📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" → 2 A dialog opens → 3 Choose "Save as PDF" as printer → 4 Click Save
ॐ
5.24 സുന്ദരകാണ്ഡ - ചതുര്വിംശ സര്ഗഃ
5.24 Sundarakanda - Chaturvimsha Sargah
Valmiki Malayalam
ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ സുന്ദരകാണ്ഡമ് ।
അഥ ചതുര്വിംശസ്സര്ഗഃ ।
തതഃ സീതാമുപാഗമ്യ രാക്ഷസ്യോ വികൃതാനനാഃ ।
പരുഷം പരുഷാ നാര്യ ഊചുസ്താം വാക്യമപ്രിയമ് ॥ 1 ॥
കിം ത്വമന്തഃപുരേ സീതേ സര്വഭൂതമനോഹരേ ।
മഹാര്ഹശയനോപേതേ ന വാസമനുമന്യസേ ॥ 2 ॥
മാനുഷീ മാനുഷസ്യൈവ ഭാര്യാത്വം ബഹുമന്യസേ ।
പ്രത്യാഹര മനോ രാമാന്ന ത്വം ജാതു ഭവിഷ്യസി ॥ 3 ॥
ത്രൈലോക്യവസുഭോക്താരം രാവണം രാക്ഷസേശ്വരമ് ।
ഭര്താരമുപസങ്ഗമ്യ വിഹരസ്വ യഥാസുഖമ് ॥ 4 ॥
മാനുഷീ മാനുഷം തം തു രാമമിച്ഛസി ശോഭനേ ।
രാജ്യാദ്ഭ്ര്രഷ്ടമസിദ്ധാര്ഥം വിക്ലബം ത്വമനിന്ദിതേ ॥ 5 ॥
രാക്ഷസീനാം വചഃ ശ്രുത്വാ സീതാ പദ്മനിഭേക്ഷണാ ।
നേത്രാഭ്യാമശ്രുപൂര്ണാഭ്യാമിദം വചനമബ്രവീത് ॥ 6 ॥
യദിദം ലോകവിദ്വിഷ്ടമുദാഹരഥ സങ്ഗതാഃ ।
നൈതന്മനസി വാക്യം മേ കില്ബിഷം പ്രതിഭാതി വഃ ॥ 7 ॥
ന മാനുഷീ രാക്ഷസസ്യ ഭാര്യാ ഭവിതുമര്ഹതി ।
കാമം ഖാദത മാം സര്വാ ന കരിഷ്യാമി വോ വചഃ ॥ 8 ॥
ദീനോ വാ രാജ്യഹീനോ വാ യോ മേ ഭര്താ സ മേ ഗുരുഃ ।
തം നിത്യമനുരക്താസ്മി യഥാ സൂര്യം സുവര്ചലാ ॥ 9 ॥
യഥാ ശചീ മഹാഭാഗാ ശക്രം സമുപതിഷ്ഠതി ।
അരുന്ധതീ വസിഷ്ഠം ച രോഹിണീ ശശിനം യഥാ ॥ 10 ॥
ലോപാമുദ്രാ യഥാഗസ്ത്യം സുകന്യാ ച്യവനം യഥാ ।
സാവിത്രീ സത്യവന്തം ച കപിലം ശ്രീമതീ യഥാ ॥ 11 ॥
സൌദാസം മദയന്തീവ കേശിനീ സഗരം യഥാ ।
നൈഷധം ദമയന്തീവ ഭൈമീ പതിമനുവ്രതാ ॥ 12 ॥
തഥാഽഹമിക്ഷ്വാകുവരം രാമം പതിമനുവ്രതാ ।
സീതായാ വചനം ശ്രുത്വാ രാക്ഷസ്യഃ ക്രോധമൂര്ഛിതാഃ ॥ 13 ॥
ഭര്ത്സയന്തി സ്മ പരുഷൈര്വാക്യൈ രാവണചോദിതാഃ ।
അവലീനഃ സ നിര്വാക്യോ ഹനൂമാന് ശിംശുപാദ്രുമേ ॥ 14 ॥
യസീതാം സന്തര്ജയന്തീസ്താ രാക്ഷസീരശൃണോത് കപിഃ ।
താമഭിക്രമ്യ സങ്കൃദ്ധാ വേപമാനാം സമന്തതഃ ॥ 15 ॥
ഭൃശം സംലിലിഹുര്ദീപ്താന് പ്രലമ്ബാന് ദശനച്ഛദാന് ।
ഊചുശ്ച പരമക്രുദ്ധാഃ പ്രഗൃഹ്യാശു പരശ്വധാന് ॥ 16 ॥
നേയമര്ഹതി ഭര്താരം രാവണം രാക്ഷസാധിപമ് ।
സാ ഭര്ത്സ്യമാനാ ഭീമാഭീ രാക്ഷസീഭിര്വരാനനാ ॥ 17 ॥
സബാഷ്പമപ സര്പന്തീ ശിംശുപാം താമുപാഗമത് ।
തതസ്താം ശിംശുപാം സീതാ രാക്ഷസീഭിഃ സമാവൃതാ ॥ 18 ॥
അഭിഗമ്യ വിശാലാക്ഷീ തസ്ഥൌ ശോകപരിപ്ലുതാ ।
