📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" → 2 A dialog opens → 3 Choose "Save as PDF" as printer → 4 Click Save
ॐ
5.26 സുന്ദരകാണ്ഡ - ഷഡ്വിംശ സര്ഗഃ
5.26 Sundarakanda - Shadvimsha Sargah
Valmiki Malayalam
ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ സുന്ദരകാണ്ഡമ് ।
അഥ ഷഡ്വിംശസ്സര്ഗഃ ।
പ്രസക്താശ്രുമുഖീത്യവം ബ്രുവന്തീ ജനകാത്മജാ ।
ആധോഗതമുഖീ ബാലാ വിലപ്തുമുപചക്രമേ ॥ 1 ॥
ഉന്മത്തേവ പ്രമത്തേവ ഭ്രാന്തചിത്തേവ ശോചതീ ।
ഉപാവൃത്താ കിശോരീവ വിവേഷ്ടന്തീ മഹീതലേ ॥ 2 ॥
രാഘവസ്യ പ്രമത്തസ്യ രക്ഷസാ കാമരൂപിണാ ।
രാവണേന പ്രമഥ്യാഹമാനീതാ ക്രോശതീ ബലാത് ॥ 3 ॥
രാക്ഷസീവശമാപന്നാ ഭര്ത്സ്യമാനാ സുദാരുണമ് ।
ചിന്തയന്തീ സുദുഃഖാര്താ നാഹം ജീവിതുമുത്സുഹേ ॥ 4 ॥
ന ഹി മേ ജീവിതേനാര്ഥോ നൈവാര്ഥേര്ന ച ഭൂഷണൈഃ ।
വസന്ത്യാ രാക്ഷസീമധ്യേ വിനാ രാമം മഹാരഥമ് ॥ 5 ॥
അശ്മസാരമിദം നൂനമഥവാപ്യജരാമരമ് ।
ഹൃദയം മമ യേനേദം ന ദുഃഖേനാവശീര്യതേ ॥ 6 ॥
ധിങ്മാമനാര്യാമസതീം യാഹം തേനാ വിനാ കൃതാ ।
മുഹൂര്തമപി രക്ഷാമി ജീവിതം പാപജീവിതാ ॥ 7 ॥
കാ ച മേ ജീവിതേ ശ്രദ്ധാ സുഖേ വാ തം പ്രിയം വിനാ ।
ഭര്താരം സാഗരാന്തായാ വസുധായാഃ പ്രിയംവദമ് ॥ 8 ॥
ഭിദ്യതാം ഭക്ഷ്യതാം വാപി ശരീരം വിസൃജാമ്യഹമ് ।
ന ചാപ്യഹം ചിരം ദുഃഖം സഹേയം പ്രിയവര്ജിതാ ॥ 9 ॥
ചരണേനാപി സവ്യേന ന സ്പൃശേയം നിശാചരമ് ।
രാവണം കിം പുനരഹം കാമമേയം വിഗര്ഹിതമ് ॥ 10 ॥
പ്രത്യാഖ്യാതം ന ജാനാതി നാത്മാനം നാത്മനഃ കുലമ് ।
യോ നൃശംസസ്വഭാവേന മാം പ്രാര്ഥയിതുമിച്ഛതി ॥ 11 ॥
ഛിന്നാ ഭിന്നാ വിഭക്താ വാ ദീപ്തേവാഗ്നൌ പ്രദീപിതാ ।
രാവണം നോപതിഷ്ഠേയം കിം പ്രലാപേന വശ്ചിരമ് ॥ 12 ॥
ഖ്യാതഃ പ്രാജ്ഞഃ കൃതജ്ഞശ്ച സാനുക്രോശശ്ച രാഘവഃ ।
സദ്വൃത്തോ നിരനുക്രോശശ്ശങ്കേ മദ്ഭാഗ്യസങ്ക്ഷയാത് ॥ 13 ॥
രാക്ഷസാനാം സഹസ്രാണി ജനസ്ഥാനേ ചതുര്ദശ ।
യേനൈകേന നിരസ്താനി സ മാം കിം നാഭിപദ്യതേ ॥ 14 ॥
നിരുദ്ധാ രാവണേനാഹമല്പവീര്യേണ രക്ഷസാ ।
സമര്ഥഃ ഖലു മേ ഭര്താ രാവണം ഹന്തുമാഹവേ ॥ 15 ॥
വിരാധോ ദണ്ഡകാരണ്യേ യേന രാക്ഷസപുങ്ഗവഃ ।
രണേ രാമേണ നിഹതസ്സ മാം കിം നാഭിപദ്യതേ ॥ 16 ॥
കാമം മധ്യേ സമുദ്രസ്യ ലങ്കേയം ദുഷ്പ്രധര്ഷണാ ।
ന തു രാഘവബാണാനാം ഗതിരോധോ ഭവിഷ്യതി ॥ 17 ॥
കിന്നു തത്കാരണം യേന രാമോ ദൃഢപരാക്രമഃ ।
രക്ഷസാപഹൃതാം ഭാര്യാമിഷ്ടാം നാഭ്യവപദ്യതേ ॥ 18 ॥
ഇഹസ്ഥാം മാം ന ജാനീതേ ശങ്കേ ലക്ഷ്മണപൂര്വജഃ ।
ജാനന്നപി ഹി തേജസ്വീ ധര്ഷണം മര്ഷയിഷ്യതി ॥ 19 ॥
ഹൃതേതി യോഽധിഗത്വാ മാം രാഘവായ നിവേദയേത് ।
