📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" → 2 A dialog opens → 3 Choose "Save as PDF" as printer → 4 Click Save
ॐ
6.122 യുദ്ധകാണ്ഡ - ദ്വാവിംശത്യധികശതതമ സര്ഗഃ
6.122 Yuddhakanda - Dvavimshatyadhikashatatama Sargah
Valmiki Malayalam
ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ യുദ്ധകാണ്ഡമ് ।
അഥ ദ്വാവിംശത്യധികശതതമസ്സര്ഗഃ ।
ഏതച്ഛ്രുത്വാശുഭംവാക്യംരാഘവേണാനുഭാഷിതമ് ।
തതശ്ശുഭതരംവാക്യംവ്യാജഹാരമഹേശ്വരഃ ॥ 1 ॥
പുഷ്കരാക്ഷ മഹാബാഹോ മഹാവക്ഷ പരന്തപ ।
ദിഷ്ട്യാകൃതമിദങ്കര്മത്വയാധര്മഭൃതാംവര ॥ 2 ॥
ദിഷ്ട്യാസര്വസ്യലോകസ്യപ്രവൃദ്ധന്ദാരുണന്തമഃ ।
അപാവൃത്തന്ത്വയാസങ്ഖ്യേരാമരാവണജമ്ഭയമ് ॥ 3 ॥
ആശ്വാസ്യഭരതന്ദീനങ്കൌസല്യാം ച യശസ്വിനീമ് ।
കൈകേയീം ച സുമിത്രാം ച ദൃഷ്ടവാലക്ഷ്മണമാതരമ് ॥ 4 ॥
പ്രാപ്യരാജ്യമയോധ്യായാന്നന്ദയിത്വാസുഹൃജ്ജനമ് ।
ഇക്ഷ്വാകൂണാങ്കുലേവംശംസ്ഥാപയിത്വാമഹാബല ॥ 5 ॥
ഇഷ്ടവാതുരഗമേധേനപ്രാപ്യചാനുത്തമംയശഃ ।
ബ്രാഹ്മണേഭ്യോധനന്ദത്ത്വാത്രിദിവങ്ഗന്തുമര്ഹസി ॥ 6 ॥
ഏഷരാജാദശരഥോവിമാനസ്ഥഃപിതാതവ ।
കാകുത്സ്ഥമാനുഷേലോകേഗുരുസ്തവമഹായശാഃ ॥ 7 ॥
ഇന്ദ്രലോകങ്ഗതഃശ്രീമാംസ്ത്വയാപുത്രേണതാരിതഃ ।
ലക്ഷ്മണേനസഹഭ്രാത്രാത്വമേമമഭിവാദയ ॥ 8 ॥
മഹദേവവച്ശ്രുത്വാരാഘവഃസഹലക്ഷ്മണഃ ।
ലക്ഷ്മണേനസഹഭ്രാത്രാദദര്ശപിതരമ്പ്രഭുഃ ॥ 9 ॥
ദീപ്യമാനംസ്വയാലക്ഷ്മവിരജോഽമ്ഭരധാരിണമ് ।
ലക്ഷ്മണേനസഹഭ്രാത്രാദദര്ശപിതരമ്പ്രഭുഃ ॥ 10 ॥
ഹര്ഷേണമഹതാവിഷ്ടോവിമനസ്ഥോമഹീപതിഃ ।
പ്രാണൈഃപ്രിയതരന്ദൃഷ്ടവാപുത്രന്ദശരഥസ്തദാ ॥ 11 ॥
ആരോപ്യാങ്കേമഹബാഹുര്വരാസനഗതഃപ്രഭുഃ ।
ബാഹുഭ്യാംസമ്പരിഷ്വജ്യതതോവാക്യംസമാദദേ ॥ 12 ॥
ന മേസ്വര്ഗോബഹുമതസ്സമ്മാനശ്ചസുരര്ഷഭൈഃ ।
ത്വയാരാമവിഹീനസ്യസത്യമ്പ്രതിശൃണോമിതേ ॥ 13 ॥
അദ്യത്വാന്നിഹതാമിത്രന്ദൃഷ്ടവാസമ്പൂര്ണമാനസമ് ।
നിസ്തീര്ണവനവാസം ച പ്രീതിരാസീത്പരാമമ ॥ 14 ॥
കൈകേയ്യായാനിചോക്താനിവാക്യാനിവദതാംവര ।
തവപ്രവ്രാജനാര്ഥാനിസ്ഥിതാനിഹൃദയേമമ ॥ 15 ॥
ത്വാന്തുദൃഷ്ടവാകുശലിനമ്പരിഷ്വജ്യസലക്ഷ്മണമ് ।
അദ്യദുഃഖാദ്വിമുക്തോഽസ്മിനീഹാരാദിവഭാസ്കരഃ ॥ 16 ॥
താരിതോഽഹന്ത്വയാപുത്ര സുപുത്രേണമഹാത്മനാ ।
അഷ്ടാവക്രേണധര്മാത്മാകഹോലോബ്രാഹ്മണോയഥാ ॥ 17 ॥
ഇദാനീം ച വിജാനാമിയഥാസൌമ്യ സുരേശ്വരൈഃ ।
വധാര്ഥംരാവണസ്യേഹവിഹിതമ്പുരുഷോത്തമ ॥ 18 ॥
സിദ്ധാര്ഥാഖലുകൌസല്യായാത്വാംരാമ ഗൃഹങ്ഗതമ് ।
വനാന്നിവൃത്തംസംഹൃഷ്ടാദ്രക്ഷ്യതേശത്രുസൂദനമ് ॥ 19 ॥
