6.23 Yuddhakanda - Trayovimsha Sargah

ॐ

6.23 युद्धकाण्ड - त्रयोविंश सर्गः

Valmiki Devanagari

श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे युद्धकाण्डम् ।

अथ त्रयोविंशस्सर्गः ।

निमित्तानिनिमित्ताज्ञोदृष्टवालक्ष्मणपूर्वजः ।

सौमित्रिंसम्परिष्वज्यैदंवचनमब्रवीत् ॥ 1 ॥

निमित्तानिपरिगृह्योदकंशीतंवनानिफलवन्तिच ।

बलौघंसंविभज्येमंव्यूह्यतिष्ठेमलक्ष्मण ॥ 2 ॥

लोकक्षयकरम्भीमम्भयम्पश्याम्युपस्थितम् ।

निबर्हणम्प्रवीराणामृक्षवानररक्षसाम् ॥ 3 ॥

वाताश्चकलुषावान्तिकम्पतेचवसुन्धराः ।

पर्वताग्राणिवेपन्तेपतन्तिचमहीरुहाः ॥ 4 ॥

मेघाःक्रव्यादसङ्काशाःपरुषाःपरुषस्वनाः ।

क्रूराःक्रूरम्प्रवर्षन्तिमिश्रंशोणितबिन्दुभिः ॥ 5 ॥

रक्तचन्दनसङ्काशासन्ध्यापरमदारुणा ।

ज्वलतःप्रपतत्येतदादित्यादग्निमण्डलम् ॥ 6 ॥

दीनादीनस्वराःक्रूरास्सर्वतोमृगपक्षिणः ।

प्रत्यादित्यंविनर्धन्तिजनयन्तोमहाद्भयम् ॥ 7 ॥

रजन्यामप्रकाशस्तुसन्तापयतिचन्द्रमाः ।

कृष्णरक्तांशुपर्यन्तोलोकक्षयैवोदितः ॥ 8 ॥

ह्रस्वोरूक्षोऽप्रशस्तश्चपरिवेषस्सुलोहितः ।

आदित्येविमलेनीलंलक्ष्मलक्ष्मणदृश्यते ॥ 9 ॥

रजसामहताचापिनक्षत्राणिहतानिच ।

युगान्तमिवलोकानाम्पश्यशंसन्तीवलक्ष्मण ॥ 10 ॥

काकाश्श्येनास्तथानीचागृध्राःपरिपतन्तिच ।

शिवाश्चाप्यशिवान्नादान्नदन्तिसुमहाभयान् ॥ 11 ॥

शैलैश्शूलैश्चखढगैश्चविसृष्टैःकपिराक्षसैः ।

भविष्यत्यावृताभूमिर्मांसशोणितकर्दमा ॥ 12 ॥

क्षिप्रमद्यैवदुर्दर्षाम्पुरींरावणपालिताम् ।

अभियामजनेनैवसर्वतोहरिभिर्ववृताः ॥ 13 ॥

इत्येवमुक्त्वाधर्मात्माधनवीसङ्ग्रामहर्षणः ।

प्रतस्थेपुरतोरामोलङ्कामभिमुखोविभुः ॥ 14 ॥

सविभीषणसुग्रीवास्ततस्तेवानरर्षभाः ।

प्रतस्थिरेविनर्दन्तोनिश्चिताद्विषतांवधे ॥ 15 ॥

राघवस्यप्रियार्थन्तुसुतरांवीर्यशालिनाम् ।

हरीणाङ्कर्मचेष्टाभिस्तुतोषरघुपुङ्गवः ॥ 16 ॥

इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये युद्धकाण्डे त्रयोविंशस्सर्गः ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |

atha trayoviṃśassargaḥ |

nimittāninimittājñodṛṣṭavālakṣmaṇapūrvajaḥ |

saumitriṃsampariṣvajyaidaṃvacanamabravīt || 1 ||

nimittāniparigṛhyodakaṃśītaṃvanāniphalavantica |

balaughaṃsaṃvibhajyemaṃvyūhyatiṣṭhemalakṣmaṇa || 2 ||

lokakṣayakarambhīmambhayampaśyāmyupasthitam |

nibarhaṇampravīrāṇāmṛkṣavānararakṣasām || 3 ||

vātāścakaluṣāvāntikampatecavasundharāḥ |

parvatāgrāṇivepantepatanticamahīruhāḥ || 4 ||

meghāḥkravyādasaṅkāśāḥparuṣāḥparuṣasvanāḥ |

krūrāḥkrūrampravarṣantimiśraṃśoṇitabindubhiḥ || 5 ||

raktacandanasaṅkāśāsandhyāparamadāruṇā |

jvalataḥprapatatyetadādityādagnimaṇḍalam || 6 ||

dīnādīnasvarāḥkrūrāssarvatomṛgapakṣiṇaḥ |

pratyādityaṃvinardhantijanayantomahādbhayam || 7 ||

rajanyāmaprakāśastusantāpayaticandramāḥ |

kṛṣṇaraktāṃśuparyantolokakṣayaivoditaḥ || 8 ||

hrasvorūkṣo'praśastaścapariveṣassulohitaḥ |

ādityevimalenīlaṃlakṣmalakṣmaṇadṛśyate || 9 ||

rajasāmahatācāpinakṣatrāṇihatānica |

yugāntamivalokānāmpaśyaśaṃsantīvalakṣmaṇa || 10 ||

kākāśśyenāstathānīcāgṛdhrāḥparipatantica |

śivāścāpyaśivānnādānnadantisumahābhayān || 11 ||

śailaiśśūlaiścakhaḍhagaiścavisṛṣṭaiḥkapirākṣasaiḥ |

bhaviṣyatyāvṛtābhūmirmāṃsaśoṇitakardamā || 12 ||

kṣipramadyaivadurdarṣāmpurīṃrāvaṇapālitām |

abhiyāmajanenaivasarvatoharibhirvavṛtāḥ || 13 ||

ityevamuktvādharmātmādhanavīsaṅgrāmaharṣaṇaḥ |

pratasthepuratorāmolaṅkāmabhimukhovibhuḥ || 14 ||

savibhīṣaṇasugrīvāstatastevānararṣabhāḥ |

pratasthirevinardantoniścitādviṣatāṃvadhe || 15 ||

rāghavasyapriyārthantusutarāṃvīryaśālinām |

harīṇāṅkarmaceṣṭābhistutoṣaraghupuṅgavaḥ || 16 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe trayoviṃśassargaḥ ||