📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
ଉଦ୍ଧଵଗୀତା - ଷଷ୍ଠୋଽଧ୍ଯାଯଃ
Uddhavagita - Shashtho'dhyayah
Gita Oriya
ଅଥ ଷଷ୍ଠୋଽଧ୍ଯାଯଃ ।
ଶ୍ରୀଶୁକଃ ଉଵାଚ ।
ଅଥ ବ୍ରହ୍ମା ଆତ୍ମଜୈଃ ଦେଵୈଃ ପ୍ରଜେଶୈଃ ଆଵୃତଃ ଅଭ୍ଯଗାତ୍ ।
ଭଵଃ ଚ ଭୂତଭଵ୍ଯୀଶଃ ଯଯୌ ଭୂତଗଣୈଃ ଵୃତଃ ॥ 1॥
ଇନ୍ଦ୍ରଃ ମରୁଦ୍ଭିଃ ଭଗଵାନ୍ ଆଦିତ୍ଯାଃ ଵସଵଃ ଅଶ୍ଵିନୌ ।
ଋଭଵଃ ଅଙ୍ଗିରସଃ ରୁଦ୍ରାଃ ଵିଶ୍ଵେ ସାଧ୍ଯାଃ ଚ ଦେଵତାଃ ॥ 2॥
ଗନ୍ଧର୍ଵାପ୍ସରସଃ ନାଗାଃ ସିଦ୍ଧଚାରଣଗୁହ୍ଯକାଃ ।
ଋଷଯଃ ପିତରଃ ଚ ଏଵ ସଵିଦ୍ଯାଧରକିନ୍ନରାଃ ॥ 3॥
ଦ୍ଵାରକାଂ ଉପସଞ୍ଜଗ୍ମୁଃ ସର୍ଵେ କୃଷ୍ଣାଦିଦୃକ୍ଷଵଃ ।
ଵପୁଷା ଯେନ ଭଗଵାନ୍ ନରଲୋକମନୋରମଃ ।
ଯଶଃ ଵିତେନେ ଲୋକେଷୁ ସର୍ଵଲୋକମଲାପହମ୍ ॥ 4॥
ତସ୍ଯାଂ ଵିଭ୍ରାଜମାନାଯାଂ ସମୃଦ୍ଧାଯାଂ ମହର୍ଧିଭିଃ ।
ଵ୍ଯଚକ୍ଷତ ଅଵିତୃପ୍ତାକ୍ଷାଃ କୃଷ୍ଣଂ ଅଦ୍ଭୁତଦର୍ଶନମ୍ ॥
5॥
ସ୍ଵର୍ଗୌଦ୍ଯାନୌଅପଗୈଃ ମାଲ୍ଯୈଃ ଛାଦଯନ୍ତଃ ଯଦୁ ଉତ୍ତମମ୍ ।
ଗୀର୍ଭିଃ ଚିତ୍ରପଦାର୍ଥାଭିଃ ତୁଷ୍ଟୁଵୁଃ ଜଗତ୍ ଈଶ୍ଵରମ୍ ॥6॥
ଦେଵାଃ ଊଚୁଃ ।
ନତାଃ ସ୍ମ ତେ ନାଥ ପଦାରଵିନ୍ଦଂ
ବୁଦ୍ଧୀନ୍ଦ୍ରିଯପ୍ରାଣମନୋଵଚୋଭିଃ ।
ଯତ୍ ଚିନ୍ତ୍ଯତେ ଅନ୍ତର୍ହୃଦି ଭାଵଯୁକ୍ତୈଃ
ମୁମୁକ୍ଷୁଭିଃ କର୍ମମଯ ଊରୁପାଶାତ୍ ॥ 7॥
ତ୍ଵଂ ମାଯଯା ତ୍ରିଗୁଣଯା ଆତ୍ମନି ଦୁର୍ଵିଭାଵ୍ଯଂ
ଵ୍ଯକ୍ତଂ ସୃଜସି ଅଵସି ଲୁମ୍ପସି ତତ୍ ଗୁଣସ୍ଥଃ ।
ନ ଏତୈଃ ଭଵାନ୍ ଅଜିତ କର୍ମଭିଃ ଅଜ୍ଯତେ ଵୈ
ଯତ୍ ସ୍ଵେ ସୁଖେ ଅଵ୍ଯଵହିତେ ଅଭିରତଃ ଅନଵଦ୍ଯଃ ॥ 8॥
ଶୁଦ୍ଧିଃ ନୃଣାଂ ନ ତୁ ତଥା ଈଡ୍ଯ ଦୁରାଶଯାନାଂ
ଵିଦ୍ଯାଶ୍ରୁତାଧ୍ଯଯନଦାନତପକ୍ରିଯାଭିଃ ।
ସତ୍ତ୍ଵାତ୍ମନାଂ ଋଷଭ ତେ ଯଶସି ପ୍ରଵୃଦ୍ଧ
ସତ୍ ଶ୍ରଦ୍ଧଯା ଶ୍ରଵଣସମ୍ଭୃତଯା ଯଥା ସ୍ଯାତ୍ ॥ 9॥
ସ୍ଯାତ୍ ନଃ ତଵ ଅଙ୍ଘ୍ରିଃ ଅଶୁଭାଶଯଧୂମକେତୁଃ
କ୍ଷେମାଯ ଯଃ ମୁନିଭିଃ ଆର୍ଦ୍ରହୃଦୌହ୍ଯମାନଃ ।
ଯଃ ସାତ୍ଵତୈଃ ସମଵିଭୂତଯଃ ଆତ୍ମଵଦ୍ଭିଃ
ଵ୍ଯୂହେ ଅର୍ଚିତଃ ସଵନଶଃ ସ୍ଵଃ ଅତିକ୍ରମାଯ ॥ 10॥
ଯଃ ଚିନ୍ତ୍ଯତେ ପ୍ରଯତପାଣିଭିଃ ଅଧ୍ଵରାଗ୍ନୌ
ତ୍ରଯ୍ଯା ନିରୁକ୍ତଵିଧିନା ଈଶ ହଵିଃ ଗୃହୀତ୍ଵା ।
ଅଧ୍ଯାତ୍ମଯୋଗଃ ଉତ ଯୋଗିଭିଃ ଆତ୍ମମାଯାଂ
ଜିଜ୍ଞାସୁଭିଃ ପରମଭାଗଵତୈଃ ପରୀଷ୍ଟଃ ॥ 11॥
ପର୍ଯୁଷ୍ଟଯା ତଵ ଵିଭୋ ଵନମାଲଯା ଇଯଂ
ସଂସ୍ପର୍ଧିନୀ ଭଗଵତୀ ପ୍ରତିପତ୍ନିଵତ୍ ଶ୍ରୀଃ ।
