📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" → 2 A dialog opens → 3 Choose "Save as PDF" as printer → 4 Click Save
ॐ
5.16 സുന്ദരകാണ്ഡ - ഷോഡശ സര്ഗഃ
5.16 Sundarakanda - Shodasha Sargah
Valmiki Malayalam
ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ സുന്ദരകാണ്ഡമ് ।
അഥ ഷോഡശസ്സര്ഗഃ ।
പ്രശസ്യ തു പ്രശസ്തവ്യാം സീതാം താം ഹരിപുങ്ഗവഃ ।
ഗുണാഭിരാമം രാമം ച പുനശ്ചിന്താപരോഽഭവത് ॥ 1 ॥
സ മുഹൂര്തമിവ ധ്യാത്വാ ബാഷ്പപര്യാകുലേക്ഷണഃ ।
സീതാമാശ്രിത്യ തേജസ്വീ ഹനൂമാന്വിലലാപ ഹ ॥ 2 ॥
മാന്യാ ഗുരുവിനീതസ്യ ലക്ഷ്മണസ്യ ഗുരുപ്രിയാ ।
യദി സീതാഽഽപി ദുഃഖാര്താ കാലോ ഹി ദുരതിക്രമഃ ॥ 3 ॥
രാമസ്യ വ്യവസായജ്ഞാ ലക്ഷ്മണസ്യ ച ധീമതഃ ।
നാത്യര്ഥം ക്ഷുഭ്യതേ ദേവീ ഗങ്ഗേവ ജലദാഗമേ ॥ 4 ॥
തുല്യശീലവയോവൃത്താം തുല്യാഭിജനലക്ഷണാമ് ।
രാഘവോഽഽര്ഹതി വൈദേഹീം തം ചേയമസിതേക്ഷണാ ॥ 5 ॥
താം ദൃഷ്ട്വാ നവഹേമാഭാം ലോകകാന്താമിവ ശ്രിയമ് ।
ജഗാമ മനസാ രാമം വചനം ചേദമബ്രവീത് ॥ 6 ॥
അസ്യാ ഹേതോര്വിശാലാക്ഷ്യാ ഹതോ വാലീ മഹാബലഃ ।
രാവണപ്രതിമോ വീര്യേ കബന്ധശ്ച നിപാതിതഃ ॥ 7 ॥
വിരാധശ്ച ഹതഃ സങ്ഖ്യേ രാക്ഷസോ ഭീമവിക്രമഃ ।
വനേ രാമേണ വിക്രമ്യ മഹേന്ദ്രേണേവ ശമ്ബരഃ ॥ 8 ॥
ചതുര്ദശ സഹസ്രാണി രക്ഷസാം ഭീമകര്മണാമ് ।
നിഹതാനി ജനസ്ഥാനേ ശരൈരഗ്നിശിഖോപമൈഃ ॥ 9 ॥
ഖരശ്ച നിഹതസങ്ഖ്യേ ത്രിശിരാശ്ച നിപാതിതഃ ।
ദൂഷണശ്ച മഹാതേജാ രാമേണ വിദിതാത്മനാ ॥ 10 ॥
ഐശ്വര്യം വാനരാണാം ച ദുര്ലഭം വാലിപാലിതമ് ।
അസ്യാ നിമിത്തേ സുഗ്രീവഃ പ്രാപ്തവാന് ലോകസത്കൃതമ് ॥ 11 ॥
സാഗരശ്ച മയാ ക്രാന്തശ്ശ്രീമാന്നദനദീപതിഃ ।
അസ്യാ ഹേതോര്വിശാലാക്ഷ്യാഃ പുരീ ചേയമവേക്ഷിതാ ॥ 12 ॥
യദി രാമഃ സമുദ്രാന്താം മേദിനീം പരിവര്തയേത് ।
അസ്യാഃ കൃതേ ജഗച്ചാപി യുക്തമിത്യേവ മേ മതിഃ ॥ 13 ॥
രാജ്യം വാ ത്രിഷു ലോകേഷു സീതാ വാ ജനകാത്മജാ ।
ത്രൈലോക്യരാജ്യം സകലം സീതായാ നാപ്നുയാത്കലാമ് ॥ 14 ॥
ഇയം സാ ധര്മശീലസ്യ മൈഥിലസ്യ മഹാത്മനഃ ।
സുതാ ജനകരാജസ്യ സീതാ ഭര്തൃദൃഢവ്രതാ ॥ 15 ॥
ഉത്ഥിതാ മേദിനീം ഭിത്ത്വാ ക്ഷേത്രേ ഹലമുഖക്ഷതേ ।
പദ്മരേണുനിഭൈഃ കീര്ണാ ശുഭൈഃ കേദാരപാമ്സുഭിഃ ॥ 16 ॥
