📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" → 2 A dialog opens → 3 Choose "Save as PDF" as printer → 4 Click Save
ॐ
4.4 കിഷ്കിന്ധാകാണ്ഡ - ചതുര്ഥ സര്ഗഃ
4.4 Kishkindhakanda - Chaturtha Sargah
Valmiki Malayalam
ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ കിഷ്കിന്ധാകാണ്ഡമ് ।
അഥ ചതുര്ഥസ്സര്ഗഃ ।
തതഃ പ്രഹൃഷ്ടൌ ഹനുമാന്കൃത്യവാനിതി തദ്വചഃ ।
ശ്രുത്വാ മധുരസമ്ഭാഷം സുഗ്രീവം മനസാ ഗതഃ ॥ 1 ॥
ഭവ്യോ രാജ്യാഗമസ്തസ്യ സുഗ്രീവസ്യ മഹാത്മനഃ ।
യദയം കൃത്യവാന്പ്രാപ്തഃ കൃത്യം ചൈതദുപാഗതമ് ॥ 2 ॥
തതഃ പരമസംഹൃഷ്ടോ ഹനുമാന് പ്ലവഗര്ഷഭഃ ।
പ്രത്യുവാച തതോ വാക്യം രാമം വാക്യവിശാരദഃ ॥ 3 ॥
കിം അര്ഥം ത്വം വനം ഘോരം പമ്പാ കാനന മണ്ഡിതമ് ।
ആഗതഃ സാനുജോ ദുര്ഗം നാനാ വ്യാല മൃഗ ആയുതമ് ॥ 4 ॥
തസ്യ തദ്വചനം ശ്രുത്വാ ലക്ഷ്മണോ രാമചോദിതഃ ।
ആചചക്ഷേ മഹാത്മാനം രാമം ദശരഥാത്മജമ് ॥ 5 ॥
രാജാ ദശരഥോ നാമ ദ്യുതിമാന്ധര്മവത്സലഃ ।
ചാതുര്വര്ണ്യം സ്വധര്മേണ നിത്യമേവാഭ്യപാലയത് ॥ 6 ॥
ന ദ്വേഷ്ടാ വിദ്യതേ തസ്യ ന ച സ ദ്വേഷ്ടി കഞ്ചന ।
സ ച സര്വേഷു ഭൂതേഷു പിതാമഹ ഇവാപരഃ ॥ 7 ॥
അഗ്നിഷ്ടോമാദിഭിര്യജ്ഞൈരിഷ്ടവാനാപ്തദക്ഷിണൈഃ ।
തസ്യായം പൂര്വജഃ പുത്രോ രാമോ നാമ ജനൈഃ ശ്രുതഃ ॥ 8 ॥
ശരണ്യസ്സര്വഭൂതാനാം പിതുര്നിര്ദേശപാരഗഃ ।
വീരോ ദശരഥസ്യായം പുത്രാണാം ഗുണവത്തമഃ ॥ 9 ॥
രാജലക്ഷണസമ്പന്നസ്സമ്യുക്തോ രാജസമ്പദാ ।
രാജ്യാദ്ഭ്രഷ്ടോ വനേ വസ്തും മയാ സാര്ധമിഹാഗതഃ ॥ 10 ॥
ഭാര്യയാ ച മഹാതേജാസ്സീതയാഽനുഗതോ വശീ ।
ദിനക്ഷയേ മഹാതേജാഃ പ്രഭയേവ ദിവാകരഃ ॥ 11 ॥
അഹമസ്യാവരോ ഭ്രാതാ ഗുണൈര്ദാസ്യമുപാഗതഃ ।
കൃതജ്ഞസ്യ ബഹുജ്ഞസ്യ ലക്ഷ്മണോ നാമ നാമതഃ ॥ 12 ॥
സുഖാര്ഹസ്യ മഹാര്ഹസ്യ സര്വഭൂതഹിതാത്മനഃ ।
ഐശ്വര്യേണ ച ഹീനസ്യ വനവാസാശ്രിതസ്യ ച ॥ 13 ॥
രക്ഷസാഽപഹൃതാ ഭാര്യാ രഹിതേ കാമരൂപിണാ ।
തച്ച ന ജ്ഞായതേ രക്ഷഃ പത്നീ യേനാസ്യ സാ ഹൃതാ ॥ 14 ॥
ദനുര്നാമ ദിതേഃ പുത്രശ്ശാപാദ്രാക്ഷസതാം ഗതഃ ।
ആഖ്യാതസ്തേന സുഗ്രീവസ്സമര്ഥോ വാനരര്ഷഭഃ ॥ 15 ॥
സ ജ്ഞാസ്യതി മഹാവീര്യസ്തവ ഭാര്യാപഹാരിണമ് ।
ഏവമുക്ത്വാ ദനുസ്സ്വര്ഗം ഭ്രാജമാനോ ഗതസ്സുഖമ് ॥ 16 ॥
ഏതത്തേ സര്വമാഖ്യാതം യഥാ തഥ്യേന പൃച്ഛതഃ ।
അഹം ചൈവ ഹി രാമശ്ച സുഗ്രീവം ശരണം ഗതൌ ॥ 17 ॥
ഏഷ ദത്ത്വാ ച വിത്താനി പ്രാപ്യ ചാനുത്തമം യശഃ ।