ഗൃധ്രരാജോഽപി സ രണേ രാവണേന നിപാതിതഃ ॥ 20 ॥
കൃതം കര്മ മഹത്തേന മാം തഥാഽഭ്യവപദ്യതാ ।
തിഷ്ഠതാ രാവണദ്വന്ദ്വേ വൃദ്ധേനാപി ജടായുഷാ ॥ 21 ॥
യദി മാമിഹ ജാനീയാദ്വര്തമാനാം സ രാഘവഃ ।
അദ്യ ബാണൈരഭിക്രുദ്ധഃ കുര്യാല്ലോകമരാക്ഷസമ് ॥ 22 ॥
വിധമേച്ച പുരീം ലങ്കാം ശോഷയേച്ച മഹോദധിമ് ।
രാവണസ്യ ച നീചസ്യ കീര്തിം നാമ ച നാശയേത് ॥ 23 ॥
തതോ നിഹതനാഥാനാം രാക്ഷസീനാം ഗൃഹേ ഗൃഹേ ।
യഥാഹമേവം രുദതീ തഥാ ഭൂയോ ന സംശയഃ ॥ 24 ॥
അന്വിഷ്യ രക്ഷസാം ലങ്കാം കുര്യാദ്രാമസ്സലക്ഷ്മണഃ ।
ന ഹി താഭ്യാം രിപുര്ദൃഷ്ടോ മുഹൂര്തമപി ജീവതി ॥ 25 ॥
ചിതാധൂമാകുലപഥാ ഗൃധ്രമണ്ഡലസങ്കുലാ ।
അചിരേണ തു ലങ്കേയം ശ്മശാനസദൃശീ ഭവേത് ॥ 26 ॥
അചിരേണൈവ കാലേന പ്രാപ്സ്യാമ്യേവ മനോരഥമ് ।
ദുഷ്പ്രസ്ഥാനോഽയാമാഖ്യാതി സര്വേഷാം വോ വിപര്യയമ് ॥ 27 ॥
യാദൃശാനീഹ ദൃശ്യന്തേ ലങ്കായാമശുഭാനി വൈ ।
അചിരേണൈവ കാലേന ഭവിഷ്യതി ഹതപ്രഭാ ॥ 28 ॥
നൂനം ലങ്കാ ഹതേ പാപേ രാവണേ രാക്ഷസാധമേ ।
ശോഷം യാസ്യതി ദുര്ധര്ഷാ പ്രമദാ വിധവാ യഥാ ॥ 29 ॥
പുണ്യോത്സവസമുത്ഥാ ച നഷ്ടഭര്ത്രീ സരാക്ഷസീ ।
ഭവിഷ്യതി പുരീ ലങ്കാ നഷ്ടഭര്ത്രീ യഥാങ്ഗനാ ॥ 30 ॥
നൂനം രാക്ഷസകന്യാനാം രുദന്തീനാം ഗൃഹേ ഗൃഹേ ।
ശ്രോഷ്യാമി നചിരാദേവ ദുഃഖാര്താനാമിഹ ധ്വനിമ് ॥ 31 ॥
സാന്ഥകാരാ ഹതദ്യോതാ ഹതരാക്ഷസപുങ്ഗവാ ।
ഭവിഷ്യതി പുരീ ലങ്കാ നിര്ദഗ്ധാ രാമസായകൈഃ ॥ 32 ॥
യദി നാമ സ ശൂരോ മാം രാമോ രക്താന്തലോചനഃ ।
ജാനീയാദ്വര്തമാനാം ഹി രാവണസ്യ നിവേശനേ ॥ 33 ॥
അനേന തു നൃശംസേന രാവണേനാധമേന മേ ।
സമയോ യസ്തു നിര്ദിഷ്ടസ്തസ്യ കാലോഽയമാഗതഃ ॥ 34 ॥
സ ച മേ വിഹിതോ മൃത്യുരസ്മിന് ദുഷ്ടേ ന വര്തതേ ।
അകാര്യം യേ ന ജാനന്തി നൈരൃതാഃ പാപകാരിണഃ ॥ 35 ॥
അധര്മാത്തു മഹോത്പാതോ ഭവിഷ്യതി ഹി സാമ്പ്രതമ് ।
നൈതേ ധര്മം വിജാനന്തി രാക്ഷസാഃ പിശിതാശനാഃ ॥ 36 ॥
ധ്രുവം മാം പ്രാതരാശാര്ഥേ രാക്ഷസഃ കല്പയിഷ്യതി ।
സാഹം കഥം കരിഷ്യാമി തം വിനാ പ്രിയദര്ശനമ് ॥ 37 ॥
ക്ഷിപ്രം വൈവസ്വതം ദേവം പശ്യേയം പതിനാ വിനാ ।
നാജാനാജ്ജീവതീം രാമസ്സ മാം ലക്ഷ്മണപൂര്വജഃ ॥ 38 ॥
ജാനന്തൌ തൌ ന കുര്യാതാം നോര്യ്വാം ഹി മമ മാര്ഗണമ് ।
നൂനം മമൈവ ശോകേന സ വീരോ ലക്ഷ്മണാഗ്രജഃ ॥ 39 ॥
ദേവലോകമിതോ യാതസ്ത്യക്ത്വാ ദേഹം മഹീതലേ ।
ധന്യാ ദേവാസ്സഗന്ധര്വാഃ സിദ്ധാശ്ച പരമര്ഷയഃ ॥ 40 ॥
മമ പശ്യന്തി യേ നാഥം രാമം രാജീവലോചനമ് ।
അഥവാ ന ഹി തസ്യാര്ഥോ ധര്മകാമസ്യ ധീമതഃ ॥ 41 ॥
മയാ രാമസ്യ രാജര്ഷേര്ഭാര്യയാ പരമാത്മനഃ ।
ദൃശ്യമാനേ ഭവേത്പ്രീതി സ്സൌഹൃദം നാസ്ത്യപശ്യതഃ ॥ 42 ॥
