4.61 Kishkindhakanda - Ekashashtitama Sargah

ॐ

4.61 കിഷ്കിന്ധാകാണ്ഡ - ഏകഷഷ്ടിതമ സര്ഗഃ

Valmiki Malayalam

ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ കിഷ്കിന്ധാകാണ്ഡമ് ।

അഥ ഏകഷഷ്ടിതമസ്സര്ഗഃ ।

തതസ്തദ്ദാരുണം കര്മ ദുഷ്കരം സഹസാത്കൃതമ് ।

ആചചക്ഷേ മുനേസ്സര്വം സൂര്യാനുഗമനം തഥാ ॥ 1 ॥

ഭഗവന്വ്രണയുക്തത്വാല്ലജ്ജയാ വ്യാകുലേന്ദ്രിയഃ ।

പരിശ്രാന്തോ ന ശക്നോമി വചനം പരിഭാഷിതുമ് ॥ 2 ॥

അഹം ചൈവ ജടായുശ്ച സങ്ഘര്ഷാദ്ധര്പമോഹിതൌ ।

ആകാശം പതിതൌ വീരൌ ജിജ്ഞാസന്തൌ പരാക്രമമ് ॥ 3 ॥

കൈലാസശിഖരേ ബദ്ധ്വാ മുനീനാമഗ്രതഃ പണമ് ।

രവിസ്സ്യാദനുയാതവ്യോ യാവദസ്തം മഹാഗിരിമ് ॥ 4 ॥

അഥാഽവാം യുഗപത്പ്രാപ്താവപശ്യാവ മഹീതലേ ।

രഥചക്രപ്രമാണാനി നഗരാണി പൃഥക്പൃഥക് ॥ 5 ॥

ക്വചിദ്വാദിത്രഘോഷാംശ്ച ബ്രഹ്മഘോഷാംശ്ച ശുശ്രുവഃ ।

ഗായന്തീശ്ചാങ്ഗനാ ബഹ്വീഃ പശ്യാവോ രക്തവാസസഃ ॥ 6 ॥

തൂര്ണമുത്പത്യ ചാകാശമാദിത്യപഥമാശ്രിതൌ ।

ആവാമാലോകയാവസ്തദ്വനം ശാദ്വലസന്നിഭമ് ॥ 7 ॥

ഉപലൈരിവ സഞ്ഛന്നാ ദൃശ്യതേ ഭൂശ്ശിലോച്ചയൈഃ ।

ആപഗാഭിശ്ച സംവീതാ സൂത്രൈരിവ വസുന്ധരാ ॥ 8 ॥

ഹിമവാംശ്ചൈവ വിന്ധ്യശ്ച മേരുശ്ച സുമഹാന്നഗഃ ।

ഭൂതലേ സമ്പ്രകാശന്തേ നാഗാ ഇവ ജലാശയേ ॥ 9 ॥

തീവ്രസ്സ്വേദശ്ച ഖേദശ്ച ഭയം ചാസീത്തദാഽഽവയോഃ ।

സമാവിശതി മോഹശ്ച തമോ മൂര്ഛാ ച ദാരുണാ ॥ 10 ॥

ന ദിഗ്വിജ്ഞായതേ യാമ്യാ നാഗ്നേയീ ന ച വാരുണീ ।

യുഗാന്തേ നിയതോ ലോകോ ഹതോ ദഗ്ധ ഇവാഗ്നിനാ ॥ 11 ॥

മനശ്ച മേ ഹതം ഭൂയസ്സന്നിവര്ത്യതു സംശ്രയമ് ।

യത്നേന മഹതാ ഹ്യസ്മിന്പുനസ്സന്ധായ ചക്ഷുഷീ ॥ 12 ॥

യത്നേന മഹതാ ഭൂയോ ഭാസ്കരഃ പ്രതിലോകിതഃ ।

തുല്യഃ പൃഥ്വീപ്രമാണേന ഭാസ്കരഃ പ്രതിഭാതി നൌ ॥ 13 ॥

ജടായുര്മാമനാപൃച്ഛ്യ നിപപാത മഹീം തതഃ ।

തം ദൃഷ്ട്വാ തൂര്ണമാകാശാദാത്മാനം മുക്തവാനഹമ് ॥ 14 ॥

പക്ഷാഭ്യാം ച മയാ ഗുപ്തോ ജടായുര്ന പ്രദഹ്യതേ ।

പ്രമാദാത്തത്ര നിര്ദഗ്ധഃ പതന്വായുപഥാദഹമ് ॥ 15 ॥

ആശങ്കേ തം നിപതിതം ജനസ്ഥാനേ ജടായുഷമ് ।

അഹം തു പതിതോ വിന്ധ്യേ ദഗ്ധപക്ഷോ ജഡീകൃതഃ ॥ 16 ॥

രാജ്യേന ഹീനോ ഭ്രാത്രാ ച പക്ഷാഭ്യാം വിക്രമേണ ച ।

സര്വഥാ മര്തുമേവേച്ഛന്പതിഷ്യേ ശിഖരാദ്ഗീരേഃ ॥ 17 ॥

ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ കിഷ്കിന്ധാകാണ്ഡേ ഏകഷഷ്ടിതമസ്സര്ഗഃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe kiṣkindhākāṇḍam |