ലോകനാഥഃ പുരാ ഭൂത്വാ സുഗ്രീവം നാഥമിച്ഛതി ॥ 18 ॥
പിതാ യസ്യ പുരാ ഹ്യാസീച്ഛരണ്യോ ധര്മവത്സലഃ ।
തസ്യ പുത്രശ്ശരണ്യശ്ച സുഗ്രീവം ശരണം ഗതഃ ॥ 19 ॥
സര്വലോകസ്യ ധര്മാത്മാ ശരണ്യശ്ശരണം പുരാ ।
ഗുരുര്മേ രാഘവസ്സോഽയം സുഗ്രീവം ശരണം ഗതഃ ॥ 20 ॥
യസ്യ പ്രസാദേ സതതം പ്രസീദേയുരിമാഃ പ്രജാഃ ।
സ രാമോ വാനരേന്ദ്രസ്യ പ്രസാദമഭികാങ്ക്ഷതേ ॥ 21 ॥
യേന സര്വഗുണോപേതാഃ പൃഥിവ്യാം സര്വപാര്ഥിവാഃ ।
മാനിതാസ്സതതം രാജ്ഞാ സദാ ദശരഥേന വൈ ॥ 22 ॥
തസ്യായം പൂര്വജഃ പുത്രസ്ത്രിഷു ലോകേഷു വിശ്രുതഃ ।
സുഗ്രീവം വാനരേന്ദ്രം തു രാമശ്ശരണമാഗതഃ ॥ 23 ॥
ശോകാഭിഭൂതേ രാമേ തു ശോകാര്തേ ശരണം ഗതേ ।
കര്തുമര്ഹതി സുഗ്രീവഃ പ്രസാദം ഹരിയൂധപഃ ॥ 24 ॥
ഏവം ബ്രുവാണം സൌമിത്രിം കരുണം സാശ്രുലോചനമ് ।
ഹനുമാന്പ്രത്യുവാചേദം വാക്യം വാക്യവിശാരദഃ ॥ 25 ॥
ഈദൃശാ ബുദ്ധിസമ്പന്നാ ജിതക്രോധാ ജിതേന്ദ്രിയാഃ ।
ദ്രഷ്ടവ്യാ വാനരേന്ദ്രേണ ദിഷ്ട്യാ ദര്ശനമാഗതാഃ ॥ 26 ॥
സ ഹി രാജ്യാത്പരിഭ്രഷ്ടഃ കൃതവൈരശ്ച വാലിനാ ।
ഹൃതദാരോ വനേ ത്യക്തോ ഭ്രാത്രാ വിനികൃതോ ഭൃശമ് ॥ 27 ॥
കരിഷ്യതി സ സാഹായ്യം യുവയോര്ഭാസ്കരാത്മജഃ ।
സുഗ്രീവസ്സഹ ചാസ്മാഭി സ്സീതായാഃ പരിമാര്ഗണേ ॥ 28 ॥
ഇത്യേവമുക്ത്വാ ഹനുമാന് ശ്ലക്ഷ്ണം മധുരയാ ഗിരാ ।
ബഭാഷേ സോഽഭിഗച്ഛേമ സുഗ്രീവമിതി രാഘവമ് ॥ 29 ॥
ഏവം ബ്രുവാണം ധര്മാത്മാ ഹനുമന്തം സ ലക്ഷ്മണഃ ।
പ്രതിപൂജ്യ യഥാന്യായമിദം പ്രോവാച രാഘവമ് ॥ 30 ॥
കപിഃ കഥയതേ ഹൃഷ്ടോ യഥാഽയം മാരുതാത്മജഃ ।
കൃത്യവാന്ത്സോഽപി സമ്പ്രാപ്തഃ കൃതകൃത്യോഽസി രാഘവ ॥ 31 ॥
പ്രസന്നമുഖവര്ണശ്ച വ്യക്തം ഹൃഷ്ടശ്ച ഭാഷതേ ।
നാനൃതം വക്ഷ്യതേ വീരോ ഹനുമാന്മാരുതാത്മജഃ ॥ 32 ॥
തതസ്സ തു മഹാപ്രാജ്ഞോ ഹനുമാന്മാരുതാത്മജഃ ।
ജഗാമാദായ തൌ വീരൌ ഹരിരാജായ രാഘവൌ ॥ 33 ॥
ഭിക്ഷുരൂപം പരിത്യജ്യ വാനരം രൂപമാസ്ഥിതഃ ।
പൃഷ്ഠമാരോപ്യ തൌ വീരൌ ജഗാമ കപികുഞ്ജരഃ ॥ 34 ॥
സ തു വിപുലയശാഃ കപിപ്രവീരഃ പവനസുതഃ കൃതകൃത്യവത്പ്രഹൃഷ്ടഃ ।
ഗിരിവരമുരുവിക്രമഃ പ്രയാത സ്സ ശുഭമതിസ്സഹ രാമലക്ഷ്മണാഭ്യാമ് ॥ 35 ॥
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ കിഷ്കിന്ധാകാണ്ഡേ ചതുര്ഥസ്സര്ഗഃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe kiṣkindhākāṇḍam |
atha caturthassargaḥ |
