📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
2.84 അയോധ്യാകാണ്ഡ - ചതുരശീതിതമ സര്ഗഃ
2.84 Ayodhyakanda - Chaturashititama Sargah
Valmiki Malayalam
ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ അയോധ്യാകാണ്ഡമ് ।
അഥ ചതുരശീതിതമസ്സര്ഗഃ ।
തതോ നിവിഷ്ടാം ധ്വജിനീം ഗങ്ഗാമന്വാശ്രിതാം നദീമ് ।
നിഷാദരാജോ ദൃഷ്ട്വൈവ ജ്ഞാതീന്സന്ത്വരിതോഽഽബ്രവീത് ॥ 1 ॥
മഹതീയമിതസ്സേനാ സാഗരാഭാ പ്രദൃശ്യതേ ।
നാസ്യാന്തമധിഗച്ഛാമി മനസാപി വിചിന്തയന് ॥ 2 ॥
യഥാ തു ഖലു ദുര്ബുദ്ധിര്ഭരത സ്സ്വയമാഗതഃ ।
സ ഏഷ ഹി മഹാകായഃ കോവിദാരധ്വജോ രഥേ ॥ 3 ॥
ബന്ധയിഷ്യതി വാ ദാശാനഥവാഽസ്മാന്വധിഷ്യതി ।
അഥ ദാശരഥിം രാമം പിത്രാ രാജ്യാദ്വിവാസിതമ് ॥ 4 ॥
സമ്പന്നാം ശ്രിയമന്വിച്ഛന്സ്തസ്യ രാജ്ഞ സ്സുദുര്ലഭാമ് ।
ഭരതഃ കൈകയീപുത്രോ ഹന്തും സമധിഗച്ഛതി ॥ 5 ॥
ഭര്താചൈവ സഖാചൈവ രാമോ ദാശരഥിര്മമ ।
തസ്യാര്ഥകാമാസ്സന്നദ്ധാ ഗങ്ഗാഽനൂപേ പ്രതിഷ്ഠത ॥ 6 ॥
തിഷ്ഠന്തു സര്വേ ദാശാശ്ച ഗങ്ഗാമന്വാശ്രിതാ നദീമ് ।
ബലയുക്താ നദീരക്ഷാ മാംസമൂലഫലാശനാഃ ॥ 7 ॥
നാവാം ശതാനാം പഞ്ചാനാം കൈവര്താനാം ശതം ശതമ് ।
സന്നദ്ധാനാം തഥാ യൂനാം തിഷ്ഠന്ത്വിത്യഭ്യചോദയത് ॥ 8 ॥
യദാഽഽദുഷ്ടസ്തു ഭരതോ രാമസ്യേഹ ഭവിഷ്യതി ।
സേയം സ്വസ്തിമതീ സേനാ ഗങ്ഗാമദ്യ തരിഷ്യതി ॥ 9 ॥
ഇത്യുക്ത്വോപായനം ഗൃഹ്യ മത്സ്യമാംസമധൂനി ച ।
അഭിചക്രാമ ഭരതം നിഷാദാധിപതിര്ഗുഹഃ ॥ 10 ॥
തമായാന്തം തു സമ്പ്രേക്ഷ്യ സൂതപുത്രഃ പ്രതാപവാന് ।
ഭരതായാഽചചക്ഷേഽഥ വിനയജ്ഞോ വിനീതവത് ॥ 11 ॥
ഏഷ ജ്ഞാതിസഹസ്രേണ സ്ഥപതിഃ പരിവാരിതഃ ।
കുശലോ ദണ്ഡകാരണ്യേ വൃദ്ധോ ഭ്രാതുശ്ച തേ സഖാ ॥ 12 ॥
തസ്മാത്പശ്യതു കാകുത്സ്ഥ ത്വാം നിഷാദാധിപോ ഗുഹഃ ।
അസംശയം വിജാനീതേ യത്ര തൌ രാമലക്ഷ്മണൌ ॥ 13 ॥
ഏതത്തു വചനം ശ്രുത്വാ സുമന്ത്രാദ്ഭരത ശ്ശുഭമ് ।
ഉവാച വചനം ശീഘ്രം ഗുഹഃ പശ്യതു മാമിതി ॥ 14 ॥
ലബ്ധ്വാഽഭ്യനുജ്ഞാം സംഹൃഷ്ടോ ജ്ഞാതിഭിഃ പരിവാരിതഃ ।
ആഗമ്യ ഭരതം പ്രഹ്വോ ഗുഹോ വചനമബ്രവീത് ॥ 15 ॥
നിഷ്കുടശ്ചൈവ ദേശോഽയം വഞ്ചിതാശ്ചാപി തേ വയമ് ।
നിവേദയാമസ്തേ സര്വേ സ്വകേ ദാസകുലേ വസ ॥ 16 ॥
അസ്തി മൂലം ഫലഞ്ചൈവ നിഷാദൈസ്സമുപാഹൃതമ് ।
ആര്ദ്രം ച മാംസം ശുഷ്കം ച വന്യം ചോച്ചാവചം മഹത് ॥ 17 ॥
ആശംസേ സ്വാശിതാ സേനാ വത്സ്യതീമാം വിഭാവരീമ് ।
അര്ചിതോ വിവിധൈഃ കാമൈ ശ്ശ്വ സ്സസൈന്യോ ഗമിഷ്യസി ॥ 18 ॥
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ അയോധ്യാകാണ്ഡേ ചതുരശീതിതമസ്സര്ഗഃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe ayodhyākāṇḍam |