സിദ്ധാര്ഥാഃഖലുതേരാമ നരായേത്വാമ്പുരീങ്ഗതമ് ।
രാജ്യേചാവാഭിഷിക്തം ച ദ്രക്ഷ്യന്തേവസുധാധിപമ് ॥ 20 ॥
അനുരക്തേനബലിനാശുചിനാധര്മചാരിണാ ।
ഇച്ഛേയന്ത്വാമഹന്ദ്രഷ്ടുമ്ഭരതേനസമാഗതമ് ॥ 21 ॥
ചതുര്ദശസമാസ്സൌമ്യവനേനിര്യാതിതാസ്ത്വയാ ।
വസതാസീതയാസാര്ധംലക്ഷ്മണേന ച ധീമതാ ॥ 22 ॥
നിവൃത്തവനവാസോഽസിപ്രതിജ്ഞാപൂരിതാത്വയാ ।
രാവണം ച രണേഹത്വാദേവതാഃപരിതോഷിതാഃ ॥ 23 ॥
കൃതങ്കര്മയശശ്ശ്ലാഘ്യമ്പ്രാപ്തന്തേശത്രുസൂദന ।
ഭ്രാതൃഭിഃസഹരാജ്യസ്ഥോദീര്ഘമായുരവാപ്നുഹി ॥ 24 ॥
ഇതിബ്രുവാണംരാജാനംരാമഃപ്രാഞ്ജലിരബ്രവീത് ।
കുരുപ്രസാദന്ധര്മജ്ഞകൈകേയ്യാഭരതസ്യ ച ॥ 25 ॥
സപുത്രാന്ത്വാന്ത്യജാമീതിയദുക്താകേകയീത്വയാ ।
സ ശാപഃകേകയീങ്ഘോരസ്സപുത്രാം ന സ്പൃശേത്പ്രഭോ ॥ 26 ॥
തഥേതി സ മഹാരാജോരാമമുക്ത്വാകൃതാഞ്ജലിമ് ।
ലക്ഷ്മണം ച പരിഷ്വജ്യപുനര്വാക്യമുവാച ഹ ॥ 27 ॥
രാമംശുശ്രൂഷതാഭക്ത്യാവൈദേഹ്യാസഹസീതയാ ।
കൃതമമമഹാപ്രീതിഃപ്രാപ്തന്ധര്മഫലം ച തേ ॥ 28 ॥
ധര്മമ്പ്രാപ്സ്യസിധര്മജ്ഞ യശശ്ചവിപുലമ്ഭുവി ।
രാമേപ്രസന്നേസ്വര്ഗം ച മഹിമാനന്തഥോത്തമാമ് ॥ 29 ॥
രാമംശുശ്രൂഷഭദ്രന്തേസുമിത്രാനന്ദവര്ധന ।
രാമസ്സര്വസ്യലോകസ്യസുഭേഷ്വഭിരതഃസദാ ॥ 30 ॥
ഏതേസേന്ദ്രാസ്ത്രയോലോകാസ്സിദ്ധാശ്ചപരമര്ഷയഃ ।
അഭിഗമ്യമഹാത്മാനമര്ചന്തിപുരുഷോത്തമമ് ॥ 31 ॥
ഏതത്തദുക്തമവ്യക്തമക്ഷരമ്ബ്രഹ്മനിര്മിതമ് ।
ദേവാനാംഹൃദയംസൌമ്യ ഗുഹ്യംരാമഃപരന്തപ ॥ 32 ॥
അവാപ്തന്ധര്മചരണംയശശ്ചവിപുലന്ത്വയാ ।
ഏനംശുശ്രൂഷതാഭക്ത്യാവൈദേഹ്യാസഹസീതയാ ॥ 33 ॥
ഇത്യുക്ത്വാലക്ഷ്മണംരാജാസ്നുഷാമ്ബദ്ധാഞ്ജലിംസ്ഥിതാമ് ।
പുത്രീത്യാഭാഷ്യമധുരംശനൈരേനാമുവാച ഹ ॥ 34 ॥
കര്തവ്യോ ന തുവൈദേഹീമന്യുസ്ത്യാഗമിമമ്പ്രതി ।
രാമേണേത്വദ്വിശുധ്യര്ഥങ്കൃതമേതദ്ധിതൈഷിണാ ॥ 35 ॥
സുദുഷ്കരമിദമ്പുത്രിതവചാരിത്രലക്ഷണമ് ।
കൃതംയത്തേഽന്യനാരീണാംയശോഹ്യഭിഭവിഷ്യതി ॥ 36 ॥
ന ത്വങ്കാമംസമാധേയാഭര്തൃശുശ്രൂഷണമ്പ്രതി ।
അവശ്യന്തുമയാവാച്യമേഷതേദൈവതമ്പരമ് ॥ 37 ॥
ഇതിപ്രതിസമാദിശ്യപുത്രൌസീതാം ച രാഘവഃ ।
ഇന്ദ്രലോകംവിമാനേനയയൌദശരഥോജ്വലന് ॥ 38 ॥
വിമാനമാസ്ഥായമഹാനുഭാവഃശ്രിയാ ച സമ്ഹൃഷ്ടതന്നുര്നൃപോത്തമഃ ।
ആമന്ത്യപുത്രൌസഹസീതയാ ച ജഗാമദേവപ്രവരസ്യലോകമ് ॥ 39 ॥
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ യുദ്ധകാണ്ഡേ ദ്വാവിംശത്യധികശതതമസ്സര്ഗഃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha dvāviṃśatyadhikaśatatamassargaḥ |
