📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
6.119 യുദ്ധകാണ്ഡ - ഏകോനവിംശത്യധികശതതമ സര്ഗഃ
6.119 Yuddhakanda - Ekonavimshatyadhikashatatama Sargah
Valmiki Malayalam
ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ യുദ്ധകാണ്ഡമ് ।
അഥ ഏകോനവിംശത്യധികശതതമസ്സര്ഗഃ ।
ഏവമുക്താതുവൈദേഹിപരുഷംരോമഹര്ഷണമ് ।
രാഘവേണസരോഷേണശ്രുത്വാപ്രവ്യഥിതാഽഭവത് ॥ 1 ॥
സാതദശ്രുതപൂര്വംഹിജനേമഹതിമൈഥിലീ ।
ശ്രുത്വാഭര്തൃര്വചോരൂക്ഷംലജ്ജയാവനതാഭവത് ॥ 2 ॥
പ്രവിശന്തീവഗാത്രാണിസ്വാനിസാജനകാത്മജാ ।
വാക്ഷരൈസ്സ്സൈഃസശല്യേവഭൃശമാശ്രൂണ്യവര്തയത് ॥ 3 ॥
തതോബാഷ്പപരിക്ലിന്നമ്പ്രമാര്ജന്തീസ്വമാനനമ് ।
ശനൈര്ഗദ്ഗദയാവാചാഭര്താരമിദമബ്രവീത് ॥ 4 ॥
കിമ്മാമസദൃശംവാക്യമീദൃശംശ്രോത്രദാരുണമ് ।
രൂക്ഷംശ്രാവയസേവീര പ്രാകൃതഃപ്രാകൃതമിവ ॥ 5 ॥
ന തഥാസ്മിമഹാബാഹോ യഥാമാമവഗച്ഛസി ।
പ്രത്യയങ്ഗച്ഛമേസ്വേനചാരിത്രേണൈവതേശപേ ॥ 6 ॥
പൃഥകസ്ത്രീണാമ്പ്രചാരേണജാതിന്ത്വമ്പരിശങ്കസേ ।
പരിത്യജൈനാംശങ്കാന്തുയദിതേഽഹമ്പരീക്ഷിതാ ॥ 7 ॥
യദഹങ്ഗാത്രസമ്പര്ശങ്ഗതാസ്മിവിശവാപ്രഭോ ।
കാമകാരോ ന മേതത്രദൈവന്തത്രാപരാധ്യതി ॥ 8 ॥
മദധീനന്തുയത്തന്മേഹൃദയന്ത്വയിവര്തതേ ।
പരാധീനേഷുഗാത്രേഷുകിങ്കരിഷ്യാമ്യനീശ്വരീ ॥ 9 ॥
സഹസമ്വൃദ്ധഭാവേനസംസര്ഗേണ ച മാനദ ।
യദിതേഽഹം ന വിജ്ഞാതാഹതാതേനാസ്മിശാശ്വതമ് ॥ 10 ॥
പ്രേഷിതസ്തേമഹാവീരോഹനുമാനവലോകകഃ ।
ലങ്കാസ്ഥാഹന്ത്വയാരാജന്കിന്തദാ ന വിസര്ജിതാ ॥ 11 ॥
പ്രത്യക്ഷംവാനരസ്യാസ്യതദ്വാക്യസമനന്തരമ് ।
ത്വയാസന്ത്യക്തയാവീരത്യക്തംസ്യാജജീവിതമ്മയാ ॥ 12 ॥
ന വൃഥാതേശ്രമോഽയംസ്യാത്സംശയേന്യസ്യജീവിതമ് ।
സുഹൃജ്ജനപരിക്ലേശോ ന ചായംവിപുലസ്തവ ॥ 13 ॥
ത്വയാതുനൃപശാര്ദൂലദോഷമേവാനുവര്തതാ ।
ലഘുനേവമനുഷ്യേണസ്ത്രീത്വമേവപുരസ്കൃതമ് ॥ 14 ॥
അപദേശേനജനകാദുത്പതതിര്വസുഥാതലാത് ।
മമവൃത്തം ച വൃത്തജ്ഞബഹുതേ ന പുരസ്കൃതമ് ॥ 15 ॥
ന പ്രമാണീകൃതമ്പാണിര്ഭാല്യേമമനിപീഡിതഃ ।
മമഭക്തിശ്ചശീലം ച സര്വന്തേപൃഷ്ഠതഃകൃതമ് ॥ 16 ॥
ഇതിബ്രുവന്തീരുദതീബാഷ്പഗദ്ഗഗഭാഷിണീ ।
ഉവാചലക്ഷ്മണംസീതാദീനന്ധ്യാനപരായണമ് ॥ 17 ॥
ചിതാമ്മേകുരുസൌമിത്രേവ്യവനസ്യാസ്യഭേഷജമ് ।
