6.31 Yuddhakanda - Ekatrimsha Sargah

ॐ

6.31 യുദ്ധകാണ്ഡ - ഏകത്രിംശ സര്ഗഃ

Valmiki Malayalam

ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ യുദ്ധകാണ്ഡമ് ।

അഥ ഏകത്രിംശസ്സര്ഗഃ ।

തതസ്തമക്ഷോഭ്യബലംലങ്കാധിപതയേചരാഃ ।

സുവേലേരാഘവംശൈലേനിവിഷ്ടമ്പ്രത്യവേദയന് ॥ 1 ॥

ചാരാണാംരാവണശ്ശ്രുത്വാപ്രാപ്തംരാമമ്മഹാബലമ് ।

ജാതോദ്വേഗോഽഭവത്കിഞ്ചിത്സചിവാനിദമബ്രവീത് ॥ 2 ॥

മന്ത്രിണശ്ശീഘ്രമായാന്തുസര്വേവൈസുസമാഹിതാഃ ।

അയന്നോമന്ത്രകാലോഹിസമ്പ്രപ്താഇതിരാക്ഷസാഃ ॥ 3 ॥

തസ്യതദ്വചനംശ്രുത്വാമന്ത്രിണോഽഭ്യാഗമന് ദ്രുതമ് ।

തതസ്സമന്ത്രയാമാസരാക്ഷസൈസ്സചിവൈസ്സഹ ॥ 4 ॥

മന്ത്രയിത്വാസദുര്ധര്ഷഃക്ഷമംയത്സമനന്തരമ് ।

വിസര്ജയിത്വാസചിവാന്പ്രവിവേശസ്വമാലയമ് ॥ 5 ॥

തതോരാക്ഷസമാഹൂയവിദ്യുജ്ജിഹ്വമ്മഹാബലമ് ।

മായാവിദമ്മഹാമായഃപ്രാവിശദ്യത്രമൈഥിലീ ॥ 6 ॥

വിദ്യുജ്ജിഹ്വഞ്ചമായാജ്ഞമബ്രവീദ്രാക്ഷസാധിപഃ ।

മോഹയിഷ്യാവഹേസീതാമ്മായയാജനകാത്മജാമ് ॥ 7 ॥

ശിരോമായാമയങ്ഗൃഹ്യരാഘവസ്യനിശാചരഃ ।

ത്വമ്മാംസമുതിഷ്ഠസ്വമഹച്ചസശരന്ധനുഃ ॥ 8 ॥

ഏവമുക്തസ്തഥേത്യാഹവിദ്യുജ്ജിഹ്വോനിശാചരഃ ।

ദര്ശയാമാസതാമ്മായാംസുപ്രയുക്താംസരാവണേ ॥ 9 ॥

തസ്യതുഷ്ടോഽഭവദ്രാജാപ്രദദൌചവിഭൂഷണമ് ।

അശോകവനികായാന്തുസീതാദര്ശനലാലസഃ ।

വൈരൃതാനാമധിപതിസ്സംവിവേശമഹാബലഃ ॥ 10 ॥

തതോദീനാമദൈന്യാര്ഹാന്ദദര്ശധനദാനുജഃ ॥ 11 ॥

അധോമുഖീംശോകപരാമുപവിഷ്ടാമ്മഹീതലേ ।

ഭര്താരമേവധ്യായന്തീമശോകവവികാങ്ഗതാമ് ॥ 12 ॥

ഉപാസ്യമാനാങ്ഘോരാഭീരാക്ഷസീഭിരിതസ്തതഃ ।

ഉപസൃത്യതതസ്സീതാമ്പ്രഹര്ഷന്നാമകീര്തയന് ॥ 13 ॥

ഇദഞ്ചവചനന്ധൃഷ്ടമുവാചജനകാത്മജാമ് ।

സാന്ത്വ്യമാനാമയാഭദ്രേയമുപാശ്രിത്യവല്ഗസേ ।

ഖരഹന്താസതേഭര്താരാഘവസ്സമരേഹതഃ ॥ 14 ॥