ଯଃ ସୁପ୍ରଣୀତଂ ଅମୁଯାର୍ହଣଂ ଆଦତ୍ ଅନ୍ନଃ
ଭୂଯାତ୍ ସଦା ଅଙ୍ଘ୍ରିଃ ଅଶୁଭାଶଯଧୂମକେତୁଃ ॥ 12॥
କେତୁଃ ତ୍ରିଵିକ୍ରମଯୁତଃ ତ୍ରିପତ୍ ପତାକଃ
ଯଃ ତେ ଭଯାଭଯକରଃ ଅସୁରଦେଵଚମ୍ଵୋଃ ।
ସ୍ଵର୍ଗାଯ ସାଧୁଷୁ ଖଲୁ ଏଷୁ ଇତରାଯ ଭୂମନ୍
ପାଦଃ ପୁନାତୁ ଭଗଵନ୍ ଭଜତାଂ ଅଧଂ ନଃ ॥ 13॥
ନସ୍ଯୋତଗାଵଃ ଇଵ ଯସ୍ଯ ଵଶେ ଭଵନ୍ତି
ବ୍ରହ୍ମାଦଯଃ ଅନୁଭୃତଃ ମିଥୁରର୍ଦ୍ଯମାନାଃ ।
କାଲସ୍ଯ ତେ ପ୍ରକୃତିପୂରୁଷଯୋଃ ପରସ୍ଯ
ଶଂ ନଃ ତନୋତୁ ଚରଣଃ ପୁରୁଷୋତ୍ତମସ୍ଯ ॥ 14॥
ଅସ୍ଯ ଅସି ହେତୁଃ ଉଦଯସ୍ଥିତିସଂଯମାନାଂ
ଅଵ୍ଯକ୍ତଜୀଵମହତାଂ ଅପି କାଲଂ ଆହୁଃ ।
ସଃ ଅଯଂ ତ୍ରିଣାଭିଃ ଅଖିଲ ଅପଚଯେ ପ୍ରଵୃତ୍ତଃ
କାଲଃ ଗଭୀରରଯଃ ଉତ୍ତମପୂରୁଷଃ ତ୍ଵମ୍ ॥ 15॥
ତ୍ଵତ୍ତଃ ପୁମାନ୍ ସମଧିଗମ୍ଯ ଯଯା ସ୍ଵଵୀର୍ଯ
ଧତ୍ତେ ମହାନ୍ତଂ ଇଵ ଗର୍ଭଂ ଅମୋଘଵୀର୍ଯଃ ।
ସଃ ଅଯଂ ତଯା ଅନୁଗତଃ ଆତ୍ମନଃ ଆଣ୍ଡକୋଶଂ
ହୈମଂ ସସର୍ଜ ବହିଃ ଆଵରଣୈଃ ଉପେତମ୍ ॥ 16॥
ତତ୍ତସ୍ଥୁଷଃ ଚ ଜଗତଃ ଚ ଭଵାନ୍ ଅଧୀଶଃ
ଯତ୍ ମାଯଯା ଉତ୍ଥଗୁଣଵିକ୍ରିଯଯା ଉପନୀତାନ୍ ।
ଅର୍ଥାନ୍ ଜୁଷନ୍ ଅପି ହୃଷୀକପତେ ନ ଲିପ୍ତଃ
ଯେ ଅନ୍ଯେ ସ୍ଵତଃ ପରିହୃତାତ୍ ଅପି ବିଭ୍ଯତି ସ୍ମ ॥ 17॥
ସ୍ମାଯା ଅଵଲୋକଲଵଦର୍ଶିତଭାଵହାରି
ଭ୍ରୂମଣ୍ଡଲପ୍ରହିତସୌରତମନ୍ତ୍ରଶୌଣ୍ଡୈଃ ।
ପତ୍ନ୍ଯଃ ତୁ ଷୋଡଶସହସ୍ରଂ ଅନଙ୍ଗବାଣୈଃ
ଯସ୍ଯ ଇନ୍ଦ୍ରିଯଂ ଵିମଥିତୁଂ କରଣୈଃ ଵିଭ୍ଵ୍ଯଃ ॥ 18॥
ଵିଭ୍ଵ୍ଯଃ ତଵ ଅମୃତକଥା ଉଦଵହାଃ ତ୍ରିଲୋକ୍ଯାଃ
ପାଦୌ ଅନେଜସରିତଃ ଶମଲାନି ହନ୍ତୁମ୍ ।
ଆନୁଶ୍ରଵଂ ଶ୍ରୁତିଭିଃ ଅଙ୍ଘ୍ରିଜଂ ଅଙ୍ଗସଙ୍ଗୈଃ
ତୀର୍ଥଦ୍ଵଯଂ ଶୁଚିଷଦସ୍ତଃ ଉପସ୍ପୃଶନ୍ତି ॥ 19॥
ବାଦରାଯଣିଃ ଉଵାଚ ।
ଇତି ଅଭିଷ୍ଟୂଯ ଵିବୁଧୈଃ ସେଶଃ ଶତଧୃତିଃ ହରିମ୍ ।
ଅଭ୍ଯଭାଷତ ଗୋଵିନ୍ଦଂ ପ୍ରଣମ୍ଯ ଅମ୍ବରଂ ଆଶ୍ରିତଃ ॥ 20॥
ବ୍ରହ୍ମ ଉଵାଚ ।
ଭୂମେଃ ଭାର ଅଵତାରାଯ ପୁରା ଵିଜ୍ଞାପିତଃ ପ୍ରଭୋ ।
ତ୍ଵଂ ଅସ୍ମାଭିଃ ଅଶେଷାତ୍ମନ୍ ତତ୍ ତଥା ଏଵ ଉପପାଦିତମ୍ ॥ 21॥
ଧର୍ମଃ ଚ ସ୍ଥାପିତଃ ସତ୍ସୁ ସତ୍ଯସନ୍ଧେଷୁ ଵୈ ତ୍ଵଯା ।
କୀର୍ତିଃ ଚ ଦିକ୍ଷୁ ଵିକ୍ଷିପ୍ତା ସର୍ଵଲୋକମଲାପହା ॥ 22॥
ଅଵତୀର୍ଯ ଯଦୋଃ ଵଂଶେ ବିଭ୍ରତ୍ ରୂପଂ ଅନୁତ୍ତମମ୍ ।
କର୍ମାଣି ଉଦ୍ଦାମଵୃତ୍ତାନି ହିତାଯ ଜଗତଃ ଅକୃଥାଃ ॥ 23॥
ଯାନି ତେ ଚରିତାନି ଈଶ ମନୁଷ୍ଯାଃ ସାଧଵଃ କଲୌ ।
