6.58 Yuddhakanda - Ashtapanchasha Sargah

ॐ

6.58 യുദ്ധകാണ്ഡ - അഷ്ടപഞ്ചാശ സര്ഗഃ

Valmiki Malayalam

ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ യുദ്ധകാണ്ഡമ് ।

അഥ അഷ്ടപഞ്ചാശസ്സര്ഗഃ ।

തതഃപ്രഹസ്തന്നിര്യാന്തന്ദൃഷ്ടവാഭീമപരാക്രമമ് ।

ഉവാചസസ്മിതംരാമോവിഭീഷണമരിന്ദമഃ ॥ 1 ॥

കഏഷസ്സുമഹാകായോബലേനമഹതാവൃതഃ ।

ആചക്ഷ്വമേമഹാബാഹോ വീര്യവന്തന്നിശാചരമ് ॥ 2 ॥

രാഘവസ്യവചശ്ശ്രുത്വാപ്രത്യുവാചവിഭീഷണഃ ॥ 3 ॥

ഏഷസേനാപതിസ്തസ്യപ്രഹസ്തോനാമരാക്ഷസഃ ।

ലങ്കായാംരാക്ഷസേന്ദ്രസ്യത്രിഭാഗബലസമ്വൃതഃ ॥ 4 ॥

വീര്യവാനസ്ത്രവിച്ഛൂരഃസുപ്രഖ്യാശ്ചപരാക്രമേ ।

തതഃപ്രഹസ്തന്നിര്യാന്തമ്ഭീമമ്ഭീമപരാക്രമമ് ॥ 5 ॥

ഗര്ജന്തംസുമഹാകായംരാക്ഷസൈരഭിസമ്വൃതമ് ।

ദദര്ശമഹതീസേനാവാനരാണാമ്ബലീയസാമ് ॥ 6 ॥

അഭിസഞ്ജാതരോഷാണാമ്പ്രഹസ്തമഭിഗര്ജതാമ് ।

ഖഡഗശക്ത്യൃഷ്ണിബാണാശ്ചശൂലാനിമുസലാനിച ॥ 7 ॥

ഗദാശ്ചപരിഘാഃപ്രാസാവിവിധാശ്ചപരിശ്വധാഃ ।

നൂംഷിചവിചിത്രാണിരാക്ഷസാനാഞ്ജയൈഷിണാമ് ॥ 8 ॥

പ്രഗൃഹീതാന്യശോഭന്തവാനരാനഭിധാവതാമ് ।

ജഗൃഹുഃപാദപാംശ്ചാപിപുഷ്പിതാന്വാനരര്ഷഭാഃ ॥ 9 ॥

ശിലാശ്ചവിപുലാദീര്ഘായോദ്ധുകാമാഃപ്ലവങ്ഗമാഃ ।

തേഷാമന്യോന്യമാസാദ്യസങ്ഗ്രാമഃസുമഹാനഭൂത് ॥ 10 ॥

ബഹൂനാമശ്മവൃഷ്ടിഞ്ചശരവര്ഷഞ്ചവര്ഷതാമ് ।

ബഹവോരാക്ഷസായുദ്ധേബഹൂന്വാനരയൂധപാന് ॥ 11 ॥

വാനരാരാക്ഷസാംശ്ചാപിനിജഘ്നുര്ബഹവോബഹൂന് ।

ശൂലൈഃപ്രമഥിതാഃകേചിത്കേചിച്ചപരമായുധൈഃ ॥ 12 ॥

പരിഘൈരാഹതാഃകേചിത്കേചിച്ഛിന്നാഃപരശ്വധൈഃ ।

നിരുച്ഛവാസാഃകൃതാഃ കേചിത്പതിതാധരണീതലേ ॥ 13 ॥

വിഭിന്നഹൃദയാഃകേചിദിഷുസന്ധാനസന്ദിതാഃ ।

കേചിവ്ദിധാകൃതാഃഖഡഗൈഃസ്ഫുരന്തഃപതിതാഭുവി ॥ 14 ॥

വാനരാരാക്ഷസൈശ്ശൂലൈപാര്ശ്വതശ്ചാവദാരിതാഃ ।

