📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
4.35 കിഷ്കിന്ധാകാണ്ഡ - പഞ്ചത്രിംശ സര്ഗഃ
4.35 Kishkindhakanda - Panchatrimsha Sargah
Valmiki Malayalam
ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ കിഷ്കിന്ധാകാണ്ഡമ് ।
അഥ പഞ്ചത്രിംശസ്സര്ഗഃ ।
തഥാ ബ്രുവാണം സൌമിത്രിം പ്രദീപ്തമിവ തേജസാ ।
അബ്രവീല്ലക്ഷ്മണം താരാ താരാധിപനിഭാനനാ ॥ 1 ॥
നൈവം ലക്ഷ്മണ വക്തവ്യോ നായം പരുഷമര്ഹതി ।
ഹരീണാമീശ്വരശ്ശ്രോതും തവ വക്ത്രാദ്വിശേഷതഃ ॥ 2 ॥
നൈവാകൃതജ്ഞസ്സുഗ്രീവോ ന ശഠോ നാപി ദാരുണഃ ।
നൈവാനൃതകഥോ വീര ന ജിഹ്മശ്ച കപീശ്വരഃ ॥ 3 ॥
ഉപകാരം കൃതം വീരോ നാപ്യയം വിസ്മൃതഃ കപിഃ ।
രാമേണ വീര സുഗ്രീവോ യദന്യൈര്ദുഷ്കരം രണേ ॥ 4 ॥
രാമപ്രസാദാത്കീര്തിഞ്ച കപിരാജ്യം ച ശാശ്വതമ് ।
പ്രാപ്തവാനിഹ സുഗ്രീവോ രുമാം മാം ച പരന്തപ ॥ 5 ॥
സുദുഃഖം ശയിതഃ പൂര്വം പ്രാപ്യേദം സുഖമുത്തമമ് ।
പ്രാപ്തകാലം ന ജാനീതേ വിശ്വാമിത്രോ യഥാ മുനിഃ ॥ 6 ॥
ഘൃതാച്യാം കില സംസക്തോ ദശവര്ഷാണി ലക്ഷ്മണ ।
അഹോഽമന്യത ധര്മാത്മാ വിശ്വാമിത്രോ മഹാമുനിഃ ॥ 7 ॥
സ ഹി പ്രാപ്തം ന ജാനീതേ കാലം കാലവിദാം വരഃ ।
വിശ്വാമിത്രോ മഹാതേജാഃ കിം പുനര്യഃ പൃഥഗ്ജനഃ ॥ 8 ॥
ദേഹധര്മം ഗതസ്യാസ്യ പരിശ്രാന്തസ്യ ലക്ഷ്മണ ।
അവിതൃപ്തസ്യ കാമേഷു കാമം ക്ഷന്തുമിഹാര്ഹസി ॥ 9 ॥
ന ച രോഷവശം താത ഗന്തുമര്ഹസി ലക്ഷ്മണ ।
നിശ്ചയാര്ഥമവിജ്ഞായ സഹസാ പ്രാകൃതോ യഥാ ॥ 10 ॥
സത്ത്വയുക്താ ഹി പുരുഷാസ്ത്വദ്വിധാഃ പുരുഷര്ഷഭ ।
അവിമൃശ്യ ന രോഷസ്യ സഹസാ യാന്തി വശ്യതാമ് ॥ 11 ॥
പ്രസാദയേ ത്വാം ധര്മജ്ഞ സുഗ്രീവാര്ഥേ സമാഹിതാ ।
മഹാന്രോഷസമുത്പന്ന സ്സംരമ്ഭസ്ത്യജ്യതാമയമ് ॥ 12 ॥
രുമാം മാം കപി രാജ്യം ച ധനധാന്യവസൂനി ച ।
രാമപ്രിയാര്ഥം സുഗ്രീവസ്ത്യജേദിതി മതിര്മമ ॥ 13 ॥
സമാനേഷ്യതി സുഗ്രീവ സ്സീതയാ സഹ രാഘവമ് ।
ശശാങ്കമിവ രോഹിണ്യാ നിഹത്വാ രാവണം രണേ ॥ 14 ॥
ശതകോടിസഹസ്രാണി ലങ്കായാം കില രാക്ഷസാഃ ।
ആയുതാനി ച ഷട്ത്രിംശത്സഹസ്രാണി ശതാനി ച ॥ 15 ॥
അഹത്വാ താംശ്ച ദുര്ധര്ഷാന്രാക്ഷസാന്കാമരൂപിണഃ ।
ന ശക്യോ രാവണോ ഹന്തും യേന സാ മൈഥിലീ ഹൃതാ ॥ 16 ॥
തേ ന ശക്യാ രണേ ഹന്തുമസഹായേന ലക്ഷ്മണ ।
രാവണഃ ക്രൂരകര്മാ ച സുഗ്രീവേണ വിശേഷതഃ ॥ 17 ॥
ഏവമാഖ്യാതവാന്വാലീ സ ഹ്യഭിജ്ഞോ ഹരീശ്വരഃ ।
ആഗമസ്തു ന മേ വ്യക്തശ്ശ്രവാത്തസ്മാദ്ബ്രവീമ്യഹമ് ॥ 18 ॥
ത്വത്സഹായനിമിത്തം വൈ പ്രേഷിതാ ഹരിപുങ്ഗവാഃ ।
ആനേതും വാനരാന്യുദ്ധേ സുബഹൂന്ഹരിയൂധപാന് ॥ 19 ॥
താംശ്ച പ്രതീക്ഷമാണോഽയം വിക്രാന്താത്സുമഹാബലാന് ।
രാഘവസ്യാര്ഥസിധ്യര്ഥം ന നിര്യാതി ഹരീശ്വരഃ ॥ 20 ॥
കൃതാ തു സംസ്ഥാ സൌമിത്രേ സുഗ്രീവേണ പുരാ യഥാ ।
അദ്യ തൈര്വാനരൈസ്സര്വൈരാഗന്തവ്യം മഹാബലൈഃ ॥ 21 ॥
ഋക്ഷകോടിസഹസ്രാണി ഗോലാങ്ഗൂലശതാനി ച ।
അദ്യ ത്വാമുപയാസ്യന്തി ജഹി കോപമരിന്ദമ ।
കോട്യോഽനേകാസ്തു കാകുത്സ്ഥ കപീനാം ദീപ്തതേജസാമ് ॥ 22 ॥
തവ ഹി മുഖമിദം നിരീക്ഷ്യ കോപാത് ക്ഷതജനിഭേ നയനേ നിരീക്ഷമാണാഃ ।
ഹരിവരവനിതാ ന യാന്തി ശാന്തിം പ്രഥമഭയസ്യ ഹി ശങ്കിതാസ്തു സര്വാഃ ॥ 23 ॥
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ കിഷ്കിന്ധാകാണ്ഡേ പഞ്ചത്രിംശസ്സര്ഗഃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe kiṣkindhākāṇḍam |