ଶ‍ଋଣ୍ଵନ୍ତଃ କୀର୍ତଯନ୍ତଃ ଚ ତରିଷ୍ଯନ୍ତି ଅଞ୍ଜସା ତମଃ ॥ 24॥
ଯଦୁଵଂଶେ ଅଵତୀର୍ଣସ୍ଯ ଭଵତଃ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ।
ଶରତ୍ ଶତଂ ଵ୍ଯତୀଯାଯ ପଞ୍ଚଵିଂଶ ଅଧିକଂ ପ୍ରଭୋଃ ॥ 25॥
ନ ଅଧୁନା ତେ ଅଖିଲ ଆଧାର ଦେଵକାର୍ଯ ଅଵଶେଷିତମ୍ ।
କୁଲଂ ଚ ଵିପ୍ରଶାପେନ ନଷ୍ଟପ୍ରାଯଂ ଅଭୂତ୍ ଇଦମ୍ ॥ 26॥
ତତଃ ସ୍ଵଧାମ ପରମଂ ଵିଶସ୍ଵ ଯଦି ମନ୍ଯସେ ।
ସଲୋକାନ୍ ଲୋକପାଲାନ୍ ନଃ ପାହି ଵୈକୁଣ୍ଠକିଙ୍କରାନ୍ ॥ 27॥
ଶ୍ରୀ ଭଗଵାନ୍ ଉଵାଚ ।
ଅଵଧାରିତଂ ଏତତ୍ ମେ ଯଦାତ୍ଥ ଵିବୁଧେଶ୍ଵର ।
କୃତଂ ଵଃ କାର୍ଯଂ ଅଖିଲଂ ଭୂମେଃ ଭାରଃ ଅଵତାରିତଃ ॥ 28॥
ତତ୍ ଇଦଂ ଯାଦଵକୁଲଂ ଵୀର୍ଯଶୌର୍ଯଶ୍ରିଯୋଦ୍ଧତମ୍ ।
ଲୋକଂ ଜିଘୃକ୍ଷତ୍ ରୁଦ୍ଧଂ ମେ ଵେଲଯା ଇଵ ମହାର୍ଣଵଃ ॥ 29॥
ଯଦି ଅସଂହୃତ୍ଯ ଦୃପ୍ତାନାଂ ଯଦୁନାଂ ଵିପୁଲଂ କୁଲମ୍ ।
ଗନ୍ତାସ୍ମି ଅନେନ ଲୋକଃ ଅଯଂ ଉଦ୍ଵେଲେନ ଵିନଙ୍କ୍ଷ୍ଯତି ॥ 30॥
ଇଦାନୀଂ ନାଶଃ ଆରବ୍ଧଃ କୁଲସ୍ଯ ଦ୍ଵିଜଶାପତଃ ।
ଯାସ୍ଯାମି ଭଵନଂ ବ୍ରହ୍ମନ୍ ନ ଏତତ୍ ଅନ୍ତେ ତଵ ଆନଘ ॥ 31॥
ଶ୍ରୀ ଶୁକଃ ଉଵାଚ ।
ଇତି ଉକ୍ତଃ ଲୋକନାଥେନ ସ୍ଵଯମ୍ଭୂଃ ପ୍ରଣିପତ୍ଯ ତମ୍ ।
ସହ ଦେଵଗଣୈଃ ଦେଵଃ ସ୍ଵଧାମ ସମପଦ୍ଯତ ॥ 32॥
ଅଥ ତସ୍ଯାଂ ମହୋତ୍ପାତାନ୍ ଦ୍ଵାରଵତ୍ଯାଂ ସମୁତ୍ଥିତାନ୍ ।
ଵିଲୋକ୍ଯ ଭଗଵାନ୍ ଆହ ଯଦୁଵୃଦ୍ଧାନ୍ ସମାଗତାନ୍ ॥ 33॥
ଶ୍ରୀ ଭଗଵାନ୍ ଉଵାଚ ।
ଏତେ ଵୈ ସୁମହୋତ୍ପାତାଃ ଵ୍ଯୁତ୍ତିଷ୍ଠନ୍ତି ଇହ ସର୍ଵତଃ ।
ଶାପଃ ଚ ନଃ କୁଲସ୍ଯ ଆସୀତ୍ ବ୍ରାହ୍ମଣେଭ୍ଯଃ ଦୁରତ୍ଯଯଃ ॥ 34॥
ନ ଵସ୍ତଵ୍ଯଂ ଇହ ଅସ୍ମାଭିଃ ଜିଜୀଵିଷୁଭିଃ ଆର୍ଯକାଃ ।
ପ୍ରଭାସଂ ସୁମହତ୍ ପୁଣ୍ଯଂ ଯାସ୍ଯାମଃ ଅଦ୍ଯ ଏଵ ମା ଚିରମ୍ ॥ 35॥
ଯତ୍ର ସ୍ନାତ୍ଵା ଦକ୍ଷଶାପାତ୍ ଗୃହୀତଃ ଯକ୍ଷ୍ମଣୌଡୁରାଟ୍ ।
ଵିମୁକ୍ତଃ କିଲ୍ବିଷାତ୍ ସଦ୍ଯଃ ଭେଜେ ଭୂଯଃ କଲୋଦଯମ୍ ॥ 36॥
ଵଯଂ ଚ ତସ୍ମିନ୍ ଆପ୍ଲୁତ୍ଯ ତର୍ପଯିତ୍ଵା ପିତୄନ୍ସୁରାନ୍ ।
ଭୋଜଯିତ୍ଵା ଉଶିଜଃ ଵିପ୍ରାନ୍ ନାନାଗୁଣଵତା ଅନ୍ଧସା ॥ 37॥
ତେଷୁ ଦାନାନି ପାତ୍ରେଷୁ ଶ୍ରଦ୍ଧଯା ଉପ୍ତ୍ଵା ମହାନ୍ତି ଵୈ ।
ଵୃଜିନାନି ତରିଷ୍ଯାମଃ ଦାନୈଃ ନୌଭିଃ ଇଵ ଅର୍ଣଵମ୍ ॥ 38॥
ଶ୍ରୀ ଶୁକଃ ଉଵାଚ ।
ଏଵଂ ଭଗଵତା ଆଦିଷ୍ଟାଃ ଯାଦଵାଃ କୁଲନନ୍ଦନ ।
ଗନ୍ତୁଂ କୃତଧିଯଃ ତୀର୍ଥଂ ସ୍ଯନ୍ଦନାନ୍ ସମଯୂଯୁଜନ୍ ॥ 39॥