വിക്രാന്തസ്യാര്യശീലസ്യ സംയുഗേഷ്ന്വിവര്തിനഃ ।
സ്നുഷാ ദശരഥസ്യൈഷാ ജ്യേഷ്ഠാ രാജ്ഞോ യശസ്വിനീ ॥ 17 ॥
ധര്മജ്ഞസ്യ കൃതജ്ഞസ്യ രാമസ്യ വിദിതാത്മനഃ ।
ഇയം സാ ദയിതാ ഭാര്യാ രാക്ഷസീവശമാഗതാ ॥ 18 ॥
സര്വാന് ഭോഗാന്പരിത്യജ്യ ഭര്തൃസ്നേഹബലാത്കൃതാ ।
അചിന്തയിത്വാ ദുഃഖാനി പ്രവിഷ്ടാ നിര്ജനം വനമ് ॥ 19 ॥
സന്തുഷ്ടാ ഫലമൂലേന ഭര്തൃശുശ്രൂഷണേ രതാ ।
യാ പരാം ഭജതേ പ്രീതിം വനേഽഽപി ഭവനേ യഥാ ॥ 20 ॥
സേയം കനകവര്ണാങ്ഗീ നിത്യം സുസ്മിതഭാഷിണീ ।
സഹതേ യാതനാമേതാമനര്ഥാനാമഭാഗിനീ ॥ 21 ॥
ഇമാം തു ശീലസമ്പന്നാം ദ്രഷ്ടുമര്ഹതി രാഘവഃ ।
രാവണേന പ്രമഥിതാം പ്രപാമിവ പിപാസിതഃ ॥ 22 ॥
അസ്യാ നൂനം പുനര്ലാഭാദ്രാഘവഃ പ്രീതിമേഷ്യതി ।
രാജാ രാജ്യപരിഭ്രഷ്ടഃ പുനഃ പ്രാപ്യേവ മേദിനീമ് ॥ 23 ॥
കാമഭോഗൈഃ പരിത്യക്താ ഹീനാ ബന്ധുജനേന ച ।
ധാരയത്യാത്മനോ ദേഹം തത്സമാഗമകാങ്ക്ഷിണീ ॥ 24 ॥
നൈഷാ പശ്യതി രാക്ഷസ്യോ നേമാന്പുഷ്പഫലദ്രുമാന് ।
ഏകസ്ഥഹൃദയാ നൂനം രാമമേവാനുപശ്യതി ॥ 25 ॥
ഭര്താ നാമ പരം നാര്യാ ഭൂഷണം ഭൂഷണാദപി ।
ഏഷാ തു രഹിതാ തേന ഭൂഷണാര്ഹാ ന ശോഭതേ ॥ 26 ॥
ദുഷ്കരം കുരുതേ രാമോ ഹീനോ യദനയാ പ്രഭുഃ ।
ധാരയത്യാത്മനോ ദേഹം ന ദുഃഖേനാവസീദതി ॥ 27 ॥
ഇമാമസിതകേശാന്താം ശതപത്രനിഭേക്ഷണാമ് ।
സുഖാര്ഹാം ദുഃഖിതാം ദൃഷ്ട്വാ മമാപി വ്യഥിതം മനഃ ॥ 28 ॥
ക്ഷതിക്ഷമാ പുഷ്കരസന്നിഭാക്ഷീ യാ രക്ഷിതാ രാഘവലക്ഷ്മണാഭ്യാമ് ।
സാ രാക്ഷസീഭിര്വികൃതേക്ഷണാഭിഃ സംരക്ഷ്യതേ സമ്പ്രതി വൃക്ഷമൂലേ ॥ 29 ॥
ഹിമഹതനലിനീവ നഷ്ടശോഭാ വ്യസനപരമ്പരയാ നിപീഡ്യമാനാ ।
സഹചരരഹിതേവ ചക്രവാകീ ജനകസുതാ കൃപണാം ദശാം പ്രപന്നാ ॥ 30 ॥
അസ്യാ ഹി പുഷ്പാവനതാഗ്രശാഖാഃ ശോകം ദൃഢം വൈ ജനയന്ത്യശോകാഃ ।
ഹിമവ്യപായേന ച ശീതരശ്മി രഭ്യുത്ഥിതോ നൈകസഹസ്രരശ്മിഃ ॥ 31 ॥
ഇത്യേവമര്ഥം കപിരന്വവേക്ഷ്യ സീതേയമിത്യേവ നിവിഷ്ടബുദ്ധിഃ ।
സംശ്രിത്യ തസ്മിന്നിഷസാദ വൃക്ഷേ ബലീ ഹരീണാമൃഷഭസ്തരസ്വീ ॥ 32 ॥
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ സുന്ദരകാണ്ഡേ ഷോഡശസ്സര്ഗഃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe sundarakāṇḍam |
atha ṣoḍaśassargaḥ |