etacchrutvāśubhaṃvākyaṃrāghaveṇānubhāṣitam |
tataśśubhataraṃvākyaṃvyājahāramaheśvaraḥ || 1 ||
puṣkarākṣa mahābāho mahāvakṣa parantapa |
diṣṭyākṛtamidaṅkarmatvayādharmabhṛtāṃvara || 2 ||
diṣṭyāsarvasyalokasyapravṛddhandāruṇantamaḥ |
apāvṛttantvayāsaṅkhyerāmarāvaṇajambhayam || 3 ||
āśvāsyabharatandīnaṅkausalyāṃ ca yaśasvinīm |
kaikeyīṃ ca sumitrāṃ ca dṛṣṭavālakṣmaṇamātaram || 4 ||
prāpyarājyamayodhyāyānnandayitvāsuhṛjjanam |
ikṣvākūṇāṅkulevaṃśaṃsthāpayitvāmahābala || 5 ||
iṣṭavāturagamedhenaprāpyacānuttamaṃyaśaḥ |
brāhmaṇebhyodhanandattvātridivaṅgantumarhasi || 6 ||
eṣarājādaśarathovimānasthaḥpitātava |
kākutsthamānuṣelokegurustavamahāyaśāḥ || 7 ||
indralokaṅgataḥśrīmāṃstvayāputreṇatāritaḥ |
lakṣmaṇenasahabhrātrātvamemamabhivādaya || 8 ||
mahadevavacśrutvārāghavaḥsahalakṣmaṇaḥ |
lakṣmaṇenasahabhrātrādadarśapitaramprabhuḥ || 9 ||
dīpyamānaṃsvayālakṣmavirajo'mbharadhāriṇam |
lakṣmaṇenasahabhrātrādadarśapitaramprabhuḥ || 10 ||
harṣeṇamahatāviṣṭovimanasthomahīpatiḥ |
prāṇaiḥpriyatarandṛṣṭavāputrandaśarathastadā || 11 ||
āropyāṅkemahabāhurvarāsanagataḥprabhuḥ |
bāhubhyāṃsampariṣvajyatatovākyaṃsamādade || 12 ||
na mesvargobahumatassammānaścasurarṣabhaiḥ |
tvayārāmavihīnasyasatyampratiśṛṇomite || 13 ||
adyatvānnihatāmitrandṛṣṭavāsampūrṇamānasam |
nistīrṇavanavāsaṃ ca prītirāsītparāmama || 14 ||
kaikeyyāyānicoktānivākyānivadatāṃvara |
tavapravrājanārthānisthitānihṛdayemama || 15 ||
tvāntudṛṣṭavākuśalinampariṣvajyasalakṣmaṇam |
adyaduḥkhādvimukto'sminīhārādivabhāskaraḥ || 16 ||
tārito'hantvayāputra suputreṇamahātmanā |
aṣṭāvakreṇadharmātmākaholobrāhmaṇoyathā || 17 ||
idānīṃ ca vijānāmiyathāsaumya sureśvaraiḥ |
vadhārthaṃrāvaṇasyehavihitampuruṣottama || 18 ||
siddhārthākhalukausalyāyātvāṃrāma gṛhaṅgatam |
vanānnivṛttaṃsaṃhṛṣṭādrakṣyateśatrusūdanam || 19 ||
siddhārthāḥkhaluterāma narāyetvāmpurīṅgatam |
rājyecāvābhiṣiktaṃ ca drakṣyantevasudhādhipam || 20 ||
anuraktenabalināśucinādharmacāriṇā |
