6.57 Yuddhakanda - Saptapanchasha Sargah

ॐ

6.57 യുദ്ധകാണ്ഡ - സപ്തപഞ്ചാശ സര്ഗഃ

Valmiki Malayalam

ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ യുദ്ധകാണ്ഡമ് ।

അഥ സപ്തപഞ്ചാശസ്സര്ഗഃ ।

അകമ്പനവധംശ്രുത്വാക്രുദ്ധോവൈരാക്ഷസേശ്വരഃ ।

കിഞ്ചിദദീനമുഖശ്ചാപിസചിവാംസ്താനുദൈക്ഷത ॥ 1 ॥

സതുധ്യാത്വാമുഹൂര്തന്തുമന്ത്രിഭിസ്സംവിചാര്യച ।

തതസ്തുരാവണഃപൂര്വദിവസേരാക്ഷസാധിപഃ ॥ 2 ॥

പുരീമ്പരിയയൌലങ്കാംസര്വഗുല്മാനവേക്ഷിതുമ് ।

താംരാക്ഷസഗണൈര്ഗുപ്താങ്ഗുല്മൈര്ബഹുഭിരാവൃതാമ് ॥ 3 ॥

ദദര്ശനഗരീംലങ്കാമ്പതാകാധ്വജമാലിനീമ് ।

രുദ്ധാന്തുനഗരീന്ദൃഷ്ടവാരാവണോരാക്ഷസേശ്വരഃ ॥ 4 ॥

ഉവാചാത്മഹിതങ്കാലേപ്രഹസ്തംയുദ്ധകോവിദമ് ।

പുരസ്യോപനിവിഷ്ടസ്യസഹസാപീഡിതസ്യവാ ॥ 5 ॥

നാന്യംയുദ്ധാത്പ്രപശ്യാമിമോക്ഷംയുദ്ധവിശാരദ ।

അഹംവാകുമ്ഭകര്ണോവാത്വംവാസേനാപതിര്മമ ॥ 6 ॥

ഇന്ദ്രജിദ്വാനികുമ്ഭോവാവഹേയുര്ഭാരമീദൃശമ് ।

സത്വമ്ബലമതശ്ശീഘ്രമാദായപരിഗൃഹ്യച ॥ 7 ॥

വിജയായാഭിനിര്യാഹിയത്രസര്വേവനൌകസഃ ।

നിര്യാണായാദേവതേനൂനഞ്ചപലാഹരിവാഹിനീ ॥ 8 ॥

നര്ദതാംരാക്ഷസേന്ദ്രാണാംശ്രുത്വാനാദന്ദ്രവിഷ്യതി ।

ചപലാഹ്യവിനീതാശ്ചചലചിത്താശ്ചവാനരാഃ ॥ 9 ॥

നസഹിഷ്യന്തിതേനാദംസിംഹനാദമിവദ്വിപാഃ ।

വിദ്രുതേചബലേതസ്മിന് രാമഃസൌമിത്രിണാസഹ ॥ 10 ॥

അവശസ്തേനിരാലമ്ബഃപ്രഹസ്തവശമേഷ്യതി ।

ആപത്സംശയിതാശ്രേയോനാത്രനിസ്സംശയീകൃതാ ॥ 11 ॥

പ്രതിലോമാനുലോമംവായദ്വാനോമന്യസേഹിതമ് ।

രാവണേനൈവമുക്തസ്തുപ്രഹസ്തോവാഹിനീപതിഃ ॥ 12 ॥

രാക്ഷസേന്ദ്രമുവാചേദമസുരേന്ദ്രമിവോശനാ ।

രാജന്മന്ത്രിതപൂര്വന്നഃകുശലൈസ്സഹമന്ത്രിഭിഃ ॥ 13 ॥

വിവാദശ്ചാപിനോവൃത്തസ്സമവേക്ഷ്യപരസ്പരമ് ।

പ്രദാനേനതുസീതായാഃശ്രേയോവ്യവസിതമ്മയാ ॥ 14 ॥

അപ്രദാനേപുനര്യുദ്ധന്ദൃഷ്ടമേത്തഥൈവനഃ ।