ତତ୍ ନିରୀକ୍ଷ୍ଯ ଉଦ୍ଧଵଃ ରାଜନ୍ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଭଗଵତା ଉଦିତମ୍ ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଅରିଷ୍ଟାନି ଘୋରାଣି ନିତ୍ଯଂ କୃଷ୍ଣଂ ଅନୁଵ୍ରତଃ ॥ 40॥
ଵିଵିକ୍ତଃ ଉପସଙ୍ଗମ୍ଯ ଜଗତାଂ ଈଶ୍ଵରେଶ୍ଵରମ୍ ।
ପ୍ରଣମ୍ଯ ଶିରସା ପାଦୌ ପ୍ରାଞ୍ଜଲିଃ ତଂ ଅଭାଷତ ॥ 41॥
ଉଦ୍ଧଵଃ ଉଵାଚ ।
ଦେଵଦେଵେଶ ଯୋଗେଶ ପୁଣ୍ଯଶ୍ରଵଣକୀର୍ତନ ।
ସଂହୃତ୍ଯ ଏତତ୍ କୁଲଂ ନୂନଂ ଲୋକଂ ସନ୍ତ୍ଯକ୍ଷ୍ଯତେ ଭଵାନ୍ ।
ଵିପ୍ରଶାପଂ ସମର୍ଥଃ ଅପି ପ୍ରତ୍ଯହନ୍ ନ ଯଦି ଈଶ୍ଵରଃ ॥ 42॥
ନ ଅହଂ ତଵ ଅଙ୍ଘ୍ରିକମଲଂ କ୍ଷଣାର୍ଧଂ ଅପି କେଶଵ ।
ତ୍ଯକ୍ତୁଂ ସମୁତ୍ସହେ ନାଥ ସ୍ଵଧାମ ନଯ ମାଂ ଅପି ॥ 43॥
ତଵ ଵିକ୍ରୀଡିତଂ କୃଷ୍ଣ ନୃଣାଂ ପରମମଙ୍ଗଲମ୍ ।
କର୍ଣପୀଯୂଷଂ ଆସ୍ଵାଦ୍ଯ ତ୍ଯଜତି ଅନ୍ଯସ୍ପୃହାଂ ଜନଃ ॥ 44॥
ଶଯ୍ଯାସନାଟନସ୍ଥାନସ୍ନାନକ୍ରୀଡାଶନାଦିଷୁ ।
କଥଂ ତ୍ଵାଂ ପ୍ରିଯଂ ଆତ୍ମାନଂ ଵଯଂ ଭକ୍ତାଃ ତ୍ଯଜେମହି ॥ 45॥
ତ୍ଵଯା ଉପଭୁକ୍ତସ୍ରକ୍ଗନ୍ଧଵାସଃ ଅଲଙ୍କାରଚର୍ଚିତାଃ ।
ଉଚ୍ଛିଷ୍ଟଭୋଜିନଃ ଦାସାଃ ତଵ ମାଯାଂ ଜଯେମହି ॥ 46॥
ଵାତାଶନାଃ ଯଃ ଋଷଯଃ ଶ୍ରମଣା ଊର୍ଧ୍ଵମନ୍ଥିନଃ ।
ବ୍ରହ୍ମାଖ୍ଯଂ ଧାମ ତେ ଯାନ୍ତି ଶାନ୍ତାଃ ସନ୍ନ୍ଯାସିନଃ ଅମଲାଃ ॥
47॥
ଵଯଂ ତୁ ଇହ ମହାଯୋଗିନ୍ ଭ୍ରମନ୍ତଃ କର୍ମଵର୍ତ୍ମସୁ ।
ତ୍ଵତ୍ ଵାର୍ତଯା ତରିଷ୍ଯାମଃ ତାଵକୈଃ ଦୁସ୍ତରଂ ତମଃ ॥ 48॥
ସ୍ମରନ୍ତଃ କୀର୍ତଯନ୍ତଃ ତେ କୃତାନି ଗଦିତାନି ଚ ।
ଗତିଉତ୍ସ୍ମିତୀକ୍ଷଣକ୍ଷ୍ଵେଲି ଯତ୍ ନୃଲୋକଵିଡମ୍ବନମ୍ ॥ 49॥
ଶ୍ରୀ ଶୁକଃ ଉଵାଚ ।
ଏଵଂ ଵିଜ୍ଞାପିତଃ ରାଜନ୍ ଭଗଵାନ୍ ଦେଵକୀସୁତଃ ।
ଏକାନ୍ତିନଂ ପ୍ରିଯଂ ଭୃତ୍ଯଂ ଉଦ୍ଧଵଂ ସମଭାଷତ ॥ 50॥
ଇତି ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗଵତେ ମହାପୁରାଣେ ପାରମହଂସ୍ଯାଂ
ସଂହିତାଯାମେକାଦଶସ୍କନ୍ଧେ ଦେଵସ୍ତୁତ୍ଯୁଦ୍ଧ୍ଵଵିଜ୍ଞାପନଂ ନାମ
ଷଷ୍ଠୋଽଧ୍ଯାଯଃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
atha ṣaṣṭho'dhyāyaḥ |
śrīśukaḥ uvāca |
atha brahmā ātmajaiḥ devaiḥ prajeśaiḥ āvṛtaḥ abhyagāt |
bhavaḥ ca bhūtabhavyīśaḥ yayau bhūtagaṇaiḥ vṛtaḥ || 1||
indraḥ marudbhiḥ bhagavān ādityāḥ vasavaḥ aśvinau |
