5.51 Sundarakanda - Ekapanchasha Sargah

ॐ

5.51 സുന്ദരകാണ്ഡ - ഏകപഞ്ചാശ സര്ഗഃ

Valmiki Malayalam

ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ സുന്ദരകാണ്ഡമ് ।

അഥ ഏകപഞ്ചാശസ്സര്ഗഃ ।

തം സമീക്ഷ്യ മഹാസത്ത്വം സത്ത്വവാന്ഹരിസത്തമഃ ।

വാക്യമര്ഥവദവ്യഗ്രസ്തമുവാച ദശാനനമ് ॥ 1 ॥

അഹം സുഗ്രീവസന്ദേശാദിഹ പ്രാപ്തസ്തവാലയമ് ।

രാക്ഷസേന്ദ്ര ഹരീശസ്ത്വാം ഭ്രാതാ കുശലമബ്രവീത് ॥ 2 ॥

ഭ്രാതുശ്ശൃണു സമാദേശം സുഗ്രീവസ്യ മഹാത്മനഃ ।

ധര്മാര്ഥോപഹിതം വാക്യമിഹ ചാമുത്ര ച ക്ഷമമ് ॥ 3 ॥

രാജാ ദശരഥോ നാമ രഥകുഞ്ജരവാജിമാന് ।

പിതേവ ബന്ധുര്ലോകസ്യ സുരേശ്വരസമദ്യുതിഃ ॥ 4 ॥

ജ്യേഷ്ഠസ്തസ്യ മഹാബാഹുഃ പുത്രഃ പ്രിയകരഃ പ്രഭുഃ ।

പിതുര്നിദേശാന്നിഷ്ക്രാന്തഃ പ്രവിഷ്ടോ ദണ്ഡകാവനമ് ॥ 5 ॥

ലക്ഷ്മണേന സഹ ഭ്രാത്രാ സീതയാ ചാപി ഭാര്യയാ ।

രാമോ നാമ മഹാതേജാ ധര്മ്യം പന്ഥാനമാസ്ഥിതഃ ॥ 6 ॥

തസ്യ ഭാര്യാ വനേ നഷ്ടാ സീതാ പതിമനുവ്രതാ ।

വൈദേഹസ്യ സുതാ രാജ്ഞോ ജനകസ്യ മഹാത്മനഃ ॥ 7 ॥

സ മാര്ഗമാണസ്താം ദേവീം രാജപുത്രഃ സഹാനുജഃ ।

ഋശ്യമൂകമനുപ്രാപ്തഃ സുഗ്രീവേണ സമാഗതഃ ॥ 8 ॥

തസ്യ തേന പ്രതിജ്ഞാതം സീതായാഃ പരിമാര്ഗണമ് ।

സുഗ്രീവസ്യാപി രാമേണ ഹരിരാജ്യം നിവേദിതമ് ॥ 9 ॥

തതസ്തേന മൃധേ ഹത്വാ രാജപുത്രേണ വാലിനമ് ।

സുഗ്രീവഃ സ്ഥാപിതോ രാജ്യേ ഹര്യൃക്ഷാണാം ഗണേശ്വരഃ ॥ 10 ॥

ത്വയാ വിജ്ഞാതപൂര്വശ്ച വാലീ വാനരപുങ്ഗവഃ ।

രാമേണ നിഹതസ്സങ്ഖ്യേ ശരേണൈകേന വാനരഃ ॥ 11 ॥

സ സീതാമാര്ഗണേ വ്യഗ്രസ്സുഗ്രീവഃ സത്യസങ്ഗരഃ ।

ഹരീന് സമ്പ്രേഷയാമാസ ദിശസ്സര്വാ ഹരീശ്വരഃ ॥ 12 ॥

താം ഹരീണാം സഹസ്രാണി ശതാനി നിയുതാനി ച ।

ദിക്ഷു സര്വാസു മാര്ഗന്തേ ഹ്യധശ്ചോപരി ചാമ്ബരേ ॥ 13 ॥

വൈനതേയസമാഃ കേചിത്കേചിത്തത്രാനിലോപമാഃ ।

അസങ്ഗഗതയശശീഘ്രാ ഹരിവീരാ മഹാബലാഃ ॥ 14 ॥

അഹം തു ഹനുമാന്നാമ മാരുതസ്യൌരസസ്സുതഃ ।

സീതായാസ്തു കൃതേ തൂര്ണം ശതയോജനമായതമ് ॥ 15 ॥