സോഽഹന്ദാനൈശ്ചമാനൈശ്ചസതതമ്പൂജിതസ്ത്വയാ ॥ 15 ॥

സാന്ത്വൈശ്ചവിവിധൈഃകാലേകിന്നകുര്യാംഹിതന്തവ ।

നഹിമേജീവിതംരക്ഷ്യമ്പുത്രദാരധനാനിച ॥ 16 ॥

ത്വമ്പശ്യമാഞ്ജുഹൂഷന്തന്ത്വദര്ഥേജീവിതംയുധി ।

ഏവമുക്ത്വാതുഭര്താരംരാവണംവാഹിനീപതിഃ ॥ 17 ॥

ഉവാചേദമ്ബലാധ്യക്ഷാന്പ്രഹസ്തഃപുരതഃസ്ഥിതാന് ।

മേശീഘ്രംരാക്ഷസാനാമ്മഹാദ്ബലമ് ॥ 18 ॥

മദ്ഭാണാബ്ദാവേഗേനഹതാനാംശനിചരണാജിരേ ।

അദ്യഹൃഷ്യന്തുമാംസാദാഃപക്ഷിണഃകാനനൌകസാമ് ॥ 19 ॥

ഇത്യുക്താസ്തേപ്രഹസ്തേനബലാധ്യക്ഷാഃ കൃതത്വരാഃ ।

ബലമുദ്യോജയാമാസുസ്തസ്മിന്രാക്ഷസമന്ദിരേ ॥ 20 ॥

സാബഭൂവമുഹൂര്തേനനിഗ്മര്നാനാവിധായുധൈഃ ।

ലങ്കാരാക്ഷസവീരൈസ്തൈര്ഗജൈരിവസമാകുലാ ॥ 21 ॥

ഹുതാശനന്തര്പയതാമ്ബ്രാഹ്മണാംശ്ചനമസ്യതാമ് ।

ആജ്യഗന്ധപ്രതിവഹഃസുരഭിര്മാരുതോവവൌ ॥ 22 ॥

സ്രജശ്ചവിവിധാകാരാജഗൃഹുസ്ത്വഭിമന്ത്രിതാഃ ।

സങ്ഗ്രാമസജ്ജാഃസമ്ഹൃഷ്ടാധരായന്രാക്ഷസാസ്തദാ ॥ 23 ॥

സധനുഷ്കാഃകവചിനോവേഗാദാപ്ലുത്യരാക്ഷസാഃ ।

രാവണമ്പ്രേക്ഷ്യരാജാനമ്പ്രഹസ്തമ്പര്യവാരയന് ॥ 24 ॥

അഥാമന്ത്റ്യതുരാജാനമ്ഭേരീമാഹത്യഭൈരവാമ് ।

ആരുരോഹരഥംയുക്തഃപ്രഹസ്തസ്സജ്ജകല്പിതമ് ॥ 25 ॥

ഹയൈര്മഹാജവൈര്യുക്തംസമ്യക്സൂതസുസംയതമ് ।

മഹാജലദനിര്ഘോഷംസാക്ഷാച്ചന്ദ്രാര്കഭാസ്വരമ് ॥ 26 ॥

ഉരഗധ്വജദുര്ധര്ഷംസുവരൂഥംസ്വവസ്കരമ് ।

സുവര്ണജാലസംയുക്തമ്പ്രഹസന്തമിവശ്രിയാ ॥ 27 ॥

തതസ്തംരഥമാസ്ഥായരാവണാര്പിതശാസനഃ ।

ലങ്കായാനിര്യയൌതൂര്ണമ്ബലേനമഹതാവൃതഃ ॥ 28 ॥

തതോദുന്ധുഭിനിര്ഘോഷഃപര്ജന്യനിനദോപമഃ ।

വാദിത്രാണാഞ്ചനിനദഃപൂരയന്നിവമേദിനീമ് ॥ 29 ॥

ശുശ്രുവേശങ്ഖശബ്ദശ്ചപ്രയാതേവാഹിനീപതൌ ।

നിനദന്തസ്സ്വരാന്ഘോരാന്രാക്ഷസാജഗ്മുരഗ്രതഃ ॥ 30 ॥

ഭീമരൂപാമഹാകായാഃപ്രഹസ്തസ്യപുരസ്സരാഃ ।

നരാന്തകഃകുമ്ഭഹനുര്മഹാനാദസ്സമുന്നതഃ ॥ 31 ॥