ṛbhavaḥ aṅgirasaḥ rudrāḥ viśve sādhyāḥ ca devatāḥ || 2||
gandharvāpsarasaḥ nāgāḥ siddhacāraṇaguhyakāḥ |
ṛṣayaḥ pitaraḥ ca eva savidyādharakinnarāḥ || 3||
dvārakāṃ upasañjagmuḥ sarve kṛṣṇādidṛkṣavaḥ |
vapuṣā yena bhagavān naralokamanoramaḥ |
yaśaḥ vitene lokeṣu sarvalokamalāpaham || 4||
tasyāṃ vibhrājamānāyāṃ samṛddhāyāṃ mahardhibhiḥ |
vyacakṣata avitṛptākṣāḥ kṛṣṇaṃ adbhutadarśanam ||
5||
svargaudyānauapagaiḥ mālyaiḥ chādayantaḥ yadu uttamam |
gīrbhiḥ citrapadārthābhiḥ tuṣṭuvuḥ jagat īśvaram ||6||
devāḥ ūcuḥ |
natāḥ sma te nātha padāravindaṃ
buddhīndriyaprāṇamanovacobhiḥ |
yat cintyate antarhṛdi bhāvayuktaiḥ
mumukṣubhiḥ karmamaya ūrupāśāt || 7||
tvaṃ māyayā triguṇayā ātmani durvibhāvyaṃ
vyaktaṃ sṛjasi avasi lumpasi tat guṇasthaḥ |
na etaiḥ bhavān ajita karmabhiḥ ajyate vai
yat sve sukhe avyavahite abhirataḥ anavadyaḥ || 8||
śuddhiḥ nṛṇāṃ na tu tathā īḍya durāśayānāṃ
vidyāśrutādhyayanadānatapakriyābhiḥ |
sattvātmanāṃ ṛṣabha te yaśasi pravṛddha
sat śraddhayā śravaṇasambhṛtayā yathā syāt || 9||
syāt naḥ tava aṅghriḥ aśubhāśayadhūmaketuḥ
kṣemāya yaḥ munibhiḥ ārdrahṛdauhyamānaḥ |
yaḥ sātvataiḥ samavibhūtayaḥ ātmavadbhiḥ
vyūhe arcitaḥ savanaśaḥ svaḥ atikramāya || 10||
yaḥ cintyate prayatapāṇibhiḥ adhvarāgnau
trayyā niruktavidhinā īśa haviḥ gṛhītvā |
adhyātmayogaḥ uta yogibhiḥ ātmamāyāṃ
jijñāsubhiḥ paramabhāgavataiḥ parīṣṭaḥ || 11||
paryuṣṭayā tava vibho vanamālayā iyaṃ
saṃspardhinī bhagavatī pratipatnivat śrīḥ |
yaḥ supraṇītaṃ amuyārhaṇaṃ ādat annaḥ
bhūyāt sadā aṅghriḥ aśubhāśayadhūmaketuḥ || 12||
ketuḥ trivikramayutaḥ tripat patākaḥ
