📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
କଠୋପନିଷଦ୍ - ଅଧ୍ଯାଯ 1, ଵଲ୍ଲୀ 3
Kathopanishad - Adhyaya 1, Valli 3
Oriya
ଅଧ୍ଯାଯ 1
ଵଲ୍ଲୀ 3
ଋତ-ମ୍ପିବନ୍ତୌ ସୁକୃତସ୍ଯ ଲୋକେ ଗୁହା-ମ୍ପ୍ରଵିଷ୍ଟୌ ପରମେ ପରାର୍ଧେ।
ଛାଯାତପୌ ବ୍ରହ୍ମଵିଦୋ ଵଦନ୍ତି ପଞ୍ଚାଗ୍ନଯୋ ଯେ ଚ ତ୍ରିଣାଚିକେତାଃ ॥1॥
ଯ-ସ୍ସେତୁରୀଜାନାନାମକ୍ଷର-ମ୍ବ୍ରହ୍ମ ଯତ୍ପରମ୍‌।
ଅଭଯ-ନ୍ତିତୀର୍​ଷତା-ମ୍ପାର-ନ୍ନାଚିକେତଂ ଶକେମହି ॥2॥
ଆତ୍ମାନଂ ରଥିନଂ-ଵିଁଦ୍ଧି ଶରୀରଂ ରଥମେଵ ତୁ।
ବୁଦ୍ଧି-ନ୍ତୁ ସାରଥିଂ-ଵିଁଦ୍ଧି ମନଃ ପ୍ରଗ୍ରହମେଵ ଚ ॥3॥
ଇନ୍ଦ୍ରିଯାଣି ହଯାନାହୁର୍ଵିଷଯାଂସ୍ତେଷୁ ଗୋଚରାନ୍‌।
ଆତ୍ମେନ୍ଦ୍ରିଯମନୋଯୁକ୍ତ-ମ୍ଭୋକ୍ତେତ୍ଯାହୁର୍ମନୀଷିଣଃ ॥4॥
ଯସ୍ତ୍ଵଵିଜ୍ଞାନଵାନ୍ଭଵତ୍ଯଯୁକ୍ତେନ ମନସା ସଦା।
ତସ୍ଯେନ୍ଦ୍ରିଯାଣ୍ଯଵଶ୍ଯାନି ଦୁଷ୍ଟାଶ୍ଵା ଇଵ ସାରଥେଃ ॥5॥
ଯସ୍ତୁ ଵିଜ୍ଞାନଵାନ୍ଭଵତି ଯୁକ୍ତେନ ମନସା ସଦା।
ତସ୍ଯେନ୍ଦ୍ରିଯାଣି ଵଶ୍ଯାନି ସଦଶ୍ଵା ଇଵ ସାରଥେଃ ॥6॥
ଯସ୍ତ୍ଵଵିଜ୍ଞାନଵାନ୍ଭଵତ୍ଯମନସ୍କ-ସ୍ସଦା-ଽଶୁଚିଃ।
ନ ସ ତତ୍ପଦମାପ୍ନୋତି ସଂସାର-ଞ୍ଚାଧିଗଚ୍ଛତି ॥7॥
ଯସ୍ତୁ ଵିଜ୍ଞାନଵାନ୍ଭଵତି ସମନସ୍କ-ସ୍ସଦା ଶୁଚିଃ।
ସ ତୁ ତତ୍ପଦମାପ୍ନୋତି ଯସ୍ମାଦ୍ ଭୂଯୋ ନ ଜାଯତେ ॥8॥
ଵିଜ୍ଞାନସାରଥିର୍ଯସ୍ତୁ ମନଃ ପ୍ରଗ୍ରହଵାନ୍ନରଃ।
ସୋ-ଽଧ୍ଵନଃ ପାରମାପ୍ନୋତି ତଦ୍ଵିଷ୍ଣୋଃ ପରମ-ମ୍ପଦମ୍‌ ॥9॥
ଇନ୍ଦ୍ରିଯେଭ୍ଯଃ ପରା ହ୍ଯର୍ଥା ଅର୍ଥେଭ୍ଯଶ୍ଚ ପର-ମ୍ମନଃ।
ମନସସ୍ତୁ ପରା ବୁଦ୍ଧିର୍ବୁଦ୍ଧେରାତ୍ମା ମହାନ୍ପରଃ ॥10॥
ମହତଃ ପରମଵ୍ଯକ୍ତମଵ୍ଯକ୍ତାତ୍ପୁରୁଷଃ ପରଃ।
ପୁରୁଷାନ୍ନ ପର-ଙ୍କିଞ୍ଚିତ୍ସା କାଷ୍ଠା ସା ପରା ଗତିଃ ॥11॥
ଏଷ ସର୍ଵେଷୁ ଭୂତେଷୁ ଗୂଢୋ-ଽଽତ୍ମା ନ ପ୍ରକାଶତେ।
ଦୃଶ୍ଯତେ ତ୍ଵଗ୍ର୍ଯଯା ବୁଦ୍ଧ୍ଯା ସୂକ୍ଷ୍ମଯା ସୂକ୍ଷ୍ମଦର୍​ଶିଭିଃ ॥12॥
ଯଚ୍ଛେଦ୍ଵାଙ୍ମନସୀ ପ୍ରାଜ୍ଞସ୍ତଦ୍ଯଚ୍ଛେଜ୍ଜ୍ଞାନ ଆତ୍ମନି।
ଜ୍ଞାନମାତ୍ମନି ମହତି ନିଯଚ୍ଛେତ୍ତଦ୍ଯଚ୍ଛେଚ୍ଛାନ୍ତ ଆତ୍ମନି ॥13॥
ଉତ୍ତିଷ୍ଠତ ଜାଗ୍ରତ ପ୍ରାପ୍ଯ ଵରାନ୍ନିବୋଧତ।
କ୍ଷୁରସ୍ଯ ଧାରା ନିଶିତା ଦୁରତ୍ଯଯା ଦୁର୍ଗ-ମ୍ପଥସ୍ତତ୍କଵଯୋ ଵଦନ୍ତି ॥14॥
ଅଶବ୍ଦମସ୍ପର୍​ଶମରୂପମଵ୍ଯଯ-ନ୍ତଥା-ଽରସ-ନ୍ନିତ୍ଯମଗନ୍ଧଵଚ୍ଚ ଯତ୍‌।
ଅନାଦ୍ଯନନ୍ତ-ମ୍ମହତଃ ପର-ନ୍ଧ୍ରୁଵ-ନ୍ନିଚାଯ୍ଯ ତନ୍ମୃତ୍ଯୁମୁଖାତ୍‌ ପ୍ରମୁଚ୍ଯତେ ॥15॥
ନାଚିକେତମୁପାଖ୍ଯାନ-ମ୍ମୃତ୍ଯୁପ୍ରୋକ୍ତଂ ସନାତନମ୍‌।
ଉକ୍ତ୍ଵା ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଚ ମେଧାଵୀ ବ୍ରହ୍ମଲୋକେ ମହୀଯତେ ॥16॥
ଯ ଇମ-ମ୍ପରମ-ଙ୍ଗୁହ୍ଯଂ ଶ୍ରାଵଯେଦ୍‌ ବ୍ରହ୍ମସଂସଦି।
ପ୍ରଯତ-ଶ୍ଶ୍ରାଦ୍ଧକାଲେ ଵା ତଦାନନ୍ତ୍ଯାଯ କଲ୍ପତେ।
ତଦାନନ୍ତ୍ଯାଯ କଲ୍ପତ ଇତି ॥17॥
