5.41 Sundarakanda - Ekachatvarimsha Sargah

ॐ

5.41 സുന്ദരകാണ്ഡ - ഏകചത്വാരിംശ സര്ഗഃ

Valmiki Malayalam

ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ സുന്ദരകാണ്ഡമ് ।

അഥ ഏകചത്വാരിംശസ്സര്ഗഃ ।

സ ച വാഗ്ഭിഃ പ്രശസ്താഭിര്ഗമിഷ്യന്പൂജിതസ്തയാ ।

തസ്മാദ്ദേശാദപക്രമ്യ ചിന്തയാമാസ വാനരഃ ॥ 1 ॥

അല്പശേഷമിദം കാര്യം ദൃഷ്ടേയമസിതേക്ഷണാ ।

ത്രീനുപായാനതിക്രമ്യ ചതുര്ഥഃ ഇഹ വിദ്യതേ ॥ 2 ॥

ന സാമ രക്ഷസ്സു ഗുണായ കല്പതേ ന ദാനമര്ഥോപചിതേഷു യുജ്യതേ ।

ന ഭേദസാധ്യാ ബലദര്പിതാ ജനാഃ പരാക്രമസ്ത്വേവ മമേഹ രോചതേ ॥ 3 ॥

ന ചാസ്യ കാര്യസ്യ പരാക്രമാദൃതേ വിനിശ്ചയഃ കശ്ചിദിഹോപപദ്യതേ ।

ഹതപ്രവീരാ ഹി രണേ ഹി രാക്ഷസാഃ കഥഞ്ചിദീയുര്യദിഹാദ്യ മാര്ദവമ് ॥ 4 ॥

കാര്യേ കര്മണി നിര്ദിഷ്ടേ യോ ബഹൂന്യപി സാധയേത് ।

പൂര്വകാര്യാവിരോധേന സ കാര്യം കര്തുമര്ഹതി ॥ 5 ॥

ന ഹ്യേകസ്സാധകോ ഹേതുസ്സ്വല്പസ്യാപീഹ കര്മണഃ ।

യോ ഹ്യര്ഥം ബഹുധാ വേദ സ സമര്ഥോഽര്ഥസാധനേ ॥ 6 ॥

ഇഹൈവ താവത്കൃതനിശ്ചയോ ഹ്യഹം യദി വ്രജേയം പ്ലവഗേശ്വരാലയമ് ।

പരാത്മസമ്മര്ദവിശേഷതത്ത്വവിത്തതഃ കൃതം സ്യാന്മമ ഭര്തൃശാസനമ് ॥ 7 ॥

കഥം നു ഖല്വദ്യ ഭവേത്സുഖാഗതം പ്രസഹ്യ യുദ്ധം മമ രാക്ഷസൈഃ സഹ ।

തഥൈവ ഖല്വാത്മബലം ച സാരവത്സമ്മാനയേന്മാം ച രണേ ദശാനനഃ ॥ 8 ॥

തതസ്സമാസാദ്യ രണേ ദശാനനം സമന്ത്രിവര്ഗം സബലപ്രയായിനമ് ।

ഹൃദി സ്ഥിതം തസ്യ മതം ബലം ച വൈ സുഖേന മത്ത്വാഽഹമിതഃ പുനര്വ്രജേ ॥ 9 ॥

ഇദമസ്യ നൃശംസസ്യ നന്ദനോപമമുത്തമമ് ।

വനം നേത്രമനഃകാന്തം നാനാദ്രുമലതായുതമ് ॥ 10 ॥

ഇദം വിധ്വംസയിഷ്യാമി ശുഷ്കം വനമിവാനലഃ ।

അസ്മിന്ഭഗ്നേ തതഃ കോപം കരിഷ്യതി ദശാനനഃ ॥ 11 ॥

തതോ മഹത്സാശ്വമഹാരഥദ്വിപം ബലം സമാദേക്ഷ്യതി രാക്ഷസാധിപഃ ।

ത്രിശൂലകാലായസപട്ടിസായുധം തതോ മഹദ്യുദ്ധമിദം ഭവിഷ്യതി ॥ 12 ॥

അഹം തു തൈഃ സംയതി ചണ്ഡവിക്രമൈ സ്സമേത്യ രക്ഷോഭിരസഹ്യ വിക്രമഃ ।

നിഹത്യ തദ്രാവണചോദിതം ബലം സുഖം ഗമിഷ്യാമി കപീശ്വരാലയമ് ॥ 13 ॥

തതോ മാരുതവത്കൃദ്ധോ മാരുതിര്ഭീമവിക്രമഃ ।

ഊരുവേഗേന മഹതാ ദ്രുമാന്ക്ഷേപ്തുമഥാരഭത് ॥ 14 ॥

തതസ്തു ഹനുമാന്വീരോ ബഭഞ്ജ പ്രമദാവനമ് ।

മത്തദ്വിജസമാഘുഷ്ടം നാനാദ്രുമലതായുതമ് ॥ 15 ॥

തദ്വനം മഥിതൈര്വൃക്ഷൈര്ഭിന്നൈശ്ച സലിലാശയൈഃ ।

ചൂര്ണിതൈഃ പര്വതാഗ്രൈശ്ച ബഭൂവാപ്രിയദര്ശനമ് ॥ 16 ॥

നാനാശകുന്തവിരുതൈഃ പ്രഭിന്നൈസ്സലിലാശയൈഃ ।

താമ്രൈഃ കിസലയൈഃ ക്ലാന്തൈഃ ക്ലാന്തദ്രുമലതായുതമ് ॥ 17 ॥

ന ബഭൌ തദ്വനം തത്ര ദാവാനലഹതം യഥാ ।

വ്യാകുലാവരണാ രേജുര്വിഹ്വലാ ഇവ താ ലതാഃ ॥ 18 ॥

ലതാഗൃഹൈശ്ചിത്രഗൃഹൈശ്ച നാശിതൈര്മഹോരഗൈര്വ്യാലമൃഗൈശ്ച നിര്ധുതൈഃ ।

ശിലാഗൃഹൈരുന്മഥിതൈസ്തഥാ ഗൃഹൈഃ പ്രണഷ്ടരൂപം തദഭൂന്മഹദ്വനമ് ॥ 19 ॥

സാ വിഹ്വലാഽശോകലതാപ്രതാനാ വനസ്ഥലീ ശോകലതാപ്രതാനാ ।

ജാതാ ദശാസ്യപ്രമദാവനസ്യ കപേര്ബലാദ്ധി പ്രമദാവനസ്യ ॥ 20 ॥

സ തസ്യ കൃത്വാര്ഥപതേര്മഹാകപിര്മഹദ്വ്യലീകം മനസോ മഹാത്മനഃ ।

യുയുത്സുരേകോ ബഹുഭിര്മഹാബലൈശ്ശിയാ ജ്വലംസ്തോരണമാസ്ഥിതഃ കപിഃ ॥ 21 ॥

ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ സുന്ദരകാണ്ഡേ ഏകചത്വാരിംശസ്സര്ഗഃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe sundarakāṇḍam |

atha ekacatvāriṃśassargaḥ |