പ്രഹസ്തസചിവാഹ്യേതേനിര്യയുഃപരിവാര്യതമ് ।

വ്യൂഢേനേവസുഘോരേണപൂര്വദ്വാരാത്സനിര്യയൌ ॥ 32 ॥

ഗജയൂഥനികാശേനബലേനമഹതാവൃതഃ ।

സാഗരപ്രതിമൌഘേനവൃതസ്തേനബലേനസഃ ॥ 33 ॥

പ്രഹസ്തോനിര്യയൌക്രുദ്ധഃകാലാന്തകയമോപമഃ ।

തസ്യനിര്യാണഘോഷേണരാക്ഷസാനാഞ്ചനര്ദതാമ് ॥ 34 ॥

ലങ്കായാംസര്വഭൂതാനിവിനേദുര്വികൃതൈസ്സ്വരൈഃ ।

വ്യഭ്രമാകാശമാവിശ്യമാംസശോണിതഭോജനാഃ ॥ 35 ॥

മണ്ഡലാന്യപസവ്യാനിഖഗാശ്ചക്രൂരഥമ്പ്രതി ।

സമ്നത്യഃപാവകജ്വാലാഃശിവാഘോരാവവാശിരേ ॥ 36 ॥

അന്തരിക്ഷാത്പപാതോല്കാവായുശ്ചപരുഷംവനൌ ।

അന്യോന്യമഭിസംരബ്ധാഗ്രഹാശ്ചനചകാശിരേ ॥ 37 ॥

മേഘാശ്ചഖരനിര്ഘോഷാരഥസ്യോപരിരക്ഷസഃ ।

വവൃഷംരുധിരഞ്ചാസ്യസിഷിചുശ്ചപുരസ്സരാന് ॥ 38 ॥

കേതുര്മൂര്ധനിഗൃധ്രോഽസ്യനിലീനോദക്ഷിണാമുഖഃ ।

തുദന്നുഭയതഃപാര്ശ്വംസമഗ്രാമഹരത്പ്രഭാമ് ॥ 39 ॥

സാരഥേര്ഭഹുശശ്ചാസ്യസങ്ഗ്രാമമവഗാഹതഃ ।

പ്രതോദോന്യപതദ്ധസ്താത്സൂതസ്യഹയസാദിനഃ ॥ 40 ॥

നിര്യാണശ്രീശ്ചയാഽസ്യാസീദ്ഭാസ്വരാവസുദുര്ലഭാഃ ।

സാനനാശമുഹൂര്തേനസമേചസ്ഖലിതാഹയാഃ ॥ 41 ॥

പ്രഹസ്തന്ത്വഭിനിര്യാന്തമ്പ്രഖ്യാതബലപൌരുഷമ് ।

യുധിനാനാപ്രഹരണാകപിസേനാഽഭ്യവര്തത ॥ 42 ॥

അഥഘോഷസ്സുതുമുലോഹരീണാംസമജായത ।

വൃക്ഷാനാരുജതാഞ്ചൈവഗുര്വീരാഗൃഹ്ണതാംശിലാഃ ॥ 43 ॥

നദതാംരാക്ഷസാനാഞ്ചവാനരാണാഞ്ചഗര്ജതാമ് ।

ഉഭേപ്രമുദിതേസൈന്യേരക്ഷോഗണവനൌകസാമ് ॥ 44 ॥

വേഗിതാനാംസമര്ഥാനാമന്യോന്യവധകാങ് ക്ഷിണാമ് ।

പരസ്പരഞ്ചാഹ്വയതാന്നിനാദ്ശൂയതേമഹാന് ॥ 45 ॥

തതഃപ്രഹസ്തഃകപിരാജവാഹിനീമഭിപ്രതസ്ഥേവിജയായദുര്മതിഃ ।

വിവൃദ്ധവേഗംശ്ചവിവേശതാഞ്ചമൂംയഥാമുമൂര്ഷുശ്ശലഭോവിഭാവസുമ് ॥ 46 ॥

ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ യുദ്ധകാണ്ഡേ സപ്തപഞ്ചാശസ്സര്ഗഃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |

