📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" → 2 A dialog opens → 3 Choose "Save as PDF" as printer → 4 Click Save
ॐ
5.11 സുന്ദരകാണ്ഡ - ഏകാദശ സര്ഗഃ
5.11 Sundarakanda - Ekadasha Sargah
Valmiki Malayalam
ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ സുന്ദരകാണ്ഡമ് ।
അഥ ഏകാദശസ്സര്ഗഃ ।
അവധൂയ ച താം ബുദ്ധിം ബഭൂവാവസ്ഥിതസ്തദാ ।
ജഗാമ ചാപരാം ചിന്താം സീതാം പ്രതി മഹാകപിഃ ॥ 1 ॥
ന രാമേണ വിയുക്താ സാ സ്വപ്തുമര്ഹതി ഭാമിനീ ।
ന ഭോക്തും വാപ്യലങ്കര്തും ന പാനമുപസേവിതുമ് ॥ 2 ॥
നാന്യം നരമുപസ്ഥാതും സുരാണാമപി ചേശ്വരമ് ।
ന ഹി രാമസമഃ കശ്ചിദ്വിദ്യതേ ത്രിദശേഷ്വപി ॥ 3 ॥
അന്യേയമിതി നിശ്ചിത്യ പാനഭൂമൌ ചചാര സഃ ।
ക്രീഡിതേനാപരാഃ ക്ലാന്താ ഗീതേന ച തഥാഽപരാഃ ॥ 4 ॥
നൃത്തേന ചാപരാഃ ക്ലാന്താഃ പാനവിപ്രഹതാസ്തഥാ ।
മുരജേഷു മൃദങ്ഗേഷു പീഠികാസു ച സംസ്ഥിതാഃ ॥ 5 ॥
തഥാഽഽസ്തരണമുഖ്യേഷു സംവിഷ്ടാശ്ചാപരാഃ സ്ത്രിയഃ ।
അങ്ഗനാനാം സഹസ്രേണ ഭൂഷിതേന വിഭൂഷണൈഃ ॥ 6 ॥
രൂപസല്ലാപശീലേന യുക്തഗീതാര്ഥഭാഷിണാ ।
ദേശകാലാഭിയുക്തേന യുക്തവാക്യാഭിധായിനാ ॥ 7 ॥
രതാഭിരതസംസുപ്തം ദദര്ശ ഹരിയൂഥപഃ ।
താസാം മധ്യേ മഹാബാഹുഃ ശുശുഭേ രാക്ഷസേശ്വരഃ ॥ 8 ॥
ഗോഷ്ഠേ മഹതി മുഖ്യാനാം ഗവാം മധ്യേ യഥാ വൃഷഃ ।
സ രാക്ഷസേന്ദ്രഃ ശുശുഭേ താഭിഃ പരിവൃതസ്സ്വയമ് ॥ 9 ॥
കരേണുഭിര്യഥാഽരണ്യേ പരികീര്ണോ മഹാദ്വിപഃ ।
സര്വകാമൈരുപേതാം ച പാനഭൂമിം മഹാത്മനഃ ॥ 10 ॥
ദദര്ശ ഹരിശാര്ദൂലസ്തസ്യ രക്ഷഃപതേര്ഗൃഹേ ।
മൃഗാണാം മഹിഷാണാം ച വരാഹാണാം ച ഭാഗശഃ ॥ 11 ॥
തത്ര ന്യസ്താനി മാംസാനി പാനഭൂമൌ ദദര്ശ സഃ ।
രൌക്മേഷു ച വിശാലേഷു ഭാജനേഷ്വര്ധഭക്ഷിതാന് ॥ 12 ॥
ദദര്ശ ഹരിശാര്ദൂലോ മയൂരാന് കുക്കുടാംസ്തഥാ ।
വരാഹവാര്ധ്രാണസകാന് ദധിസൌവര്ചലായുതാന് ॥ 13 ॥
ശല്യാന് മൃഗമയൂരാംശ്ച ഹനുമാനന്വവൈക്ഷത ।
ക്രകരാന്വിവിധാന് സിദ്ധാംശ്ചകോരാനര്ധഭക്ഷിതാന് ॥ 14 ॥
മഹിഷാനേകശല്യാംശ്ച ഛാഗാംശ്ച കൃതനിഷ്ഠിതാന് ।
ലേഹ്യാനുച്ചാവചാന്പേയാന് ഭോജ്യാനി വിവിധാനി ച ॥ 15 ॥
തഥാഽഽമ്ലലവണോത്തംസൈര്വിവിധൈരാഗഷാഡബൈഃ ।
ഹാരനൂപുരകേയൂരൈരപവിദ്ധൈര്മഹാധനൈഃ ॥ 16 ॥
പാനഭാജനവിക്ഷിപ്തൈഃ ഫലൈശ്ച വിവിധൈരപി ।
കൃതപുഷ്പോപഹാരാ ഭൂരധികം പുഷ്യതി ശ്രിയമ് ॥ 17 ॥
തത്ര തത്ര ച വിന്യസ്തൈഃ സുശ്ലിഷ്ടൈശ്ശയനാസനൈഃ ।
പാനഭൂമിര്വിനാ വഹ്നിം പ്രദീപ്തേവോപലക്ഷ്യതേ ॥ 18 ॥
ബഹുപ്രകാരൈര്വിവിധൈര്വരസംസ്കാരസംസ്കൃതൈഃ ।