yaḥ te bhayābhayakaraḥ asuradevacamvoḥ |
svargāya sādhuṣu khalu eṣu itarāya bhūman
pādaḥ punātu bhagavan bhajatāṃ adhaṃ naḥ || 13||
nasyotagāvaḥ iva yasya vaśe bhavanti
brahmādayaḥ anubhṛtaḥ mithurardyamānāḥ |
kālasya te prakṛtipūruṣayoḥ parasya
śaṃ naḥ tanotu caraṇaḥ puruṣottamasya || 14||
asya asi hetuḥ udayasthitisaṃyamānāṃ
avyaktajīvamahatāṃ api kālaṃ āhuḥ |
saḥ ayaṃ triṇābhiḥ akhila apacaye pravṛttaḥ
kālaḥ gabhīrarayaḥ uttamapūruṣaḥ tvam || 15||
tvattaḥ pumān samadhigamya yayā svavīrya
dhatte mahāntaṃ iva garbhaṃ amoghavīryaḥ |
saḥ ayaṃ tayā anugataḥ ātmanaḥ āṇḍakośaṃ
haimaṃ sasarja bahiḥ āvaraṇaiḥ upetam || 16||
tattasthuṣaḥ ca jagataḥ ca bhavān adhīśaḥ
yat māyayā utthaguṇavikriyayā upanītān |
arthān juṣan api hṛṣīkapate na liptaḥ
ye anye svataḥ parihṛtāt api bibhyati sma || 17||
smāyā avalokalavadarśitabhāvahāri
bhrūmaṇḍalaprahitasauratamantraśauṇḍaiḥ |
patnyaḥ tu ṣoḍaśasahasraṃ anaṅgabāṇaiḥ
yasya indriyaṃ vimathituṃ karaṇaiḥ vibhvyaḥ || 18||
vibhvyaḥ tava amṛtakathā udavahāḥ trilokyāḥ
pādau anejasaritaḥ śamalāni hantum |
ānuśravaṃ śrutibhiḥ aṅghrijaṃ aṅgasaṅgaiḥ
tīrthadvayaṃ śuciṣadastaḥ upaspṛśanti || 19||
bādarāyaṇiḥ uvāca |
iti abhiṣṭūya vibudhaiḥ seśaḥ śatadhṛtiḥ harim |
abhyabhāṣata govindaṃ praṇamya ambaraṃ āśritaḥ || 20||
brahma uvāca |
bhūmeḥ bhāra avatārāya purā vijñāpitaḥ prabho |
tvaṃ asmābhiḥ aśeṣātman tat tathā eva upapāditam || 21||
dharmaḥ ca sthāpitaḥ satsu satyasandheṣu vai tvayā |
kīrtiḥ ca dikṣu vikṣiptā sarvalokamalāpahā || 22||
avatīrya yadoḥ vaṃśe bibhrat rūpaṃ anuttamam |
