📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" → 2 A dialog opens → 3 Choose "Save as PDF" as printer → 4 Click Save
ॐ
4.38 കിഷ്കിന്ധാകാണ്ഡ - അഷ്ടത്രിംശ സര്ഗഃ
4.38 Kishkindhakanda - Ashtatrimsha Sargah
Valmiki Malayalam
ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ കിഷ്കിന്ധാകാണ്ഡമ് ।
അഥ അഷ്ടത്രിംശസ്സര്ഗഃ ।
പ്രതിഗൃഹ്യ ച തത്സര്വമുപായനമുപാഹൃതമ് ।
വാനരാന്സാന്ത്വയിത്വാ ച സര്വാനേവ വ്യസര്ജയത് ॥ 1 ॥
വിസര്ജയിത്വാ സ ഹരീന് ശൂരാംസ്താന്കൃതകര്മണഃ ।
മേനേ കൃതാര്ഥമാത്മാനം രാഘവം ച മഹാബലമ് ॥ 2 ॥
സ ലക്ഷ്മണോ ഭീമബലം സര്വവാനരസത്തമമ് ।
അബ്രവീത്പ്രശ്രിതം വാക്യം സുഗ്രീവം സമ്പ്രഹര്ഷയന് ॥ 3 ॥
കിഷ്കിന്ധായാ വിനിഷ്ക്രാമ യദി തേ സൌമ്യ രോചതേ ।
തസ്യ തദ്വചനം ശ്രുത്വാ ലക്ഷ്മണസ്യ സുഭാഷിതമ് ॥ 4 ॥
സുഗ്രീവഃ പരമപ്രീതോ വാക്യമേതദുവാച ഹ ।
ഏവം ഭവതു ഗച്ഛാവഃ സ്ഥേയം ത്വച്ഛാസനേ മയാ ॥ 5 ॥
തമേവമുക്ത്വാ സുഗ്രീവോ ലക്ഷ്മണം ശുഭലക്ഷണമ് ।
വിസര്ജയാമാസ തദാ താരാമന്യാശ്ച യോഷിതഃ ॥ 6 ॥
ഏതേത്യുച്ചൈര്ഹരിവരാന്സുഗ്രീവസ്സമുദാഹരത് ।
തസ്യ തദ്വചനം ശ്രുത്വാ ഹരയശ്ശീഘ്രമായയുഃ ॥ 7 ॥
ബദ്ധാഞ്ജലിപുടാസ്സര്വേ യേ സ്യുഃ സ്ത്രീദര്ശനക്ഷമാഃ ।
താനുവാച തതഃ പ്രാപ്താന്രാജാഽര്കസദൃശപ്രഭഃ ॥ 8 ॥
ഉപസ്ഥാപയത ക്ഷിപ്രം ശിബികാം മമ വാനരാഃ ।
ശ്രുത്വാ തു വചനം തസ്യ ഹരയശ്ശീഘ്രവിക്രമാഃ ॥ 9 ॥
സമുപസ്ഥാപയാമാസുശ്ശിബികാം പ്രിയദര്ശനാമ് ।
താമുപസ്ഥാപിതാം ദൃഷ്ട്വാ ശിബികാം വാനരാധിപഃ ॥ 10 ॥
ലക്ഷ്മണാഽരുഹ്യതാം ശീഘ്രമിതി സൌമിത്രിമബ്രവീത് ।
ഇത്യുക്ത്വാ കാഞ്ചനം യാനം സുഗ്രീവസ്സൂര്യസന്നിഭമ് ॥ 11 ॥
ബൃഹദ്ഭിര്ഹരിഭിര്യുക്തമാരുരോഹ സലക്ഷ്മണഃ ।
പാണ്ഡുരേണാതപത്രേണ മ്രിയമാണേന മൂര്ധനി ॥ 12 ॥
ശുക്ലൈശ്ച വാലവ്യജനൈര്ധൂയമാനൈസ്സമന്തതഃ ।
ശങ്ഖഭേരീനിനാദൈശ്ച ഹരിഭിശ്ചാഭിവന്ദിതഃ ॥ 13 ॥
നിര്യയൌ പ്രാപ്യ സുഗ്രീവോ രാജ്യശ്രിയമനുത്തമാമ് ।
സ വാനരശതൈസ്തീക്ഷ്ണൈര്ബഹുഭി ശ്ശസ്ത്രപാണിഭിഃ ॥ 14 ॥
പരികീര്ണോ യയൌ തത്ര യത്ര രാമോ വ്യവസ്ഥിതഃ ।
സ തം ദേശമനുപ്രാപ്യ ശ്രേഷ്ഠം രാമനിഷേവിതമ് ॥ 15 ॥
അവാതരന്മഹാതേജാ ശ്ശിബികായാസ്സലക്ഷ്മണഃ ।
ആസാദ്യ ച തതോ രാമം കൃതാഞ്ജലിപുടോഽഭവത് ॥ 16 ॥
കൃതാഞ്ജലൌ സ്ഥിതേ തസ്മിന്വാനരാശ്ചാഭവംസ്തഥാ ।