മിധ്യാപവാദോപഹതാനാഹഞ്ജീവിതുമുത്സഹേ ॥ 18 ॥
അപ്രീതേനഗുണൈര്ഭര്ത്രാത്യക്തായാജനസംസദി ।
യാക്ഷമാമേഗതിര്ഗന്തുമ്പ്രവേക്ഷ്യേഹവ്യവാഹനമ് ॥ 19 ॥
ഏവമുക്തസ്തുവൈദേഹ്യാലക്ഷ്മണഃപരവീരഹാ ।
അമര്ഷവശമാപന്നോരാഘവംസമുദൈക്ഷത ॥ 20 ॥
സ വിജ്ഞായതതശ്ഛന്ദംരാമസ്യാകാരസൂചിതമ് ।
ചിതാഞ്ചകാരസൌമിത്രിര്മതേരാമസ്യവീര്യവാന് ॥ 21 ॥
നഹിരാമന്തദാകശ്ചിത്കാലാന്തകയമോപമമ് ।
അനുനേതുമഥോവക്തുന്ദ്രഷ്ടുംവാപ്യശകത്സുഹൃത് ॥ 22 ॥
അധോമുഖംസ്ഥിതംരാമന്തതഃകൃത്വാപ്രദക്ഷിണമ് ।
ഉപാവര്തതവൈദേഹീദീപ്യമാനംഹുതാശനമ് ॥ 23 ॥
പ്രണമ്യദൈവതേഭ്യശ്ചബ്രാഹ്മണേഭ്യശ്ചമൈഥിലീ ।
ബദ്ധാഞ്ജലിപുടാചേദമുവാചാനഗിസമീപതഃ ॥ 24 ॥
യഥാമേഹൃദയന്നിത്യന്നാപസര്പതിരാഘവാത് ।
തഥാലോകസ്യസാക്ഷീമാംസര്വതഃപാതുപാവകഃ ॥ 25 ॥
യഥാമാംശുദ്ധചരിതാന്ദുഷ്ടാഞ്ജാനാതിരാഘവഃ ।
തഥാലോകസ്യസാക്ഷീമാംസര്വതഃപാതുപാവകഃ ॥ 26 ॥
കര്മണാമനസാവാചായഥാനാതിചരാമ്യഹമ് ।
രാഘവംസര്വധര്മജ്ഞന്തഥാമാമ്പാതുപാവകഃ ॥ 27 ॥
ആദിത്യോഭഗവാന്വായുര്ധിശശ്ചന്ദ്രസ്തഥൈവ ച ।
അഹശ്ചാപിതഥാസന്ധ്യേരാത്രിശ്ചപൃഥിവീതഥആ ॥ 28 ॥
യഥാന്യേഽപിവിജാനന്തിതഥാചാരിത്രസംയുതാമ് ।
ഏവമുക്ത്വാതുവൈദേഹീപരിക്രമ്യഹുതാശനമ് ।
വിവേശജ്വലനന്ദീപ്തന്നിഃശങ്കേനാന്തരാത്മനാ ॥ 29 ॥
നശ്ചസുമഹാംസ്തത്രബാലവൃദ്ധസമാകുലഃ ॥ 30 ॥
ദദര്ശമൈഥിലീന്ദീപ്താമ്പ്രവിശന്തീംഹുതാശനമ് ।
സാതപ്തനവഹേമാഭാതപ്തകാഞ്ചനഭൂഷണാ ॥ 31 ॥
പപാതജ്വലനന്ദീപ്തംസര്വലോകസ്യസന്നിധൌ ।
ദദൃശുസ്താംവിശാലാക്ഷീമ്പതന്തീംഹവ്യവാഹനമ് ॥ 32 ॥
സീതാംസര്വാണിരൂപാണിരുക്മവേദിനിഭാന്തദാ ।
ദദൃശുസ്താമ്മഹാഭാഗാമ്പ്രവിശന്തീംഹുതാശനമ് ॥ 33 ॥
സീതാങ്കൃത്സ്നാസ്ത്രയോലോകാഃപുണ്യാമാജ്യാഹുതീമിവ ।
പ്രചുക്രുശുഃസ്ത്രിയഃസര്വാസ്താന്ദൃഷ്ടവാഹവ്യവാഹവേ ॥ 34 ॥
പതന്തീംസംസ്കൃതാമ്മന്രന്സ്സൈര്വസോര്ദാരാമിവാധ്വരേ ।
ദദൃശുസ്താന്ത്രയോലോകാദേവഗന്ധര്വദാനവാഃ ॥ 35 ॥
ശസ്താമ്പതന്തീന്നിരയേത്രിവിവാദ്ധേവതാമിവ ।
തസ്യാമഗ്നിംവിശന്ത്യാന്തുഹാഹേതിവിപുലഃസ്വനഃ ॥ 36 ॥
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ യുദ്ധകാണ്ഡേ ഏകോനവിംശത്യധികശതതമസ്സര്ഗഃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha ekonaviṃśatyadhikaśatatamassargaḥ |
