📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" → 2 A dialog opens → 3 Choose "Save as PDF" as printer → 4 Click Save
ॐ
4.12 കിഷ്കിന്ധാകാണ്ഡ - ദ്വാദശ സര്ഗഃ
4.12 Kishkindhakanda - Dvadasha Sargah
Valmiki Malayalam
ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ കിഷ്കിന്ധാകാണ്ഡമ് ।
അഥ ദ്വാദശസ്സര്ഗഃ ।
ഏതച്ച വചനം ശ്രുത്വാ സുഗ്രീവേണ സുഭാഷിതമ് ।
പ്രത്യയാര്ഥം മഹാതേജാ രാമോ ജഗ്രാഹ കാര്മുകമ് ॥ 1 ॥
സ ഗൃഹീത്വാ ധനുര്ഘോരം ശരമേകം ച മാനദഃ ।
സാലമുദ്ദിശ്യ ചിക്ഷേപ ജ്യാസ്വനൈഃ പൂരയന്ദിശഃ ॥ 2 ॥
സ വിസൃഷ്ടോ ബലവതാ ബാണസ്സ്വര്ണപരിഷ്കൃതഃ ।
ഭിത്ത്വാ സാലാന് ഗിരിപ്രസ്ഥം സപ്ത ഭൂമിം വിവേശ ഹ ॥ 3 ॥
പ്രവിഷ്ടശ്ച മുഹൂര്തേന ധരാം ഭിത്ത്വാ മഹാജവഃ ।
നിഷ്പത്യ ച പുനസ്തൂര്ണം സ്വതൂണീം പ്രവിവേശ ഹ ॥ 4 ॥
താന്ദൃഷ്ട്വാ സപ്ത നിര്ഭിന്നാന്സാലാന്വാനരപുങ്ഗവഃ ।
രാമസ്യ ശരവേഗേന വിസ്മയം പരമം ഗതഃ ॥ 5 ॥
സ മൂര്ധ്നാ ന്യപതദഭ്മൌ പ്രലമ്ബീകൃതഭൂഷണഃ ।
സുഗ്രീവഃ പരമപ്രീതോ രാഘവായ കൃതാഞ്ജലിഃ ॥ 6 ॥
ഇദം ചോവാച ധര്മജ്ഞം കര്മണാ തേന ഹര്ഷിതഃ ।
രാമം സര്വാസ്ത്രവിദുഷാം ശ്രേഷ്ഠം ശൂരമവസ്ഥിതമ് ॥ 7 ॥
സേന്ദ്രാനപി സുരാന്സര്വാംസ്ത്വം ബാണൈഃ പുരുഷര്ഷഭ ।
സമര്ഥസ്സമരേ ഹന്തും കിം പുന ര്വാലിനം പ്രഭോ ॥ 8 ॥
യേന സപ്തമഹാസാലാ ഗിരിര്ഭൂമിശ്ച ദാരിതാഃ ।
ബാണേനൈകേന കാകുത്സ്ഥ സ്ഥാതാ തേ കോ രണാഗ്രതഃ ॥ 9 ॥
അദ്യ മേ വിഗതശ്ശോകഃ പ്രീതിരദ്യ പരാ മമ ।
സുഹൃദം ത്വാം സമാസാദ്യ മഹേന്ദ്രവരുണോപമമ് ॥ 10 ॥
തമദ്യൈവ പ്രിയാര്ഥം മേ വൈരിണം ഭ്രാതൃരൂപിണമ് ।
വാലിനം ജഹി കാകുത്സ്ഥ മയാ ബദ്ധോഽയമഞ്ജലിഃ ॥ 11 ॥
തതോ രാമഃ പരിഷ്വജ്യ സുഗ്രീവം പ്രിയദര്ശനമ് ।
പ്രത്യുവാച മഹാപ്രാജ്ഞോ ലക്ഷ്മണാനുഗതം വചഃ ॥ 12 ॥
അസ്മാദ്ഗച്ഛേമ കിഷ്കിന്ധാം ക്ഷിപ്രം ഗച്ഛ ത്വമഗ്രതഃ ।
ഗത്വാ ചാഹ്വയ സുഗ്രീവ വാലിനം ഭ്രാതൃഗന്ധിനമ് ॥ 13 ॥
സര്വേ തേ ത്വരിതം ഗത്വാ കിഷ്കിന്ധാം വാലിനഃ പുരീമ് ।
വൃക്ഷൈരാത്മാനമാവൃത്യ വ്യതിഷ്ഠന്ഗഹനേ വനേ ॥ 14 ॥
സുഗ്രീവോ വ്യനദദ്ഘോരം വാലിനോഽഽഹ്വാനകാരണാത് ।
ഗാഢം പരിഹിതോ വേഗാന്നാദൈര്ഭിന്ദന്നിവാമ്ബരമ് ॥ 15 ॥
തം ശ്രുത്വാ നിനദം ഭ്രാതുഃ ക്രുദ്ധോ വാലീ മഹാബലഃ ।
