4.52 Kishkindhakanda - Dvipanchasha Sargah

ॐ

4.52 കിഷ്കിന്ധാകാണ്ഡ - ദ്വിപഞ്ചാശ സര്ഗഃ

Valmiki Malayalam

ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ കിഷ്കിന്ധാകാണ്ഡമ് ।

അഥ ദ്വിപഞ്ചാശസ്സര്ഗഃ ।

അഥ താനബ്രവീത്സര്വാന്വിശ്രാന്താന്ഹരിയൂഥപാന് ।

ഇദം വചനമേകാഗ്രാ താപസീ ധര്മചാരിണീ ॥ 1 ॥

വാനരാ യദി വഃ ഖേദഃ പ്രനഷ്ടഃ ഫലഭക്ഷണാത് ।

യദി ചൈതന്മയാ ശ്രാവ്യം ശ്രോതുമിച്ഛാമി കഥ്യതാമ് ॥ 2 ॥

തസ്യാസ്തദ്വചനം ശ്രുത്വാ ഹനൂമാന്മാരുതാത്മജഃ ।

ആര്ജവേന യഥാതത്ത്വമാഖ്യാതുമുപചക്രമേ ॥ 3 ॥

രാജാ സര്വസ്യ ലോകസ്യ മഹേന്ദ്രവരുണോപമഃ ।

രാമോ ദാശരഥിശ്ശീമാന്പ്രവിഷ്ടോ ദണ്ഡകാവനമ് ॥ 4 ॥

ലക്ഷ്മണേന സഹ ഭ്രാത്രാ വൈദേഹ്യാ ചാപി ഭാര്യയാ ।

തസ്യ ഭാര്യാ ജനസ്ഥാനാദ്രാവണേന ഹൃതാ ബലാത് ॥ 5 ॥

വീരസ്തസ്യ സഖാ രാജ്ഞസ്സുഗ്രീവോ നാമ വാനരഃ ।

രാജാ വാനരമുഖ്യാനാം യേന പ്രസ്ഥാപിതാ വയമ് ॥ 6 ॥

അഗസ്ത്യചരിതാമാശാം ദക്ഷിണാം യമരക്ഷിതാമ് ।

സഹൈഭിര്വാനരൈര്ഘോരൈരങ്ഗദപ്രമുഖൈര്വയമ് ॥ 7 ॥

രാവണം സഹിതാസ്സര്വേ രാക്ഷസം കാമരൂപിണമ് ।

സീതയാ സഹ വൈദേഹ്യാ മാര്ഗധ്വമിതി ചോദിതാഃ ॥ 8 ॥

വിചിത്യ തു വയം സര്വേ സമഗ്രാം ദക്ഷിണാം ദിശമ് ।

പരിത്രാന്താ ബുഭുക്ഷിതാ വൃക്ഷമൂലമുപാശ്രിതാഃ ॥ 9 ॥

വിവര്ണവദനാസ്സര്വേ സര്വേ ധ്യാനപരായണാഃ ।

നാധിഗച്ഛാമഹേ പാരം മഗ്നാശ്ചിന്താമഹാര്ണവേ ॥ 10 ॥

ചാരയന്തസ്തതശ്ചക്ഷുര്ദൃഷ്ടവന്തോ വയം ബിലമ് ।

ലതാപാദപസഞ്ച്ഛന്നം തിമിരേണ സമാവൃതമ് ॥ 11 ॥

അസ്മാദ്ധംസാ ജലക്ലിന്നാഃ പക്ഷൈസ്സലിലവിസ്രവൈഃ ।

കുരരാസ്സാരസാശ്ചൈവ നിഷ്പതന്തി പതത്രിണഃ ॥ 12 ॥

സാധ്വത്ര പ്രവിശാമേതി മയാ തൂക്താഃ പ്ലവങ്ഗമാഃ ।

തേഷാമപി ഹി സര്വേഷാമനുമാനമുപാഗതമ് ॥ 13 ॥

ഗച്ഛാമ പ്രവിശാമേതി ഭര്തൃകാര്യത്വരാന്വിതാഃ ।

തതോ ഗാഢം നിപതിതാ ഗൃഹ്യ ഹസ്തൌ പരസ്പരമ് ॥ 14 ॥

ഇദം പ്രവിഷ്ടാസ്സഹസാ ബിലം തിമിരസംവൃതമ് ।

ഏതന്നഃ കാര്യമേതേന കൃത്യേന വയമാഗതാഃ ॥ 15 ॥

ത്വാം ചൈവോപഗതാസ്സര്വേ പരിദ്യൂനാ ബുഭുക്ഷിതാഃ ।

ആതിഥ്യധര്മദത്താനി മൂലാനി ച ഫലാനി ച ॥ 16 ॥

അസ്മാഭിരുപഭുക്താനി ബുഭുക്ഷാപരിപീഡിതൈഃ ।

യത്ത്വയാ രക്ഷിതാസ്സര്വേ മ്രിയമാണാ ബുഭുക്ഷയാ ॥ 17 ॥

ബ്രൂഹി പ്രത്യുപകാരാര്ഥം കിം തേ കുര്വന്തു വാനരാഃ ।

ഏവമുക്താ തു ധര്മജ്ഞൈര്വാനരൈസ്തൈസ്സ്വയമ്പ്രഭാ ॥ 18 ॥

പ്രത്യുവാച തതസ്സര്വാനിദം വാനരപുങ്ഗവാന് ।

സര്വേഷാം പരിതുഷ്ടാഽസ്മി വാനരാണാം തരസ്വിനാമ് ॥ 19 ॥

ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ കിഷ്കിന്ധാകാണ്ഡേ ദ്വിപഞ്ചാശസ്സര്ഗഃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe kiṣkindhākāṇḍam |