സമുദ്രം ലങ്ഘയിത്വൈവ താം ദിദൃക്ഷുരിഹാഗതഃ ।

ഭ്രമതാ ച മയാ ദൃഷ്ടാ ഗൃഹേ തേ ജനകാത്മജാ ॥ 16 ॥

തദ്ഭവാന് ദൃഷ്ടധര്മാര്ഥസ്തപഃകൃതപരിഗ്രഹഃ ।

പരദാരാന് മഹാപ്രാജ്ഞ നോപരോദ്ധും ത്വമര്ഹസി ॥ 17 ॥

ന ഹി ധര്മവിരുദ്ധേഷു ബഹ്വപായേഷു കര്മസു ।

മൂലഘാതിഷു സജ്ജന്തേ ബുദ്ധിമന്തോ ഭവദ്വിധാഃ ॥ 18 ॥

കശ്ച ലക്ഷ്മണമുക്താനാം രാമകോപാനുവര്തിനാമ് ।

ശരാണാമഗ്രതഃ സ്ഥാതും ശക്തോ ദേവാസുരേഷ്വപി ॥ 19 ॥

ന ചാപി ത്രിഷു ലോകേഷു രാജന്വിദ്യേത കശ്ചന ।

രാഘവസ്യ വ്യലീകം യഃ കൃത്വാ സുഖമവാപ്നുയാത് ॥ 20 ॥

തത് ത്രികാലഹിതം വാക്യം ധര്മ്യമര്ഥാനുബന്ധി ച ।

മന്യസ്വ നരദേവായ ജാനകീ പ്രതിദീയതാമ് ॥ 21 ॥

ദൃഷ്ടാ ഹീയം മയാ ദേവീ ലബ്ധം യദിഹ ദുര്ലഭമ് ।

ഉത്തരം കര്മ യച്ഛേഷം നിമിത്തം തത്ര രാഘവഃ ॥ 22 ॥

ലക്ഷിതേയം മയാ സീതാ തഥാ ശോകപരായണാ ।

ഗൃഹ്യ യാം നാഭിജാനാസി പഞ്ചാസ്യാമിവ പന്നഗീമ് ॥ 23 ॥

നേയം ജരയിതും ശക്യാ സാസുരൈരമരൈരപി ।

വിഷസംസൃഷ്ടമത്യര്ഥം ഭുക്തമന്നമിവൌജസാ ॥ 24 ॥

തപസ്സന്താപലബ്ധസ്തേ യോഽയം ധര്മപരിഗ്രഹഃ ।

ന സ നാശയിതും ന്യായ്യ ആത്മപ്രാണപരിഗ്രഹഃ ॥ 25 ॥

അവധ്യതാം തപോഭിര്യാം ഭവാന് സമനുപശ്യതി ।

ആത്മനഃ സാസുരൈര്ദേവൈര്ഹേതുസ്തത്രാപ്യയം മഹാന് ॥ 26 ॥

സുഗ്രീവോ ന ഹി ദേവോഽയം നാസുരോ ന ച രാക്ഷസഃ ।

ന ദാനവോ ന ഗന്ധര്വോ ന യക്ഷോ ന ച പന്നഗഃ ॥ 27 ॥

തസ്മാത്പ്രാണപരിത്രാണം കഥം രാജന്കരിഷ്യസി ।

ന തു ധര്മോപസംഹാരമധര്മഫലസംഹിതമ് ॥ 28 ॥

തദേവ ഫലമന്വേതി ധര്മശ്ചാധര്മനാശനഃ ।

പ്രാപ്തം ധര്മഫലം താവദ്ഭവതാ നാത്ര സംശയഃ ।

ഫലമസ്യാപ്യധര്മസ്യ ക്ഷിപ്രമേവ പ്രപത്സ്യസേ ॥ 29 ॥

ജനസ്ഥാനവധം ബുദ്ധ്വാ ബുദ്ധ്വാ വാലിവധം തഥാ ॥ 30 ॥

രാമസുഗ്രീവസഖ്യം ച ബുധ്യസ്വ ഹിതമാത്മനഃ ।

കാമം ഖല്വഹമപ്യേകസ്സവാജിരഥകുഞ്ജരാമ് ॥ 31 ॥

ലങ്കാം നാശയിതും ശക്തസ്തസ്യൈഷ തു ന നിശ്ചയഃ ।

രാമേണ ഹി പ്രതിജ്ഞാതം ഹര്യൃക്ഷഗണസന്നിധൌ ॥ 32 ॥

