📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" → 2 A dialog opens → 3 Choose "Save as PDF" as printer → 4 Click Save
ॐ
5.64 സുന്ദരകാണ്ഡ - ചതുഃഷഷ്ടിതമ സര്ഗഃ
5.64 Sundarakanda - Chatuhshashtitama Sargah
Valmiki Malayalam
ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ സുന്ദരകാണ്ഡമ് ।
അഥ ചതുഃഷഷ്ടിതമസ്സര്ഗഃ ।
സുഗ്രീവേണൈവമുക്തസ്തു ഹൃഷ്ടോ ദധിമുഖഃ കപിഃ ।
രാഘവം ലക്ഷ്മണം ചൈവ സുഗ്രീവം ചാഭ്യവാദയത് ॥ 1 ॥
സ പ്രണമ്യ ച സുഗ്രീവം രാഘവൌ ച മഹാബലൌ ।
വാനരൈഃ സഹിതഃ ശൂരൈര്ദിവമേവോത്പപാത ഹ ॥ 2 ॥
സ യഥൈവാഽഗതഃ പൂര്വം തഥൈവ ത്വരിതം ഗതഃ ।
നിപത്യ ഗഗനാദ്ഭൂമൌതദ്വനം പ്രവിവേശ ഹ ॥ 3 ॥
സ പ്രവിഷ്ടോ മധുവനം ദദര്ശ ഹരിയൂഥപാന് ।
വിമദാനുത്ഥിതാന്സര്വാന് മേഹമാനാന്മധൂദകമ് ॥ 4 ॥
സ താനുപാഗമദ്വീരോ ബദ്ധ്വാ കരപുടാഞ്ജലിമ് ।
ഉവാച വചനം ശ്ലക്ഷ്ണമിദം ഹൃഷ്ടവദങ്ഗദമ് ॥ 5 ॥
സൌമ്യ രോഷോ ന കര്തവ്യോ യദേതത്പരിവാരിതമ് ।
അജ്ഞാനാദ്രക്ഷിഭിഃ ക്രോധാദ്ഭവന്തഃ പ്രതിഷേധിതാഃ ॥ 6 ॥
യുവരാജസ്ത്വമീശശ്ച വനസ്യാസ്യ മഹാബല ।
മൌര്ഖ്യാത്പൂര്വം കൃതോ ദോഷസ്തം ഭവാന് ക്ഷന്തുമര്ഹതി ॥ 7 ॥
ആഖ്യാതം ഹി മയാ ഗത്വാ പിതൃവ്യസ്യ തവാനഘ ।
ഇഹോപയാതം സര്വേഷാമേതേഷാം വനചാരിണാമ് ॥ 8 ॥
സ ത്വദാഗമനം ശ്രുത്വാ സഹൈഭിര്ഹരിയൂഥപൈഃ ।
പ്രഹൃഷ്ടോ ന തു രുഷ്ടോഽസൌ വനം ശ്രുത്വാ പ്രധര്ഷിതമ് ॥ 9 ॥
പ്രഹൃഷ്ടോ മാം പിതൃവ്യസ്തേ സുഗ്രീവോ വാനരേശ്വരഃ ।
ശീഘ്രം പ്രേഷയ സര്വാംസ്താനിതി ഹോവാച പാര്ഥിവഃ ॥ 10 ॥
ശ്രുത്വാ ദധിമുഖസ്യേദം വചനം ശ്ലക്ഷ്ണമങ്ഗദഃ ।
അബ്രവീത്താന് ഹരിശ്രേഷ്ഠോ വാക്യം വാക്യവിശാരദഃ ॥ 11 ॥
ശങ്കേ ശ്രുതോഽയം വൃത്താന്തോ രാമേണ ഹരിയൂഥപാഃ ।
തത്ക്ഷമം നേഹ നഃ സ്ഥാതും കൃതേ കാര്യേ പരന്തപാഃ ॥ 12 ॥
പീത്വാ മധു യഥാകാമം വിശ്രാന്താ വനചാരിണഃ ।
കിം ശേഷം ഗമനം തത്ര സുഗ്രീവോ യത്ര മേ ഗുരുഃ ॥ 13 ॥
സര്വേ യഥാ മാം വക്ഷ്യന്തി സമേത്യ ഹരിയൂഥപാഃ ।
തഥാസ്മി കര്താ കര്തവ്യേ ഭവദ്ഭിഃ പരവാനഹമ് ॥ 14 ॥
നാജ്ഞാപയിതുമീശോഽഹം യുവരാജോഽസ്മി യദ്യപി ।
അയുക്തം കൃതകര്മാണോ യൂയം ധര്ഷയിതും മയാ ॥ 15 ॥
ബ്രുവതശ്ചാങ്ഗദസ്യൈവം ശ്രുത്വാ വചനമവ്യയമ് ।
പ്രഹൃഷ്ടമനസോ വാക്യമിദമൂചുര്വനൌകസഃ ॥ 16 ॥
ഏവം വക്ഷ്യതി കോ രാജന് പ്രഭുസ്സന്വാനരര്ഷഭ ।
ഐശ്വര്യമദമത്തോ ഹി സര്വോഽഹമിതി മന്യതേ ॥ 17 ॥
തവ ചേദം സുസദൃശം വാക്യം നാന്യസ്യ കസ്യചിത് ।
സന്നതിര്ഹി തവാഖ്യാതി ഭവിഷ്യച്ഛുഭയോഗ്യതാമ് ॥ 18 ॥
സര്വേ വയമപി പ്രാപ്താസ്തത്ര ഗന്തും കൃതക്ഷണാഃ ।
സ യത്ര ഹരിവീരാണാം സുഗ്രീവഃ പതിരവ്യയഃ ॥ 19 ॥
