📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" → 2 A dialog opens → 3 Choose "Save as PDF" as printer → 4 Click Save
ॐ
3.9 അരണ്യകാണ്ഡ - നവമ സര്ഗഃ
3.9 Aranyakanda - Navama Sargah
Valmiki Malayalam
ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ അരണ്യകാണ്ഡമ് ।
അഥ നവമസ്സര്ഗഃ ।
സുതീക്ഷ്ണേനാഭ്യനുജ്ഞാതം പ്രസ്ഥിതം രഘുനന്ദനമ് ।
ഹൃദ്യയാ സ്നിഗ്ധയാ വാചാ ഭര്താരമിദമബ്രവീത് ॥ 1 ॥
അയം ധര്മസ്സുസൂക്ഷ്മേണ വിധിനാ പ്രാപ്യതേ മഹാന് ।
നിവൃത്തേന തു ശക്യോഽയം വ്യസനാത്കാമജാദിഹ ॥ 2 ॥
ത്രീണ്യേവ വ്യസനാന്യത്ര കാമജാനി ഭവന്ത്യുത ।
മിഥ്യാവാക്യം പരമകം തസ്മാദ്ഗുരുതരാവുഭൌ ॥ 3 ॥
പരദാരാഭിഗമനം വിനാ വൈരം ച രൌദ്രതാ ।
മിഥ്യാവാക്യം ന തേ ഭൂതം ന ഭവിഷ്യതി രാഘവ ॥ 4 ॥
കുതോഽഭിലാഷണം സ്ത്രീണാം പരേഷാം ധര്മനാശനമ് ।
തവ നാസ്തി മനുഷ്യേന്ദ്ര ന ചാഭൂത്തേ കദാചന ॥ 5 ॥
മനസ്യപി തഥാ രാമ ന ചൈതദ്വിദ്യതേ ക്വചിത് ।
സ്വദാരനിരതസ്ത്വം ച നിത്യമേവ നൃപാത്മജ ॥ 6 ॥
ധര്മിഷ്ഠസ്സത്യസന്ധശ്ച പിതുര്നിര്ദേശകാരകഃ ।
സത്യസന്ധ മഹാഭാഗ ശ്രീമല്ലക്ഷ്മണപൂര്വജ ॥ 7 ॥
ത്വയി ധര്മശ്ച സത്യം ച ത്വയി സര്വം പ്രതിഷ്ഠിതമ് ।
തച്ച സര്വം മഹാബാഹോ ശക്യം ധര്തും ജിതേന്ദ്രിയൈഃ ॥ 8 ॥
തവ വശ്യേന്ദ്രിയത്വം ച ജാനാമി ശുഭദര്ശന ।
തൃതീയം യദിദം രൌദ്രം പരപ്രാണാഭിഹിംസനമ് ॥ 9 ॥
നിര്വൈരം ക്രിയതേ മോഹാത്തച്ച തേ സമുപസ്ഥിതമ് ।
പ്രതിജ്ഞാതസ്ത്വയാ വീര ദണ്ഡകാരണ്യവാസിനാമ് ॥ 10 ॥
ഋഷീണാം രക്ഷണാര്ഥായ വധസ്സംയതി രക്ഷസാമ് ।
ഏതന്നിമിത്തം ച വനം ദണ്ഡകാ ഇതി വിശ്രുതമ് ॥ 11 ॥
പ്രസ്ഥിതസ്ത്വം സഹ ഭ്രാത്രാ ധൃതബാണശരാസനഃ ।
തതസ്ത്വാം പ്രസ്ഥിതം ദൃഷ്ട്വാ മമ ചിന്താകുലം മനഃ ॥ 12 ॥
ത്വദ്വൃത്തം ചിന്തയന്ത്യാ വൈ ഭവേന്നിശ്ശ്രേയസം ഹിതമ് ।
ത്വാം ചൈവ പ്രസ്ഥിതം ദൃഷ്ട്വാ രാമ ചിന്താകുലം മനഃ ॥ 13 ॥
സര്വതചശിന്തയ്നത്യാ മേ തവ നിശ്ശ്രേയസം നൃപ ।
ന ഹി മേ രോചതേ വീര ഗമനം ദണ്ഡകാന്പ്രതി ॥ 14 ॥
കാരണം തത്ര വക്ഷ്യാമി വദന്ത്യാശ്ശ്രൂയതാം മമ ।
ത്വം ഹി ബാണധനുഷ്പാണിര്ഭ്രാത്രാ സഹ വനം ഗതഃ ॥ 15 ॥
ദൃഷ്ട്വാ വനചരാന്സര്വാന്കച്ചിത്കുര്യാശ്ശരവ്യയമ് ।
ക്ഷത്രിയാണാമപി ധനുര്ഹുതാശസ്യേന്ധനാനി ച ॥ 16 ॥
സമീപതസ്സ്ഥിതം തേജോ ബലമുച്ഛ്രയതേ ഭൃശമ് ।
പുരാ കില മഹാബാഹോ തപസ്സ്വീ സത്യവാക്ഛുചിഃ ॥ 17 ॥