ഛിന്നന്തേസര്വതോമൂലന്ദര്പസ്തേനിഹതോമയാ ।

വ്യസനേനാത്മനസ്സീതേ മമഭാര്യാഭവിഷ്യസി ॥ 15 ॥

വിസൃജേമാമ്മതിമ്മൂഢേഃ കിമ്മൃതേനകരിഷ്യസി ।

ഭവസ്വഭദ്രേഃ ഭാര്യാണാംസര്വേസാമീശ്വരീമമ ॥ 16 ॥

അല്പപുണ്യേഃ നിവൃത്താര്ഥേഃ മൂഢേഃ പണ്ഡിതമാനിനിഃ ।

ശൃണുഭര്തൃവധംസീതേഃ ഘോരംവൃത്രവധംയഥാ ॥ 17 ॥

സമായാതസ്സമുദ്രാന്തമ്മാംഹന്തുങ്കിലരാഘവഃ ।

വാനരേന്ദ്രപ്രണീതേനബലേനമഹതാവൃതഃ ॥ 18 ॥

സന്നിവിഷ്ടസ്സമുദ്രസ്യപീഡ്യതീരമഥോത്തരമ് ।

ബലേനമഹതാരാമോവ്രജത്യസ്തന്ദിവാകരേ ॥ 19 ॥

അഥാധ്വനിപരിശ്രാന്തമര്ധരാത്രേസ്ഥിതമ്ബലമ് ।

സുഖസുപ്തംസമാസാദ്യചാരിത്രമ്പ്രഥമഞ്ചരൈഃ ॥ 20 ॥

തത്പ്രഹസ്തപ്രണീതേനബലേനമഹതാമമ ।

ബലമസ്യഹതംരാത്രൌയത്രരാമസ്സലക്ഷ്മണഃ ॥ 21 ॥

പട്ടസാന്പരിഘാംശ്ചക്രാന്ദണ്ഡാന്മഹായശാന് ।

ബാണജാലാനിശൂലാനിഭാസ്വരാന്കൂടമുദ്ഗരാന് ॥ 22 ॥

യഷ്ടീശ്ചതോമരാന് ശക്തീശ്ചക്രാണിമുസലാനിച ।

ഉദ്യമ്യോദ്യമ്യരക്ഷോഭിര്വാനരേഷുനിപാതിതാമ് ॥ 23 ॥

അഥസുപ്തസ്യരാമസ്യപ്രഹസ്തേനപ്രമാഥിനാ ।

അസക്തങ്കൃതഹസ്തേനശിരശ്ഛിന്നമ്മഹാസിനാ ॥ 24 ॥

വിഭീഷണസ്സമുത്പത്യനിഗൃഹീതോയദൃച്ഛയാ ।

ദിശഃപ്രവ്രാജിതസ്സര്വൈസ്സര്ലക്ഷ്മണഃപ്ലവഗൈസ്സഹാ ॥ 25 ॥

സുഗ്രീവോഗ്രീനയാസീതേഭഗ്നയാപ്ലവഗാധിപഃ ।

നിരസ്തഹനുകശ്ശേതേഹനുമാന്രാക്ഷസൈര്ഹതഃ ॥ 26 ॥

ജാമ്ബവാനഥജാനുഭ്യാമുത്പതന്നിഹതോയുധി ।

പട്ടസൈര്ബഹുഭിശ്ഛിന്നോനികൃത്തഃപാദപോയഥാ ॥ 27 ॥

മൈന്ദശ്ചദ്വിവിദശ്ചോഭൌനിഹതൌവാനരര്ഷഭൌ ॥ 28 ॥

നിശ്ശ്വസന്തൌരുദന്തൌചരുധിരേണസമുക്ഷിതൌ ।

അസിനാവ്യായതൌഛിന്നൌമധ്യേഹ്യരിനിഷൂദനൌ ॥ 29 ॥

അനുതിഷ്ഠതിമേദിന്യാമ്പനസഃപനസോയഥാ ॥ 30 ॥

നാരാചൈര്ബഹുഭിശ്ചിന്നശ്ശേതേദര്യാന്ദരീമുഖഃ ।

കുമുദസ്തുമഹാതേജാനിഷ്കൂജന്സായകൈഃ കൃതഃ ॥ 31 ॥

അങ്ഗദോബഹുഭിശ്ഛിന്നശ്ശരൈരാസാദ്യരാക്ഷസൈഃ ।

