📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" → 2 A dialog opens → 3 Choose "Save as PDF" as printer → 4 Click Save
ॐ
5.46 സുന്ദരകാണ്ഡ - ഷട്ചത്വാരിംശ സര്ഗഃ
5.46 Sundarakanda - Shatchatvarimsha Sargah
Valmiki Malayalam
ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ സുന്ദരകാണ്ഡമ് ।
അഥ ഷട്ചത്വാരിംശസ്സര്ഗഃ ।
ഹതാന്മന്ത്രിസുതാന് ബുദ്ധ്വാ വാനരേണ മഹാത്മനാ ।
രാവണസ്സംവൃതാകാരശ്ചകാര മതിമുത്തമാമ് ॥ 1 ॥
സ വിരൂപാക്ഷയൂപാക്ഷൌ ദുര്ധരം ചൈവ രാക്ഷസമ് ।
പ്രഘസം ഭാസകര്ണം ച പഞ്ചസേനാഗ്രനായകാന് ॥ 2 ॥
സന്ദിദേശ ദശഗ്രീവോ വീരാന്നയവിശാരദാന് ।
ഹനുമദ്ഗ്രഹണവ്യഗ്രാന്വായുവേഗസമാന്യുധി ॥ 3 ॥
യാത സേനാഗ്രഗാസ്സര്വേ മഹാബലപരിഗ്രഹാഃ ।
സവാജിരഥമാതങ്ഗാസ്സ കപിശ്ശാസ്യതാമിതി ॥ 4 ॥
യത്നൈശ്ച ഖലു ഭാവ്യം സ്യാത്തമാസാദ്യ വനാലയമ് ।
കര്മ ചാപി സമാധേയം ദേശകാലാവിരോധിനമ് ॥ 5 ॥
ന ഹ്യഹം തം കപിം മന്യേ കര്മണാ പ്രതിതര്കയന് ।
സര്വഥാ തന്മഹദ്ഭൂതം മഹാബലപരിഗ്രഹമ് ॥ 6 ॥
ഭവേദിന്ദ്രേണ വാ സൃഷ്ടമസ്മദര്ഥം തപോബലാത് ।
സനാഗയക്ഷഗന്ധര്വാ ദേവാസുരമഹര്ഷയഃ ॥ 7 ॥
യുഷ്മാഭിസ്സഹിതൈസ്സര്വൈര്മയാ സഹ വിനിര്ജിതാഃ ।
തൈരവശ്യം വിധാതവ്യം വ്യലീകം കിഞ്ചിദേവ നഃ ॥ 8 ॥
തദേവ നാത്ര സന്ദേഹഃ പ്രസഹ്യ പരിഗൃഹ്യതാമ് ।
നാവമാന്യോ ഭവദ്ഭിശ്ച ഹരിര്ധീരപരാക്രമഃ ॥ 9 ॥
ദൃഷ്ടാ ഹി ഹരയഃ പൂര്വം മയാ വിപുലവിക്രമാഃ ।
വാലീ ച സഹസുഗ്രീവോ ജാമ്ബവാംശ്ച മഹാബലഃ ॥ 10 ॥
നീലസ്സേനാപതിശ്ചൈവ യേ ചാന്യേ ദ്വിവിദാദയഃ ।
നൈവം തേഷാം ഗതിര്ഭീമാ ന തേജോ ന പരാക്രമഃ ॥ 11 ॥
ന മതിര്ന ബലോത്സാഹൌ ന രൂപപരികല്പനമ് ।
മഹത്സത്ത്വമിദം ജ്ഞേയം കപിരൂപം വ്യവസ്ഥിതമ് ॥ 12 ॥
പ്രയത്നം മഹദാസ്ഥായ ക്രിയതാമസ്യ നിഗ്രഹഃ ।
കാമം ലോകാസ്ത്രയസ്സേന്ദ്രാസ്സസുരാസുരമാനവാഃ ॥ 13 ॥
ഭവതാമഗ്രതഃ സ്ഥാതും ന പര്യാപ്താ രണാജിരേ ।
തഥാപി തു നയജ്ഞേന ജയമാകാങ്ക്ഷതാ രണേ ॥ 14 ॥
ആത്മാ രക്ഷ്യഃ പ്രയത്നേന യുദ്ധസിദ്ധിര്ഹി ചഞ്ചലാ ।
തേ സ്വാമിവചനം സര്വേ പ്രതിഗൃഹ്യ മഹൌജസഃ ॥ 15 ॥
സമുത്പേതുര്മഹാവേഗാ ഹുതാശസമതേജസഃ ।
രഥൈര്മത്തൈശ്ച മാതങ്ഗൈര്വാജിഭിശ്ച മഹാജവൈഃ ॥ 16 ॥
ശസ്ത്രൈശ്ച വിവിധൈസ്തീക്ഷ്ണൈസ്സര്വൈശ്ചോപചിതാ ബലൈഃ ।
തതസ്തം ദദൃശുര്വീരാ ദീപ്യമാനം മഹാകപിമ് ॥ 17 ॥
രശ്മിമന്തമിവോദ്യന്തം സ്വതേജോരശ്മിമാലിനമ് ।
തോരണസ്ഥം മഹോത്സാഹം മഹാസത്ത്വം മഹാബലമ് ॥ 18 ॥
മഹാമതിം മഹാവേഗം മഹാകായം മഹാബലമ് ।
തം സമീക്ഷ്യൈവ തേ സര്വേ ദിക്ഷു സര്വാസ്വവസ്ഥിതാഃ ॥ 19 ॥
തൈ സ്തൈഃ പ്രഹരണൈര്ഭീമൈരഭിപേതുസ്തതസ്തതഃ ।