sa ca vāgbhiḥ praśastābhirgamiṣyanpūjitastayā |

tasmāddeśādapakramya cintayāmāsa vānaraḥ || 1 ||

alpaśeṣamidaṃ kāryaṃ dṛṣṭeyamasitekṣaṇā |

trīnupāyānatikramya caturthaḥ iha vidyate || 2 ||

na sāma rakṣassu guṇāya kalpate na dānamarthopaciteṣu yujyate |

na bhedasādhyā baladarpitā janāḥ parākramastveva mameha rocate || 3 ||

na cāsya kāryasya parākramādṛte viniścayaḥ kaścidihopapadyate |

hatapravīrā hi raṇe hi rākṣasāḥ kathañcidīyuryadihādya mārdavam || 4 ||

kārye karmaṇi nirdiṣṭe yo bahūnyapi sādhayet |

pūrvakāryāvirodhena sa kāryaṃ kartumarhati || 5 ||

na hyekassādhako hetussvalpasyāpīha karmaṇaḥ |

yo hyarthaṃ bahudhā veda sa samartho'rthasādhane || 6 ||

ihaiva tāvatkṛtaniścayo hyahaṃ yadi vrajeyaṃ plavageśvarālayam |

parātmasammardaviśeṣatattvavittataḥ kṛtaṃ syānmama bhartṛśāsanam || 7 ||

kathaṃ nu khalvadya bhavetsukhāgataṃ prasahya yuddhaṃ mama rākṣasaiḥ saha |

tathaiva khalvātmabalaṃ ca sāravatsammānayenmāṃ ca raṇe daśānanaḥ || 8 ||

tatassamāsādya raṇe daśānanaṃ samantrivargaṃ sabalaprayāyinam |

hṛdi sthitaṃ tasya mataṃ balaṃ ca vai sukhena mattvā'hamitaḥ punarvraje || 9 ||

idamasya nṛśaṃsasya nandanopamamuttamam |

vanaṃ netramanaḥkāntaṃ nānādrumalatāyutam || 10 ||

idaṃ vidhvaṃsayiṣyāmi śuṣkaṃ vanamivānalaḥ |

asminbhagne tataḥ kopaṃ kariṣyati daśānanaḥ || 11 ||

tato mahatsāśvamahārathadvipaṃ balaṃ samādekṣyati rākṣasādhipaḥ |

triśūlakālāyasapaṭṭisāyudhaṃ tato mahadyuddhamidaṃ bhaviṣyati || 12 ||

ahaṃ tu taiḥ saṃyati caṇḍavikramai ssametya rakṣobhirasahya vikramaḥ |

nihatya tadrāvaṇacoditaṃ balaṃ sukhaṃ gamiṣyāmi kapīśvarālayam || 13 ||

tato mārutavatkṛddho mārutirbhīmavikramaḥ |

ūruvegena mahatā drumānkṣeptumathārabhat || 14 ||

tatastu hanumānvīro babhañja pramadāvanam |

mattadvijasamāghuṣṭaṃ nānādrumalatāyutam || 15 ||

tadvanaṃ mathitairvṛkṣairbhinnaiśca salilāśayaiḥ |

cūrṇitaiḥ parvatāgraiśca babhūvāpriyadarśanam || 16 ||

nānāśakuntavirutaiḥ prabhinnaissalilāśayaiḥ |

tāmraiḥ kisalayaiḥ klāntaiḥ klāntadrumalatāyutam || 17 ||

na babhau tadvanaṃ tatra dāvānalahataṃ yathā |

vyākulāvaraṇā rejurvihvalā iva tā latāḥ || 18 ||

latāgṛhaiścitragṛhaiśca nāśitairmahoragairvyālamṛgaiśca nirdhutaiḥ |

śilāgṛhairunmathitaistathā gṛhaiḥ praṇaṣṭarūpaṃ tadabhūnmahadvanam || 19 ||

sā vihvalā'śokalatāpratānā vanasthalī śokalatāpratānā |

jātā daśāsyapramadāvanasya kaperbalāddhi pramadāvanasya || 20 ||

sa tasya kṛtvārthapatermahākapirmahadvyalīkaṃ manaso mahātmanaḥ |

yuyutsureko bahubhirmahābalaiśśiyā jvalaṃstoraṇamāsthitaḥ kapiḥ || 21 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye sundarakāṇḍe ekacatvāriṃśassargaḥ ||