കസ്മിംശ്ചിദഭവത്പുണ്യേ വനേ രതമൃഗദ്വിജേ ।
തസ്യൈവ തപസോ വിഘ്നം കര്തുമിന്ദ്രശ്ശചീപതിഃ ॥ 18 ॥
ഖങ്ഗപാണിരഥാഗച്ഛദാശ്രമം ഭടരൂപധൃത് ।
തസ്മിംസ്തദാശ്രമപദേ നിശിതഃ ഖങ്ഗ ഉത്തമഃ ॥ 19 ॥
സ ന്യാസവിധിനാ ദത്തഃ പുണ്യേ തപസി തിഷ്ഠതഃ ।
സ തച്ഛസ്ത്രമനുപ്രാപ്യ ന്യാസരക്ഷണതത്പരഃ ॥ 20 ॥
വനേ തു വിചരത്യേവ രക്ഷന്പ്രത്യയമാത്മനഃ ।
യത്ര ഗച്ഛത്യുപാദാതും മൂലാനി ച ഫലാനി ച ॥ 21 ॥
ന വിനാ യാതി തം ഖങ്ഗം ന്യാസരക്ഷണതത്പരഃ ।
നിത്യം ശസ്ത്രം പരിവഹന്ക്രമേണ സ തപോധനഃ ॥ 22 ॥
ചകാര രൌദ്രീം സ്വാം ബുദ്ധിം ത്യക്ത്വാ തപസി നിശ്ചയമ് ।
തതസ്സരൌദ്രേഽഭിരതഃ പ്രമത്തോഽധര്മകര്ശിതഃ ॥ 23 ॥
തസ്യ ശസ്ത്രസ്യ സംവാസാജ്ജഗാമ നരകം മുനിഃ ।
ഏവമേതത്പുരാ വൃത്തം ശസ്ത്രസംയോഗകാരണമ് ॥ 24 ॥
അഗ്നിസംയോഗവദ്ധേതുശ്ശസ്ത്രസംയോഗ ഉച്യതേ ।
സ്നേഹാച്ച ബഹുമാനാച്ച സ്മാരയേ ത്വാം ന ശിക്ഷയേ ॥ 25 ॥
ന കഥഞ്ചന സാ കാര്യാ ഗൃഹീതധനുഷാ ത്വയാ ।
ബുദ്ധിര്വൈരം വിനാ ഹന്തും രാക്ഷസാന്ദണ്ഡകാശ്രിതാന് ॥ 26 ॥
അപരാധം വിനാ ഹന്തും ലോകാന്വീര ന കാമയേ ।
ക്ഷത്രിയാണാം തു വീരാണാം വനേഷു നിരതാത്മനാമ് ॥ 27 ॥
ധനുഷാ കാര്യമേതാവദാര്താനാം ത്വഭിരക്ഷണമ് ।
ക്വച ശസ്ത്രം ക്വ ച വനം ക്വ ച ക്ഷാത്രം തപഃ ക്വച ॥ 28 ॥
വ്യാവിദ്ധമിദമസ്മാഭിര്ദ്ദേശധര്മസ്തു പൂജ്യതാമ് ।
തദാര്യ കലുഷാ ബുദ്ധിര്ജായതേ ശസ്ത്രസേവനാത് ॥ 29 ॥
പുനര്ഗത്വാ ത്വയോധ്യായാം ക്ഷത്രധര്മം ചരിഷ്യസി ।
അക്ഷയാ തു ഭവേത്പ്രീതിശ്ശ്വശ്രൂശ്വശുരയോര്മമ ॥ 30 ॥
യദി രാജ്യം പരിത്യജ്യ ഭവേസ്ത്വം നിരതോ മുനിഃ ।
ധര്മാദര്ഥഃ പ്രഭവതി ധര്മാത്പ്രഭവതേ സുഖമ് ॥ 31 ॥
ധര്മേണ ലഭതേ സര്വം ധര്മസാരമിദം ജഗത് ।
ആത്മാനം നിയമൈസ്തൈസ്തൈ കര്ശയിത്വാ പ്രയത്നതഃ ॥ 32 ॥
പ്രാപ്യതേ നിപുണൈര്ധര്മോ ന സുഖാല്ലഭ്യതേ സുഖമ് ।
നിത്യം ശുചിമതിസ്സൌമ്യ ചര ധര്മം തപോവനേ ॥ 33 ॥
സര്വം ഹി വിദിതം തുഭ്യം ത്രൈലോക്യമപി തത്ത്വതഃ ।
സ്ത്രീചാപലാദേതദുദാഹൃതം മേ ധര്മം ച വക്തും തവ കസ്സമര്ഥഃ ।
വിചാര്യ ബുദ്ധ്യാ തു സഹാനുജേന യദ്രോചതേ തത്കുരു മാ ചിരേണ ॥ 34 ॥
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ അരണ്യകാണ്ഡേ നവമസ്സര്ഗഃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe araṇyakāṇḍam |
atha navamassargaḥ |
sutīkṣṇenābhyanujñātaṃ prasthitaṃ raghunandanam |