വാനരൈശ്ചാപിസങ്ക്രുദ്ധൈരാക്ഷസൌഘാഃസമന്തതഃ ॥ 15 ॥

പാദപൈര്ഗിരിശൃങ്ഗൈശ്ചസമ്പിഷ്ടാവസുധാതലേ ।

വജ്രസ്പര്ശതലൈര്ഹസ്സ്സൈര്മുഷ്ടിഭിശ്ചഹതാഭൃശമ് ॥ 16 ॥

വേമുശ്ശോണിതമാസ്യേഭ്യോവിശീര്ണദശനേക്ഷണാഃ ।

ആര്തസ്വനഞ്ചസ്വനതാംസിംഹനാദഞ്ചനര്ദതാമ് ॥ 17 ॥

ബഭൂവതുമുലശ്ശബ്ദോഹരീണാംരക്ഷസാംയുധി ।

വാനരാരാക്ഷസാഃക്രുദ്ധാവീരമാര്ഗമനുവ്രതാഃ ॥ 18 ॥

വിവൃത്തനയനാഃക്രൂരാശ്ചക്രുഃകര്മാണ്യഭീതവത് ।

നരാന്തകഃകുമ്ഭഹനുര്മഹാനാദസ്സമുന്നതഃ ॥ 19 ॥

ഏതേപ്രഹസ്തസചിവാസ്സര്വേജഘ്നുര്വനൌകസഃ ।

തേഷാമാപതതാംശീഘ്രന്നിഘ്നതാഞ്ചാപിവാനരാന് ॥ 20 ॥

ദ്വിവിദോഗിരിശൃങ്ഗേണജഘാനൈകന്നരാന്തകമ് ।

ദുര്മുഖഃപുനരുത്ഥായകപിസ്സവിപുലദ്രുമമ് ॥ 21 ॥

രാക്ഷസങ്ക്ഷിപ്രഹസ്തസ്തുസമുന്നതമപോഥയത് ।

ജാമ്ബവാംസ്തുസുസങ്ക്രുദ്ധഃപ്രഗൃഹ്യമഹതീംശിലാമ് ॥ 22 ॥

പാതയാമാസതേജസ്വീമഹാനാദസ്യവക്ഷസി ।

അഥകുമ്ഭഹനുസ്തത്രതാരേണാസാദ്യവീര്യവാന് ॥ 23 ॥

വൃക്ഷേണാഭിഹതോമൂര്ധ്നിപ്രാണാന്സന്ത്യാജയദ്രണേ ।

അമൃഷ്യമാണസ്തത്കര്മപ്രഹസ്തോരഥമാശ്രിതഃ ॥ 24 ॥

ചകാര കദനം ഘോരം ധനുഷ് പാണിര് വന ഓകസാമ് ।

ആവര്ത;ഇവ സമ്ജജ്നേ;ഉഭയോഹ് സേനയോസ് തദാ ॥ 25 ॥

ക്ഷുഭിതസ്യാപ്രമേയസ്യസാഗരസ്യേവനിസ്സ്വനഃ ।

മഹതാഹിശരൌഘേണപ്രഹസ്തോയുദ്ധകോവിദഃ ॥ 26 ॥

അര്ദയാമാസസങ്ക്രുദ്ധോവാനരാന് പരമാഹവേ ।

വാനരാണാംശരീരൈശ്ചരാക്ഷസാനാഞ്ചമേദിനീ ॥ 27 ॥

ബഭൂന്വിചിതാഘോരാഃപതിതൈരിവപര്വതൈ ।

സാമഹീരുധിരൌഘേണപ്രച്ഛന്നാസമ്പ്രകാശതേ ॥ 28 ॥

സഞ്ഛന്നാമാധവേമാസിപലാശൈരിവപുഷ്പിതൈഃ ।

ഹതവീരൌഘവസ്രാന്തുഭഗ്നായുധമഹാദ്രുമാമ് ॥ 29 ॥

ശോണിത ഓഘ മഹാ തോയാം യമ സാഗര ഗാമിനീമ് ।

യകൃത് പ്ലീഹ മഹാ പന്കാം വിനികീര്ണ അന്ത്ര ശൈബലാമ് ॥ 30 ॥

ഭിന്നകായശിരോമീനാമങ്ഗാവയവശാദ്വലാമ് ।