തസ്യ പഞ്ചായസാസ്തീക്ഷ്ണാശ്ശിതാഃ പീതമുഖാശ്ശരാഃ ॥ 20 ॥
ശിരസ്യുത്പലപത്രാഭാ ദുര്ധരേണ നിപാതിതാഃ ।
സ തൈഃ പഞ്ചഭിരാവിദ്ധശ്ശരൈശ്ശിരസി വാനരഃ ॥ 21 ॥
ഉത്പപാത നദന് വ്യോമ്നി ദിശോ ദശ വിനാദയന് ।
തതസ്തു ദുര്ധരോ വീരസ്സരഥസ്സജ്യകാര്മുകഃ ॥ 22 ॥
കിരന് ശരശതൈസ്തീക്ഷ്ണൈരഭിപേദേ മഹാബലഃ ।
സ കപിര്വാരയാമാസ തം വ്യോമ്നി ശരവര്ഷിണമ് ॥ 23 ॥
വൃഷ്ടിമന്തം പയോദാന്തേ പയോദമിവ മാരുതഃ ।
അര്ധ്യമാനസ്തതസ്തേന ദുര്ധരേണാനിലാത്മജഃ ॥ 24 ॥
ചകാര കദനം ഭൂയോ വ്യവര്ധത ച വേഗവാന് ।
സ ദൂരം സഹസോത്പത്യ ദുര്ധരസ്യ രഥേ ഹരിഃ ॥ 25 ॥
നിപപാത മഹാവേഗോ വിദ്യുദ്രാശിര്ഗിരാവിവ ।
തതസ്സ മഥിതാഷ്ടാശ്വം രഥം ഭഗ്നാക്ഷകൂബരമ് ॥ 26 ॥
വിഹായ ന്യപതദ്ഭൂമൌ ദുര്ധരസ്ത്യക്തജീവിതഃ ।
തം വിരൂപാക്ഷയൂപാക്ഷൌ ദൃഷ്ട്വാ നിപതിതം ഭുവി ॥ 27 ॥
സഞ്ജാതരോഷൌ ദുര്ധര്ഷാവുത്പേതുരരിന്ദമൌ ।
സ താഭ്യാം സഹസോത്പത്യ വിഷ്ഠിതോ വിമലേഽമ്ബരേ ॥ 28 ॥
മുദ്ഗരാഭ്യാം മഹാബാഹുര്വക്ഷസ്യഭിഹതഃ കപിഃ ।
തയോര്വേഗവതോര്വേഗം വിനിഹത്യ മഹാബലഃ ॥ 29 ॥
നിപപാത പുനര്ഭൂമൌ സുപര്ണസമവിക്രമഃ ।
സ സാലവൃക്ഷമാസാദ്യ തമുത്പാട്യ ച വാനരഃ ॥ 30 ॥
താവുഭൌ രാക്ഷസൌ വീരൌ ജഘാന പവനാത്മജഃ ।
തതസ്താംസ്ത്രീന്ഹതാന്ജ്ഞാത്വാ വാനരേണ തരസ്വിനാ ॥ 31 ॥
അഭിപേദേ മഹാവേഗഃ പ്രസഹ്യ പ്രഘസോ ഹരിമ് ।
ഭാസകര്ണശ്ച സങ്കൃദ്ധശ്ശൂലമാദായ വീര്യവാന് ॥ 32 ॥
ഏകതഃ കപിശാര്ദൂലം യശസ്വിനമവസ്ഥിതമ് ।
പട്ടിസേന ശിതാഗ്രേണ പ്രഘസഃ പ്രത്യയോധയത് ॥ 33 ॥
ഭാസകര്ണശ്ച ശൂലേന രാക്ഷസഃ കപിസത്തമമ് ।
സ താഭ്യാം വിക്ഷതൈര്ഗാത്രൈരസൃഗ്ദിഗ്ധതനൂരുഹഃ ॥ 34 ॥
അഭവദ്വാനരഃ ക്രുദ്ധോ ബാലസൂര്യസമപ്രഭഃ ।
സമുത്പാട്യ ഗിരേശ്ശൃങ്ഗം സമൃഗവ്യാലപാദപമ് ॥ 35 ॥
ജഘാന ഹനുമാന് വീരോ രാക്ഷസൌ കപികുഞ്ജരഃ ।
തതസ്തേഷ്വവസന്നേഷു സേനാപതിഷു പഞ്ചസു ॥ 36 ॥
ബലം തദവശേഷം ച നാശയാമാസ വാനരഃ ।
അശ്വൈരശ്വാന് ഗജൈര്നാഗാന് യോധൈര്യോധാന് രഥൈരഥാന് ॥ 37 ॥
സ കപിര്നാശയാമാസ സഹസ്രാക്ഷ ഇവാസുരാന് ।
ഹതൈര്നാഗൈശ്ച തുരഗൈര്ഭഗ്നാക്ഷൈശ്ച മഹാരഥൈഃ ॥ 38 ॥
ഹതൈശ്ച രാക്ഷസൈര്ഭൂമീ രുദ്ധമാര്ഗാ സമന്തതഃ ।
തതഃ കപിസ്താന്ധ്വജിനീപതീന് രണേ നിഹത്യ വീരാന്സബലാന്സവാഹനാന് ।
സമീക്ഷ്യ വീരഃ പരിഗൃഹ്യ തോരണം കൃതക്ഷണഃ കാല ഇവ പ്രജാക്ഷയേ ॥ 39 ॥
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ സുന്ദരകാണ്ഡേ ഷട്ചത്വാരിംശസ്സര്ഗഃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe sundarakāṇḍam |
atha ṣaṭcatvāriṃśassargaḥ |
hatānmantrisutān buddhvā vānareṇa mahātmanā |