hṛdyayā snigdhayā vācā bhartāramidamabravīt || 1 ||
ayaṃ dharmassusūkṣmeṇa vidhinā prāpyate mahān |
nivṛttena tu śakyo'yaṃ vyasanātkāmajādiha || 2 ||
trīṇyeva vyasanānyatra kāmajāni bhavantyuta |
mithyāvākyaṃ paramakaṃ tasmādgurutarāvubhau || 3 ||
paradārābhigamanaṃ vinā vairaṃ ca raudratā |
mithyāvākyaṃ na te bhūtaṃ na bhaviṣyati rāghava || 4 ||
kuto'bhilāṣaṇaṃ strīṇāṃ pareṣāṃ dharmanāśanam |
tava nāsti manuṣyendra na cābhūtte kadācana || 5 ||
manasyapi tathā rāma na caitadvidyate kvacit |
svadāraniratastvaṃ ca nityameva nṛpātmaja || 6 ||
dharmiṣṭhassatyasandhaśca piturnirdeśakārakaḥ |
satyasandha mahābhāga śrīmallakṣmaṇapūrvaja || 7 ||
tvayi dharmaśca satyaṃ ca tvayi sarvaṃ pratiṣṭhitam |
tacca sarvaṃ mahābāho śakyaṃ dhartuṃ jitendriyaiḥ || 8 ||
tava vaśyendriyatvaṃ ca jānāmi śubhadarśana |
tṛtīyaṃ yadidaṃ raudraṃ paraprāṇābhihiṃsanam || 9 ||
nirvairaṃ kriyate mohāttacca te samupasthitam |
pratijñātastvayā vīra daṇḍakāraṇyavāsinām || 10 ||
ṛṣīṇāṃ rakṣaṇārthāya vadhassaṃyati rakṣasām |
etannimittaṃ ca vanaṃ daṇḍakā iti viśrutam || 11 ||
prasthitastvaṃ saha bhrātrā dhṛtabāṇaśarāsanaḥ |
tatastvāṃ prasthitaṃ dṛṣṭvā mama cintākulaṃ manaḥ || 12 ||
tvadvṛttaṃ cintayantyā vai bhavenniśśreyasaṃ hitam |
tvāṃ caiva prasthitaṃ dṛṣṭvā rāma cintākulaṃ manaḥ || 13 ||
sarvatacaśintaynatyā me tava niśśreyasaṃ nṛpa |
na hi me rocate vīra gamanaṃ daṇḍakānprati || 14 ||
kāraṇaṃ tatra vakṣyāmi vadantyāśśrūyatāṃ mama |
tvaṃ hi bāṇadhanuṣpāṇirbhrātrā saha vanaṃ gataḥ || 15 ||
dṛṣṭvā vanacarānsarvānkaccitkuryāśśaravyayam |
kṣatriyāṇāmapi dhanurhutāśasyendhanāni ca || 16 ||
samīpatassthitaṃ tejo balamucchrayate bhṛśam |
purā kila mahābāho tapassvī satyavākchuciḥ || 17 ||
kasmiṃścidabhavatpuṇye vane ratamṛgadvije |
tasyaiva tapaso vighnaṃ kartumindraśśacīpatiḥ || 18 ||
khaṅgapāṇirathāgacchadāśramaṃ bhaṭarūpadhṛt |