നാശയന്തി കൃതഘ്നാസ്തു ന രാമോ നാശയിഷ്യതി ।
കിം നു മേ ന ഗുണാഃ കേചിത്കിം വാ ഭാഗ്യക്ഷയോ മമ ॥ 43 ॥
യാഹം സീദാമി രാമേണ ഹീനാ മുഖ്യേന ഭാമിനീ ।
ശ്രേയോ മേ ജീവിതാന്മര്തും വിഹീനായാ മഹാത്മനഃ ॥ 44 ॥
രാമാദക്ലിഷ്ടചാരിത്രാച്ഛൂരാച്ഛത്രുനിബര്ഹണാത് ।
അഥവാ ന്യസ്തശത്രൌ തൌ വനേ മൂലഫലാശിനൌ ॥ 45 ॥
ഭ്രാതരൌ ഹി നരശ്രേഷ്ഠൌ സംവൃത്തൌ വനഗോചരൌ ।
അഥവാ രാക്ഷസേന്ദ്രേണ രാവണേന ദുരാത്മനാ ॥ 46 ॥
ഛദ്മനാ ഘാതിതൌ ശൂരൌ ഭ്രാതരൌ രാമലക്ഷ്മണൌ ।
സാഽഹമേവങ്ഗതേ കാലേ മര്തുമിച്ഛാമി സര്വഥാ ॥ 47 ॥
ന ച മേ വിഹിതോ മൃത്യുരസ്മിന് ദുഃഖേഽപി വര്തതേ ।
ധന്യാഃ ഖലു മഹാത്മാനോ മുനയസ്ത്യക്തകില്ബിഷാഃ ॥ 48 ॥
ജിതാത്മനോ മഹാഭാഗാ യേഷാം ന സ്തഃ പ്രിയാപ്രിയേ ।
പ്രിയാന്ന സമ്ഭവേദ്ദുഃഖമപ്രിയാദധികം ഭയമ് ॥ 49 ॥
താഭ്യാം ഹി യേ വിയുജ്യന്തേ നമസ്തേഷാം മഹാത്മനാമ് ।
സാഹം ത്യക്താ പ്രിയാര്ഹേണ രാമേണ വിദിതാത്മനാ ॥ 50 ॥
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ സുന്ദരകാണ്ഡേ ഷഡ്വിംശസ്സര്ഗഃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe sundarakāṇḍam |
atha ṣaḍviṃśassargaḥ |
prasaktāśrumukhītyavaṃ bruvantī janakātmajā |
ādhogatamukhī bālā vilaptumupacakrame || 1 ||
unmatteva pramatteva bhrāntacitteva śocatī |
upāvṛttā kiśorīva viveṣṭantī mahītale || 2 ||
rāghavasya pramattasya rakṣasā kāmarūpiṇā |
rāvaṇena pramathyāhamānītā krośatī balāt || 3 ||
rākṣasīvaśamāpannā bhartsyamānā sudāruṇam |
cintayantī suduḥkhārtā nāhaṃ jīvitumutsuhe || 4 ||
na hi me jīvitenārtho naivārtherna ca bhūṣaṇaiḥ |
vasantyā rākṣasīmadhye vinā rāmaṃ mahāratham || 5 ||
aśmasāramidaṃ nūnamathavāpyajarāmaram |
hṛdayaṃ mama yenedaṃ na duḥkhenāvaśīryate || 6 ||
dhiṅmāmanāryāmasatīṃ yāhaṃ tenā vinā kṛtā |
muhūrtamapi rakṣāmi jīvitaṃ pāpajīvitā || 7 ||
kā ca me jīvite śraddhā sukhe vā taṃ priyaṃ vinā |
bhartāraṃ sāgarāntāyā vasudhāyāḥ priyaṃvadam || 8 ||
bhidyatāṃ bhakṣyatāṃ vāpi śarīraṃ visṛjāmyaham |
na cāpyahaṃ ciraṃ duḥkhaṃ saheyaṃ priyavarjitā || 9 ||
caraṇenāpi savyena na spṛśeyaṃ niśācaram |
rāvaṇaṃ kiṃ punarahaṃ kāmameyaṃ vigarhitam || 10 ||
pratyākhyātaṃ na jānāti nātmānaṃ nātmanaḥ kulam |
yo nṛśaṃsasvabhāvena māṃ prārthayitumicchati || 11 ||
chinnā bhinnā vibhaktā vā dīptevāgnau pradīpitā |