rāvaṇassaṃvṛtākāraścakāra matimuttamām || 1 ||
sa virūpākṣayūpākṣau durdharaṃ caiva rākṣasam |
praghasaṃ bhāsakarṇaṃ ca pañcasenāgranāyakān || 2 ||
sandideśa daśagrīvo vīrānnayaviśāradān |
hanumadgrahaṇavyagrānvāyuvegasamānyudhi || 3 ||
yāta senāgragāssarve mahābalaparigrahāḥ |
savājirathamātaṅgāssa kapiśśāsyatāmiti || 4 ||
yatnaiśca khalu bhāvyaṃ syāttamāsādya vanālayam |
karma cāpi samādheyaṃ deśakālāvirodhinam || 5 ||
na hyahaṃ taṃ kapiṃ manye karmaṇā pratitarkayan |
sarvathā tanmahadbhūtaṃ mahābalaparigraham || 6 ||
bhavedindreṇa vā sṛṣṭamasmadarthaṃ tapobalāt |
sanāgayakṣagandharvā devāsuramaharṣayaḥ || 7 ||
yuṣmābhissahitaissarvairmayā saha vinirjitāḥ |
tairavaśyaṃ vidhātavyaṃ vyalīkaṃ kiñcideva naḥ || 8 ||
tadeva nātra sandehaḥ prasahya parigṛhyatām |
nāvamānyo bhavadbhiśca harirdhīraparākramaḥ || 9 ||
dṛṣṭā hi harayaḥ pūrvaṃ mayā vipulavikramāḥ |
vālī ca sahasugrīvo jāmbavāṃśca mahābalaḥ || 10 ||
nīlassenāpatiścaiva ye cānye dvividādayaḥ |
naivaṃ teṣāṃ gatirbhīmā na tejo na parākramaḥ || 11 ||
na matirna balotsāhau na rūpaparikalpanam |
mahatsattvamidaṃ jñeyaṃ kapirūpaṃ vyavasthitam || 12 ||
prayatnaṃ mahadāsthāya kriyatāmasya nigrahaḥ |
kāmaṃ lokāstrayassendrāssasurāsuramānavāḥ || 13 ||
bhavatāmagrataḥ sthātuṃ na paryāptā raṇājire |
tathāpi tu nayajñena jayamākāṅkṣatā raṇe || 14 ||
ātmā rakṣyaḥ prayatnena yuddhasiddhirhi cañcalā |
te svāmivacanaṃ sarve pratigṛhya mahaujasaḥ || 15 ||
samutpeturmahāvegā hutāśasamatejasaḥ |
rathairmattaiśca mātaṅgairvājibhiśca mahājavaiḥ || 16 ||
śastraiśca vividhaistīkṣṇaissarvaiścopacitā balaiḥ |
tatastaṃ dadṛśurvīrā dīpyamānaṃ mahākapim || 17 ||
raśmimantamivodyantaṃ svatejoraśmimālinam |
toraṇasthaṃ mahotsāhaṃ mahāsattvaṃ mahābalam || 18 ||
mahāmatiṃ mahāvegaṃ mahākāyaṃ mahābalam |
taṃ samīkṣyaiva te sarve dikṣu sarvāsvavasthitāḥ || 19 ||
tai staiḥ praharaṇairbhīmairabhipetustatastataḥ |
tasya pañcāyasāstīkṣṇāśśitāḥ pītamukhāśśarāḥ || 20 ||
śirasyutpalapatrābhā durdhareṇa nipātitāḥ |
sa taiḥ pañcabhirāviddhaśśaraiśśirasi vānaraḥ || 21 ||