മാംസൈഃ കുശലസമ്പൃക്തൈഃ പാനഭൂമിഗതൈഃ പൃഥക് ॥ 19 ॥
ദിവ്യാഃ പ്രസന്നാ വിവിധാഃ സുരാഃ കൃതസുരാ അപി ।
ശര്കരാഽസവമാധ്വീകപുഷ്പാസവഫലാസവാഃ ॥ 20 ॥
വാസചൂര്ണൈശ്ച വിവിധൈര്മൃഷ്ടാസ്തൈസ്തൈഃ പൃഥക് പൃഥക് ।
സന്തതാ ശുശുഭേ ഭൂമിര്മാല്യൈശ്ച ബഹുസംസ്ഥിതൈഃ ॥ 21 ॥
ഹിരണ്മയൈശ്ച വിവിധൈര്ഭാജനൈഃ സ്ഫാടികൈരപി ।
ജാമ്ബൂനദമയൈശ്ചാന്യൈഃ കരകൈരഭിസംവൃതാ ॥ 22 ॥
രാജതേഷു ച കുമ്ഭേഷു ജാമ്ബൂനദമയേഷു ച ।
പാനശ്രേഷ്ഠം തദാ ഭൂരി കപിസ്തത്ര ദദര്ശ ഹ ॥ 23 ॥
സോഽപശ്യച്ഛാതകുമ്ഭാനി സീധോര്മണിമയാനി ച ।
രാജതാനി ച പൂര്ണാനി ഭാജനാനി മഹാകപിഃ ॥ 24 ॥
ക്വചിദല്പാവശേഷാണി ക്വചിത്പീതാനി സര്വശഃ ।
ക്വചിന്നൈവ പ്രപീതാനി പാനാനി സ ദദര്ശ ഹ ॥ 25 ॥
ക്വചിദ് ഭക്ഷ്യാംശ്ച വിവിധാന് ക്വചിത്പാനാനി ഭാഗശഃ ।
ക്വചിദന്നാവശേഷാണി പശ്യന്വൈ വിചചാര ഹ ॥ 26 ॥
ക്വചിത്പ്രഭിന്നൈഃ കരകൈഃ ക്വചിദാലോലിതൈര്ഘടൈഃ ।
ക്വചിത്സമ്പൃക്തമാല്യാനി ജലാനി ച ഫലാനി ച ॥ 27 ॥
ശയനാന്യത്ര നാരീണാം ശുഭ്രാണി ബഹുധാ പുനഃ ।
പരസ്പരം സമാശ്ലിഷ്യ കാശ്ചിത്സുപ്താ വരാങ്ഗനാഃ ॥ 28 ॥
കാശ്ചിച്ച വസ്ത്രമന്യസ്യാസ്സ്വപന്ത്യാഃ പരിധായ ച ।
ആഹൃത്യ ചാബലാഃ സുപ്താ നിദ്രാബലപരാജിതാഃ ॥ 29 ॥
താസാമുച്ഛവാസവാതേന വസ്ത്രം മാല്യം ച ഗാത്രജമ് ।
നാത്യര്ഥം സ്പന്ദതേ ചിത്രം പ്രാപ്യ മന്ദമിവാനിലമ് ॥ 30 ॥
ചന്ദനസ്യ ച ശീതസ്യ ശീധോര്മധുരസസ്യ ച ।
വിവിധസ്യ ച മാല്യസ്യ ധൂപസ്യ വിവിധസ്യ ച ॥ 31 ॥
ബഹുധാ മാരുതസ്തത്ര ഗന്ധം വിവിധമുദ്വഹന് ।
സ്നാനാനാം ചന്ദനാനാം ച ധൂപാനാം ചൈവ മൂര്ഛിതഃ ॥ 32 ॥
പ്രവവൌ സുരഭിര്ഗന്ധോ വിമാനേ പുഷ്പകേ തദാ ।
ശ്യാമാവദാതാസ്തത്രാന്യാഃ കാശ്ചിത്കൃഷ്ണാ വരാങ്ഗനാഃ ॥ 33 ॥
കാശ്ചിത് കാഞ്ചനവര്ണാങ്ഗ്യഃ പ്രമദാ രാക്ഷസാലയേ ।
താസാം നിദ്രാവശത്വാച്ച മദനേന വിമൂര്ഛിതമ് ॥ 34 ॥
പദ്മിനീനാം പ്രസുപ്താനാം രൂപമാസീദ്യഥൈവ ഹി ।
ഏവം സര്വമശേഷേണ രാവണാന്തഃ പുരം കപിഃ ॥ 35 ॥
ദദര്ശ സുമഹാതേജാഃ ന ദദര്ശ ച ജാനകീമ് ।
നിരീക്ഷമാണശ്ച തദാ താഃ സ്ത്രിയഃ സ മഹാകപിഃ ॥ 36 ॥
ജഗാമ മഹതീം ചിന്താം ധര്മസാധ്വസശങ്കിതഃ ।
പരദാരാവരോധസ്യ പ്രസുപ്തസ്യ നിരീക്ഷണമ് ॥ 37 ॥
ഇദം ഖലു മമാത്യര്ഥം ധര്മലോപം കരിഷ്യതി ।
ന ഹി മേ പരദാരാണാം ദൃഷ്ടിര്വിഷയവര്തിനീ ॥ 38 ॥
അയം ചാത്ര മയാ ദൃഷ്ടഃ പരദാരാപരിഗ്രഹഃ ।
തസ്യ പ്രാദുരഭൂച്ചിന്താ പുനരന്യാ മനസ്വിനഃ ॥ 39 ॥
നിശ്ചിതൈകാന്തചിത്തസ്യ കാര്യനിശ്ചയദര്ശിനീ ।