ഉത്സാദനമമിത്രാണാം സീതാ യൈസ്തു പ്രധര്ഷിതാ ।

അപകുര്വന് ഹി രാമസ്യ സാക്ഷാദപി പുരന്ദരഃ ॥ 33 ॥

ന സുഖം പ്രാപ്നുയാദന്യഃ കിം പുനസ്ത്വദ്വിധോ ജനഃ ।

യാം സീതേത്യഭിജാനാസി യേയം തിഷ്ഠതി തേ വശേ ॥ 34 ॥

കാലരാത്രീതി താം വിദ്ധി സര്വലങ്കാവിനാശിനീമ് ।

തദലം കാലപാശേന സീതാവിഗ്രഹരൂപിണാ ॥ 35 ॥

സ്വയം സ്കന്ധാവസക്തേന ക്ഷേമമാത്മനി ചിന്ത്യതാമ് ।

സീതായാസ്തേജസാ ദഗ്ധാം രാമകോപപ്രപീഡിതാമ് ॥ 36 ॥

ദഹ്യമാനാമിമാം പശ്യ പുരീം സാട്ടപ്രതോലികാമ് ।

സ്വാനി മിത്രാണി മന്ത്രീംശ്ച ജ്ഞാതീന് ഭ്രാത്രൂന് സുതാന് ഹിതാന് ॥ 37 ॥

ഭോഗാന്ദാരാംശ്ച ലങ്കാം ച മാ വിനാശമുപാനയ ।

സത്യം രാക്ഷസരാജേന്ദ്ര ശൃണുഷ്വ വചനം മമ ॥ 38 ॥

രാമദാസസ്യ ദൂതസ്യ വാനരസ്യ വിശേഷതഃ ।

സര്വാന് ലോകാന് സുസംഹൃത്യ സഭൂതാന് സചരാചരാന് ॥ 39 ॥

പുനരേവ തഥാ സ്രഷ്ടും ശക്തോ രാമോ മഹായശാഃ ।

ദേവാസുരനരേന്ദ്രേഷു യക്ഷരക്ഷോഗണേഷു ച ॥ 40 ॥

വിദ്യാധരേഷു സര്വേഷു ഗന്ധര്വേഷൂരഗേഷു ച ।

സിദ്ധേഷു കിന്നരേന്ദ്രേഷു പതത്രിഷു ച സര്വതഃ ॥ 41 ॥

സര്വഭൂതേഷു സര്വത്ര സര്വകാലേഷു നാസ്തി സഃ ।

യോ രാമം പ്രതിയുധ്യേത വിഷ്ണുതുല്യപരാക്രമമ് ॥ 42 ॥

സര്വലോകേശ്വരസ്യൈവം കൃത്വാ വിപ്രിയമുത്തമമ് ।

രാമസ്യ രാജസിംഹസ്യ ദുര്ലഭം തവ ജീവിതമ് ॥ 43 ॥

ദേവാശ്ച ദൈത്യാശ്ച നിശാചരേന്ദ്ര ഗന്ധര്വവിദ്യാധരനാഗയക്ഷാഃ ।

രാമസ്യ ലോകത്രയനായകസ്യ സ്ഥാതും ന ശക്താസ്സമരേഷു സര്വേ ॥ 44 ॥

ബ്രഹ്മാ സ്വയമ്ഭൂശ്ചതുരാനനോ വാ രുദ്രസ്ത്രിണേത്രസ്ത്രിപുരാന്തകോ വാ ।

ഇന്ദ്രോ മഹേന്ദ്രസ്സുരനായകോ വാ ത്രാതും ന ശക്താ യുധി രാമവധ്യമ് ॥ 45 ॥

സ സൌഷ്ഠവോപേതമദീനവാദിനഃ കപേര്നിശമ്യാപ്രതിമോഽപ്രിയം വചഃ ।

ദശാനനഃ കോപവിവൃത്തലോചനഃ സമാദിശത്തസ്യ വധം മഹാകപേഃ ॥ 46 ॥

ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ സുന്ദരകാണ്ഡേ ഏകപഞ്ചാശസ്സര്ഗഃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe sundarakāṇḍam |