താം കൃശാം ദീനവദനാം മലിനാമ്ബരധാരിണീമ് ॥ 19 ॥
ഭര്ത്സയാഞ്ചക്രിരേ സീതാം രാക്ഷസ്യസ്താം സമന്തതഃ ।
തതസ്താം വിനതാ നാമ രാക്ഷസീ ഭീമദര്ശനാ ॥ 20 ॥
അബ്രവീത്കുപിതാകാരാ കരാലാ നിര്ണതോദരീ ।
സീതേ പര്യാപ്തമേതാവദ്ഭര്തുഃ സ്നേഹോ നിദര്ശിതഃ ॥ 21 ॥
സര്വാത്രാതികൃതം ഭദ്രേ വ്യസനായോപകല്പതേ പരിതുഷ്ടാസ്മി ഭദ്രം തേ മാനുഷസ്തേ കൃതോ വിധിഃ ॥ 22 ॥
മമാപി തു വചഃ പഥ്യം ബ്രുവന്ത്യാഃ കുരു മൈഥിലി ।
രാവണം ഭജ ഭര്താരം ഭര്താരം സര്വരക്ഷസാമ് ॥ 23 ॥
വിക്രാന്തം രൂപവന്തം ച സുരേശമിവ വാസവമ് ।
ദക്ഷിണം ത്യാഗശീലം ച സര്വസ്യ പ്രിയദര്ശനമ് ॥ 24 ॥
മാനുഷം കൃപണം രാമം ത്യക്ത്വാ, രാവണമാശ്രയ ।
ദിവ്യാങ്ഗരാഗാ വൈദേഹി ദിവ്യാഭരണഭൂഷിതാ ॥ 25 ॥
അദ്യപ്രഭൃതി സര്വേഷാം ലോകാനാമീശ്വരീ ഭവ ।
അഗ്നേഃ സ്വാഹാ യഥാ ദേവീ ശചീ വേന്ദ്രസ്യ ശോഭനേ ॥ 26 ॥
കിം തേ രാമേണ വൈദേഹി കൃപണേന ഗതായുഷാ ।
ഏതദുക്തം ച മേ വാക്യം യദി ത്വം ന കരിഷ്യസി ॥ 27 ॥
അസ്മിന്മുഹൂര്തേ സര്വാസ്ത്വാം ഭക്ഷയിഷ്യാമഹേ വയമ് ।
അന്യാ തു വികടാ നാമ ലമ്ബമാനപയോധരാ ॥ 28 ॥
അബ്രവീത്കുപിതാ സീതാം മുഷ്ടിമുദ്യമ്യ ഗര്ജതീ ।
ബഹൂന്യപ്രിയരൂപാണി വചനാനി സുദുര്മതേ ॥ 29 ॥
അനുക്രോശാന്മൃദുത്വാച്ച സോഢാനി തവ മൈഥിലി ।
ന ച നഃ കുരുഷേ വാക്യം ഹിതം കാലപുരസ്കൃതമ് ॥ 30 ॥
ആനീതാസി സമുദ്രസ്യ പാരമന്യൈര്ദുരാസദമ് ।
രാവണാന്തഃപുരം ഘോരം പ്രവിഷ്ടാ ചാസി മൈഥിലി ॥ 31 ॥
രാവണസ്യ ഗൃഹേ രുദ്ധാമസ്മാഭിസ്തു സുരക്ഷിതാമ് ।
ന ത്വാം ശക്തഃ പരിത്രാതുമപി സാക്ഷാത്പുരന്ദരഃ ॥ 32 ॥
കുരുഷ്വ ഹിതവാദിന്യാ വചനം മമ മൈഥിലി ।
അലമശ്രുപ്രപാതേന ത്യജ ശോകമനര്ഥകമ് ॥ 33 ॥
ഭജ പ്രീതിം ച ഹര്ഷം ച ത്യജൈതാം നിത്യദൈന്യതാമ് ।
സീതേ രാക്ഷസരാജേന സഹ ക്രീഡ യഥാസുഖമ് ॥ 34 ॥
ജാനാസി ഹി യഥാ ഭീരു സ്ത്രീണാം യൌവനമധ്രുവമ് ।
യാവന്ന തേ വ്യതിക്രാമേത്താവത്സുഖമവാപ്നുഹി ॥ 35 ॥
ഉദ്യാനാനി ച രമ്യാണി പര്വതോപവനാനി ച ।
സഹ രാക്ഷസരാജേന ചര ത്വം മദിരേക്ഷണേ ॥ 36 ॥
സ്ത്രീ സഹസ്രാണി തേ സപ്ത വശേ സ്ഥാസ്യന്തി സുന്ദരി ।
രാവണം ഭജ ഭര്താരം ഭര്താരം സര്വരക്ഷസാമ് ॥ 37 ॥
ഉത്പാട്യ വാ തേ ഹൃദയം ഭക്ഷയിഷ്യാമി മൈഥിലി ।
യദി മേ വ്യാഹൃതം വാക്യം ന യഥാവത്കരിഷ്യസി ॥ 38 ॥
തതശ്ചണ്ഡോദരീ നാമ രാക്ഷസീ ക്രോധമൂര്ഛിതാ ।
ഭ്രാമയന്തീ മഹച്ഛൂലമിദം വചനമബ്രവീത് ॥ 39 ॥
ഇമാം ഹരിണലോലാക്ഷീം ത്രാസോത്കമ്പിപയോധരാമ് ।
രാവണേന ഹൃതാം ദൃഷ്ടവാ ദൌഹൃദോ മേ മഹാനഭൂത് ॥ 40 ॥