ത്വയാ ഹ്യനുക്തൈര്ഹരിഭിര്നൈവ ശക്യം പദാത്പദമ് ।
ക്വചിദ്ഗന്തും ഹരിശ്രേഷ്ഠ ബ്രൂമഃ സത്യമിദം തു തേ ॥ 20 ॥
ഏവം തു വദതാം തേഷാമങ്ഗദഃ പ്രത്യുവാച ഹ ।
ബാഢം ഗച്ഛാമ ഇത്യുക്ത്വാ ഖമുത്പേതുര്മഹാബലാഃ ॥ 21 ॥
ഉത്പതന്തമനൂത്പേതു സ്സര്വേ തേ ഹരിയൂഥപാഃ ।
കൃത്വാകാശം നിരാകാശം യന്ത്രോത്ക്ഷിപ്താ ഇവാചലാഃ ॥ 22 ॥
തേഽമ്ബരം സഹസോത്പത്യ വേഗവന്തഃ പ്ലവങ്ഗമാഃ ।
വിനദന്തോ മഹാനാദം ഘനാ വാതേരിതാ യഥാ ॥ 23 ॥
അങ്ഗദേ ഹ്യനനുപ്രാപ്തേ സുഗ്രീവോ വാനരാധിപഃ ।
ഉവാച ശോകോപഹതം രാമം കമലലോചനമ് ॥ 24 ॥
സമാശ്വസിഹി ഭദ്രം തേ ദൃഷ്ടാ ദേവീ ന സംശയഃ ।
നാഗന്തുമിഹ ശക്യം തൈരതീതേ സമയേ ഹി നഃ ॥ 25 ॥
ന മത്സകാശമാഗച്ഛേത്കൃത്യേ ഹി വിനിപാതിതേ ।
യുവരാജോ മഹാബാഹുഃ പ്ലവതാം പ്രവരോഽങ്ഗദഃ ॥ 26 ॥
യദ്യപ്യകൃതകൃത്യാനാമീദൃശ സ്സ്യാദുപക്രമഃ ।
ഭവേത്സ ദീനവദനോ ഭ്രാന്തവിപ്ലുതമാനസഃ ॥ 27 ॥
പിതൃപൈതാമഹം ചൈതത്പൂര്വകൈരഭിരക്ഷിതമ് ।
ന മേ മധുവനം ഹന്യാദഹൃഷ്ടഃ പ്ലവഗേശ്വരഃ ॥ 28 ॥
കൌസല്യാസുപ്രജാ രാമ സമാശ്വസിഹി സുവ്രത ।
ദൃഷ്ടാ ദേവീ ന സന്ദേഹോ ന ചാന്യേന ഹനൂമതാ ॥ 29 ॥
ന ഹ്യന്യഃ കര്മണോ ഹേതുസ്സാധനേഽസ്യ ഹനൂമതഃ ।
ഹനൂമതി ഹി സിദ്ധിശ്ച മതിശ്ച മതിസത്തമഃ ॥ 30 ॥
വ്യവസായശ്ച വീര്യം ച സൂര്യേ തേജ ഇവ ധ്രുവമ് ।
ജാമ്ബവാന്യത്ര നേതാ സ്യാദങ്ഗദശ്ച ബലേശ്വരഃ ।
ഹനുമാംശ്ചാപ്യധിഷ്ഠാതാ ന തസ്യ ഗതിരന്യഥാ ॥ 31 ॥
മാ ഭൂശ്ചിന്താസമായുക്തസ്സമ്പ്രത്യമിതവിക്രമഃ ॥ 32 ॥
തതഃ കിലകിലാശബ്ദം ശുശ്രാവാസന്നമമ്ബരേ ।
ഹനുമത്കര്മദൃപ്താനാം നാര്ധതാം കാനനൌകസാമ് ॥ 33 ॥
കിഷ്കിന്ധാമുപയാതാനാം സിദ്ധിം കഥയതാമിവ ।
തതശ്ശ്രുത്വാ നിനാദം തം കപീനാം കപിസത്തമഃ ॥ 34 ॥
ആയതാഞ്ചിതലാങ്ഗൂലസ്സോഽഭവദ്ധൃഷ്ടമാനസഃ ।
ആജഗ്മുസ്തേഽപി ഹരയോ രാമദര്ശനകാങ്ക്ഷിണഃ ॥ 35 ॥
അങ്ഗദം പുരതഃ കൃത്വാ ഹനൂമന്തം ച വാനരമ് ।
തേഽങ്ഗദപ്രമുഖാ വീരാഃ പ്രഹൃഷ്ഠാശ്ച മുദാന്വിതാഃ ॥ 36 ॥
നിപേതുര്ഹരിരാജസ്യ സമീപേ രാഘവസ്യ ച ।
ഹനുമാംശ്ച മഹാബാഹുഃ പ്രണമ്യ ശിരസാ തതഃ ॥ 37 ॥
നിയതാമക്ഷതാം ദേവീം രാഘവായ ന്യവേദയത് ।
ദൃഷ്ടാ ദേവീതി ഹനുമദ്വദനാദമൃതോപമമ് ॥ 38 ॥
ആകര്ണ്യ വചനം രാമോ ഹര്ഷമാപ സലക്ഷ്മണഃ ।
നിശ്ചിതാര്ഥം തതസ്തസ്മിന് സുഗ്രീവം പവനാത്മജേ ॥ 39 ॥
ലക്ഷ്മണഃ പ്രീതിമാന് പ്രീതം ബഹുമാനാദവൈക്ഷത ।
പ്രീത്യാ ച രമമാണോഽഥ രാഘവഃ പരവീരഹാ ॥ 40 ॥
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ സുന്ദരകാണ്ഡേ ചതുഃഷഷ്ടിതമസ്സര്ഗഃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe sundarakāṇḍam |
atha catuḥṣaṣṭitamassargaḥ |
sugrīveṇaivamuktastu hṛṣṭo dadhimukhaḥ kapiḥ |