iccheyantvāmahandraṣṭumbharatenasamāgatam || 21 ||
caturdaśasamāssaumyavaneniryātitāstvayā |
vasatāsītayāsārdhaṃlakṣmaṇena ca dhīmatā || 22 ||
nivṛttavanavāso'sipratijñāpūritātvayā |
rāvaṇaṃ ca raṇehatvādevatāḥparitoṣitāḥ || 23 ||
kṛtaṅkarmayaśaśślāghyamprāptanteśatrusūdana |
bhrātṛbhiḥsaharājyasthodīrghamāyuravāpnuhi || 24 ||
itibruvāṇaṃrājānaṃrāmaḥprāñjalirabravīt |
kuruprasādandharmajñakaikeyyābharatasya ca || 25 ||
saputrāntvāntyajāmītiyaduktākekayītvayā |
sa śāpaḥkekayīṅghorassaputrāṃ na spṛśetprabho || 26 ||
tatheti sa mahārājorāmamuktvākṛtāñjalim |
lakṣmaṇaṃ ca pariṣvajyapunarvākyamuvāca ha || 27 ||
rāmaṃśuśrūṣatābhaktyāvaidehyāsahasītayā |
kṛtamamamahāprītiḥprāptandharmaphalaṃ ca te || 28 ||
dharmamprāpsyasidharmajña yaśaścavipulambhuvi |
rāmeprasannesvargaṃ ca mahimānantathottamām || 29 ||
rāmaṃśuśrūṣabhadrantesumitrānandavardhana |
rāmassarvasyalokasyasubheṣvabhirataḥsadā || 30 ||
etesendrāstrayolokāssiddhāścaparamarṣayaḥ |
abhigamyamahātmānamarcantipuruṣottamam || 31 ||
etattaduktamavyaktamakṣarambrahmanirmitam |
devānāṃhṛdayaṃsaumya guhyaṃrāmaḥparantapa || 32 ||
avāptandharmacaraṇaṃyaśaścavipulantvayā |
enaṃśuśrūṣatābhaktyāvaidehyāsahasītayā || 33 ||
ityuktvālakṣmaṇaṃrājāsnuṣāmbaddhāñjaliṃsthitām |
putrītyābhāṣyamadhuraṃśanairenāmuvāca ha || 34 ||
kartavyo na tuvaidehīmanyustyāgamimamprati |
rāmeṇetvadviśudhyarthaṅkṛtametaddhitaiṣiṇā || 35 ||
suduṣkaramidamputritavacāritralakṣaṇam |
kṛtaṃyatte'nyanārīṇāṃyaśohyabhibhaviṣyati || 36 ||
na tvaṅkāmaṃsamādheyābhartṛśuśrūṣaṇamprati |
avaśyantumayāvācyameṣatedaivatamparam || 37 ||
itipratisamādiśyaputrausītāṃ ca rāghavaḥ |
indralokaṃvimānenayayaudaśarathojvalan || 38 ||
vimānamāsthāyamahānubhāvaḥśriyā ca samhṛṣṭatannurnṛpottamaḥ |
āmantyaputrausahasītayā ca jagāmadevapravarasyalokam || 39 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe dvāviṃśatyadhikaśatatamassargaḥ ||
InfoLyter.in — Sacred Vedic Knowledge Portal · Free forever