യകൃത്പ്ലീഹമഥോത്പീഡം ഹൃദയം ച സബന്ധനമ് ।
ആന്ത്രാണ്യപി തഥാ ശീര്ഷം ഖാദേയമിതി മേ മതിഃ ॥ 41 ॥
തതസ്തു പ്രഘസാ നാമ രാക്ഷസീ വാക്യമബ്രവീത് ।
കണ്ഠമസ്യാ നൃശംസായാഃ പീഡയാമ കിമാസ്യതേ ॥ 42 ॥
നിവേദ്യതാം തതോ രാജ്ഞേ മാനുഷീ സാ മൃതേതി ഹ ।
നാത്ര കശ്ചന സന്ദേഹഃ ഖാദതേതി സ വക്ഷ്യതി ॥ 43 ॥
തതസ്ത്വജാമുഖീ നാമ രാക്ഷസീ വാക്യമബ്രവീത് ।
വിശസ്യേമാം തതഃ സര്വാഃ സമാന് കുരുത പിണ്ഡകാന് ॥ 44 ॥
വിഭജാമ തതഃ സര്വാ വിവാദോ മേ ന രോചതേ ।
പേയമാനീയതാം ക്ഷിപ്രം ലേഹ്യമുച്ചാവചം ബഹു ॥ 45 ॥
തതഃ ശൂര്പണഖാ നാമ രാക്ഷസീ വാക്യമബ്രവീത് ।
അജാമുഖ്യാ യദുക്തം ഹി തദേവ മമ രോചതേ ॥ 46 ॥
സുരാ ചാനീയതാം ക്ഷിപ്രം സര്വശോകവിനാശിനീ ।
മാനുഷം മാംസമാസ്വാദ്യ നൃത്യാമോഽഥ നികുമ്ഭിലാമ് ॥ 47 ॥
ഏവം സമ്ഭര്ത്സ്യമാനാ സാ സീതാ സുരസുതോപമാ ।
രാക്ഷസീഭിഃ സുഘോരാഭിര്ദൈര്യമുത്സൃജ്യ രോദിതി ॥ 48 ॥
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ സുന്ദരകാണ്ഡേ ചതുര്വിംശസ്സര്ഗഃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe sundarakāṇḍam |
atha caturviṃśassargaḥ |
tataḥ sītāmupāgamya rākṣasyo vikṛtānanāḥ |
paruṣaṃ paruṣā nārya ūcustāṃ vākyamapriyam || 1 ||
kiṃ tvamantaḥpure sīte sarvabhūtamanohare |
mahārhaśayanopete na vāsamanumanyase || 2 ||
mānuṣī mānuṣasyaiva bhāryātvaṃ bahumanyase |
pratyāhara mano rāmānna tvaṃ jātu bhaviṣyasi || 3 ||
trailokyavasubhoktāraṃ rāvaṇaṃ rākṣaseśvaram |
bhartāramupasaṅgamya viharasva yathāsukham || 4 ||
mānuṣī mānuṣaṃ taṃ tu rāmamicchasi śobhane |
rājyādbhrraṣṭamasiddhārthaṃ viklabaṃ tvamanindite || 5 ||
rākṣasīnāṃ vacaḥ śrutvā sītā padmanibhekṣaṇā |
netrābhyāmaśrupūrṇābhyāmidaṃ vacanamabravīt || 6 ||
yadidaṃ lokavidviṣṭamudāharatha saṅgatāḥ |
naitanmanasi vākyaṃ me kilbiṣaṃ pratibhāti vaḥ || 7 ||
na mānuṣī rākṣasasya bhāryā bhavitumarhati |
kāmaṃ khādata māṃ sarvā na kariṣyāmi vo vacaḥ || 8 ||
dīno vā rājyahīno vā yo me bhartā sa me guruḥ |
taṃ nityamanuraktāsmi yathā sūryaṃ suvarcalā || 9 ||
yathā śacī mahābhāgā śakraṃ samupatiṣṭhati |
arundhatī vasiṣṭhaṃ ca rohiṇī śaśinaṃ yathā || 10 ||
lopāmudrā yathāgastyaṃ sukanyā cyavanaṃ yathā |