rāghavaṃ lakṣmaṇaṃ caiva sugrīvaṃ cābhyavādayat || 1 ||
sa praṇamya ca sugrīvaṃ rāghavau ca mahābalau |
vānaraiḥ sahitaḥ śūrairdivamevotpapāta ha || 2 ||
sa yathaivā'gataḥ pūrvaṃ tathaiva tvaritaṃ gataḥ |
nipatya gaganādbhūmautadvanaṃ praviveśa ha || 3 ||
sa praviṣṭo madhuvanaṃ dadarśa hariyūthapān |
vimadānutthitānsarvān mehamānānmadhūdakam || 4 ||
sa tānupāgamadvīro baddhvā karapuṭāñjalim |
uvāca vacanaṃ ślakṣṇamidaṃ hṛṣṭavadaṅgadam || 5 ||
saumya roṣo na kartavyo yadetatparivāritam |
ajñānādrakṣibhiḥ krodhādbhavantaḥ pratiṣedhitāḥ || 6 ||
yuvarājastvamīśaśca vanasyāsya mahābala |
maurkhyātpūrvaṃ kṛto doṣastaṃ bhavān kṣantumarhati || 7 ||
ākhyātaṃ hi mayā gatvā pitṛvyasya tavānagha |
ihopayātaṃ sarveṣāmeteṣāṃ vanacāriṇām || 8 ||
sa tvadāgamanaṃ śrutvā sahaibhirhariyūthapaiḥ |
prahṛṣṭo na tu ruṣṭo'sau vanaṃ śrutvā pradharṣitam || 9 ||
prahṛṣṭo māṃ pitṛvyaste sugrīvo vānareśvaraḥ |
śīghraṃ preṣaya sarvāṃstāniti hovāca pārthivaḥ || 10 ||
śrutvā dadhimukhasyedaṃ vacanaṃ ślakṣṇamaṅgadaḥ |
abravīttān hariśreṣṭho vākyaṃ vākyaviśāradaḥ || 11 ||
śaṅke śruto'yaṃ vṛttānto rāmeṇa hariyūthapāḥ |
tatkṣamaṃ neha naḥ sthātuṃ kṛte kārye parantapāḥ || 12 ||
pītvā madhu yathākāmaṃ viśrāntā vanacāriṇaḥ |
kiṃ śeṣaṃ gamanaṃ tatra sugrīvo yatra me guruḥ || 13 ||
sarve yathā māṃ vakṣyanti sametya hariyūthapāḥ |
tathāsmi kartā kartavye bhavadbhiḥ paravānaham || 14 ||
nājñāpayitumīśo'haṃ yuvarājo'smi yadyapi |
ayuktaṃ kṛtakarmāṇo yūyaṃ dharṣayituṃ mayā || 15 ||
bruvataścāṅgadasyaivaṃ śrutvā vacanamavyayam |
prahṛṣṭamanaso vākyamidamūcurvanaukasaḥ || 16 ||
evaṃ vakṣyati ko rājan prabhussanvānararṣabha |
aiśvaryamadamatto hi sarvo'hamiti manyate || 17 ||
tava cedaṃ susadṛśaṃ vākyaṃ nānyasya kasyacit |
sannatirhi tavākhyāti bhaviṣyacchubhayogyatām || 18 ||
sarve vayamapi prāptāstatra gantuṃ kṛtakṣaṇāḥ |
sa yatra harivīrāṇāṃ sugrīvaḥ patiravyayaḥ || 19 ||
tvayā hyanuktairharibhirnaiva śakyaṃ padātpadam |
kvacidgantuṃ hariśreṣṭha brūmaḥ satyamidaṃ tu te || 20 ||
evaṃ tu vadatāṃ teṣāmaṅgadaḥ pratyuvāca ha |