atha ekapañcāśassargaḥ |

taṃ samīkṣya mahāsattvaṃ sattvavānharisattamaḥ |

vākyamarthavadavyagrastamuvāca daśānanam || 1 ||

ahaṃ sugrīvasandeśādiha prāptastavālayam |

rākṣasendra harīśastvāṃ bhrātā kuśalamabravīt || 2 ||

bhrātuśśṛṇu samādeśaṃ sugrīvasya mahātmanaḥ |

dharmārthopahitaṃ vākyamiha cāmutra ca kṣamam || 3 ||

rājā daśaratho nāma rathakuñjaravājimān |

piteva bandhurlokasya sureśvarasamadyutiḥ || 4 ||

jyeṣṭhastasya mahābāhuḥ putraḥ priyakaraḥ prabhuḥ |

piturnideśānniṣkrāntaḥ praviṣṭo daṇḍakāvanam || 5 ||

lakṣmaṇena saha bhrātrā sītayā cāpi bhāryayā |

rāmo nāma mahātejā dharmyaṃ panthānamāsthitaḥ || 6 ||

tasya bhāryā vane naṣṭā sītā patimanuvratā |

vaidehasya sutā rājño janakasya mahātmanaḥ || 7 ||

sa mārgamāṇastāṃ devīṃ rājaputraḥ sahānujaḥ |

ṛśyamūkamanuprāptaḥ sugrīveṇa samāgataḥ || 8 ||

tasya tena pratijñātaṃ sītāyāḥ parimārgaṇam |

sugrīvasyāpi rāmeṇa harirājyaṃ niveditam || 9 ||

tatastena mṛdhe hatvā rājaputreṇa vālinam |

sugrīvaḥ sthāpito rājye haryṛkṣāṇāṃ gaṇeśvaraḥ || 10 ||

tvayā vijñātapūrvaśca vālī vānarapuṅgavaḥ |

rāmeṇa nihatassaṅkhye śareṇaikena vānaraḥ || 11 ||

sa sītāmārgaṇe vyagrassugrīvaḥ satyasaṅgaraḥ |

harīn sampreṣayāmāsa diśassarvā harīśvaraḥ || 12 ||

tāṃ harīṇāṃ sahasrāṇi śatāni niyutāni ca |

dikṣu sarvāsu mārgante hyadhaścopari cāmbare || 13 ||

vainateyasamāḥ kecitkecittatrānilopamāḥ |

asaṅgagatayaśaśīghrā harivīrā mahābalāḥ || 14 ||

ahaṃ tu hanumānnāma mārutasyaurasassutaḥ |

sītāyāstu kṛte tūrṇaṃ śatayojanamāyatam || 15 ||

samudraṃ laṅghayitvaiva tāṃ didṛkṣurihāgataḥ |

bhramatā ca mayā dṛṣṭā gṛhe te janakātmajā || 16 ||

tadbhavān dṛṣṭadharmārthastapaḥkṛtaparigrahaḥ |

paradārān mahāprājña noparoddhuṃ tvamarhasi || 17 ||

na hi dharmaviruddheṣu bahvapāyeṣu karmasu |

mūlaghātiṣu sajjante buddhimanto bhavadvidhāḥ || 18 ||

kaśca lakṣmaṇamuktānāṃ rāmakopānuvartinām |

śarāṇāmagrataḥ sthātuṃ śakto devāsureṣvapi || 19 ||

na cāpi triṣu lokeṣu rājanvidyeta kaścana |

rāghavasya vyalīkaṃ yaḥ kṛtvā sukhamavāpnuyāt || 20 ||

tat trikālahitaṃ vākyaṃ dharmyamarthānubandhi ca |

manyasva naradevāya jānakī pratidīyatām || 21 ||

dṛṣṭā hīyaṃ mayā devī labdhaṃ yadiha durlabham |

uttaraṃ karma yaccheṣaṃ nimittaṃ tatra rāghavaḥ || 22 ||

lakṣiteyaṃ mayā sītā tathā śokaparāyaṇā |

gṛhya yāṃ nābhijānāsi pañcāsyāmiva pannagīm || 23 ||

neyaṃ jarayituṃ śakyā sāsurairamarairapi |

viṣasaṃsṛṣṭamatyarthaṃ bhuktamannamivaujasā || 24 ||