sāvitrī satyavantaṃ ca kapilaṃ śrīmatī yathā || 11 ||
saudāsaṃ madayantīva keśinī sagaraṃ yathā |
naiṣadhaṃ damayantīva bhaimī patimanuvratā || 12 ||
tathā'hamikṣvākuvaraṃ rāmaṃ patimanuvratā |
sītāyā vacanaṃ śrutvā rākṣasyaḥ krodhamūrchitāḥ || 13 ||
bhartsayanti sma paruṣairvākyai rāvaṇacoditāḥ |
avalīnaḥ sa nirvākyo hanūmān śiṃśupādrume || 14 ||
yasītāṃ santarjayantīstā rākṣasīraśṛṇot kapiḥ |
tāmabhikramya saṅkṛddhā vepamānāṃ samantataḥ || 15 ||
bhṛśaṃ saṃlilihurdīptān pralambān daśanacchadān |
ūcuśca paramakruddhāḥ pragṛhyāśu paraśvadhān || 16 ||
neyamarhati bhartāraṃ rāvaṇaṃ rākṣasādhipam |
sā bhartsyamānā bhīmābhī rākṣasībhirvarānanā || 17 ||
sabāṣpamapa sarpantī śiṃśupāṃ tāmupāgamat |
tatastāṃ śiṃśupāṃ sītā rākṣasībhiḥ samāvṛtā || 18 ||
abhigamya viśālākṣī tasthau śokapariplutā |
tāṃ kṛśāṃ dīnavadanāṃ malināmbaradhāriṇīm || 19 ||
bhartsayāñcakrire sītāṃ rākṣasyastāṃ samantataḥ |
tatastāṃ vinatā nāma rākṣasī bhīmadarśanā || 20 ||
abravītkupitākārā karālā nirṇatodarī |
sīte paryāptametāvadbhartuḥ sneho nidarśitaḥ || 21 ||
sarvātrātikṛtaṃ bhadre vyasanāyopakalpate parituṣṭāsmi bhadraṃ te mānuṣaste kṛto vidhiḥ || 22 ||
mamāpi tu vacaḥ pathyaṃ bruvantyāḥ kuru maithili |
rāvaṇaṃ bhaja bhartāraṃ bhartāraṃ sarvarakṣasām || 23 ||
vikrāntaṃ rūpavantaṃ ca sureśamiva vāsavam |
dakṣiṇaṃ tyāgaśīlaṃ ca sarvasya priyadarśanam || 24 ||
mānuṣaṃ kṛpaṇaṃ rāmaṃ tyaktvā, rāvaṇamāśraya |
divyāṅgarāgā vaidehi divyābharaṇabhūṣitā || 25 ||
adyaprabhṛti sarveṣāṃ lokānāmīśvarī bhava |
agneḥ svāhā yathā devī śacī vendrasya śobhane || 26 ||
kiṃ te rāmeṇa vaidehi kṛpaṇena gatāyuṣā |
etaduktaṃ ca me vākyaṃ yadi tvaṃ na kariṣyasi || 27 ||
asminmuhūrte sarvāstvāṃ bhakṣayiṣyāmahe vayam |
anyā tu vikaṭā nāma lambamānapayodharā || 28 ||
abravītkupitā sītāṃ muṣṭimudyamya garjatī |
bahūnyapriyarūpāṇi vacanāni sudurmate || 29 ||
anukrośānmṛdutvācca soḍhāni tava maithili |
na ca naḥ kuruṣe vākyaṃ hitaṃ kālapuraskṛtam || 30 ||