ഗൃധ്രഹംസഗണാകീര്ണാങ്കങ്കസാരസസേവിതാമ് ॥ 31 ॥

മേദഃഫേനസമാകീര്ണാമാര്തസ്ന്തിതസ്വനാമ് ।

താങ്കാപുരഷുദുസ്താരാംയുദ്ധഭൂമിമയീന്നദീമ് ॥ 32 ॥

നദീമിവഘനാപായേഹംസസാരസസേവിതാമ് ।

രാക്ഷസാഃകപിമുഖ്യാശ്ചതേരുസ്താന്ദുസ്തരാന്നദീമ് ॥ 33 ॥

യഥാ പദ്മ രജോ ധ്വസ്താം നലിനീം ഗജ യൂഥപാഃ ।

തതഃ സൃജന്തം ബാണ ഓഘാന് പ്രഹസ്തം സ്യന്ദനേ സ്ഥിതമ് ॥ 34 ॥

ദദര്ശ തരസാ നീലോ വിനിഘ്നന്തം പ്ലവം ഗമാന് ।

ഉദ്ധൂത ഇവ വായുഃ ഖേ മഹാദഭ്രബലം ബലാത് ॥ 35 ॥

സമീക്ഷ്യാഭിദ്രുതംയുദ്ധേപ്രഹസ്തോവാഹിനീപതിഃ ।

രഥേനാദിത്യവര്ണേനനീലമേവാഭിദുദ്രുവേ ॥ 36 ॥

സധനുര്ധന്വിനാംശ്രേഷ്ഠോവികൃഷ്യപരമാഹവേ ॥ 37 ॥

നീലായവ്യസൃജദ്ബാണാന്പ്രഹസ്തോവാഹിനീപതിഃ ।

തേപ്രാപ്യവിശിഖാനീലംവിനിര്ഭിദ്യസമാഹിതാഃ ॥ 38 ॥

മഹീഞ്ജഗ്മുര്മഹാവേഗാരുഷിതാഇവപന്നഗാഃ ।

നീലഃശരൈരഭിഹതോനിശിതൈര്ജ്വലനോപമൈഃ ॥ 39 ॥

സതമ്പരമദുര്ധര്ഷമാപതന്തമ്മഹാകപിഃ ।

പ്രഹസ്തന്താഡയാമാസവൃക്ഷമുത്പാട്യവീര്യവാന് ॥ 40 ॥

സതേനാഭിഹതഃക്രുദ്ധോനദന്രാക്ഷസപുങ്ഗവഃ ।

വവര്ഷശരവര്ഷാണിപ്ലവങ്ഗാനാഞ്ചമൂപതൌ ॥ 41 ॥

തസ്യബാണഗണാന്ഘാരാന്രാക്ഷസസ്യമഹാബലഃ ।

അപാരയന്വാരയിതുമ്പ്രത്യഗൃഹ്ണാന്നിമീലിതഃ ॥ 42 ॥

യഥൈവഗോവൃഷോവര്ഷംശാരദംശീഘ്രമാഗതമ് ।

ഏവമേവപ്രഹസ്തസ്യശരവര്ഷന്ദുരാസദമ് ॥ 43 ॥

നിമീലിതാക്ഷസ്സഹസാനീലസ്സേഹേദുരാസദാന് ।

രോഷിതശ്ശരവര്ഷേണസാലേനമഹതാമഹാന് ।

പ്രജഘാനഹയാനനീലഃപ്രഹസ്തസ്യമഹാബലഃ ॥ 44 ॥

തതന്സചാപമുദ്ഗൃഹ്യപ്രഹസ്തസ്യമഹാബലഃ ।

ബഭഞ്ജതരസാനീലോനനാദചപുനഃപുനഃ ॥ 45 ॥

വിധനുസ്തുകൃതസ്തേനപ്രഹസ്തോവാഹിനീപതിഃ ।

പ്രഗൃഹ്യമുസലങ്ഘോരംസ്യന്ദനാദവപുപ്ലുവേ ॥ 46 ॥

താവുഭൌവാഹിനീമുഖ്യൌജാതവൈരൌതരസ്വിനൌ ।

സ്ഥിതൌക്ഷതജഗദിഗ്ധാങ്ഗൌപ്രഭിന്നാവിവകുഞ്ജരൌ ॥ 47 ॥

