📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" → 2 A dialog opens → 3 Choose "Save as PDF" as printer → 4 Click Save
ॐ
5.63 സുന്ദരകാണ്ഡ - ത്രിഷഷ്ടിതമ സര്ഗഃ
5.63 Sundarakanda - Trishashtitama Sargah
Valmiki Malayalam
ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ സുന്ദരകാണ്ഡമ് ।
അഥ ത്രിഷഷ്ടിതമസ്സര്ഗഃ ।
തതോ മൂര്ധ്നാ നിപതിതം വാനരം വാനരര്ഷഭഃ ।
ദൃഷ്ട്വൈവോദ്വിഗ്നഹൃദയോ വാക്യമേതദുവാച ഹ ॥ 1 ॥
ഉത്തിഷ്ഠോത്തിഷ്ഠ കസ്മാത്ത്വം പാദയോഃ പതിതോ മമ ।
അഭയം തേ ഭവേദ്വീര സര്വമേവാഭിധീയതാമ് ॥ 2 ॥
സ തു വിശ്വാസിതസ്തേന സുഗ്രീവേണ മഹാത്മനാ ।
ഉത്ഥായ സുമഹാപ്രാജ്ഞോ വാക്യം ദധിമുഖോഽബ്രവീത് ॥ 3 ॥
നൈവര്ക്ഷരജസാ രാജന്ന ത്വയാ നാപി വാലിനാ ।
വനം നിസൃഷ്ടപൂര്വം ഹി ഭക്ഷിതം തച്ച വാനരൈഃ ॥ 4 ॥
ഏഭിഃ പ്രധര്ഷിതാശ്ചൈവ വാനരാ വനരക്ഷിഭിഃ ।
മധൂന്യചിന്തയിത്വേമാന് ഭക്ഷയന്തി പിബന്തി ച ॥ 5 ॥
ശിഷ്ടമത്രാപവിധ്യന്തി ഭക്ഷയന്തി തഥാപരേ ।
നിവാര്യമാണാസ്തേ സര്വേ ഭ്രുവോ വൈ ദര്ശയന്തി ഹി ॥ 6 ॥
ഇമേ ഹി സംരബ്ധതരാസ്തഥാ തൈസ്സമ്പ്രധര്ഷിതാഃ ।
വാരയന്തോ വനാത്തസ്മാത്ക്രുദ്ധൈര്വാനരപുങ്ഗവൈഃ ॥ 7 ॥
തതസ്തൈര്ബഹുഭിര്വീരൈര്വാനരൈര്വാനരര്ഷഭ ।
സംരക്തനയനൈഃ ക്രോധാദ്ധരയഃ പ്രവിചാലിതാഃ ॥ 8 ॥
പാണിഭിര്നിഹതാഃ കേചിത്കേചിജ്ജാനുഭിരാഹതാഃ ।
പ്രകൃഷ്ടാശ്ച യഥാകാമം ദേവമാര്ഗം ച ദര്ശിതാഃ ॥ 9 ॥
ഏവമേതേ ഹതാശ്ശൂരാസ്ത്വയി തിഷ്ഠതി ഭര്തരി ।
കൃത്സ്നം മധുവനം ചൈവ പ്രകാമം തൈഃ പ്രഭക്ഷ്യതേ ॥ 10 ॥
ഏവം വിജ്ഞാപ്യമാനം തം സുഗ്രീവം വാനരര്ഷഭമ് ।
അപൃച്ഛത്തം മഹാപ്രാജ്ഞോ ലക്ഷ്മണഃ പരവീരഹാ ॥ 11 ॥
കിമയം വാനരോ രാജന് വനപഃ പ്രത്യുപസ്ഥിതഃ ।
കം ചാര്ഥമഭിനിര്ദിശ്യ ദുഃഖിതോ വാക്യമബ്രവീത് ॥ 12 ॥
ഏവമുക്തസ്തു സുഗ്രീവോ ലക്ഷ്മണേന മഹാത്മനാ ।
ലക്ഷ്മണം പ്രത്യുവാചേദം വാക്യം വാക്യവിശാരദഃ ॥ 13 ॥
ആര്യ ലക്ഷ്മണ സമ്പ്രാഹ വീരോ ദധിമുഖഃ കപിഃ ।
അങ്ഗദപ്രമുഖൈര്വീരൈര്ഭക്ഷിതം മധു വാനരൈഃ ॥ 14 ॥
വിചിത്യ ദക്ഷിണാമാശാമാഗതൈര്ഹരിപുങ്ഗവൈഃ ।
നൈഷാമകൃത്യാനാമീദൃശസ്സ്യാദുപക്രമഃ ॥ 15 ॥
ആഗതൈശ്ച പ്രമഥിതം യഥാ മധുവനം ഹി തൈഃ ।
ധര്ഷിതം ച വനം കൃത്സ്നമുപയുക്തം ച വാനരൈഃ ॥ 16 ॥
വനം യദാഽഭിപന്നാസ്തേ സാധിതം കര്മ വാനരൈഃ ।
ദൃഷ്ടാ ദേവീ ന സന്ദേഹോ ന ചാന്യേന ഹനൂമതാ ॥ 17 ॥
ന ഹ്യന്യസ്സാധനേ ഹേതുഃ കര്മണോഽസ്യ ഹനൂമതഃ ।
കാര്യസിദ്ധിര്മതിശ്ചൈവ തസ്മിന്വാനരപുങ്ഗവേ ॥ 18 ॥
വ്യവസായശ്ച വീര്യം ച ശ്രുതം ചാപി പ്രതിഷ്ഠിതമ് ।
ജാമ്ബവാന്യത്ര നേതാ സ്യാദങ്ഗദശ്ച മഹാബലഃ ॥ 19 ॥
ഹനുമാംശ്ചാപ്യധിഷ്ഠാതാ ന തസ്യ ഗതിരന്യഥാ ।
അങ്ഗദപ്രമുഖൈര്വീരൈര്ഹതം മധുവനം കില ॥ 20 ॥
വാരയന്തശ്ച സഹിതാസ്തദാ ജാനുഭിരാഹതാഃ ।