ānītāsi samudrasya pāramanyairdurāsadam |
rāvaṇāntaḥpuraṃ ghoraṃ praviṣṭā cāsi maithili || 31 ||
rāvaṇasya gṛhe ruddhāmasmābhistu surakṣitām |
na tvāṃ śaktaḥ paritrātumapi sākṣātpurandaraḥ || 32 ||
kuruṣva hitavādinyā vacanaṃ mama maithili |
alamaśruprapātena tyaja śokamanarthakam || 33 ||
bhaja prītiṃ ca harṣaṃ ca tyajaitāṃ nityadainyatām |
sīte rākṣasarājena saha krīḍa yathāsukham || 34 ||
jānāsi hi yathā bhīru strīṇāṃ yauvanamadhruvam |
yāvanna te vyatikrāmettāvatsukhamavāpnuhi || 35 ||
udyānāni ca ramyāṇi parvatopavanāni ca |
saha rākṣasarājena cara tvaṃ madirekṣaṇe || 36 ||
strī sahasrāṇi te sapta vaśe sthāsyanti sundari |
rāvaṇaṃ bhaja bhartāraṃ bhartāraṃ sarvarakṣasām || 37 ||
utpāṭya vā te hṛdayaṃ bhakṣayiṣyāmi maithili |
yadi me vyāhṛtaṃ vākyaṃ na yathāvatkariṣyasi || 38 ||
tataścaṇḍodarī nāma rākṣasī krodhamūrchitā |
bhrāmayantī mahacchūlamidaṃ vacanamabravīt || 39 ||
imāṃ hariṇalolākṣīṃ trāsotkampipayodharām |
rāvaṇena hṛtāṃ dṛṣṭavā dauhṛdo me mahānabhūt || 40 ||
yakṛtplīhamathotpīḍaṃ hṛdayaṃ ca sabandhanam |
āntrāṇyapi tathā śīrṣaṃ khādeyamiti me matiḥ || 41 ||
tatastu praghasā nāma rākṣasī vākyamabravīt |
kaṇṭhamasyā nṛśaṃsāyāḥ pīḍayāma kimāsyate || 42 ||
nivedyatāṃ tato rājñe mānuṣī sā mṛteti ha |
nātra kaścana sandehaḥ khādateti sa vakṣyati || 43 ||
tatastvajāmukhī nāma rākṣasī vākyamabravīt |
viśasyemāṃ tataḥ sarvāḥ samān kuruta piṇḍakān || 44 ||
vibhajāma tataḥ sarvā vivādo me na rocate |
peyamānīyatāṃ kṣipraṃ lehyamuccāvacaṃ bahu || 45 ||
tataḥ śūrpaṇakhā nāma rākṣasī vākyamabravīt |
ajāmukhyā yaduktaṃ hi tadeva mama rocate || 46 ||
surā cānīyatāṃ kṣipraṃ sarvaśokavināśinī |
mānuṣaṃ māṃsamāsvādya nṛtyāmo'tha nikumbhilām || 47 ||
evaṃ sambhartsyamānā sā sītā surasutopamā |
rākṣasībhiḥ sughorābhirdairyamutsṛjya roditi || 48 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye sundarakāṇḍe caturviṃśassargaḥ ||
InfoLyter.in — Sacred Vedic Knowledge Portal · Free forever