karmāṇi uddāmavṛttāni hitāya jagataḥ akṛthāḥ || 23||
yāni te caritāni īśa manuṣyāḥ sādhavaḥ kalau |
śa‍ṛṇvantaḥ kīrtayantaḥ ca tariṣyanti añjasā tamaḥ || 24||
yaduvaṃśe avatīrṇasya bhavataḥ puruṣottama |
śarat śataṃ vyatīyāya pañcaviṃśa adhikaṃ prabhoḥ || 25||
na adhunā te akhila ādhāra devakārya avaśeṣitam |
kulaṃ ca vipraśāpena naṣṭaprāyaṃ abhūt idam || 26||
tataḥ svadhāma paramaṃ viśasva yadi manyase |
salokān lokapālān naḥ pāhi vaikuṇṭhakiṅkarān || 27||
śrī bhagavān uvāca |
avadhāritaṃ etat me yadāttha vibudheśvara |
kṛtaṃ vaḥ kāryaṃ akhilaṃ bhūmeḥ bhāraḥ avatāritaḥ || 28||
tat idaṃ yādavakulaṃ vīryaśauryaśriyoddhatam |
lokaṃ jighṛkṣat ruddhaṃ me velayā iva mahārṇavaḥ || 29||
yadi asaṃhṛtya dṛptānāṃ yadunāṃ vipulaṃ kulam |
gantāsmi anena lokaḥ ayaṃ udvelena vinaṅkṣyati || 30||
idānīṃ nāśaḥ ārabdhaḥ kulasya dvijaśāpataḥ |
yāsyāmi bhavanaṃ brahman na etat ante tava ānagha || 31||
śrī śukaḥ uvāca |
iti uktaḥ lokanāthena svayambhūḥ praṇipatya tam |
saha devagaṇaiḥ devaḥ svadhāma samapadyata || 32||
atha tasyāṃ mahotpātān dvāravatyāṃ samutthitān |
vilokya bhagavān āha yaduvṛddhān samāgatān || 33||
śrī bhagavān uvāca |
ete vai sumahotpātāḥ vyuttiṣṭhanti iha sarvataḥ |
śāpaḥ ca naḥ kulasya āsīt brāhmaṇebhyaḥ duratyayaḥ || 34||
na vastavyaṃ iha asmābhiḥ jijīviṣubhiḥ āryakāḥ |
prabhāsaṃ sumahat puṇyaṃ yāsyāmaḥ adya eva mā ciram || 35||
yatra snātvā dakṣaśāpāt gṛhītaḥ yakṣmaṇauḍurāṭ |
vimuktaḥ kilbiṣāt sadyaḥ bheje bhūyaḥ kalodayam || 36||
vayaṃ ca tasmin āplutya tarpayitvā pitṝnsurān |
bhojayitvā uśijaḥ viprān nānāguṇavatā andhasā || 37||