ഏതദര്ഥമയം പ്രാപ്തോ വക്തും മധുരവാഗിഹ ॥ 21 ॥
നാമ്നാ ദധിമുഖോ നാമ ഹരിഃ പ്രഖ്യാതവിക്രമഃ ।
ദൃഷ്ടാ സീതാ മഹാബാഹോ സൌമിത്രേ പശ്യ തത്ത്വതഃ ॥ 22 ॥
അഭിഗമ്യ തഥാ സര്വേ പിബന്തി മധു വാനരാഃ ।
ന ചാപ്യദൃഷ്ട്വാ വൈദേഹീം വിശ്രുതാഃ പുരുഷര്ഷഭ ॥ 23 ॥
വനം ദത്തവരം ദിവ്യം ധര്ഷയേയുര്വനൌകസഃ ।
തതഃ പ്രഹൃഷ്ടോ ധര്മാത്മാ ലക്ഷ്മണസ്സഹ രാഘവഃ ॥ 24 ॥
ശ്രുത്വാ കര്ണസുഖാം വാണീം സുഗ്രീവവദനാച്ച്യുതാമ് ।
പ്രാഹൃഷ്യത ഭൃശം രാമോ ലക്ഷ്മണശ്ച മഹാബലഃ ॥ 25 ॥
ശ്രുത്വാ ദധിമുഖസ്യേദം സുഗ്രീവസ്സമ്പ്രഹൃഷ്യ ച ।
വനപാലം പുനര്വാക്യം സുഗ്രീവഃ പ്രത്യഭാഷത ॥ 26 ॥
പ്രീതോഽസ്മി സോഽഹം യദ്ഭുക്തം വനം തൈഃ കൃതകര്മഭിഃ ।
മര്ഷിതം മര്ഷണീയം ച ചേഷ്ടിതം കൃതകര്മണാമ് ॥ 27 ॥
ഇച്ഛാമി ശീഘ്രം ഹനുമത്പ്രധാനാന് ശാഖാമൃഗാംസ്താന് മൃഗരാജദര്പാന് ।
ദ്രഷ്ടും കൃതാര്ഥാന് സഹ രാഘവാഭ്യാം ശ്രോതും ച സീതാധിഗമേ പ്രയത്നമ് ॥ 28 ॥
പ്രീതിസ്ഫീതാക്ഷൌ സമ്പ്രഹൃഷ്ടൌ കുമാരൌ ദൃഷ്ട്വാ സിദ്ധാര്ഥൌ വാനരാണാം ച രാജാ ।
അങ്ഗൈഃ സംഹൃഷ്ടൈഃ കര്മസിദ്ധിം വിദിത്വാ ബാഹ്വോരാസന്നാം സോഽതിമാത്രം നനന്ദ ॥ 29 ॥
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ സുന്ദരകാണ്ഡേ ത്രിഷഷ്ടിതമസ്സര്ഗഃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe sundarakāṇḍam |
atha triṣaṣṭitamassargaḥ |
tato mūrdhnā nipatitaṃ vānaraṃ vānararṣabhaḥ |
dṛṣṭvaivodvignahṛdayo vākyametaduvāca ha || 1 ||
uttiṣṭhottiṣṭha kasmāttvaṃ pādayoḥ patito mama |
abhayaṃ te bhavedvīra sarvamevābhidhīyatām || 2 ||
sa tu viśvāsitastena sugrīveṇa mahātmanā |
utthāya sumahāprājño vākyaṃ dadhimukho'bravīt || 3 ||
naivarkṣarajasā rājanna tvayā nāpi vālinā |
vanaṃ nisṛṣṭapūrvaṃ hi bhakṣitaṃ tacca vānaraiḥ || 4 ||
ebhiḥ pradharṣitāścaiva vānarā vanarakṣibhiḥ |
madhūnyacintayitvemān bhakṣayanti pibanti ca || 5 ||
śiṣṭamatrāpavidhyanti bhakṣayanti tathāpare |
nivāryamāṇāste sarve bhruvo vai darśayanti hi || 6 ||
ime hi saṃrabdhatarāstathā taissampradharṣitāḥ |
vārayanto vanāttasmātkruddhairvānarapuṅgavaiḥ || 7 ||
tatastairbahubhirvīrairvānarairvānararṣabha |
saṃraktanayanaiḥ krodhāddharayaḥ pravicālitāḥ || 8 ||
pāṇibhirnihatāḥ kecitkecijjānubhirāhatāḥ |
prakṛṣṭāśca yathākāmaṃ devamārgaṃ ca darśitāḥ || 9 ||
evamete hatāśśūrāstvayi tiṣṭhati bhartari |
kṛtsnaṃ madhuvanaṃ caiva prakāmaṃ taiḥ prabhakṣyate || 10 ||
evaṃ vijñāpyamānaṃ taṃ sugrīvaṃ vānararṣabham |