atha caturaśītitamassargaḥ |
tato niviṣṭāṃ dhvajinīṃ gaṅgāmanvāśritāṃ nadīm |
niṣādarājo dṛṣṭvaiva jñātīnsantvarito''bravīt || 1 ||
mahatīyamitassenā sāgarābhā pradṛśyate |
nāsyāntamadhigacchāmi manasāpi vicintayan || 2 ||
yathā tu khalu durbuddhirbharata ssvayamāgataḥ |
sa eṣa hi mahākāyaḥ kovidāradhvajo rathe || 3 ||
bandhayiṣyati vā dāśānathavā'smānvadhiṣyati |
atha dāśarathiṃ rāmaṃ pitrā rājyādvivāsitam || 4 ||
sampannāṃ śriyamanvicchanstasya rājña ssudurlabhām |
bharataḥ kaikayīputro hantuṃ samadhigacchati || 5 ||
bhartācaiva sakhācaiva rāmo dāśarathirmama |
tasyārthakāmāssannaddhā gaṅgā'nūpe pratiṣṭhata || 6 ||
tiṣṭhantu sarve dāśāśca gaṅgāmanvāśritā nadīm |
balayuktā nadīrakṣā māṃsamūlaphalāśanāḥ || 7 ||
nāvāṃ śatānāṃ pañcānāṃ kaivartānāṃ śataṃ śatam |
sannaddhānāṃ tathā yūnāṃ tiṣṭhantvityabhyacodayat || 8 ||
yadā''duṣṭastu bharato rāmasyeha bhaviṣyati |
seyaṃ svastimatī senā gaṅgāmadya tariṣyati || 9 ||
ityuktvopāyanaṃ gṛhya matsyamāṃsamadhūni ca |
abhicakrāma bharataṃ niṣādādhipatirguhaḥ || 10 ||
tamāyāntaṃ tu samprekṣya sūtaputraḥ pratāpavān |
bharatāyā'cacakṣe'tha vinayajño vinītavat || 11 ||
eṣa jñātisahasreṇa sthapatiḥ parivāritaḥ |
kuśalo daṇḍakāraṇye vṛddho bhrātuśca te sakhā || 12 ||
tasmātpaśyatu kākutstha tvāṃ niṣādādhipo guhaḥ |
asaṃśayaṃ vijānīte yatra tau rāmalakṣmaṇau || 13 ||
etattu vacanaṃ śrutvā sumantrādbharata śśubham |
uvāca vacanaṃ śīghraṃ guhaḥ paśyatu māmiti || 14 ||
labdhvā'bhyanujñāṃ saṃhṛṣṭo jñātibhiḥ parivāritaḥ |
āgamya bharataṃ prahvo guho vacanamabravīt || 15 ||
niṣkuṭaścaiva deśo'yaṃ vañcitāścāpi te vayam |
nivedayāmaste sarve svake dāsakule vasa || 16 ||
asti mūlaṃ phalañcaiva niṣādaissamupāhṛtam |
ārdraṃ ca māṃsaṃ śuṣkaṃ ca vanyaṃ coccāvacaṃ mahat || 17 ||
āśaṃse svāśitā senā vatsyatīmāṃ vibhāvarīm |
arcito vividhaiḥ kāmai śśva ssasainyo gamiṣyasi || 18 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye ayodhyākāṇḍe caturaśītitamassargaḥ ||