കാമം ദൃഷ്ടാ മയാ സര്വാ വിശ്വസ്താ രാവണസ്ത്രിയഃ ॥ 40 ॥
ന ഹി മേ മനസഃ കിഞ്ചിദ്വൈകൃത്യമുപജായതേ ।
മനോ ഹി ഹേതുഃ സര്വേഷാമിന്ദ്രിയാണാം പ്രവര്തനേ ॥ 41 ॥
ശുഭാശുഭാസ്വവസ്ഥാസു തച്ച മേ സുവ്യവസ്ഥിതമ് ।
നാന്യത്ര ഹി മയാ ശക്യാ വൈദേഹീ പരിമാര്ഗിതുമ് ॥ 42 ॥
സ്ത്രിയോ ഹി സ്ത്രീഷു ദൃശ്യന്തേ സദാ സമ്പരിമാര്ഗണേ ।
യസ്യ സത്ത്വസ്യ യാ യോനിസ്തസ്യാം തത്പരിമാര്ഗ്യതേ ।
ന ശക്യാ പ്രമദാ നഷ്ടാ മൃഗീഷു പരിമാര്ഗിതുമ് ॥ 43 ॥
തദിദം മാര്ഗിതം താവച്ഛുദ്ധേന മനസാ മയാ ॥ 44 ॥
രാവണാന്തഃപുരം സര്വം ദൃശ്യതേ ന തു ജാനകീ ।
ദേവഗന്ധര്വകന്യാശ്ച നാഗകന്യാശ്ച വീര്യവാന് ॥ 45 ॥
അവേക്ഷമാണോ ഹനുമാന്നൈവാപശ്യത ജാനകീമ് ।
താമപശ്യന്കപിസ്തത്ര പശ്യഞ്ശ്ചാന്യാ പരസ്ത്രിയഃ ॥ 46 ॥
അപക്രമ്യ തദാ വീരഃ പ്രധ്യാതുമുപചക്രമേ ।
സ ഭൂയസ്തു പരം ശ്രീമാന് മാരുതിര്യത്നമാസ്ഥിതഃ ॥ 47 ॥
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ സുന്ദരകാണ്ഡേ ഏകാദശസ്സര്ഗഃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe sundarakāṇḍam |
atha ekādaśassargaḥ |
avadhūya ca tāṃ buddhiṃ babhūvāvasthitastadā |
jagāma cāparāṃ cintāṃ sītāṃ prati mahākapiḥ || 1 ||
na rāmeṇa viyuktā sā svaptumarhati bhāminī |
na bhoktuṃ vāpyalaṅkartuṃ na pānamupasevitum || 2 ||
nānyaṃ naramupasthātuṃ surāṇāmapi ceśvaram |
na hi rāmasamaḥ kaścidvidyate tridaśeṣvapi || 3 ||
anyeyamiti niścitya pānabhūmau cacāra saḥ |
krīḍitenāparāḥ klāntā gītena ca tathā'parāḥ || 4 ||
nṛttena cāparāḥ klāntāḥ pānaviprahatāstathā |
murajeṣu mṛdaṅgeṣu pīṭhikāsu ca saṃsthitāḥ || 5 ||
tathā''staraṇamukhyeṣu saṃviṣṭāścāparāḥ striyaḥ |
aṅganānāṃ sahasreṇa bhūṣitena vibhūṣaṇaiḥ || 6 ||
rūpasallāpaśīlena yuktagītārthabhāṣiṇā |
deśakālābhiyuktena yuktavākyābhidhāyinā || 7 ||
ratābhiratasaṃsuptaṃ dadarśa hariyūthapaḥ |
tāsāṃ madhye mahābāhuḥ śuśubhe rākṣaseśvaraḥ || 8 ||
goṣṭhe mahati mukhyānāṃ gavāṃ madhye yathā vṛṣaḥ |
sa rākṣasendraḥ śuśubhe tābhiḥ parivṛtassvayam || 9 ||
kareṇubhiryathā'raṇye parikīrṇo mahādvipaḥ |
sarvakāmairupetāṃ ca pānabhūmiṃ mahātmanaḥ || 10 ||
dadarśa hariśārdūlastasya rakṣaḥpatergṛhe |