ഉല്ലിഖന്തൌസുതീക്ഷ്ണാഭിര്ദംഷ്ട്രാഭിരിതരേതരമ് ।

സിംഹശാര്ദൂലസദൃശൌസിംഹശാര്ദൂലചേഷ്ടിതൌ ॥ 48 ॥

വിക്രാന്തവിജയൌവീരൌസമരേഷ്ന്വിവര്തിനൌ ।

കാങ്ക്ഷമാണൌയശഃപ്രാപ്തുംവൃത്രവാസവയോസ്സഹ ॥ 49 ॥

ആജഘാനതദാനീലംലലാടേമുസലേനസഃ ।

പ്രഹസ്തഃപരമായത്തസ്തതസ്സുസ്രാവശോണിതമ് ॥ 50 ॥

തതഃശോണിതദിഗ്ധാങ്ഗഃപ്രഗൃഹ്യസുമഹാതരുമ് ।

പ്രഹസ്തസ്യോരസിക്രുദ്ധോവിസസര്ജമഹാകപിഃ ॥ 51 ॥

തമചിന്ത്യപ്രഹാരംസപ്രഗൃഹ്യമുസലമ്മഹത് ।

അഭിദുദ്രാവബലിനമ്ബലാനനീലമ്പ്ലവങ്ഗമമ് ॥ 52 ॥

തമുഗ്രവേഗംസംരബ്ധമാപതന്തമ്മഹാകപിഃ ।

തതസ്സമ്പ്രേക്ഷ്യജഗ്രാഹമഹാവേഗോമഹാശിലാമ് ॥ 53 ॥

തസ്യയുദ്ധാഭികാമസ്യമൃഥേമുസലയോധിന ।

പ്രഹസ്തസ്യശിലാന്നീലോമൂര്ധ്നിതൂര്ണമപാതയത് ॥ 54 ॥

സാതേനകപിമുഖ്യേനവിമുക്താമഹതീശിലാ ।

ബിഭേദബഹുധാഘോരാപ്രഹസ്തസ്യശിരസ്തദാ ॥ 55 ॥

വിഭിന്ന ശിരസസ് തസ്യ ബഹു സുസ്രാവ ശോണിതമ് ।

ശരീരാദ് അപി സുസ്രാവ ഗിരേഹ് പ്രസ്രവണം യഥാ ॥ 56 ॥

വിഭിന്നശിരസസ്തസ്യബഹുസുസ്രാവശോണിതമ് ।

ശരീരാദപിസുസ്രാവഗിരേഃപ്രസ്രവണംയഥാ ॥ 57 ॥

ഹതേപ്രഹസ്തേനീലേനതദകമ്പ്യമ്മഹാബലമ് ।

രാക്ഷസാനാമഹൃഷ്ടാനാംലങ്കാമഭിജഗാമഹ ॥ 58 ॥

നശേകുസ്സമവസ്ഥാതുന്നിഹതേവാഹിനീപതൌ ।

സേതുബന്ധംസമാസാദ്യവിശീര്ണംസലിലംയഥാ ॥ 59 ॥

ഹതേതസ്മിംശ്ചമൂമുഖ്യേരാക്ഷസാസ്തേനിരുദ്യമാഃ ।

രക്ഷഃപതിഗൃഹങ്ഗത്വാധ്യാനമൂകത്വമാസ്ഥിതാഃ ॥ 60 ॥

പ്രാപ്താശ്ശോകാര്ണവന്തീവ്രന്നിസ്സജ്ഞൌഇവതേഽഭവന് ।

തതസ്തുനീലോവിജയീമഹാബലഃപ്രശസ്യമാനഃസുകൃതേനകര്മണാ ।

സമേത്യരാമേണസലക്ഷ്മണേനപ്രഹൃഷ്ടരൂപസ്തുബഭൂവയൂഥപഃ ॥ 61 ॥

ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ യുദ്ധകാണ്ഡേ അഷ്ടപഞ്ചാശസ്സര്ഗഃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |

atha aṣṭapañcāśassargaḥ |

tataḥprahastanniryāntandṛṣṭavābhīmaparākramam |

uvācasasmitaṃrāmovibhīṣaṇamarindamaḥ || 1 ||

kaeṣassumahākāyobalenamahatāvṛtaḥ |

ācakṣvamemahābāho vīryavantanniśācaram || 2 ||

rāghavasyavacaśśrutvāpratyuvācavibhīṣaṇaḥ || 3 ||

eṣasenāpatistasyaprahastonāmarākṣasaḥ |

laṅkāyāṃrākṣasendrasyatribhāgabalasamvṛtaḥ || 4 ||

vīryavānastravicchūraḥsuprakhyāścaparākrame |

tataḥprahastanniryāntambhīmambhīmaparākramam || 5 ||

garjantaṃsumahākāyaṃrākṣasairabhisamvṛtam |

dadarśamahatīsenāvānarāṇāmbalīyasām || 6 ||

abhisañjātaroṣāṇāmprahastamabhigarjatām |

khaḍagaśaktyṛṣṇibāṇāścaśūlānimusalānica || 7 ||

gadāścaparighāḥprāsāvividhāścapariśvadhāḥ |

nūṃṣicavicitrāṇirākṣasānāñjayaiṣiṇām || 8 ||

pragṛhītānyaśobhantavānarānabhidhāvatām |

jagṛhuḥpādapāṃścāpipuṣpitānvānararṣabhāḥ || 9 ||

śilāścavipulādīrghāyoddhukāmāḥplavaṅgamāḥ |

teṣāmanyonyamāsādyasaṅgrāmaḥsumahānabhūt || 10 ||

bahūnāmaśmavṛṣṭiñcaśaravarṣañcavarṣatām |

bahavorākṣasāyuddhebahūnvānarayūdhapān || 11 ||

vānarārākṣasāṃścāpinijaghnurbahavobahūn |

śūlaiḥpramathitāḥkecitkeciccaparamāyudhaiḥ || 12 ||

parighairāhatāḥkecitkecicchinnāḥparaśvadhaiḥ |

nirucchavāsāḥkṛtāḥ kecitpatitādharaṇītale || 13 ||

vibhinnahṛdayāḥkecidiṣusandhānasanditāḥ |

kecivdidhākṛtāḥkhaḍagaiḥsphurantaḥpatitābhuvi || 14 ||

vānarārākṣasaiśśūlaipārśvataścāvadāritāḥ |

vānaraiścāpisaṅkruddhairākṣasaughāḥsamantataḥ || 15 ||

pādapairgiriśṛṅgaiścasampiṣṭāvasudhātale |

vajrasparśatalairhasssairmuṣṭibhiścahatābhṛśam || 16 ||

vemuśśoṇitamāsyebhyoviśīrṇadaśanekṣaṇāḥ |

ārtasvanañcasvanatāṃsiṃhanādañcanardatām || 17 ||

babhūvatumulaśśabdoharīṇāṃrakṣasāṃyudhi |

vānarārākṣasāḥkruddhāvīramārgamanuvratāḥ || 18 ||

vivṛttanayanāḥkrūrāścakruḥkarmāṇyabhītavat |

narāntakaḥkumbhahanurmahānādassamunnataḥ || 19 ||

eteprahastasacivāssarvejaghnurvanaukasaḥ |

teṣāmāpatatāṃśīghrannighnatāñcāpivānarān || 20 ||

dvividogiriśṛṅgeṇajaghānaikannarāntakam |

durmukhaḥpunarutthāyakapissavipuladrumam || 21 ||