tataḥ prahṛṣṭau hanumānkṛtyavāniti tadvacaḥ |
śrutvā madhurasambhāṣaṃ sugrīvaṃ manasā gataḥ || 1 ||
bhavyo rājyāgamastasya sugrīvasya mahātmanaḥ |
yadayaṃ kṛtyavānprāptaḥ kṛtyaṃ caitadupāgatam || 2 ||
tataḥ paramasaṃhṛṣṭo hanumān plavagarṣabhaḥ |
pratyuvāca tato vākyaṃ rāmaṃ vākyaviśāradaḥ || 3 ||
kiṃ arthaṃ tvaṃ vanaṃ ghoraṃ pampā kānana maṇḍitam |
āgataḥ sānujo durgaṃ nānā vyāla mṛga āyutam || 4 ||
tasya tadvacanaṃ śrutvā lakṣmaṇo rāmacoditaḥ |
ācacakṣe mahātmānaṃ rāmaṃ daśarathātmajam || 5 ||
rājā daśaratho nāma dyutimāndharmavatsalaḥ |
cāturvarṇyaṃ svadharmeṇa nityamevābhyapālayat || 6 ||
na dveṣṭā vidyate tasya na ca sa dveṣṭi kañcana |
sa ca sarveṣu bhūteṣu pitāmaha ivāparaḥ || 7 ||
agniṣṭomādibhiryajñairiṣṭavānāptadakṣiṇaiḥ |
tasyāyaṃ pūrvajaḥ putro rāmo nāma janaiḥ śrutaḥ || 8 ||
śaraṇyassarvabhūtānāṃ piturnirdeśapāragaḥ |
vīro daśarathasyāyaṃ putrāṇāṃ guṇavattamaḥ || 9 ||
rājalakṣaṇasampannassamyukto rājasampadā |
rājyādbhraṣṭo vane vastuṃ mayā sārdhamihāgataḥ || 10 ||
bhāryayā ca mahātejāssītayā'nugato vaśī |
dinakṣaye mahātejāḥ prabhayeva divākaraḥ || 11 ||
ahamasyāvaro bhrātā guṇairdāsyamupāgataḥ |
kṛtajñasya bahujñasya lakṣmaṇo nāma nāmataḥ || 12 ||
sukhārhasya mahārhasya sarvabhūtahitātmanaḥ |
aiśvaryeṇa ca hīnasya vanavāsāśritasya ca || 13 ||
rakṣasā'pahṛtā bhāryā rahite kāmarūpiṇā |
tacca na jñāyate rakṣaḥ patnī yenāsya sā hṛtā || 14 ||
danurnāma diteḥ putraśśāpādrākṣasatāṃ gataḥ |
ākhyātastena sugrīvassamartho vānararṣabhaḥ || 15 ||
sa jñāsyati mahāvīryastava bhāryāpahāriṇam |
evamuktvā danussvargaṃ bhrājamāno gatassukham || 16 ||
etatte sarvamākhyātaṃ yathā tathyena pṛcchataḥ |
ahaṃ caiva hi rāmaśca sugrīvaṃ śaraṇaṃ gatau || 17 ||
eṣa dattvā ca vittāni prāpya cānuttamaṃ yaśaḥ |
lokanāthaḥ purā bhūtvā sugrīvaṃ nāthamicchati || 18 ||
pitā yasya purā hyāsīccharaṇyo dharmavatsalaḥ |