atha pañcatriṃśassargaḥ |
tathā bruvāṇaṃ saumitriṃ pradīptamiva tejasā |
abravīllakṣmaṇaṃ tārā tārādhipanibhānanā || 1 ||
naivaṃ lakṣmaṇa vaktavyo nāyaṃ paruṣamarhati |
harīṇāmīśvaraśśrotuṃ tava vaktrādviśeṣataḥ || 2 ||
naivākṛtajñassugrīvo na śaṭho nāpi dāruṇaḥ |
naivānṛtakatho vīra na jihmaśca kapīśvaraḥ || 3 ||
upakāraṃ kṛtaṃ vīro nāpyayaṃ vismṛtaḥ kapiḥ |
rāmeṇa vīra sugrīvo yadanyairduṣkaraṃ raṇe || 4 ||
rāmaprasādātkīrtiñca kapirājyaṃ ca śāśvatam |
prāptavāniha sugrīvo rumāṃ māṃ ca parantapa || 5 ||
suduḥkhaṃ śayitaḥ pūrvaṃ prāpyedaṃ sukhamuttamam |
prāptakālaṃ na jānīte viśvāmitro yathā muniḥ || 6 ||
ghṛtācyāṃ kila saṃsakto daśavarṣāṇi lakṣmaṇa |
aho'manyata dharmātmā viśvāmitro mahāmuniḥ || 7 ||
sa hi prāptaṃ na jānīte kālaṃ kālavidāṃ varaḥ |
viśvāmitro mahātejāḥ kiṃ punaryaḥ pṛthagjanaḥ || 8 ||
dehadharmaṃ gatasyāsya pariśrāntasya lakṣmaṇa |
avitṛptasya kāmeṣu kāmaṃ kṣantumihārhasi || 9 ||
na ca roṣavaśaṃ tāta gantumarhasi lakṣmaṇa |
niścayārthamavijñāya sahasā prākṛto yathā || 10 ||
sattvayuktā hi puruṣāstvadvidhāḥ puruṣarṣabha |
avimṛśya na roṣasya sahasā yānti vaśyatām || 11 ||
prasādaye tvāṃ dharmajña sugrīvārthe samāhitā |
mahānroṣasamutpanna ssaṃrambhastyajyatāmayam || 12 ||
rumāṃ māṃ kapi rājyaṃ ca dhanadhānyavasūni ca |
rāmapriyārthaṃ sugrīvastyajediti matirmama || 13 ||
samāneṣyati sugrīva ssītayā saha rāghavam |
śaśāṅkamiva rohiṇyā nihatvā rāvaṇaṃ raṇe || 14 ||
śatakoṭisahasrāṇi laṅkāyāṃ kila rākṣasāḥ |
āyutāni ca ṣaṭtriṃśatsahasrāṇi śatāni ca || 15 ||
ahatvā tāṃśca durdharṣānrākṣasānkāmarūpiṇaḥ |
na śakyo rāvaṇo hantuṃ yena sā maithilī hṛtā || 16 ||
te na śakyā raṇe hantumasahāyena lakṣmaṇa |
rāvaṇaḥ krūrakarmā ca sugrīveṇa viśeṣataḥ || 17 ||
evamākhyātavānvālī sa hyabhijño harīśvaraḥ |
āgamastu na me vyaktaśśravāttasmādbravīmyaham || 18 ||
tvatsahāyanimittaṃ vai preṣitā haripuṅgavāḥ |
ānetuṃ vānarānyuddhe subahūnhariyūdhapān || 19 ||
tāṃśca pratīkṣamāṇo'yaṃ vikrāntātsumahābalān |
rāghavasyārthasidhyarthaṃ na niryāti harīśvaraḥ || 20 ||
kṛtā tu saṃsthā saumitre sugrīveṇa purā yathā |
adya tairvānaraissarvairāgantavyaṃ mahābalaiḥ || 21 ||
ṛkṣakoṭisahasrāṇi golāṅgūlaśatāni ca |
adya tvāmupayāsyanti jahi kopamarindama |
koṭyo'nekāstu kākutstha kapīnāṃ dīptatejasām || 22 ||
tava hi mukhamidaṃ nirīkṣya kopāt kṣatajanibhe nayane nirīkṣamāṇāḥ |
harivaravanitā na yānti śāntiṃ prathamabhayasya hi śaṅkitāstu sarvāḥ || 23 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye kiṣkindhākāṇḍe pañcatriṃśassargaḥ ||