rāvaṇaṃ nopatiṣṭheyaṃ kiṃ pralāpena vaściram || 12 ||
khyātaḥ prājñaḥ kṛtajñaśca sānukrośaśca rāghavaḥ |
sadvṛtto niranukrośaśśaṅke madbhāgyasaṅkṣayāt || 13 ||
rākṣasānāṃ sahasrāṇi janasthāne caturdaśa |
yenaikena nirastāni sa māṃ kiṃ nābhipadyate || 14 ||
niruddhā rāvaṇenāhamalpavīryeṇa rakṣasā |
samarthaḥ khalu me bhartā rāvaṇaṃ hantumāhave || 15 ||
virādho daṇḍakāraṇye yena rākṣasapuṅgavaḥ |
raṇe rāmeṇa nihatassa māṃ kiṃ nābhipadyate || 16 ||
kāmaṃ madhye samudrasya laṅkeyaṃ duṣpradharṣaṇā |
na tu rāghavabāṇānāṃ gatirodho bhaviṣyati || 17 ||
kinnu tatkāraṇaṃ yena rāmo dṛḍhaparākramaḥ |
rakṣasāpahṛtāṃ bhāryāmiṣṭāṃ nābhyavapadyate || 18 ||
ihasthāṃ māṃ na jānīte śaṅke lakṣmaṇapūrvajaḥ |
jānannapi hi tejasvī dharṣaṇaṃ marṣayiṣyati || 19 ||
hṛteti yo'dhigatvā māṃ rāghavāya nivedayet |
gṛdhrarājo'pi sa raṇe rāvaṇena nipātitaḥ || 20 ||
kṛtaṃ karma mahattena māṃ tathā'bhyavapadyatā |
tiṣṭhatā rāvaṇadvandve vṛddhenāpi jaṭāyuṣā || 21 ||
yadi māmiha jānīyādvartamānāṃ sa rāghavaḥ |
adya bāṇairabhikruddhaḥ kuryāllokamarākṣasam || 22 ||
vidhamecca purīṃ laṅkāṃ śoṣayecca mahodadhim |
rāvaṇasya ca nīcasya kīrtiṃ nāma ca nāśayet || 23 ||
tato nihatanāthānāṃ rākṣasīnāṃ gṛhe gṛhe |
yathāhamevaṃ rudatī tathā bhūyo na saṃśayaḥ || 24 ||
anviṣya rakṣasāṃ laṅkāṃ kuryādrāmassalakṣmaṇaḥ |
na hi tābhyāṃ ripurdṛṣṭo muhūrtamapi jīvati || 25 ||
citādhūmākulapathā gṛdhramaṇḍalasaṅkulā |
acireṇa tu laṅkeyaṃ śmaśānasadṛśī bhavet || 26 ||
acireṇaiva kālena prāpsyāmyeva manoratham |
duṣprasthāno'yāmākhyāti sarveṣāṃ vo viparyayam || 27 ||
yādṛśānīha dṛśyante laṅkāyāmaśubhāni vai |
acireṇaiva kālena bhaviṣyati hataprabhā || 28 ||
nūnaṃ laṅkā hate pāpe rāvaṇe rākṣasādhame |
śoṣaṃ yāsyati durdharṣā pramadā vidhavā yathā || 29 ||
puṇyotsavasamutthā ca naṣṭabhartrī sarākṣasī |
bhaviṣyati purī laṅkā naṣṭabhartrī yathāṅganā || 30 ||
nūnaṃ rākṣasakanyānāṃ rudantīnāṃ gṛhe gṛhe |
śroṣyāmi nacirādeva duḥkhārtānāmiha dhvanim || 31 ||
sānthakārā hatadyotā hatarākṣasapuṅgavā |