തടാകമിവ തം ദൃഷ്ട്വാ രാമഃ കുഡ്മലപങ്കജമ് ॥ 17 ॥
വാനരാണാം മഹത്സൈന്യം സുഗ്രീവേ പ്രീതിമാനഭൂത് ।
പാദയോഃ പതിതം മൂര്ധ്നാ തമുത്ഥാപ്യ ഹരീശ്വരമ് ॥ 18 ॥
പ്രേമ്ണാ ച ബഹുമാനാച്ച രാഘവഃ പരിഷസ്വജേ ।
പരിഷ്വജ്യ ച ധര്മാത്മാ നിഷീദേതി തതോഽബ്രവീത് ॥ 19 ॥
നിഷണ്ണം തം തതോ ദൃഷ്ട്വാ ക്ഷിതൌ രാമോഽബ്രവീദ്വചഃ ।
ധര്മമര്ഥം ച കാമം ച യസ്തു കാലേ നിഷേവതേ ॥ 20 ॥
വിഭജ്യ സതതം വീര സ്സ രാജാ ഹരിസത്തമ ।
ഹിത്വാ ധര്മം തഥാഽര്ഥം ച കാമം യസ്തു നിഷേവതേ ॥ 21 ॥
സ വൃക്ഷാഗ്രേ യഥാ സുപ്തഃ പതിതഃ പ്രതിബുധ്യതേ ।
അമിത്രാണാം വധേ യുക്തോ മിത്രാണാം സങ്ഗ്രഹേ രതഃ ॥ 22 ॥
ത്രിവര്ഗഫലഭോക്താ തു രാജാ ധര്മേണ യുജ്യതേ ।
ഉദ്യോഗസമയസ്ത്വേഷപ്രാപ്തശ്ശത്രുവിനാശന ॥ 23 ॥
സഞ്ചിന്ത്യതാം ഹി പിങ്ഗേശ ഹരിഭിസ്സഹ മന്ത്രിഭിഃ ।
ഏവമുക്തസ്തു സുഗ്രീവോ രാമം വചനമബ്രവീത് ॥ 24 ॥
പ്രണഷ്ടാ ശ്രീശ്ച കീര്തിശ്ച കപിരാജ്യം ച ശാശ്വതമ് ।
ത്വത്പ്രസാദാന്മഹാബാഹോ പുനഃപ്രാപ്തമിദം മയാ ॥ 25 ॥
തവ ദേവ പ്രസാദാച്ച ഭ്രാതുശ്ച ജയതാം വര ।
കൃതം ന പ്രതികുര്യാദ്യഃ പുരുഷാണാം സ ദൂഷകഃ ॥ 26 ॥
ഏതേ വാനരമൂഖ്യാശ്ച ശതശശ്ശത്രുസൂദന ।
പ്രാപ്താശ്ചാദായ ബലിനഃ പൃഥിവ്യാം സര്വവാനരാന് ॥ 27 ॥
ഋക്ഷാശ്ചാവഹിതാശ്ശൂരാ ഗോലാങ്ഗൂലാശ്ച രാഘവ ।
കാന്താരവനദുര്ഗാണാമഭിജ്ഞാ ഘോരദര്ശനാഃ ॥ 28 ॥
ദേവഗന്ധര്വപുത്രാശ്ച വാനരാഃ കാമരൂപിണഃ ।
സ്വൈസ്സ്വൈഃ പരിവൃതാസ്സൈന്യൈര്വര്തന്തേ പഥി രാഘവ ॥ 29 ॥
ശതൈശ്ശതസഹസ്രൈശ്ച വര്തന്തേ കോടിഭിശ്ച പ്ലവങ്ഗമാഃ ।
അയുതൈശ്ചാവൃതാ വീരാശ്ശങ്കുഭിശ്ച പരന്തപ ॥ 30 ॥
അര്ബുദൈരര്ബുദശതൈര്മധ്യൈശ്ചാന്ത്യൈശ്ച വാനരാഃ ।
സമുദ്രൈശ്ച പരാര്ധൈശ്ച ഹരയോ ഹരിയൂഥപാഃ ॥ 31 ॥
ആഗമിഷ്യന്തി തേ രാജന്മഹേന്ദ്രസമവിക്രമാഃ ।
മേരുമന്ദരസങ്കാശാ വിന്ധ്യ മേരുകൃതാലയാഃ ॥ 32 ॥
തേ ത്വാമഭിഗമിഷ്യന്തി രാക്ഷസം യേ സബാന്ധവമ് ।
നിഹത്യ രാവണം സഖ്യേ ഹ്യാനയിഷ്യന്തി മൈഥിലീമ് ॥ 33 ॥
തതസ്തമുദ്യോഗമവേക്ഷ്യ ബുദ്ധിമാ ന്ഹരിപ്രവീരസ്യ നിദേശവര്തിനഃ ।
ബഭൂവ ഹര്ഷാദ്വസുധാധിപാത്മജഃ പ്രബുദ്ധനീലോത്പലതുല്യദര്ശനഃ ॥ 34 ॥
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ കിഷ്കിന്ധാകാണ്ഡേ അഷ്ടത്രിംശസ്സര്ഗഃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe kiṣkindhākāṇḍam |