praśasya tu praśastavyāṃ sītāṃ tāṃ haripuṅgavaḥ |
guṇābhirāmaṃ rāmaṃ ca punaścintāparo'bhavat || 1 ||
sa muhūrtamiva dhyātvā bāṣpaparyākulekṣaṇaḥ |
sītāmāśritya tejasvī hanūmānvilalāpa ha || 2 ||
mānyā guruvinītasya lakṣmaṇasya gurupriyā |
yadi sītā''pi duḥkhārtā kālo hi duratikramaḥ || 3 ||
rāmasya vyavasāyajñā lakṣmaṇasya ca dhīmataḥ |
nātyarthaṃ kṣubhyate devī gaṅgeva jaladāgame || 4 ||
tulyaśīlavayovṛttāṃ tulyābhijanalakṣaṇām |
rāghavo''rhati vaidehīṃ taṃ ceyamasitekṣaṇā || 5 ||
tāṃ dṛṣṭvā navahemābhāṃ lokakāntāmiva śriyam |
jagāma manasā rāmaṃ vacanaṃ cedamabravīt || 6 ||
asyā hetorviśālākṣyā hato vālī mahābalaḥ |
rāvaṇapratimo vīrye kabandhaśca nipātitaḥ || 7 ||
virādhaśca hataḥ saṅkhye rākṣaso bhīmavikramaḥ |
vane rāmeṇa vikramya mahendreṇeva śambaraḥ || 8 ||
caturdaśa sahasrāṇi rakṣasāṃ bhīmakarmaṇām |
nihatāni janasthāne śarairagniśikhopamaiḥ || 9 ||
kharaśca nihatasaṅkhye triśirāśca nipātitaḥ |
dūṣaṇaśca mahātejā rāmeṇa viditātmanā || 10 ||
aiśvaryaṃ vānarāṇāṃ ca durlabhaṃ vālipālitam |
asyā nimitte sugrīvaḥ prāptavān lokasatkṛtam || 11 ||
sāgaraśca mayā krāntaśśrīmānnadanadīpatiḥ |
asyā hetorviśālākṣyāḥ purī ceyamavekṣitā || 12 ||
yadi rāmaḥ samudrāntāṃ medinīṃ parivartayet |
asyāḥ kṛte jagaccāpi yuktamityeva me matiḥ || 13 ||
rājyaṃ vā triṣu lokeṣu sītā vā janakātmajā |
trailokyarājyaṃ sakalaṃ sītāyā nāpnuyātkalām || 14 ||
iyaṃ sā dharmaśīlasya maithilasya mahātmanaḥ |
sutā janakarājasya sītā bhartṛdṛḍhavratā || 15 ||
utthitā medinīṃ bhittvā kṣetre halamukhakṣate |
padmareṇunibhaiḥ kīrṇā śubhaiḥ kedārapāmsubhiḥ || 16 ||
vikrāntasyāryaśīlasya saṃyugeṣnvivartinaḥ |
snuṣā daśarathasyaiṣā jyeṣṭhā rājño yaśasvinī || 17 ||
dharmajñasya kṛtajñasya rāmasya viditātmanaḥ |