rākṣasaṅkṣiprahastastusamunnatamapothayat |

jāmbavāṃstususaṅkruddhaḥpragṛhyamahatīṃśilām || 22 ||

pātayāmāsatejasvīmahānādasyavakṣasi |

athakumbhahanustatratāreṇāsādyavīryavān || 23 ||

vṛkṣeṇābhihatomūrdhniprāṇānsantyājayadraṇe |

amṛṣyamāṇastatkarmaprahastorathamāśritaḥ || 24 ||

cakāra kadanaṃ ghoraṃ dhanuṣ pāṇir vana okasām |

āvarta;iva samjajne;ubhayoh senayos tadā || 25 ||

kṣubhitasyāprameyasyasāgarasyevanissvanaḥ |

mahatāhiśaraugheṇaprahastoyuddhakovidaḥ || 26 ||

ardayāmāsasaṅkruddhovānarān paramāhave |

vānarāṇāṃśarīraiścarākṣasānāñcamedinī || 27 ||

babhūnvicitāghorāḥpatitairivaparvatai |

sāmahīrudhiraugheṇapracchannāsamprakāśate || 28 ||

sañchannāmādhavemāsipalāśairivapuṣpitaiḥ |

hatavīraughavasrāntubhagnāyudhamahādrumām || 29 ||

śoṇita ogha mahā toyāṃ yama sāgara gāminīm |

yakṛt plīha mahā pankāṃ vinikīrṇa antra śaibalām || 30 ||

bhinnakāyaśiromīnāmaṅgāvayavaśādvalām |

gṛdhrahaṃsagaṇākīrṇāṅkaṅkasārasasevitām || 31 ||

medaḥphenasamākīrṇāmārtasntitasvanām |

tāṅkāpuraṣudustārāṃyuddhabhūmimayīnnadīm || 32 ||

nadīmivaghanāpāyehaṃsasārasasevitām |

rākṣasāḥkapimukhyāścaterustāndustarānnadīm || 33 ||

yathā padma rajo dhvastāṃ nalinīṃ gaja yūthapāḥ |

tataḥ sṛjantaṃ bāṇa oghān prahastaṃ syandane sthitam || 34 ||

dadarśa tarasā nīlo vinighnantaṃ plavaṃ gamān |

uddhūta iva vāyuḥ khe mahādabhrabalaṃ balāt || 35 ||

samīkṣyābhidrutaṃyuddheprahastovāhinīpatiḥ |

rathenādityavarṇenanīlamevābhidudruve || 36 ||

sadhanurdhanvināṃśreṣṭhovikṛṣyaparamāhave || 37 ||

nīlāyavyasṛjadbāṇānprahastovāhinīpatiḥ |

teprāpyaviśikhānīlaṃvinirbhidyasamāhitāḥ || 38 ||

mahīñjagmurmahāvegāruṣitāivapannagāḥ |

nīlaḥśarairabhihatoniśitairjvalanopamaiḥ || 39 ||

satamparamadurdharṣamāpatantammahākapiḥ |

prahastantāḍayāmāsavṛkṣamutpāṭyavīryavān || 40 ||

satenābhihataḥkruddhonadanrākṣasapuṅgavaḥ |

vavarṣaśaravarṣāṇiplavaṅgānāñcamūpatau || 41 ||

tasyabāṇagaṇānghārānrākṣasasyamahābalaḥ |

apārayanvārayitumpratyagṛhṇānnimīlitaḥ || 42 ||