atha saptapañcāśassargaḥ |

akampanavadhaṃśrutvākruddhovairākṣaseśvaraḥ |

kiñcidadīnamukhaścāpisacivāṃstānudaikṣata || 1 ||

satudhyātvāmuhūrtantumantribhissaṃvicāryaca |

tatasturāvaṇaḥpūrvadivaserākṣasādhipaḥ || 2 ||

purīmpariyayaulaṅkāṃsarvagulmānavekṣitum |

tāṃrākṣasagaṇairguptāṅgulmairbahubhirāvṛtām || 3 ||

dadarśanagarīṃlaṅkāmpatākādhvajamālinīm |

ruddhāntunagarīndṛṣṭavārāvaṇorākṣaseśvaraḥ || 4 ||

uvācātmahitaṅkāleprahastaṃyuddhakovidam |

purasyopaniviṣṭasyasahasāpīḍitasyavā || 5 ||

nānyaṃyuddhātprapaśyāmimokṣaṃyuddhaviśārada |

ahaṃvākumbhakarṇovātvaṃvāsenāpatirmama || 6 ||

indrajidvānikumbhovāvaheyurbhāramīdṛśam |

satvambalamataśśīghramādāyaparigṛhyaca || 7 ||

vijayāyābhiniryāhiyatrasarvevanaukasaḥ |

niryāṇāyādevatenūnañcapalāharivāhinī || 8 ||

nardatāṃrākṣasendrāṇāṃśrutvānādandraviṣyati |

capalāhyavinītāścacalacittāścavānarāḥ || 9 ||

nasahiṣyantitenādaṃsiṃhanādamivadvipāḥ |

vidrutecabaletasmin rāmaḥsaumitriṇāsaha || 10 ||

avaśastenirālambaḥprahastavaśameṣyati |

āpatsaṃśayitāśreyonātranissaṃśayīkṛtā || 11 ||

pratilomānulomaṃvāyadvānomanyasehitam |

rāvaṇenaivamuktastuprahastovāhinīpatiḥ || 12 ||

rākṣasendramuvācedamasurendramivośanā |

rājanmantritapūrvannaḥkuśalaissahamantribhiḥ || 13 ||

vivādaścāpinovṛttassamavekṣyaparasparam |

pradānenatusītāyāḥśreyovyavasitammayā || 14 ||

apradānepunaryuddhandṛṣṭamettathaivanaḥ |

so'handānaiścamānaiścasatatampūjitastvayā || 15 ||

sāntvaiścavividhaiḥkālekinnakuryāṃhitantava |

nahimejīvitaṃrakṣyamputradāradhanānica || 16 ||

tvampaśyamāñjuhūṣantantvadarthejīvitaṃyudhi |

evamuktvātubhartāraṃrāvaṇaṃvāhinīpatiḥ || 17 ||

uvācedambalādhyakṣānprahastaḥpurataḥsthitān |

meśīghraṃrākṣasānāmmahādbalam || 18 ||

madbhāṇābdāvegenahatānāṃśanicaraṇājire |

adyahṛṣyantumāṃsādāḥpakṣiṇaḥkānanaukasām || 19 ||

ityuktāsteprahastenabalādhyakṣāḥ kṛtatvarāḥ |

balamudyojayāmāsustasminrākṣasamandire || 20 ||

sābabhūvamuhūrtenanigmarnānāvidhāyudhaiḥ |

laṅkārākṣasavīraistairgajairivasamākulā || 21 ||

hutāśanantarpayatāmbrāhmaṇāṃścanamasyatām |

ājyagandhaprativahaḥsurabhirmārutovavau || 22 ||

srajaścavividhākārājagṛhustvabhimantritāḥ |

saṅgrāmasajjāḥsamhṛṣṭādharāyanrākṣasāstadā || 23 ||

sadhanuṣkāḥkavacinovegādāplutyarākṣasāḥ |