atha dvipañcāśassargaḥ |

atha tānabravītsarvānviśrāntānhariyūthapān |

idaṃ vacanamekāgrā tāpasī dharmacāriṇī || 1 ||

vānarā yadi vaḥ khedaḥ pranaṣṭaḥ phalabhakṣaṇāt |

yadi caitanmayā śrāvyaṃ śrotumicchāmi kathyatām || 2 ||

tasyāstadvacanaṃ śrutvā hanūmānmārutātmajaḥ |

ārjavena yathātattvamākhyātumupacakrame || 3 ||

rājā sarvasya lokasya mahendravaruṇopamaḥ |

rāmo dāśarathiśśīmānpraviṣṭo daṇḍakāvanam || 4 ||

lakṣmaṇena saha bhrātrā vaidehyā cāpi bhāryayā |

tasya bhāryā janasthānādrāvaṇena hṛtā balāt || 5 ||

vīrastasya sakhā rājñassugrīvo nāma vānaraḥ |

rājā vānaramukhyānāṃ yena prasthāpitā vayam || 6 ||

agastyacaritāmāśāṃ dakṣiṇāṃ yamarakṣitām |

sahaibhirvānarairghorairaṅgadapramukhairvayam || 7 ||

rāvaṇaṃ sahitāssarve rākṣasaṃ kāmarūpiṇam |

sītayā saha vaidehyā mārgadhvamiti coditāḥ || 8 ||

vicitya tu vayaṃ sarve samagrāṃ dakṣiṇāṃ diśam |

paritrāntā bubhukṣitā vṛkṣamūlamupāśritāḥ || 9 ||

vivarṇavadanāssarve sarve dhyānaparāyaṇāḥ |

nādhigacchāmahe pāraṃ magnāścintāmahārṇave || 10 ||

cārayantastataścakṣurdṛṣṭavanto vayaṃ bilam |

latāpādapasañcchannaṃ timireṇa samāvṛtam || 11 ||

asmāddhaṃsā jalaklinnāḥ pakṣaissalilavisravaiḥ |

kurarāssārasāścaiva niṣpatanti patatriṇaḥ || 12 ||

sādhvatra praviśāmeti mayā tūktāḥ plavaṅgamāḥ |

teṣāmapi hi sarveṣāmanumānamupāgatam || 13 ||

gacchāma praviśāmeti bhartṛkāryatvarānvitāḥ |

tato gāḍhaṃ nipatitā gṛhya hastau parasparam || 14 ||

idaṃ praviṣṭāssahasā bilaṃ timirasaṃvṛtam |

etannaḥ kāryametena kṛtyena vayamāgatāḥ || 15 ||

tvāṃ caivopagatāssarve paridyūnā bubhukṣitāḥ |

ātithyadharmadattāni mūlāni ca phalāni ca || 16 ||

asmābhirupabhuktāni bubhukṣāparipīḍitaiḥ |

yattvayā rakṣitāssarve mriyamāṇā bubhukṣayā || 17 ||

brūhi pratyupakārārthaṃ kiṃ te kurvantu vānarāḥ |

evamuktā tu dharmajñairvānaraistaissvayamprabhā || 18 ||

pratyuvāca tatassarvānidaṃ vānarapuṅgavān |

sarveṣāṃ parituṣṭā'smi vānarāṇāṃ tarasvinām || 19 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye kiṣkindhākāṇḍe dvipañcāśassargaḥ ||