atha aṣṭatriṃśassargaḥ |
pratigṛhya ca tatsarvamupāyanamupāhṛtam |
vānarānsāntvayitvā ca sarvāneva vyasarjayat || 1 ||
visarjayitvā sa harīn śūrāṃstānkṛtakarmaṇaḥ |
mene kṛtārthamātmānaṃ rāghavaṃ ca mahābalam || 2 ||
sa lakṣmaṇo bhīmabalaṃ sarvavānarasattamam |
abravītpraśritaṃ vākyaṃ sugrīvaṃ sampraharṣayan || 3 ||
kiṣkindhāyā viniṣkrāma yadi te saumya rocate |
tasya tadvacanaṃ śrutvā lakṣmaṇasya subhāṣitam || 4 ||
sugrīvaḥ paramaprīto vākyametaduvāca ha |
evaṃ bhavatu gacchāvaḥ stheyaṃ tvacchāsane mayā || 5 ||
tamevamuktvā sugrīvo lakṣmaṇaṃ śubhalakṣaṇam |
visarjayāmāsa tadā tārāmanyāśca yoṣitaḥ || 6 ||
etetyuccairharivarānsugrīvassamudāharat |
tasya tadvacanaṃ śrutvā harayaśśīghramāyayuḥ || 7 ||
baddhāñjalipuṭāssarve ye syuḥ strīdarśanakṣamāḥ |
tānuvāca tataḥ prāptānrājā'rkasadṛśaprabhaḥ || 8 ||
upasthāpayata kṣipraṃ śibikāṃ mama vānarāḥ |
śrutvā tu vacanaṃ tasya harayaśśīghravikramāḥ || 9 ||
samupasthāpayāmāsuśśibikāṃ priyadarśanām |
tāmupasthāpitāṃ dṛṣṭvā śibikāṃ vānarādhipaḥ || 10 ||
lakṣmaṇā'ruhyatāṃ śīghramiti saumitrimabravīt |
ityuktvā kāñcanaṃ yānaṃ sugrīvassūryasannibham || 11 ||
bṛhadbhirharibhiryuktamāruroha salakṣmaṇaḥ |
pāṇḍureṇātapatreṇa mriyamāṇena mūrdhani || 12 ||
śuklaiśca vālavyajanairdhūyamānaissamantataḥ |
śaṅkhabherīninādaiśca haribhiścābhivanditaḥ || 13 ||
niryayau prāpya sugrīvo rājyaśriyamanuttamām |
sa vānaraśataistīkṣṇairbahubhi śśastrapāṇibhiḥ || 14 ||
parikīrṇo yayau tatra yatra rāmo vyavasthitaḥ |
sa taṃ deśamanuprāpya śreṣṭhaṃ rāmaniṣevitam || 15 ||
avātaranmahātejā śśibikāyāssalakṣmaṇaḥ |
āsādya ca tato rāmaṃ kṛtāñjalipuṭo'bhavat || 16 ||
kṛtāñjalau sthite tasminvānarāścābhavaṃstathā |
taṭākamiva taṃ dṛṣṭvā rāmaḥ kuḍmalapaṅkajam || 17 ||
vānarāṇāṃ mahatsainyaṃ sugrīve prītimānabhūt |
pādayoḥ patitaṃ mūrdhnā tamutthāpya harīśvaram || 18 ||