tasya putraśśaraṇyaśca sugrīvaṃ śaraṇaṃ gataḥ || 19 ||
sarvalokasya dharmātmā śaraṇyaśśaraṇaṃ purā |
gururme rāghavasso'yaṃ sugrīvaṃ śaraṇaṃ gataḥ || 20 ||
yasya prasāde satataṃ prasīdeyurimāḥ prajāḥ |
sa rāmo vānarendrasya prasādamabhikāṅkṣate || 21 ||
yena sarvaguṇopetāḥ pṛthivyāṃ sarvapārthivāḥ |
mānitāssatataṃ rājñā sadā daśarathena vai || 22 ||
tasyāyaṃ pūrvajaḥ putrastriṣu lokeṣu viśrutaḥ |
sugrīvaṃ vānarendraṃ tu rāmaśśaraṇamāgataḥ || 23 ||
śokābhibhūte rāme tu śokārte śaraṇaṃ gate |
kartumarhati sugrīvaḥ prasādaṃ hariyūdhapaḥ || 24 ||
evaṃ bruvāṇaṃ saumitriṃ karuṇaṃ sāśrulocanam |
hanumānpratyuvācedaṃ vākyaṃ vākyaviśāradaḥ || 25 ||
īdṛśā buddhisampannā jitakrodhā jitendriyāḥ |
draṣṭavyā vānarendreṇa diṣṭyā darśanamāgatāḥ || 26 ||
sa hi rājyātparibhraṣṭaḥ kṛtavairaśca vālinā |
hṛtadāro vane tyakto bhrātrā vinikṛto bhṛśam || 27 ||
kariṣyati sa sāhāyyaṃ yuvayorbhāskarātmajaḥ |
sugrīvassaha cāsmābhi ssītāyāḥ parimārgaṇe || 28 ||
ityevamuktvā hanumān ślakṣṇaṃ madhurayā girā |
babhāṣe so'bhigacchema sugrīvamiti rāghavam || 29 ||
evaṃ bruvāṇaṃ dharmātmā hanumantaṃ sa lakṣmaṇaḥ |
pratipūjya yathānyāyamidaṃ provāca rāghavam || 30 ||
kapiḥ kathayate hṛṣṭo yathā'yaṃ mārutātmajaḥ |
kṛtyavāntso'pi samprāptaḥ kṛtakṛtyo'si rāghava || 31 ||
prasannamukhavarṇaśca vyaktaṃ hṛṣṭaśca bhāṣate |
nānṛtaṃ vakṣyate vīro hanumānmārutātmajaḥ || 32 ||
tatassa tu mahāprājño hanumānmārutātmajaḥ |
jagāmādāya tau vīrau harirājāya rāghavau || 33 ||
bhikṣurūpaṃ parityajya vānaraṃ rūpamāsthitaḥ |
pṛṣṭhamāropya tau vīrau jagāma kapikuñjaraḥ || 34 ||
sa tu vipulayaśāḥ kapipravīraḥ pavanasutaḥ kṛtakṛtyavatprahṛṣṭaḥ |
girivaramuruvikramaḥ prayāta ssa śubhamatissaha rāmalakṣmaṇābhyām || 35 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye kiṣkindhākāṇḍe caturthassargaḥ ||
InfoLyter.in — Sacred Vedic Knowledge Portal · Free forever