utpapāta nadan vyomni diśo daśa vinādayan |
tatastu durdharo vīrassarathassajyakārmukaḥ || 22 ||
kiran śaraśataistīkṣṇairabhipede mahābalaḥ |
sa kapirvārayāmāsa taṃ vyomni śaravarṣiṇam || 23 ||
vṛṣṭimantaṃ payodānte payodamiva mārutaḥ |
ardhyamānastatastena durdhareṇānilātmajaḥ || 24 ||
cakāra kadanaṃ bhūyo vyavardhata ca vegavān |
sa dūraṃ sahasotpatya durdharasya rathe hariḥ || 25 ||
nipapāta mahāvego vidyudrāśirgirāviva |
tatassa mathitāṣṭāśvaṃ rathaṃ bhagnākṣakūbaram || 26 ||
vihāya nyapatadbhūmau durdharastyaktajīvitaḥ |
taṃ virūpākṣayūpākṣau dṛṣṭvā nipatitaṃ bhuvi || 27 ||
sañjātaroṣau durdharṣāvutpeturarindamau |
sa tābhyāṃ sahasotpatya viṣṭhito vimale'mbare || 28 ||
mudgarābhyāṃ mahābāhurvakṣasyabhihataḥ kapiḥ |
tayorvegavatorvegaṃ vinihatya mahābalaḥ || 29 ||
nipapāta punarbhūmau suparṇasamavikramaḥ |
sa sālavṛkṣamāsādya tamutpāṭya ca vānaraḥ || 30 ||
tāvubhau rākṣasau vīrau jaghāna pavanātmajaḥ |
tatastāṃstrīnhatānjñātvā vānareṇa tarasvinā || 31 ||
abhipede mahāvegaḥ prasahya praghaso harim |
bhāsakarṇaśca saṅkṛddhaśśūlamādāya vīryavān || 32 ||
ekataḥ kapiśārdūlaṃ yaśasvinamavasthitam |
paṭṭisena śitāgreṇa praghasaḥ pratyayodhayat || 33 ||
bhāsakarṇaśca śūlena rākṣasaḥ kapisattamam |
sa tābhyāṃ vikṣatairgātrairasṛgdigdhatanūruhaḥ || 34 ||
abhavadvānaraḥ kruddho bālasūryasamaprabhaḥ |
samutpāṭya gireśśṛṅgaṃ samṛgavyālapādapam || 35 ||
jaghāna hanumān vīro rākṣasau kapikuñjaraḥ |
tatasteṣvavasanneṣu senāpatiṣu pañcasu || 36 ||
balaṃ tadavaśeṣaṃ ca nāśayāmāsa vānaraḥ |
aśvairaśvān gajairnāgān yodhairyodhān rathairathān || 37 ||
sa kapirnāśayāmāsa sahasrākṣa ivāsurān |
hatairnāgaiśca turagairbhagnākṣaiśca mahārathaiḥ || 38 ||
hataiśca rākṣasairbhūmī ruddhamārgā samantataḥ |
tataḥ kapistāndhvajinīpatīn raṇe nihatya vīrānsabalānsavāhanān |
samīkṣya vīraḥ parigṛhya toraṇaṃ kṛtakṣaṇaḥ kāla iva prajākṣaye || 39 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye sundarakāṇḍe ṣaṭcatvāriṃśassargaḥ ||
InfoLyter.in — Sacred Vedic Knowledge Portal · Free forever