apṛcchattaṃ mahāprājño lakṣmaṇaḥ paravīrahā || 11 ||
kimayaṃ vānaro rājan vanapaḥ pratyupasthitaḥ |
kaṃ cārthamabhinirdiśya duḥkhito vākyamabravīt || 12 ||
evamuktastu sugrīvo lakṣmaṇena mahātmanā |
lakṣmaṇaṃ pratyuvācedaṃ vākyaṃ vākyaviśāradaḥ || 13 ||
ārya lakṣmaṇa samprāha vīro dadhimukhaḥ kapiḥ |
aṅgadapramukhairvīrairbhakṣitaṃ madhu vānaraiḥ || 14 ||
vicitya dakṣiṇāmāśāmāgatairharipuṅgavaiḥ |
naiṣāmakṛtyānāmīdṛśassyādupakramaḥ || 15 ||
āgataiśca pramathitaṃ yathā madhuvanaṃ hi taiḥ |
dharṣitaṃ ca vanaṃ kṛtsnamupayuktaṃ ca vānaraiḥ || 16 ||
vanaṃ yadā'bhipannāste sādhitaṃ karma vānaraiḥ |
dṛṣṭā devī na sandeho na cānyena hanūmatā || 17 ||
na hyanyassādhane hetuḥ karmaṇo'sya hanūmataḥ |
kāryasiddhirmatiścaiva tasminvānarapuṅgave || 18 ||
vyavasāyaśca vīryaṃ ca śrutaṃ cāpi pratiṣṭhitam |
jāmbavānyatra netā syādaṅgadaśca mahābalaḥ || 19 ||
hanumāṃścāpyadhiṣṭhātā na tasya gatiranyathā |
aṅgadapramukhairvīrairhataṃ madhuvanaṃ kila || 20 ||
vārayantaśca sahitāstadā jānubhirāhatāḥ |
etadarthamayaṃ prāpto vaktuṃ madhuravāgiha || 21 ||
nāmnā dadhimukho nāma hariḥ prakhyātavikramaḥ |
dṛṣṭā sītā mahābāho saumitre paśya tattvataḥ || 22 ||
abhigamya tathā sarve pibanti madhu vānarāḥ |
na cāpyadṛṣṭvā vaidehīṃ viśrutāḥ puruṣarṣabha || 23 ||
vanaṃ dattavaraṃ divyaṃ dharṣayeyurvanaukasaḥ |
tataḥ prahṛṣṭo dharmātmā lakṣmaṇassaha rāghavaḥ || 24 ||
śrutvā karṇasukhāṃ vāṇīṃ sugrīvavadanāccyutām |
prāhṛṣyata bhṛśaṃ rāmo lakṣmaṇaśca mahābalaḥ || 25 ||
śrutvā dadhimukhasyedaṃ sugrīvassamprahṛṣya ca |
vanapālaṃ punarvākyaṃ sugrīvaḥ pratyabhāṣata || 26 ||
prīto'smi so'haṃ yadbhuktaṃ vanaṃ taiḥ kṛtakarmabhiḥ |
marṣitaṃ marṣaṇīyaṃ ca ceṣṭitaṃ kṛtakarmaṇām || 27 ||
icchāmi śīghraṃ hanumatpradhānān śākhāmṛgāṃstān mṛgarājadarpān |
draṣṭuṃ kṛtārthān saha rāghavābhyāṃ śrotuṃ ca sītādhigame prayatnam || 28 ||
prītisphītākṣau samprahṛṣṭau kumārau dṛṣṭvā siddhārthau vānarāṇāṃ ca rājā |
aṅgaiḥ saṃhṛṣṭaiḥ karmasiddhiṃ viditvā bāhvorāsannāṃ so'timātraṃ nananda || 29 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye sundarakāṇḍe triṣaṣṭitamassargaḥ ||
InfoLyter.in — Sacred Vedic Knowledge Portal · Free forever