പതിതോരുധിരോദ്ഗാരീക്ഷിതൌനിപതിതാങ്ഗദഃ ॥ 32 ॥

ഹരയോമഥിതാനാഗൈരഥജാതൈസ്തഥാപരേ ।

ശയിതാമൃദിതാശ്ചാശ്വൈര്യായുവേഗൈരിവാമ്ബുദാഃ ॥ 33 ॥

പ്രഹൃതാശ്ചപരേത്രസ്താഹസ്യമാനാജഘന്യതഃ ।

അഭിദ്രുതാസ്തുരക്ഷോഭിസ്സിംഹൈരിവമഹാദ്വിപാഃ ॥ 34 ॥

സാഗരേപതിതാഃകേചിത്കേചിഗ്ദഗനമാശ്രിതാഃ ।

ഋക്ഷാവൃക്ഷാനുപാരൂഢാവാനരീംവൃത്തിമാശ്രിതാഃ ॥ 35 ॥

സാഗരസ്യചതീരേഷുശൈലേഷുചവനേഷുച ।

പിങ്ഗലാസ്തേവിരൂപാക്ഷൈര്ബഹുഭിര്ബഹവോഹതാഃ ॥ 36 ॥

ഏവന്തവഹതോഭര്താസസൈന്യോമമസേനയാ ।

ക്ഷതജാര്ദ്രംരജോധ്വസ്തമിദഞ്ചസ്യാഹൃതംശിരഃ ॥ 37 ॥

തതഃപരമദുര്ധര്ഷോരാവണോരാക്ഷസേശ്വരഃ ।

സീതായാമുപശന്ത്യാംരാക്ഷസീമിദമബ്രവീത് ॥ 38 ॥

രാക്ഷസങ്ക്രൂരകര്മാണംവിദ്യുജ്ജിഹ്വന്ത്വമാനയ ।

യേനതദ്രാഘവശിരസ്സങ്ഗ്രാമാത്സ്വയമാഹൃതമ് ॥ 39 ॥

വിദ്യുജ്ജിഹ്വസ്തതോഗൃഹ്യശിരസ്തത്സശരാസനമ് ।

പ്രണാമംശിരസാകൃത്വാരാവണസ്യാഗ്രതസ്ഥിതഃ ॥ 40 ॥

തമബ്രവീത്തതോരാജാരാവണോരാക്ഷസംസ്ഥിതമ് ।

വിദ്യുജ്ജിഹ്വമ്മഹാജിഹ്വംസമീപപരിവര്തിനമ് ॥ 41 ॥

അഗ്രതഃകുരുസീതായാശ്ശീഘ്രന്ദാശരധേശശിരഃ ।

അവസ്ഥാമ്പശ്ചിമാമ്ഭര്തുഃകൃപണാസാധുപശ്യതു ॥ 42 ॥

ഏവമുക്തന്തുതദ്രക്ഷശശിരസ്തത്പ്രിയദര്ശനമ് ।

ഉപനിക്ഷിപ്യസീതായാഃക്ഷിപ്രമന്തരധീയത ॥ 43 ॥

രാവണശ്ചാപിചിക്ഷേപഭസ്വരങ്കാര്മുകമ്മഹത് ।

ത്രിഷുലോകേഷുവിഖ്യാതംസീതാമിദമുവാചഹ ॥ 44 ॥

ഇദന്തുതവരാമസ്യകാര്മുകഞ്ജ്യാസമായുതമ് ।

ഇഹപ്രഹസ്തേനാനീതംഹത്വാതന്നിശിമാനുഷമ് ॥ 45 ॥

സവിദ്യുജ്ജിഹ്വേനസഹൈവതച്ഛിരോധനുശ്ചഭൂമൌവിനികീര്യരാവണഃ ।

വിദേഹരാജസ്യസുതാംയശസ്വിനീന്തതോഽബ്രവീത്താമ്ഭവമേവശാനുഗാ ॥ 46 ॥

ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ യുദ്ധകാണ്ഡേ ഏകത്രിംശസ്സര്ഗഃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |

atha ekatriṃśassargaḥ |

tatastamakṣobhyabalaṃlaṅkādhipatayecarāḥ |

suvelerāghavaṃśaileniviṣṭampratyavedayan || 1 ||

cārāṇāṃrāvaṇaśśrutvāprāptaṃrāmammahābalam |

jātodvego'bhavatkiñcitsacivānidamabravīt || 2 ||

mantriṇaśśīghramāyāntusarvevaisusamāhitāḥ |

ayannomantrakālohisampraptāitirākṣasāḥ || 3 ||

tasyatadvacanaṃśrutvāmantriṇo'bhyāgaman drutam |

tatassamantrayāmāsarākṣasaissacivaissaha || 4 ||

mantrayitvāsadurdharṣaḥkṣamaṃyatsamanantaram |

visarjayitvāsacivānpraviveśasvamālayam || 5 ||

tatorākṣasamāhūyavidyujjihvammahābalam |

māyāvidammahāmāyaḥprāviśadyatramaithilī || 6 ||

vidyujjihvañcamāyājñamabravīdrākṣasādhipaḥ |

mohayiṣyāvahesītāmmāyayājanakātmajām || 7 ||

śiromāyāmayaṅgṛhyarāghavasyaniśācaraḥ |

tvammāṃsamutiṣṭhasvamahaccasaśarandhanuḥ || 8 ||

evamuktastathetyāhavidyujjihvoniśācaraḥ |

darśayāmāsatāmmāyāṃsuprayuktāṃsarāvaṇe || 9 ||

tasyatuṣṭo'bhavadrājāpradadaucavibhūṣaṇam |

aśokavanikāyāntusītādarśanalālasaḥ |

vairṛtānāmadhipatissaṃviveśamahābalaḥ || 10 ||

tatodīnāmadainyārhāndadarśadhanadānujaḥ || 11 ||

adhomukhīṃśokaparāmupaviṣṭāmmahītale |

bhartāramevadhyāyantīmaśokavavikāṅgatām || 12 ||

upāsyamānāṅghorābhīrākṣasībhiritastataḥ |

upasṛtyatatassītāmpraharṣannāmakīrtayan || 13 ||

idañcavacanandhṛṣṭamuvācajanakātmajām |

sāntvyamānāmayābhadreyamupāśrityavalgase |

kharahantāsatebhartārāghavassamarehataḥ || 14 ||

chinnantesarvatomūlandarpastenihatomayā |

vyasanenātmanassīte mamabhāryābhaviṣyasi || 15 ||

visṛjemāmmatimmūḍheḥ kimmṛtenakariṣyasi |

bhavasvabhadreḥ bhāryāṇāṃsarvesāmīśvarīmama || 16 ||

alpapuṇyeḥ nivṛttārtheḥ mūḍheḥ paṇḍitamāniniḥ |

śṛṇubhartṛvadhaṃsīteḥ ghoraṃvṛtravadhaṃyathā || 17 ||

samāyātassamudrāntammāṃhantuṅkilarāghavaḥ |

vānarendrapraṇītenabalenamahatāvṛtaḥ || 18 ||

sanniviṣṭassamudrasyapīḍyatīramathottaram |

balenamahatārāmovrajatyastandivākare || 19 ||

athādhvanipariśrāntamardharātresthitambalam |

sukhasuptaṃsamāsādyacāritramprathamañcaraiḥ || 20 ||

tatprahastapraṇītenabalenamahatāmama |

balamasyahataṃrātrauyatrarāmassalakṣmaṇaḥ || 21 ||

paṭṭasānparighāṃścakrāndaṇḍānmahāyaśān |

bāṇajālāniśūlānibhāsvarānkūṭamudgarān || 22 ||

yaṣṭīścatomarān śaktīścakrāṇimusalānica |

udyamyodyamyarakṣobhirvānareṣunipātitām || 23 ||