premṇā ca bahumānācca rāghavaḥ pariṣasvaje |
pariṣvajya ca dharmātmā niṣīdeti tato'bravīt || 19 ||
niṣaṇṇaṃ taṃ tato dṛṣṭvā kṣitau rāmo'bravīdvacaḥ |
dharmamarthaṃ ca kāmaṃ ca yastu kāle niṣevate || 20 ||
vibhajya satataṃ vīra ssa rājā harisattama |
hitvā dharmaṃ tathā'rthaṃ ca kāmaṃ yastu niṣevate || 21 ||
sa vṛkṣāgre yathā suptaḥ patitaḥ pratibudhyate |
amitrāṇāṃ vadhe yukto mitrāṇāṃ saṅgrahe rataḥ || 22 ||
trivargaphalabhoktā tu rājā dharmeṇa yujyate |
udyogasamayastveṣaprāptaśśatruvināśana || 23 ||
sañcintyatāṃ hi piṅgeśa haribhissaha mantribhiḥ |
evamuktastu sugrīvo rāmaṃ vacanamabravīt || 24 ||
praṇaṣṭā śrīśca kīrtiśca kapirājyaṃ ca śāśvatam |
tvatprasādānmahābāho punaḥprāptamidaṃ mayā || 25 ||
tava deva prasādācca bhrātuśca jayatāṃ vara |
kṛtaṃ na pratikuryādyaḥ puruṣāṇāṃ sa dūṣakaḥ || 26 ||
ete vānaramūkhyāśca śataśaśśatrusūdana |
prāptāścādāya balinaḥ pṛthivyāṃ sarvavānarān || 27 ||
ṛkṣāścāvahitāśśūrā golāṅgūlāśca rāghava |
kāntāravanadurgāṇāmabhijñā ghoradarśanāḥ || 28 ||
devagandharvaputrāśca vānarāḥ kāmarūpiṇaḥ |
svaissvaiḥ parivṛtāssainyairvartante pathi rāghava || 29 ||
śataiśśatasahasraiśca vartante koṭibhiśca plavaṅgamāḥ |
ayutaiścāvṛtā vīrāśśaṅkubhiśca parantapa || 30 ||
arbudairarbudaśatairmadhyaiścāntyaiśca vānarāḥ |
samudraiśca parārdhaiśca harayo hariyūthapāḥ || 31 ||
āgamiṣyanti te rājanmahendrasamavikramāḥ |
merumandarasaṅkāśā vindhya merukṛtālayāḥ || 32 ||
te tvāmabhigamiṣyanti rākṣasaṃ ye sabāndhavam |
nihatya rāvaṇaṃ sakhye hyānayiṣyanti maithilīm || 33 ||
tatastamudyogamavekṣya buddhimā nharipravīrasya nideśavartinaḥ |
babhūva harṣādvasudhādhipātmajaḥ prabuddhanīlotpalatulyadarśanaḥ || 34 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye kiṣkindhākāṇḍe aṣṭatriṃśassargaḥ ||
InfoLyter.in — Sacred Vedic Knowledge Portal · Free forever