iyaṃ sā dayitā bhāryā rākṣasīvaśamāgatā || 18 ||
sarvān bhogānparityajya bhartṛsnehabalātkṛtā |
acintayitvā duḥkhāni praviṣṭā nirjanaṃ vanam || 19 ||
santuṣṭā phalamūlena bhartṛśuśrūṣaṇe ratā |
yā parāṃ bhajate prītiṃ vane''pi bhavane yathā || 20 ||
seyaṃ kanakavarṇāṅgī nityaṃ susmitabhāṣiṇī |
sahate yātanāmetāmanarthānāmabhāginī || 21 ||
imāṃ tu śīlasampannāṃ draṣṭumarhati rāghavaḥ |
rāvaṇena pramathitāṃ prapāmiva pipāsitaḥ || 22 ||
asyā nūnaṃ punarlābhādrāghavaḥ prītimeṣyati |
rājā rājyaparibhraṣṭaḥ punaḥ prāpyeva medinīm || 23 ||
kāmabhogaiḥ parityaktā hīnā bandhujanena ca |
dhārayatyātmano dehaṃ tatsamāgamakāṅkṣiṇī || 24 ||
naiṣā paśyati rākṣasyo nemānpuṣpaphaladrumān |
ekasthahṛdayā nūnaṃ rāmamevānupaśyati || 25 ||
bhartā nāma paraṃ nāryā bhūṣaṇaṃ bhūṣaṇādapi |
eṣā tu rahitā tena bhūṣaṇārhā na śobhate || 26 ||
duṣkaraṃ kurute rāmo hīno yadanayā prabhuḥ |
dhārayatyātmano dehaṃ na duḥkhenāvasīdati || 27 ||
imāmasitakeśāntāṃ śatapatranibhekṣaṇām |
sukhārhāṃ duḥkhitāṃ dṛṣṭvā mamāpi vyathitaṃ manaḥ || 28 ||
kṣatikṣamā puṣkarasannibhākṣī yā rakṣitā rāghavalakṣmaṇābhyām |
sā rākṣasībhirvikṛtekṣaṇābhiḥ saṃrakṣyate samprati vṛkṣamūle || 29 ||
himahatanalinīva naṣṭaśobhā vyasanaparamparayā nipīḍyamānā |
sahacararahiteva cakravākī janakasutā kṛpaṇāṃ daśāṃ prapannā || 30 ||
asyā hi puṣpāvanatāgraśākhāḥ śokaṃ dṛḍhaṃ vai janayantyaśokāḥ |
himavyapāyena ca śītaraśmi rabhyutthito naikasahasraraśmiḥ || 31 ||
ityevamarthaṃ kapiranvavekṣya sīteyamityeva niviṣṭabuddhiḥ |
saṃśritya tasminniṣasāda vṛkṣe balī harīṇāmṛṣabhastarasvī || 32 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye sundarakāṇḍe ṣoḍaśassargaḥ ||
InfoLyter.in — Sacred Vedic Knowledge Portal · Free forever