നിശ്ചക്രാമ സുസംരബ്ധോ ഭാസ്കരോഽസ്തതടാദിവ ॥ 16 ॥
തതസ്സുതുമുലം യുദ്ധം വാലിസുഗ്രീവയോരഭൂത് ।
ഗഗനേ ഗ്രഹയോര്ഘോരം ബുധാങ്ഗാരകയോരിവ ॥ 17 ॥
തലൈരശനികല്പൈശ്ച വജ്രകല്പൈശ്ച മുഷ്ടിഭിഃ ।
ജഘ്നതുസ്സമരേഽന്യോന്യം ഭ്രാതരൌ ക്രോധമൂര്ഛിതൌ ॥ 18 ॥
തതോ രാമോ ധനുഷ്പാണിസ്താവുഭൌ സമുദീക്ഷ്യതു ।
അന്യോന്യസദൃശൌ വീരാവുഭൌ ദേവാവിവാശ്വിനൌ ॥ 19 ॥
യന്നാവഗച്ഛത്സുഗ്രീവം വാലിനം വാപി രാഘവഃ ।
തതോ ന കൃതവാന്ബുദ്ധിം മോക്തുമന്തകരം ശരമ് ॥ 20 ॥
ഏതസ്മിന്നന്തരേ ഭഗ്നസ്സുഗ്രീവസ്തേന വാലിനാ ।
അപശ്യന്രാഘവം നാഥമൃശ്യമൂകം പ്രദുദ്രുവേ ॥ 21 ॥
ക്ലാന്തോ രുധിരസിക്താങ്ഗഃ പ്രഹാരൈര്ജര്ഝരീകൃതഃ ।
വാലിനാഽഭിദ്രുതഃ ക്രോധാത്പ്രവിവേശ മഹാവനമ് ॥ 22 ॥
തം പ്രവിഷ്ടം വനം ദൃഷ്ട്വാ വാലീ ശാപഭയാര്ദിതഃ ।
മുക്തോ ഹ്യസി ത്വമിത്യുക്ത്വാ സ നിവൃത്തോ മഹാദ്യുതിഃ ॥ 23 ॥
രാഘവോഽസി സഹ ഭ്രാത്രാ സഹ ചൈവ ഹനൂമതാ ।
തദേവ വനമാഗച്ഛത്സുഗ്രീവോ യത്ര വാനരഃ ॥ 24 ॥
തം സമീക്ഷ്യാഗതം രാമം സുഗ്രീവസ്സഹലക്ഷ്മണമ് ।
ഹ്രീമാന്ദീനമുവാചേദം വസുധാമവലോകയന് ॥ 25 ॥
ആഹ്വയസ്വേതി മാമുക്ത്വാ ദര്ശയിത്വാ ച വിക്രമമ് ।
വൈരിണാ ഘാതയിത്വാ ച കിമിദാനീം ത്വയാ കൃതമ് ॥ 26 ॥
താമേന വേലാം വക്തവ്യം ത്വയാ രാഘവ തത്ത്വതഃ ।
വാലിനം ന നിഹന്മീതി തതോ നാഹമിതോ വ്രജേ ॥ 27 ॥
തസ്യ ചൈവം ബ്രുവാണസ്യ സുഗ്രീവസ്യ മഹാത്മനഃ ।
കരുണം ദീനയാ വാചാ രാഘവഃ പുനരബ്രവീത് ॥ 28 ॥
സുഗ്രീവ ശ്രൂയാതാം താത ക്രോധശ്ച വ്യപനീയതാമ് ।
കാരണം യേന ബാണോഽയം ന മയാ സ വിസര്ജിതഃ ॥ 29 ॥
അലങ്കാരേണ വേഷേണ പ്രമാണേന ഗതേന ച ।
ത്വം ച സുഗ്രീവ വാലീ ച സദൃശൌ സ്ഥഃ പരസ്പരമ് ॥ 30 ॥
സ്വരേണ വര്ചസാ ചൈവ പ്രേക്ഷിതേന ച വാനര ।
വിക്രമേണ ച വാക്യൈശ്ച വ്യക്തിം വാം നോപലക്ഷയേ ॥ 31 ॥
തതോഽഹം രൂപസാദൃശ്യാന്മോഹിതോ വാനരോത്തമ ।
നോത്സൃജാമി മഹാവേഗം ശരം ശത്രുനിബര്ഹണമ് ॥ 32 ॥
ജീവിതാന്തകരം ഘോരം സാദൃശ്യാത്തു വിശങ്കിതഃ ।
മൂലഘാതോ ന നൌ സ്യാദ്ധി ദ്വയോരപി കൃതോ മയാ ॥ 33 ॥
ത്വയി വീരേ വിപന്നേ ഹി അജ്ഞാനാല്ലാഘവാന്മയാ ।
മൌഢ്യം ച മമ ബാല്യം ച ഖ്യാപിതം സ്യാത്കപീശ്വര ॥ 34 ॥
ദത്താഭയവധോ നാമ പാതകം മഹദുച്യതേ ।