mṛgāṇāṃ mahiṣāṇāṃ ca varāhāṇāṃ ca bhāgaśaḥ || 11 ||
tatra nyastāni māṃsāni pānabhūmau dadarśa saḥ |
raukmeṣu ca viśāleṣu bhājaneṣvardhabhakṣitān || 12 ||
dadarśa hariśārdūlo mayūrān kukkuṭāṃstathā |
varāhavārdhrāṇasakān dadhisauvarcalāyutān || 13 ||
śalyān mṛgamayūrāṃśca hanumānanvavaikṣata |
krakarānvividhān siddhāṃścakorānardhabhakṣitān || 14 ||
mahiṣānekaśalyāṃśca chāgāṃśca kṛtaniṣṭhitān |
lehyānuccāvacānpeyān bhojyāni vividhāni ca || 15 ||
tathā''mlalavaṇottaṃsairvividhairāgaṣāḍabaiḥ |
hāranūpurakeyūrairapaviddhairmahādhanaiḥ || 16 ||
pānabhājanavikṣiptaiḥ phalaiśca vividhairapi |
kṛtapuṣpopahārā bhūradhikaṃ puṣyati śriyam || 17 ||
tatra tatra ca vinyastaiḥ suśliṣṭaiśśayanāsanaiḥ |
pānabhūmirvinā vahniṃ pradīptevopalakṣyate || 18 ||
bahuprakārairvividhairvarasaṃskārasaṃskṛtaiḥ |
māṃsaiḥ kuśalasampṛktaiḥ pānabhūmigataiḥ pṛthak || 19 ||
divyāḥ prasannā vividhāḥ surāḥ kṛtasurā api |
śarkarā'savamādhvīkapuṣpāsavaphalāsavāḥ || 20 ||
vāsacūrṇaiśca vividhairmṛṣṭāstaistaiḥ pṛthak pṛthak |
santatā śuśubhe bhūmirmālyaiśca bahusaṃsthitaiḥ || 21 ||
hiraṇmayaiśca vividhairbhājanaiḥ sphāṭikairapi |
jāmbūnadamayaiścānyaiḥ karakairabhisaṃvṛtā || 22 ||
rājateṣu ca kumbheṣu jāmbūnadamayeṣu ca |
pānaśreṣṭhaṃ tadā bhūri kapistatra dadarśa ha || 23 ||
so'paśyacchātakumbhāni sīdhormaṇimayāni ca |
rājatāni ca pūrṇāni bhājanāni mahākapiḥ || 24 ||
kvacidalpāvaśeṣāṇi kvacitpītāni sarvaśaḥ |
kvacinnaiva prapītāni pānāni sa dadarśa ha || 25 ||
kvacid bhakṣyāṃśca vividhān kvacitpānāni bhāgaśaḥ |
kvacidannāvaśeṣāṇi paśyanvai vicacāra ha || 26 ||
kvacitprabhinnaiḥ karakaiḥ kvacidālolitairghaṭaiḥ |
kvacitsampṛktamālyāni jalāni ca phalāni ca || 27 ||
śayanānyatra nārīṇāṃ śubhrāṇi bahudhā punaḥ |
parasparaṃ samāśliṣya kāścitsuptā varāṅganāḥ || 28 ||
kāścicca vastramanyasyāssvapantyāḥ paridhāya ca |
āhṛtya cābalāḥ suptā nidrābalaparājitāḥ || 29 ||
tāsāmucchavāsavātena vastraṃ mālyaṃ ca gātrajam |
