4.21 Kishkindhakanda - Ekavimsha Sargah

ॐ

4.21 കിഷ്കിന്ധാകാണ്ഡ - ഏകവിംശ സര്ഗഃ

Valmiki Malayalam

ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ കിഷ്കിന്ധാകാണ്ഡമ് ।

അഥ ഏകവിംശസ്സര്ഗഃ ।

തതോ നിപതിതാം താരാം ച്യുതാം താരാമിവാമ്ബരാത് ।

ശനൈരാശ്വാസയാമാസ ഹനുമാന്ഹരിയൂഥപഃ ॥ 1 ॥

ഗുണദോഷകൃതം ജന്തുസ്സ്വകര്മ ഫലഹേതുകമ് ।

അവ്യഗ്രസ്തദവാപ്നോതി സര്വം പ്രേത്യ ശുഭാശുഭമ് ॥ 2 ॥

ശോച്യാ ശോചസി കം ശോച്യം ദീനം ദീനാഽനുകമ്പസേ ।

കസ്യ കോവാഽനുശോച്യോഽസ്തി ദേഹേഽസ്മിന് ബുദ്ബുദോപമേ ॥ 3 ॥

അങ്ഗദസ്തു കുമാരോഽയം ദ്രഷ്ടവ്യോ ജീവപുത്രയാ ।

അയത്യാം ച വിധേയാനി സമര്ഥാന്യസ്യ ചിന്തയ ॥ 4 ॥

ജാനാസ്യനിയതാമേവം ഭൂതാനാമാഗതിം ഗതിമ് ।

തസ്മാച്ഛുഭം ഹി കര്തവ്യം പണ്ഡിതേനൈഹ ലൌകികമ് ॥ 5 ॥

യസ്മിന്ഹരിസഹസ്രാണി പ്രയുതാന്യര്ബുദാനി ച ।

വര്തയന്തി കൃതാംശാനി സോഽയം ദിഷ്ടാന്തമാഗതഃ ॥ 6 ॥

യദയം ന്യായദൃഷ്ടാര്ഥസ്സാമദാനക്ഷമാപരഃ ।

ഗതോ ധര്മജിതാം ഭൂമിം നൈനം ശോചിതുമര്ഹസി ॥ 7 ॥

സര്വേ ഹി ഹരിശാര്ദൂലാഃ പുത്രശ്ചായം തവാങ്ഗദഃ ।

ഇദം ഹര്യൃക്ഷപതിരാജ്യം ച ത്വത്സനാഥമനിന്ദിതേ ॥ 8 ॥

താവിമൌ ശോകസന്തപ്തൌ ശനൈഃ പ്രേരയ ഭാമിനി ।

ത്വയാ പരിഗൃഹീതോഽയമങ്ഗദശ്ശാസ്തു മേദിനീമ് ॥ 9 ॥

സന്തതിശ്ച യഥാ ദൃഷ്ടാ കൃത്യം യച്ചാപി സാമ്പ്രതമ് ।

രാജ്ഞസ്തത്ക്രിയതാം സര്വമേഷ കാലസ്യ നിശ്ചയഃ ॥ 10 ॥

സംസ്കാര്യോ ഹരിരാജശ്ച അങ്ഗദശ്ചാഭിഷിച്യതാമ് ।

സിംഹാസനഗതം പുത്രം പശ്യന്തീ ശാന്തിമേഷ്യസി ॥ 11 ॥

സാ തസ്യ വചനം ശ്രുത്വാ ഭര്തൃവ്യസനപീഡിതാ ।

അബ്രവീദുത്തരം താരാ ഹനൂമന്തമവസ്ഥിതമ് ॥ 12 ॥

അങ്ഗദപ്രതിരൂപാണാം പുത്രാണാമേകതശ്ശതമ് ।

ഹതസ്യാപ്യസ്യ വീരസ്യ ഗാത്രസംശ്ലേഷണം വരമ് ॥ 13 ॥

ന ചാഹം ഹരിരാജസ്യ പ്രഭവാമ്യങ്ഗദസ്യ വാ ।

പിതൃവ്യസ്തസ്യ സുഗ്രീവസ്സര്വകാര്യേഷ്വനന്തരഃ ॥ 14 ॥

ന ഹ്യേഷാബുദ്ധിരാസ്ഥേയാ ഹനൂമന്നങ്ഗദം പ്രതി ।

പിതാ ഹി ബന്ധുഃ പുത്രസ്യ ന മാതാ ഹരിസത്തമ ॥ 15 ॥

ന ഹി മമ ഹരിരാജസംശ്രയാത് ക്ഷമതരമസ്തി പരത്ര ചേഹ വാ ।

അഭിമുഖഹതവീരസേവിതം ശയനമിദം മമ സേവിതും ക്ഷമമ് ॥ 16 ॥

ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ കിഷ്കിന്ധാകാണ്ഡേ ഏകവിംശസ്സര്ഗഃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe kiṣkindhākāṇḍam |