athasuptasyarāmasyaprahastenapramāthinā |

asaktaṅkṛtahastenaśiraśchinnammahāsinā || 24 ||

vibhīṣaṇassamutpatyanigṛhītoyadṛcchayā |

diśaḥpravrājitassarvaissarlakṣmaṇaḥplavagaissahā || 25 ||

sugrīvogrīnayāsītebhagnayāplavagādhipaḥ |

nirastahanukaśśetehanumānrākṣasairhataḥ || 26 ||

jāmbavānathajānubhyāmutpatannihatoyudhi |

paṭṭasairbahubhiśchinnonikṛttaḥpādapoyathā || 27 ||

maindaścadvividaścobhaunihatauvānararṣabhau || 28 ||

niśśvasantaurudantaucarudhireṇasamukṣitau |

asināvyāyatauchinnaumadhyehyariniṣūdanau || 29 ||

anutiṣṭhatimedinyāmpanasaḥpanasoyathā || 30 ||

nārācairbahubhiścinnaśśetedaryāndarīmukhaḥ |

kumudastumahātejāniṣkūjansāyakaiḥ kṛtaḥ || 31 ||

aṅgadobahubhiśchinnaśśarairāsādyarākṣasaiḥ |

patitorudhirodgārīkṣitaunipatitāṅgadaḥ || 32 ||

harayomathitānāgairathajātaistathāpare |

śayitāmṛditāścāśvairyāyuvegairivāmbudāḥ || 33 ||

prahṛtāścaparetrastāhasyamānājaghanyataḥ |

abhidrutāsturakṣobhissiṃhairivamahādvipāḥ || 34 ||

sāgarepatitāḥkecitkecigdaganamāśritāḥ |

ṛkṣāvṛkṣānupārūḍhāvānarīṃvṛttimāśritāḥ || 35 ||

sāgarasyacatīreṣuśaileṣucavaneṣuca |

piṅgalāstevirūpākṣairbahubhirbahavohatāḥ || 36 ||

evantavahatobhartāsasainyomamasenayā |

kṣatajārdraṃrajodhvastamidañcasyāhṛtaṃśiraḥ || 37 ||

tataḥparamadurdharṣorāvaṇorākṣaseśvaraḥ |

sītāyāmupaśantyāṃrākṣasīmidamabravīt || 38 ||

rākṣasaṅkrūrakarmāṇaṃvidyujjihvantvamānaya |

yenatadrāghavaśirassaṅgrāmātsvayamāhṛtam || 39 ||

vidyujjihvastatogṛhyaśirastatsaśarāsanam |

praṇāmaṃśirasākṛtvārāvaṇasyāgratasthitaḥ || 40 ||

tamabravīttatorājārāvaṇorākṣasaṃsthitam |

vidyujjihvammahājihvaṃsamīpaparivartinam || 41 ||

agrataḥkurusītāyāśśīghrandāśaradheśaśiraḥ |

avasthāmpaścimāmbhartuḥkṛpaṇāsādhupaśyatu || 42 ||

evamuktantutadrakṣaśaśirastatpriyadarśanam |

upanikṣipyasītāyāḥkṣipramantaradhīyata || 43 ||

rāvaṇaścāpicikṣepabhasvaraṅkārmukammahat |

triṣulokeṣuvikhyātaṃsītāmidamuvācaha || 44 ||

idantutavarāmasyakārmukañjyāsamāyutam |

ihaprahastenānītaṃhatvātanniśimānuṣam || 45 ||

savidyujjihvenasahaivatacchirodhanuścabhūmauvinikīryarāvaṇaḥ |

videharājasyasutāṃyaśasvinīntato'bravīttāmbhavamevaśānugā || 46 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe ekatriṃśassargaḥ ||