nātyarthaṃ spandate citraṃ prāpya mandamivānilam || 30 ||
candanasya ca śītasya śīdhormadhurasasya ca |
vividhasya ca mālyasya dhūpasya vividhasya ca || 31 ||
bahudhā mārutastatra gandhaṃ vividhamudvahan |
snānānāṃ candanānāṃ ca dhūpānāṃ caiva mūrchitaḥ || 32 ||
pravavau surabhirgandho vimāne puṣpake tadā |
śyāmāvadātāstatrānyāḥ kāścitkṛṣṇā varāṅganāḥ || 33 ||
kāścit kāñcanavarṇāṅgyaḥ pramadā rākṣasālaye |
tāsāṃ nidrāvaśatvācca madanena vimūrchitam || 34 ||
padminīnāṃ prasuptānāṃ rūpamāsīdyathaiva hi |
evaṃ sarvamaśeṣeṇa rāvaṇāntaḥ puraṃ kapiḥ || 35 ||
dadarśa sumahātejāḥ na dadarśa ca jānakīm |
nirīkṣamāṇaśca tadā tāḥ striyaḥ sa mahākapiḥ || 36 ||
jagāma mahatīṃ cintāṃ dharmasādhvasaśaṅkitaḥ |
paradārāvarodhasya prasuptasya nirīkṣaṇam || 37 ||
idaṃ khalu mamātyarthaṃ dharmalopaṃ kariṣyati |
na hi me paradārāṇāṃ dṛṣṭirviṣayavartinī || 38 ||
ayaṃ cātra mayā dṛṣṭaḥ paradārāparigrahaḥ |
tasya prādurabhūccintā punaranyā manasvinaḥ || 39 ||
niścitaikāntacittasya kāryaniścayadarśinī |
kāmaṃ dṛṣṭā mayā sarvā viśvastā rāvaṇastriyaḥ || 40 ||
na hi me manasaḥ kiñcidvaikṛtyamupajāyate |
mano hi hetuḥ sarveṣāmindriyāṇāṃ pravartane || 41 ||
śubhāśubhāsvavasthāsu tacca me suvyavasthitam |
nānyatra hi mayā śakyā vaidehī parimārgitum || 42 ||
striyo hi strīṣu dṛśyante sadā samparimārgaṇe |
yasya sattvasya yā yonistasyāṃ tatparimārgyate |
na śakyā pramadā naṣṭā mṛgīṣu parimārgitum || 43 ||
tadidaṃ mārgitaṃ tāvacchuddhena manasā mayā || 44 ||
rāvaṇāntaḥpuraṃ sarvaṃ dṛśyate na tu jānakī |
devagandharvakanyāśca nāgakanyāśca vīryavān || 45 ||
avekṣamāṇo hanumānnaivāpaśyata jānakīm |
tāmapaśyankapistatra paśyañścānyā parastriyaḥ || 46 ||
apakramya tadā vīraḥ pradhyātumupacakrame |
sa bhūyastu paraṃ śrīmān mārutiryatnamāsthitaḥ || 47 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye sundarakāṇḍe ekādaśassargaḥ ||
InfoLyter.in — Sacred Vedic Knowledge Portal · Free forever