അഹം ച ലക്ഷ്മണശ്ചൈവ സീതാ ച വരവര്ണിനീ ॥ 35 ॥
ത്വദധീനാ വയം സര്വേ വനേഽസ്മിന് ശരണം ഭവാന് ।
തസ്മാദ്യുധ്യസ്വ ഭൂയസ്ത്വം മാ മാ ശങ്കേശ്ച വാനര ॥ 36 ॥
ഏതന്മുഹൂര്തേ സുഗ്രീവ പശ്യ വാലിനമാഹവേ ।
നിരസ്തമിഷുണൈകേന വേഷ്ടമാനം മഹീതലേ ॥ 37 ॥
അഭിജ്ഞാനം കുരുഷ്വ ത്വമാത്മനോ വാനരേശ്വര ।
യേന ത്വാമഭിജാനീയാം ദ്വന്ദ്വയുദ്ധമുപാഗതമ് ॥ 38 ॥
ഗജപുഷ്പീമിമാം ഫുല്ലാമുത്പാട്യ ശുഭലക്ഷണാമ് ।
കുരു ലക്ഷ്മണ കണ്ഠേഽസ്യ സുഗ്രീവസ്യ മഹാത്മനഃ ॥ 39 ॥
തതോ ഗിരിതടേ ജാതാമുത്പാട്യ കുസുമാകുലാമ് ।
ലക്ഷ്മണോ ഗജപുഷ്പീം താം തസ്യ കണ്ഠേ വ്യസര്ജയത് ॥ 40 ॥
സ തയാ ശുശുഭേ ശ്രീമാന് ലതയാ കണ്ഠസക്തയാ ।
മാലയേവ ബലാകാനാം സസന്ധ്യ ഇവ തോയദഃ ॥ 41 ॥
വിഭ്രാജമാനോ വപുഷാ രാമവാക്യസമാഹിതഃ ।
ജഗാമ സഹ രാമേണ കിഷ്കിന്ഥാം വാലിപാലിതാമ് ॥ 42 ॥
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ കിഷ്കിന്ധാകാണ്ഡേ ദ്വാദശസ്സര്ഗഃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe kiṣkindhākāṇḍam |
atha dvādaśassargaḥ |
etacca vacanaṃ śrutvā sugrīveṇa subhāṣitam |
pratyayārthaṃ mahātejā rāmo jagrāha kārmukam || 1 ||
sa gṛhītvā dhanurghoraṃ śaramekaṃ ca mānadaḥ |
sālamuddiśya cikṣepa jyāsvanaiḥ pūrayandiśaḥ || 2 ||
sa visṛṣṭo balavatā bāṇassvarṇapariṣkṛtaḥ |
bhittvā sālān giriprasthaṃ sapta bhūmiṃ viveśa ha || 3 ||
praviṣṭaśca muhūrtena dharāṃ bhittvā mahājavaḥ |
niṣpatya ca punastūrṇaṃ svatūṇīṃ praviveśa ha || 4 ||
tāndṛṣṭvā sapta nirbhinnānsālānvānarapuṅgavaḥ |
rāmasya śaravegena vismayaṃ paramaṃ gataḥ || 5 ||
sa mūrdhnā nyapatadabhmau pralambīkṛtabhūṣaṇaḥ |
sugrīvaḥ paramaprīto rāghavāya kṛtāñjaliḥ || 6 ||
idaṃ covāca dharmajñaṃ karmaṇā tena harṣitaḥ |
rāmaṃ sarvāstraviduṣāṃ śreṣṭhaṃ śūramavasthitam || 7 ||
sendrānapi surānsarvāṃstvaṃ bāṇaiḥ puruṣarṣabha |
samarthassamare hantuṃ kiṃ puna rvālinaṃ prabho || 8 ||
yena saptamahāsālā girirbhūmiśca dāritāḥ |
bāṇenaikena kākutstha sthātā te ko raṇāgrataḥ || 9 ||