yathaivagovṛṣovarṣaṃśāradaṃśīghramāgatam |

evamevaprahastasyaśaravarṣandurāsadam || 43 ||

nimīlitākṣassahasānīlassehedurāsadān |

roṣitaśśaravarṣeṇasālenamahatāmahān |

prajaghānahayānanīlaḥprahastasyamahābalaḥ || 44 ||

tatansacāpamudgṛhyaprahastasyamahābalaḥ |

babhañjatarasānīlonanādacapunaḥpunaḥ || 45 ||

vidhanustukṛtastenaprahastovāhinīpatiḥ |

pragṛhyamusalaṅghoraṃsyandanādavapupluve || 46 ||

tāvubhauvāhinīmukhyaujātavairautarasvinau |

sthitaukṣatajagadigdhāṅgauprabhinnāvivakuñjarau || 47 ||

ullikhantausutīkṣṇābhirdaṃṣṭrābhiritaretaram |

siṃhaśārdūlasadṛśausiṃhaśārdūlaceṣṭitau || 48 ||

vikrāntavijayauvīrausamareṣnvivartinau |

kāṅkṣamāṇauyaśaḥprāptuṃvṛtravāsavayossaha || 49 ||

ājaghānatadānīlaṃlalāṭemusalenasaḥ |

prahastaḥparamāyattastatassusrāvaśoṇitam || 50 ||

tataḥśoṇitadigdhāṅgaḥpragṛhyasumahātarum |

prahastasyorasikruddhovisasarjamahākapiḥ || 51 ||

tamacintyaprahāraṃsapragṛhyamusalammahat |

abhidudrāvabalinambalānanīlamplavaṅgamam || 52 ||

tamugravegaṃsaṃrabdhamāpatantammahākapiḥ |

tatassamprekṣyajagrāhamahāvegomahāśilām || 53 ||

tasyayuddhābhikāmasyamṛthemusalayodhina |

prahastasyaśilānnīlomūrdhnitūrṇamapātayat || 54 ||

sātenakapimukhyenavimuktāmahatīśilā |

bibhedabahudhāghorāprahastasyaśirastadā || 55 ||

vibhinna śirasas tasya bahu susrāva śoṇitam |

śarīrād api susrāva gireh prasravaṇaṃ yathā || 56 ||

vibhinnaśirasastasyabahususrāvaśoṇitam |

śarīrādapisusrāvagireḥprasravaṇaṃyathā || 57 ||

hateprahastenīlenatadakampyammahābalam |

rākṣasānāmahṛṣṭānāṃlaṅkāmabhijagāmaha || 58 ||

naśekussamavasthātunnihatevāhinīpatau |

setubandhaṃsamāsādyaviśīrṇaṃsalilaṃyathā || 59 ||

hatetasmiṃścamūmukhyerākṣasāstenirudyamāḥ |

rakṣaḥpatigṛhaṅgatvādhyānamūkatvamāsthitāḥ || 60 ||

prāptāśśokārṇavantīvrannissajñauivate'bhavan |

tatastunīlovijayīmahābalaḥpraśasyamānaḥsukṛtenakarmaṇā |

sametyarāmeṇasalakṣmaṇenaprahṛṣṭarūpastubabhūvayūthapaḥ || 61 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe aṣṭapañcāśassargaḥ ||