Roman (IAST) Transliteration
adhyāya 1
vallī 3
ṛta-mpibantau sukṛtasya loke guhā-mpraviṣṭau parame parārdhe|
chāyātapau brahmavido vadanti pañcāgnayo ye ca triṇāciketāḥ ||1||
ya-sseturījānānāmakṣara-mbrahma yatparam‌|
abhaya-ntitīr​ṣatā-mpāra-nnāciketaṃ śakemahi ||2||
ātmānaṃ rathinaṃ-vi~ddhi śarīraṃ rathameva tu|
buddhi-ntu sārathiṃ-vi~ddhi manaḥ pragrahameva ca ||3||
indriyāṇi hayānāhurviṣayāṃsteṣu gocarān‌|
ātmendriyamanoyukta-mbhoktetyāhurmanīṣiṇaḥ ||4||
yastvavijñānavānbhavatyayuktena manasā sadā|
tasyendriyāṇyavaśyāni duṣṭāśvā iva sāratheḥ ||5||
yastu vijñānavānbhavati yuktena manasā sadā|
tasyendriyāṇi vaśyāni sadaśvā iva sāratheḥ ||6||
yastvavijñānavānbhavatyamanaska-ssadā-'śuciḥ|
na sa tatpadamāpnoti saṃsāra-ñcādhigacchati ||7||
yastu vijñānavānbhavati samanaska-ssadā śuciḥ|
sa tu tatpadamāpnoti yasmād bhūyo na jāyate ||8||
vijñānasārathiryastu manaḥ pragrahavānnaraḥ|
so-'dhvanaḥ pāramāpnoti tadviṣṇoḥ parama-mpadam‌ ||9||
indriyebhyaḥ parā hyarthā arthebhyaśca para-mmanaḥ|
manasastu parā buddhirbuddherātmā mahānparaḥ ||10||
mahataḥ paramavyaktamavyaktātpuruṣaḥ paraḥ|
puruṣānna para-ṅkiñcitsā kāṣṭhā sā parā gatiḥ ||11||
eṣa sarveṣu bhūteṣu gūḍho-''tmā na prakāśate|
dṛśyate tvagryayā buddhyā sūkṣmayā sūkṣmadar​śibhiḥ ||12||
yacchedvāṅmanasī prājñastadyacchejjñāna ātmani|
jñānamātmani mahati niyacchettadyacchecchānta ātmani ||13||
uttiṣṭhata jāgrata prāpya varānnibodhata|
kṣurasya dhārā niśitā duratyayā durga-mpathastatkavayo vadanti ||14||
aśabdamaspar​śamarūpamavyaya-ntathā-'rasa-nnityamagandhavacca yat‌|
anādyananta-mmahataḥ para-ndhruva-nnicāyya tanmṛtyumukhāt‌ pramucyate ||15||
nāciketamupākhyāna-mmṛtyuproktaṃ sanātanam‌|
uktvā śrutvā ca medhāvī brahmaloke mahīyate ||16||
ya ima-mparama-ṅguhyaṃ śrāvayed‌ brahmasaṃsadi|
prayata-śśrāddhakāle vā tadānantyāya kalpate|
tadānantyāya kalpata iti ||17||