atha ekaviṃśassargaḥ |

tato nipatitāṃ tārāṃ cyutāṃ tārāmivāmbarāt |

śanairāśvāsayāmāsa hanumānhariyūthapaḥ || 1 ||

guṇadoṣakṛtaṃ jantussvakarma phalahetukam |

avyagrastadavāpnoti sarvaṃ pretya śubhāśubham || 2 ||

śocyā śocasi kaṃ śocyaṃ dīnaṃ dīnā'nukampase |

kasya kovā'nuśocyo'sti dehe'smin budbudopame || 3 ||

aṅgadastu kumāro'yaṃ draṣṭavyo jīvaputrayā |

ayatyāṃ ca vidheyāni samarthānyasya cintaya || 4 ||

jānāsyaniyatāmevaṃ bhūtānāmāgatiṃ gatim |

tasmācchubhaṃ hi kartavyaṃ paṇḍitenaiha laukikam || 5 ||

yasminharisahasrāṇi prayutānyarbudāni ca |

vartayanti kṛtāṃśāni so'yaṃ diṣṭāntamāgataḥ || 6 ||

yadayaṃ nyāyadṛṣṭārthassāmadānakṣamāparaḥ |

gato dharmajitāṃ bhūmiṃ nainaṃ śocitumarhasi || 7 ||

sarve hi hariśārdūlāḥ putraścāyaṃ tavāṅgadaḥ |

idaṃ haryṛkṣapatirājyaṃ ca tvatsanāthamanindite || 8 ||

tāvimau śokasantaptau śanaiḥ preraya bhāmini |

tvayā parigṛhīto'yamaṅgadaśśāstu medinīm || 9 ||

santatiśca yathā dṛṣṭā kṛtyaṃ yaccāpi sāmpratam |

rājñastatkriyatāṃ sarvameṣa kālasya niścayaḥ || 10 ||

saṃskāryo harirājaśca aṅgadaścābhiṣicyatām |

siṃhāsanagataṃ putraṃ paśyantī śāntimeṣyasi || 11 ||

sā tasya vacanaṃ śrutvā bhartṛvyasanapīḍitā |

abravīduttaraṃ tārā hanūmantamavasthitam || 12 ||

aṅgadapratirūpāṇāṃ putrāṇāmekataśśatam |

hatasyāpyasya vīrasya gātrasaṃśleṣaṇaṃ varam || 13 ||

na cāhaṃ harirājasya prabhavāmyaṅgadasya vā |

pitṛvyastasya sugrīvassarvakāryeṣvanantaraḥ || 14 ||

na hyeṣābuddhirāstheyā hanūmannaṅgadaṃ prati |

pitā hi bandhuḥ putrasya na mātā harisattama || 15 ||

na hi mama harirājasaṃśrayāt kṣamataramasti paratra ceha vā |

abhimukhahatavīrasevitaṃ śayanamidaṃ mama sevituṃ kṣamam || 16 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye kiṣkindhākāṇḍe ekaviṃśassargaḥ ||