rāvaṇamprekṣyarājānamprahastamparyavārayan || 24 ||

athāmantṟyaturājānambherīmāhatyabhairavām |

āruroharathaṃyuktaḥprahastassajjakalpitam || 25 ||

hayairmahājavairyuktaṃsamyaksūtasusaṃyatam |

mahājaladanirghoṣaṃsākṣāccandrārkabhāsvaram || 26 ||

uragadhvajadurdharṣaṃsuvarūthaṃsvavaskaram |

suvarṇajālasaṃyuktamprahasantamivaśriyā || 27 ||

tatastaṃrathamāsthāyarāvaṇārpitaśāsanaḥ |

laṅkāyāniryayautūrṇambalenamahatāvṛtaḥ || 28 ||

tatodundhubhinirghoṣaḥparjanyaninadopamaḥ |

vāditrāṇāñcaninadaḥpūrayannivamedinīm || 29 ||

śuśruveśaṅkhaśabdaścaprayātevāhinīpatau |

ninadantassvarānghorānrākṣasājagmuragrataḥ || 30 ||

bhīmarūpāmahākāyāḥprahastasyapurassarāḥ |

narāntakaḥkumbhahanurmahānādassamunnataḥ || 31 ||

prahastasacivāhyeteniryayuḥparivāryatam |

vyūḍhenevasughoreṇapūrvadvārātsaniryayau || 32 ||

gajayūthanikāśenabalenamahatāvṛtaḥ |

sāgarapratimaughenavṛtastenabalenasaḥ || 33 ||

prahastoniryayaukruddhaḥkālāntakayamopamaḥ |

tasyaniryāṇaghoṣeṇarākṣasānāñcanardatām || 34 ||

laṅkāyāṃsarvabhūtānivinedurvikṛtaissvaraiḥ |

vyabhramākāśamāviśyamāṃsaśoṇitabhojanāḥ || 35 ||

maṇḍalānyapasavyānikhagāścakrūrathamprati |

samnatyaḥpāvakajvālāḥśivāghorāvavāśire || 36 ||

antarikṣātpapātolkāvāyuścaparuṣaṃvanau |

anyonyamabhisaṃrabdhāgrahāścanacakāśire || 37 ||

meghāścakharanirghoṣārathasyoparirakṣasaḥ |

vavṛṣaṃrudhirañcāsyasiṣicuścapurassarān || 38 ||

keturmūrdhanigṛdhro'syanilīnodakṣiṇāmukhaḥ |

tudannubhayataḥpārśvaṃsamagrāmaharatprabhām || 39 ||

sāratherbhahuśaścāsyasaṅgrāmamavagāhataḥ |

pratodonyapataddhastātsūtasyahayasādinaḥ || 40 ||

niryāṇaśrīścayā'syāsīdbhāsvarāvasudurlabhāḥ |

sānanāśamuhūrtenasamecaskhalitāhayāḥ || 41 ||

prahastantvabhiniryāntamprakhyātabalapauruṣam |

yudhinānāpraharaṇākapisenā'bhyavartata || 42 ||

athaghoṣassutumuloharīṇāṃsamajāyata |

vṛkṣānārujatāñcaivagurvīrāgṛhṇatāṃśilāḥ || 43 ||

nadatāṃrākṣasānāñcavānarāṇāñcagarjatām |

ubhepramuditesainyerakṣogaṇavanaukasām || 44 ||

vegitānāṃsamarthānāmanyonyavadhakāṅ kṣiṇām |

parasparañcāhvayatānninādśūyatemahān || 45 ||

tataḥprahastaḥkapirājavāhinīmabhipratasthevijayāyadurmatiḥ |

vivṛddhavegaṃścaviveśatāñcamūṃyathāmumūrṣuśśalabhovibhāvasum || 46 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe saptapañcāśassargaḥ ||