evamuktātuvaidehiparuṣaṃromaharṣaṇam |
rāghaveṇasaroṣeṇaśrutvāpravyathitā'bhavat || 1 ||
sātadaśrutapūrvaṃhijanemahatimaithilī |
śrutvābhartṛrvacorūkṣaṃlajjayāvanatābhavat || 2 ||
praviśantīvagātrāṇisvānisājanakātmajā |
vākṣaraisssaiḥsaśalyevabhṛśamāśrūṇyavartayat || 3 ||
tatobāṣpapariklinnampramārjantīsvamānanam |
śanairgadgadayāvācābhartāramidamabravīt || 4 ||
kimmāmasadṛśaṃvākyamīdṛśaṃśrotradāruṇam |
rūkṣaṃśrāvayasevīra prākṛtaḥprākṛtamiva || 5 ||
na tathāsmimahābāho yathāmāmavagacchasi |
pratyayaṅgacchamesvenacāritreṇaivateśape || 6 ||
pṛthakastrīṇāmpracāreṇajātintvampariśaṅkase |
parityajaināṃśaṅkāntuyadite'hamparīkṣitā || 7 ||
yadahaṅgātrasamparśaṅgatāsmiviśavāprabho |
kāmakāro na metatradaivantatrāparādhyati || 8 ||
madadhīnantuyattanmehṛdayantvayivartate |
parādhīneṣugātreṣukiṅkariṣyāmyanīśvarī || 9 ||
sahasamvṛddhabhāvenasaṃsargeṇa ca mānada |
yadite'haṃ na vijñātāhatātenāsmiśāśvatam || 10 ||
preṣitastemahāvīrohanumānavalokakaḥ |
laṅkāsthāhantvayārājankintadā na visarjitā || 11 ||
pratyakṣaṃvānarasyāsyatadvākyasamanantaram |
tvayāsantyaktayāvīratyaktaṃsyājajīvitammayā || 12 ||
na vṛthāteśramo'yaṃsyātsaṃśayenyasyajīvitam |
suhṛjjanaparikleśo na cāyaṃvipulastava || 13 ||
tvayātunṛpaśārdūladoṣamevānuvartatā |
laghunevamanuṣyeṇastrītvamevapuraskṛtam || 14 ||
apadeśenajanakādutpatatirvasuthātalāt |
mamavṛttaṃ ca vṛttajñabahute na puraskṛtam || 15 ||
na pramāṇīkṛtampāṇirbhālyemamanipīḍitaḥ |
mamabhaktiścaśīlaṃ ca sarvantepṛṣṭhataḥkṛtam || 16 ||
itibruvantīrudatībāṣpagadgagabhāṣiṇī |
uvācalakṣmaṇaṃsītādīnandhyānaparāyaṇam || 17 ||
citāmmekurusaumitrevyavanasyāsyabheṣajam |
midhyāpavādopahatānāhañjīvitumutsahe || 18 ||
aprītenaguṇairbhartrātyaktāyājanasaṃsadi |