adya me vigataśśokaḥ prītiradya parā mama |
suhṛdaṃ tvāṃ samāsādya mahendravaruṇopamam || 10 ||
tamadyaiva priyārthaṃ me vairiṇaṃ bhrātṛrūpiṇam |
vālinaṃ jahi kākutstha mayā baddho'yamañjaliḥ || 11 ||
tato rāmaḥ pariṣvajya sugrīvaṃ priyadarśanam |
pratyuvāca mahāprājño lakṣmaṇānugataṃ vacaḥ || 12 ||
asmādgacchema kiṣkindhāṃ kṣipraṃ gaccha tvamagrataḥ |
gatvā cāhvaya sugrīva vālinaṃ bhrātṛgandhinam || 13 ||
sarve te tvaritaṃ gatvā kiṣkindhāṃ vālinaḥ purīm |
vṛkṣairātmānamāvṛtya vyatiṣṭhangahane vane || 14 ||
sugrīvo vyanadadghoraṃ vālino''hvānakāraṇāt |
gāḍhaṃ parihito vegānnādairbhindannivāmbaram || 15 ||
taṃ śrutvā ninadaṃ bhrātuḥ kruddho vālī mahābalaḥ |
niścakrāma susaṃrabdho bhāskaro'stataṭādiva || 16 ||
tatassutumulaṃ yuddhaṃ vālisugrīvayorabhūt |
gagane grahayorghoraṃ budhāṅgārakayoriva || 17 ||
talairaśanikalpaiśca vajrakalpaiśca muṣṭibhiḥ |
jaghnatussamare'nyonyaṃ bhrātarau krodhamūrchitau || 18 ||
tato rāmo dhanuṣpāṇistāvubhau samudīkṣyatu |
anyonyasadṛśau vīrāvubhau devāvivāśvinau || 19 ||
yannāvagacchatsugrīvaṃ vālinaṃ vāpi rāghavaḥ |
tato na kṛtavānbuddhiṃ moktumantakaraṃ śaram || 20 ||
etasminnantare bhagnassugrīvastena vālinā |
apaśyanrāghavaṃ nāthamṛśyamūkaṃ pradudruve || 21 ||
klānto rudhirasiktāṅgaḥ prahārairjarjharīkṛtaḥ |
vālinā'bhidrutaḥ krodhātpraviveśa mahāvanam || 22 ||
taṃ praviṣṭaṃ vanaṃ dṛṣṭvā vālī śāpabhayārditaḥ |
mukto hyasi tvamityuktvā sa nivṛtto mahādyutiḥ || 23 ||
rāghavo'si saha bhrātrā saha caiva hanūmatā |
tadeva vanamāgacchatsugrīvo yatra vānaraḥ || 24 ||
taṃ samīkṣyāgataṃ rāmaṃ sugrīvassahalakṣmaṇam |
hrīmāndīnamuvācedaṃ vasudhāmavalokayan || 25 ||
āhvayasveti māmuktvā darśayitvā ca vikramam |
vairiṇā ghātayitvā ca kimidānīṃ tvayā kṛtam || 26 ||