tapassantāpalabdhaste yo'yaṃ dharmaparigrahaḥ |

na sa nāśayituṃ nyāyya ātmaprāṇaparigrahaḥ || 25 ||

avadhyatāṃ tapobhiryāṃ bhavān samanupaśyati |

ātmanaḥ sāsurairdevairhetustatrāpyayaṃ mahān || 26 ||

sugrīvo na hi devo'yaṃ nāsuro na ca rākṣasaḥ |

na dānavo na gandharvo na yakṣo na ca pannagaḥ || 27 ||

tasmātprāṇaparitrāṇaṃ kathaṃ rājankariṣyasi |

na tu dharmopasaṃhāramadharmaphalasaṃhitam || 28 ||

tadeva phalamanveti dharmaścādharmanāśanaḥ |

prāptaṃ dharmaphalaṃ tāvadbhavatā nātra saṃśayaḥ |

phalamasyāpyadharmasya kṣiprameva prapatsyase || 29 ||

janasthānavadhaṃ buddhvā buddhvā vālivadhaṃ tathā || 30 ||

rāmasugrīvasakhyaṃ ca budhyasva hitamātmanaḥ |

kāmaṃ khalvahamapyekassavājirathakuñjarām || 31 ||

laṅkāṃ nāśayituṃ śaktastasyaiṣa tu na niścayaḥ |

rāmeṇa hi pratijñātaṃ haryṛkṣagaṇasannidhau || 32 ||

utsādanamamitrāṇāṃ sītā yaistu pradharṣitā |

apakurvan hi rāmasya sākṣādapi purandaraḥ || 33 ||

na sukhaṃ prāpnuyādanyaḥ kiṃ punastvadvidho janaḥ |

yāṃ sītetyabhijānāsi yeyaṃ tiṣṭhati te vaśe || 34 ||

kālarātrīti tāṃ viddhi sarvalaṅkāvināśinīm |

tadalaṃ kālapāśena sītāvigraharūpiṇā || 35 ||

svayaṃ skandhāvasaktena kṣemamātmani cintyatām |

sītāyāstejasā dagdhāṃ rāmakopaprapīḍitām || 36 ||

dahyamānāmimāṃ paśya purīṃ sāṭṭapratolikām |

svāni mitrāṇi mantrīṃśca jñātīn bhrātrūn sutān hitān || 37 ||

bhogāndārāṃśca laṅkāṃ ca mā vināśamupānaya |

satyaṃ rākṣasarājendra śṛṇuṣva vacanaṃ mama || 38 ||

rāmadāsasya dūtasya vānarasya viśeṣataḥ |

sarvān lokān susaṃhṛtya sabhūtān sacarācarān || 39 ||

punareva tathā sraṣṭuṃ śakto rāmo mahāyaśāḥ |

devāsuranarendreṣu yakṣarakṣogaṇeṣu ca || 40 ||

vidyādhareṣu sarveṣu gandharveṣūrageṣu ca |

siddheṣu kinnarendreṣu patatriṣu ca sarvataḥ || 41 ||

sarvabhūteṣu sarvatra sarvakāleṣu nāsti saḥ |

yo rāmaṃ pratiyudhyeta viṣṇutulyaparākramam || 42 ||

sarvalokeśvarasyaivaṃ kṛtvā vipriyamuttamam |

rāmasya rājasiṃhasya durlabhaṃ tava jīvitam || 43 ||

devāśca daityāśca niśācarendra gandharvavidyādharanāgayakṣāḥ |

rāmasya lokatrayanāyakasya sthātuṃ na śaktāssamareṣu sarve || 44 ||

brahmā svayambhūścaturānano vā rudrastriṇetrastripurāntako vā |

indro mahendrassuranāyako vā trātuṃ na śaktā yudhi rāmavadhyam || 45 ||

sa sauṣṭhavopetamadīnavādinaḥ kaperniśamyāpratimo'priyaṃ vacaḥ |

daśānanaḥ kopavivṛttalocanaḥ samādiśattasya vadhaṃ mahākapeḥ || 46 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye sundarakāṇḍe ekapañcāśassargaḥ ||