yākṣamāmegatirgantumpravekṣyehavyavāhanam || 19 ||
evamuktastuvaidehyālakṣmaṇaḥparavīrahā |
amarṣavaśamāpannorāghavaṃsamudaikṣata || 20 ||
sa vijñāyatataśchandaṃrāmasyākārasūcitam |
citāñcakārasaumitrirmaterāmasyavīryavān || 21 ||
nahirāmantadākaścitkālāntakayamopamam |
anunetumathovaktundraṣṭuṃvāpyaśakatsuhṛt || 22 ||
adhomukhaṃsthitaṃrāmantataḥkṛtvāpradakṣiṇam |
upāvartatavaidehīdīpyamānaṃhutāśanam || 23 ||
praṇamyadaivatebhyaścabrāhmaṇebhyaścamaithilī |
baddhāñjalipuṭācedamuvācānagisamīpataḥ || 24 ||
yathāmehṛdayannityannāpasarpatirāghavāt |
tathālokasyasākṣīmāṃsarvataḥpātupāvakaḥ || 25 ||
yathāmāṃśuddhacaritānduṣṭāñjānātirāghavaḥ |
tathālokasyasākṣīmāṃsarvataḥpātupāvakaḥ || 26 ||
karmaṇāmanasāvācāyathānāticarāmyaham |
rāghavaṃsarvadharmajñantathāmāmpātupāvakaḥ || 27 ||
ādityobhagavānvāyurdhiśaścandrastathaiva ca |
ahaścāpitathāsandhyerātriścapṛthivītathaā || 28 ||
yathānye'pivijānantitathācāritrasaṃyutām |
evamuktvātuvaidehīparikramyahutāśanam |
viveśajvalanandīptanniḥśaṅkenāntarātmanā || 29 ||
naścasumahāṃstatrabālavṛddhasamākulaḥ || 30 ||
dadarśamaithilīndīptāmpraviśantīṃhutāśanam |
sātaptanavahemābhātaptakāñcanabhūṣaṇā || 31 ||
papātajvalanandīptaṃsarvalokasyasannidhau |
dadṛśustāṃviśālākṣīmpatantīṃhavyavāhanam || 32 ||
sītāṃsarvāṇirūpāṇirukmavedinibhāntadā |
dadṛśustāmmahābhāgāmpraviśantīṃhutāśanam || 33 ||
sītāṅkṛtsnāstrayolokāḥpuṇyāmājyāhutīmiva |
pracukruśuḥstriyaḥsarvāstāndṛṣṭavāhavyavāhave || 34 ||
patantīṃsaṃskṛtāmmanranssairvasordārāmivādhvare |
dadṛśustāntrayolokādevagandharvadānavāḥ || 35 ||
śastāmpatantīnnirayetrivivāddhevatāmiva |
tasyāmagniṃviśantyāntuhāhetivipulaḥsvanaḥ || 36 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe ekonaviṃśatyadhikaśatatamassargaḥ ||