bhaviṣyati purī laṅkā nirdagdhā rāmasāyakaiḥ || 32 ||
yadi nāma sa śūro māṃ rāmo raktāntalocanaḥ |
jānīyādvartamānāṃ hi rāvaṇasya niveśane || 33 ||
anena tu nṛśaṃsena rāvaṇenādhamena me |
samayo yastu nirdiṣṭastasya kālo'yamāgataḥ || 34 ||
sa ca me vihito mṛtyurasmin duṣṭe na vartate |
akāryaṃ ye na jānanti nairṛtāḥ pāpakāriṇaḥ || 35 ||
adharmāttu mahotpāto bhaviṣyati hi sāmpratam |
naite dharmaṃ vijānanti rākṣasāḥ piśitāśanāḥ || 36 ||
dhruvaṃ māṃ prātarāśārthe rākṣasaḥ kalpayiṣyati |
sāhaṃ kathaṃ kariṣyāmi taṃ vinā priyadarśanam || 37 ||
kṣipraṃ vaivasvataṃ devaṃ paśyeyaṃ patinā vinā |
nājānājjīvatīṃ rāmassa māṃ lakṣmaṇapūrvajaḥ || 38 ||
jānantau tau na kuryātāṃ noryvāṃ hi mama mārgaṇam |
nūnaṃ mamaiva śokena sa vīro lakṣmaṇāgrajaḥ || 39 ||
devalokamito yātastyaktvā dehaṃ mahītale |
dhanyā devāssagandharvāḥ siddhāśca paramarṣayaḥ || 40 ||
mama paśyanti ye nāthaṃ rāmaṃ rājīvalocanam |
athavā na hi tasyārtho dharmakāmasya dhīmataḥ || 41 ||
mayā rāmasya rājarṣerbhāryayā paramātmanaḥ |
dṛśyamāne bhavetprīti ssauhṛdaṃ nāstyapaśyataḥ || 42 ||
nāśayanti kṛtaghnāstu na rāmo nāśayiṣyati |
kiṃ nu me na guṇāḥ kecitkiṃ vā bhāgyakṣayo mama || 43 ||
yāhaṃ sīdāmi rāmeṇa hīnā mukhyena bhāminī |
śreyo me jīvitānmartuṃ vihīnāyā mahātmanaḥ || 44 ||
rāmādakliṣṭacāritrācchūrācchatrunibarhaṇāt |
athavā nyastaśatrau tau vane mūlaphalāśinau || 45 ||
bhrātarau hi naraśreṣṭhau saṃvṛttau vanagocarau |
athavā rākṣasendreṇa rāvaṇena durātmanā || 46 ||
chadmanā ghātitau śūrau bhrātarau rāmalakṣmaṇau |
sā'hamevaṅgate kāle martumicchāmi sarvathā || 47 ||
na ca me vihito mṛtyurasmin duḥkhe'pi vartate |
dhanyāḥ khalu mahātmāno munayastyaktakilbiṣāḥ || 48 ||
jitātmano mahābhāgā yeṣāṃ na staḥ priyāpriye |
priyānna sambhavedduḥkhamapriyādadhikaṃ bhayam || 49 ||
tābhyāṃ hi ye viyujyante namasteṣāṃ mahātmanām |
sāhaṃ tyaktā priyārheṇa rāmeṇa viditātmanā || 50 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye sundarakāṇḍe ṣaḍviṃśassargaḥ ||
InfoLyter.in — Sacred Vedic Knowledge Portal · Free forever