tasmiṃstadāśramapade niśitaḥ khaṅga uttamaḥ || 19 ||
sa nyāsavidhinā dattaḥ puṇye tapasi tiṣṭhataḥ |
sa tacchastramanuprāpya nyāsarakṣaṇatatparaḥ || 20 ||
vane tu vicaratyeva rakṣanpratyayamātmanaḥ |
yatra gacchatyupādātuṃ mūlāni ca phalāni ca || 21 ||
na vinā yāti taṃ khaṅgaṃ nyāsarakṣaṇatatparaḥ |
nityaṃ śastraṃ parivahankrameṇa sa tapodhanaḥ || 22 ||
cakāra raudrīṃ svāṃ buddhiṃ tyaktvā tapasi niścayam |
tatassaraudre'bhirataḥ pramatto'dharmakarśitaḥ || 23 ||
tasya śastrasya saṃvāsājjagāma narakaṃ muniḥ |
evametatpurā vṛttaṃ śastrasaṃyogakāraṇam || 24 ||
agnisaṃyogavaddhetuśśastrasaṃyoga ucyate |
snehācca bahumānācca smāraye tvāṃ na śikṣaye || 25 ||
na kathañcana sā kāryā gṛhītadhanuṣā tvayā |
buddhirvairaṃ vinā hantuṃ rākṣasāndaṇḍakāśritān || 26 ||
aparādhaṃ vinā hantuṃ lokānvīra na kāmaye |
kṣatriyāṇāṃ tu vīrāṇāṃ vaneṣu niratātmanām || 27 ||
dhanuṣā kāryametāvadārtānāṃ tvabhirakṣaṇam |
kvaca śastraṃ kva ca vanaṃ kva ca kṣātraṃ tapaḥ kvaca || 28 ||
vyāviddhamidamasmābhirddeśadharmastu pūjyatām |
tadārya kaluṣā buddhirjāyate śastrasevanāt || 29 ||
punargatvā tvayodhyāyāṃ kṣatradharmaṃ cariṣyasi |
akṣayā tu bhavetprītiśśvaśrūśvaśurayormama || 30 ||
yadi rājyaṃ parityajya bhavestvaṃ nirato muniḥ |
dharmādarthaḥ prabhavati dharmātprabhavate sukham || 31 ||
dharmeṇa labhate sarvaṃ dharmasāramidaṃ jagat |
ātmānaṃ niyamaistaistai karśayitvā prayatnataḥ || 32 ||
prāpyate nipuṇairdharmo na sukhāllabhyate sukham |
nityaṃ śucimatissaumya cara dharmaṃ tapovane || 33 ||
sarvaṃ hi viditaṃ tubhyaṃ trailokyamapi tattvataḥ |
strīcāpalādetadudāhṛtaṃ me dharmaṃ ca vaktuṃ tava kassamarthaḥ |
vicārya buddhyā tu sahānujena yadrocate tatkuru mā cireṇa || 34 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye araṇyakāṇḍe navamassargaḥ ||
InfoLyter.in — Sacred Vedic Knowledge Portal · Free forever