atha ekaṣaṣṭitamassargaḥ |

tatastaddāruṇaṃ karma duṣkaraṃ sahasātkṛtam |

ācacakṣe munessarvaṃ sūryānugamanaṃ tathā || 1 ||

bhagavanvraṇayuktatvāllajjayā vyākulendriyaḥ |

pariśrānto na śaknomi vacanaṃ paribhāṣitum || 2 ||

ahaṃ caiva jaṭāyuśca saṅgharṣāddharpamohitau |

ākāśaṃ patitau vīrau jijñāsantau parākramam || 3 ||

kailāsaśikhare baddhvā munīnāmagrataḥ paṇam |

ravissyādanuyātavyo yāvadastaṃ mahāgirim || 4 ||

athā'vāṃ yugapatprāptāvapaśyāva mahītale |

rathacakrapramāṇāni nagarāṇi pṛthakpṛthak || 5 ||

kvacidvāditraghoṣāṃśca brahmaghoṣāṃśca śuśruvaḥ |

gāyantīścāṅganā bahvīḥ paśyāvo raktavāsasaḥ || 6 ||

tūrṇamutpatya cākāśamādityapathamāśritau |

āvāmālokayāvastadvanaṃ śādvalasannibham || 7 ||

upalairiva sañchannā dṛśyate bhūśśiloccayaiḥ |

āpagābhiśca saṃvītā sūtrairiva vasundharā || 8 ||

himavāṃścaiva vindhyaśca meruśca sumahānnagaḥ |

bhūtale samprakāśante nāgā iva jalāśaye || 9 ||

tīvrassvedaśca khedaśca bhayaṃ cāsīttadā''vayoḥ |

samāviśati mohaśca tamo mūrchā ca dāruṇā || 10 ||

na digvijñāyate yāmyā nāgneyī na ca vāruṇī |

yugānte niyato loko hato dagdha ivāgninā || 11 ||

manaśca me hataṃ bhūyassannivartyatu saṃśrayam |

yatnena mahatā hyasminpunassandhāya cakṣuṣī || 12 ||

yatnena mahatā bhūyo bhāskaraḥ pratilokitaḥ |

tulyaḥ pṛthvīpramāṇena bhāskaraḥ pratibhāti nau || 13 ||

jaṭāyurmāmanāpṛcchya nipapāta mahīṃ tataḥ |

taṃ dṛṣṭvā tūrṇamākāśādātmānaṃ muktavānaham || 14 ||

pakṣābhyāṃ ca mayā gupto jaṭāyurna pradahyate |

pramādāttatra nirdagdhaḥ patanvāyupathādaham || 15 ||

āśaṅke taṃ nipatitaṃ janasthāne jaṭāyuṣam |

ahaṃ tu patito vindhye dagdhapakṣo jaḍīkṛtaḥ || 16 ||

rājyena hīno bhrātrā ca pakṣābhyāṃ vikrameṇa ca |

sarvathā martumevecchanpatiṣye śikharādgīreḥ || 17 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye kiṣkindhākāṇḍe ekaṣaṣṭitamassargaḥ ||