tāmena velāṃ vaktavyaṃ tvayā rāghava tattvataḥ |
vālinaṃ na nihanmīti tato nāhamito vraje || 27 ||
tasya caivaṃ bruvāṇasya sugrīvasya mahātmanaḥ |
karuṇaṃ dīnayā vācā rāghavaḥ punarabravīt || 28 ||
sugrīva śrūyātāṃ tāta krodhaśca vyapanīyatām |
kāraṇaṃ yena bāṇo'yaṃ na mayā sa visarjitaḥ || 29 ||
alaṅkāreṇa veṣeṇa pramāṇena gatena ca |
tvaṃ ca sugrīva vālī ca sadṛśau sthaḥ parasparam || 30 ||
svareṇa varcasā caiva prekṣitena ca vānara |
vikrameṇa ca vākyaiśca vyaktiṃ vāṃ nopalakṣaye || 31 ||
tato'haṃ rūpasādṛśyānmohito vānarottama |
notsṛjāmi mahāvegaṃ śaraṃ śatrunibarhaṇam || 32 ||
jīvitāntakaraṃ ghoraṃ sādṛśyāttu viśaṅkitaḥ |
mūlaghāto na nau syāddhi dvayorapi kṛto mayā || 33 ||
tvayi vīre vipanne hi ajñānāllāghavānmayā |
mauḍhyaṃ ca mama bālyaṃ ca khyāpitaṃ syātkapīśvara || 34 ||
dattābhayavadho nāma pātakaṃ mahaducyate |
ahaṃ ca lakṣmaṇaścaiva sītā ca varavarṇinī || 35 ||
tvadadhīnā vayaṃ sarve vane'smin śaraṇaṃ bhavān |
tasmādyudhyasva bhūyastvaṃ mā mā śaṅkeśca vānara || 36 ||
etanmuhūrte sugrīva paśya vālinamāhave |
nirastamiṣuṇaikena veṣṭamānaṃ mahītale || 37 ||
abhijñānaṃ kuruṣva tvamātmano vānareśvara |
yena tvāmabhijānīyāṃ dvandvayuddhamupāgatam || 38 ||
gajapuṣpīmimāṃ phullāmutpāṭya śubhalakṣaṇām |
kuru lakṣmaṇa kaṇṭhe'sya sugrīvasya mahātmanaḥ || 39 ||
tato giritaṭe jātāmutpāṭya kusumākulām |
lakṣmaṇo gajapuṣpīṃ tāṃ tasya kaṇṭhe vyasarjayat || 40 ||
sa tayā śuśubhe śrīmān latayā kaṇṭhasaktayā |
mālayeva balākānāṃ sasandhya iva toyadaḥ || 41 ||
vibhrājamāno vapuṣā rāmavākyasamāhitaḥ |
jagāma saha rāmeṇa kiṣkinthāṃ vālipālitām || 42 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye kiṣkindhākāṇḍe dvādaśassargaḥ ||
InfoLyter.in — Sacred Vedic Knowledge Portal · Free forever