṇḍe dvātriṃśassargaḥ ||