teṣu dānāni pātreṣu śraddhayā uptvā mahānti vai |
vṛjināni tariṣyāmaḥ dānaiḥ naubhiḥ iva arṇavam || 38||
śrī śukaḥ uvāca |
evaṃ bhagavatā ādiṣṭāḥ yādavāḥ kulanandana |
gantuṃ kṛtadhiyaḥ tīrthaṃ syandanān samayūyujan || 39||
tat nirīkṣya uddhavaḥ rājan śrutvā bhagavatā uditam |
dṛṣṭvā ariṣṭāni ghorāṇi nityaṃ kṛṣṇaṃ anuvrataḥ || 40||
viviktaḥ upasaṅgamya jagatāṃ īśvareśvaram |
praṇamya śirasā pādau prāñjaliḥ taṃ abhāṣata || 41||
uddhavaḥ uvāca |
devadeveśa yogeśa puṇyaśravaṇakīrtana |
saṃhṛtya etat kulaṃ nūnaṃ lokaṃ santyakṣyate bhavān |
vipraśāpaṃ samarthaḥ api pratyahan na yadi īśvaraḥ || 42||
na ahaṃ tava aṅghrikamalaṃ kṣaṇārdhaṃ api keśava |
tyaktuṃ samutsahe nātha svadhāma naya māṃ api || 43||
tava vikrīḍitaṃ kṛṣṇa nṛṇāṃ paramamaṅgalam |
karṇapīyūṣaṃ āsvādya tyajati anyaspṛhāṃ janaḥ || 44||
śayyāsanāṭanasthānasnānakrīḍāśanādiṣu |
kathaṃ tvāṃ priyaṃ ātmānaṃ vayaṃ bhaktāḥ tyajemahi || 45||
tvayā upabhuktasrakgandhavāsaḥ alaṅkāracarcitāḥ |
ucchiṣṭabhojinaḥ dāsāḥ tava māyāṃ jayemahi || 46||
vātāśanāḥ yaḥ ṛṣayaḥ śramaṇā ūrdhvamanthinaḥ |
brahmākhyaṃ dhāma te yānti śāntāḥ sannyāsinaḥ amalāḥ ||
47||
vayaṃ tu iha mahāyogin bhramantaḥ karmavartmasu |
tvat vārtayā tariṣyāmaḥ tāvakaiḥ dustaraṃ tamaḥ || 48||
smarantaḥ kīrtayantaḥ te kṛtāni gaditāni ca |
gatiutsmitīkṣaṇakṣveli yat nṛlokaviḍambanam || 49||
śrī śukaḥ uvāca |
evaṃ vijñāpitaḥ rājan bhagavān devakīsutaḥ |
ekāntinaṃ priyaṃ bhṛtyaṃ uddhavaṃ samabhāṣata || 50||
iti śrīmadbhāgavate mahāpurāṇe pāramahaṃsyāṃ
saṃhitāyāmekādaśaskandhe devastutyuddhvavijñāpanaṃ nāma
ṣaṣṭho'dhyāyaḥ ||