bāḍhaṃ gacchāma ityuktvā khamutpeturmahābalāḥ || 21 ||
utpatantamanūtpetu ssarve te hariyūthapāḥ |
kṛtvākāśaṃ nirākāśaṃ yantrotkṣiptā ivācalāḥ || 22 ||
te'mbaraṃ sahasotpatya vegavantaḥ plavaṅgamāḥ |
vinadanto mahānādaṃ ghanā vāteritā yathā || 23 ||
aṅgade hyananuprāpte sugrīvo vānarādhipaḥ |
uvāca śokopahataṃ rāmaṃ kamalalocanam || 24 ||
samāśvasihi bhadraṃ te dṛṣṭā devī na saṃśayaḥ |
nāgantumiha śakyaṃ tairatīte samaye hi naḥ || 25 ||
na matsakāśamāgacchetkṛtye hi vinipātite |
yuvarājo mahābāhuḥ plavatāṃ pravaro'ṅgadaḥ || 26 ||
yadyapyakṛtakṛtyānāmīdṛśa ssyādupakramaḥ |
bhavetsa dīnavadano bhrāntaviplutamānasaḥ || 27 ||
pitṛpaitāmahaṃ caitatpūrvakairabhirakṣitam |
na me madhuvanaṃ hanyādahṛṣṭaḥ plavageśvaraḥ || 28 ||
kausalyāsuprajā rāma samāśvasihi suvrata |
dṛṣṭā devī na sandeho na cānyena hanūmatā || 29 ||
na hyanyaḥ karmaṇo hetussādhane'sya hanūmataḥ |
hanūmati hi siddhiśca matiśca matisattamaḥ || 30 ||
vyavasāyaśca vīryaṃ ca sūrye teja iva dhruvam |
jāmbavānyatra netā syādaṅgadaśca baleśvaraḥ |
hanumāṃścāpyadhiṣṭhātā na tasya gatiranyathā || 31 ||
mā bhūścintāsamāyuktassampratyamitavikramaḥ || 32 ||
tataḥ kilakilāśabdaṃ śuśrāvāsannamambare |
hanumatkarmadṛptānāṃ nārdhatāṃ kānanaukasām || 33 ||
kiṣkindhāmupayātānāṃ siddhiṃ kathayatāmiva |
tataśśrutvā ninādaṃ taṃ kapīnāṃ kapisattamaḥ || 34 ||
āyatāñcitalāṅgūlasso'bhavaddhṛṣṭamānasaḥ |
ājagmuste'pi harayo rāmadarśanakāṅkṣiṇaḥ || 35 ||
aṅgadaṃ purataḥ kṛtvā hanūmantaṃ ca vānaram |
te'ṅgadapramukhā vīrāḥ prahṛṣṭhāśca mudānvitāḥ || 36 ||
nipeturharirājasya samīpe rāghavasya ca |
hanumāṃśca mahābāhuḥ praṇamya śirasā tataḥ || 37 ||
niyatāmakṣatāṃ devīṃ rāghavāya nyavedayat |
dṛṣṭā devīti hanumadvadanādamṛtopamam || 38 ||
ākarṇya vacanaṃ rāmo harṣamāpa salakṣmaṇaḥ |
niścitārthaṃ tatastasmin sugrīvaṃ pavanātmaje || 39 ||
lakṣmaṇaḥ prītimān prītaṃ bahumānādavaikṣata |
prītyā ca ramamāṇo'tha rāghavaḥ paravīrahā || 40 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye sundarakāṇḍe catuḥṣaṣṭitamassargaḥ ||
InfoLyter.in — Sacred Vedic Knowledge Portal · Free forever