📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" → 2 A dialog opens → 3 Choose "Save as PDF" as printer → 4 Click Save
ॐ
2.70 അയോധ്യാകാണ്ഡ - സപ്തതിതമ സര്ഗഃ
2.70 Ayodhyakanda - Saptatitama Sargah
Valmiki Malayalam
ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ അയോധ്യാകാണ്ഡമ് ।
അഥ സപ്തതിതമസ്സര്ഗഃ ।
ഭരതേ ബ്രുവതി സ്വപ്നം ദൂതാസ്തേ ക്ലാന്തവാഹനാഃ ।
പ്രവിശ്യാസഹ്യപരിഖം രമ്യം രാജഗൃഹം പുരമ് ॥ 1 ॥
സമാഗമ്യ തു രാജ്ഞാ ച രാജപുത്രേണ ചാര്ചിതാഃ രാജ്ഞഃ പാദൌ ഗൃഹീത്വാ തു തമൂചുര്ഭരതം വചഃ ॥ 2 ॥
ഭരതേ ബ്രുവതി സ്വപ്നം ദൂതാസ്തേ ക്ലാന്തവാഹനാഃ ।
പ്രവിശ്യാസഹ്യപരിഖം രമ്യം രാജഗൃഹം പുരമ് ॥ 3 ॥
സമാഗമ്യ തു രാജ്ഞാ ച രാജപുത്രേണ ചാര്ചിതാഃ രാജ്ഞഃ പാദൌ ഗൃഹീത്വാ തു തമൂചുര്ഭരതം വചഃ ॥ 4 ॥
പുരോഹിതസ്ത്വാം കുശലം പ്രാഹ സര്വേ ച മന്ത്രിണഃ ।
ത്വരമാണശ്ച നിര്യാഹി കൃത്യമാത്യയികം ത്വയാ ॥ 5 ॥
ഇമാനി ച മഹാര്ഹാണി വസ്ത്രാണ്യാഭരണാനി ച ।
പ്രതിഗൃഹ്യ വിശാലക്ഷ മാതുലസ്യ ച ദാപയ ॥ 6 ॥
അത്ര വിശന്തികോട്യസ്തു നൃപതേര്മാതുലസ്യ തേ ।
ദശകോട്യസ്തു സമ്പൂര്ണാസ്തഥൈവ ച നൃപാത്മജ ॥ 7 ॥
പ്രതിഗൃഹ്യ തു തത്സര്വം സ്വനുരക്ത സ്സുഹൃജ്ജനേ ।
ദൂതാനുവാച ഭരതഃ കാമൈസ്സമ്പ്രതിപൂജ്യ താന് ॥ 8 ॥
കച്ചിത്സുകുശലീ രാജാ പിതാ ദശരഥോ മമ ।
കച്ചിച്ചാരോഗതാ രാമേ ലക്ഷ്മണേ ച മഹാത്മനി ॥ 9 ॥
ആര്യാ ച ധര്മനിരതാ ധര്മജ്ഞാ ധര്മദര്ശിനീ ।
അരോഗാ ചാപി കൌസല്യാ മാതാ രാമസ്യ ധീമതഃ ॥ 10 ॥
കച്ചിത്സുമിത്രാ ധര്മജ്ഞാ ജനനീ ലക്ഷ്മണസ്യ യാ ।
ശത്രുഘ്നസ്യ ച വീരസ്യ സാഽരോഗാ ചാപി മധ്യമാ ॥ 11 ॥
ആത്മകാമാ സദാ ചണ്ഡീ ക്രോധനാ പ്രാജ്ഞമാനിനീ ।
അരോഗാ ചാപി മേ മാതാ കൈകേയീ കിമുവാച ഹ ॥ 12 ॥
ഏവമുക്താസ്തു തേ ദൂതാഃ ഭരതേന മഹാത്മനാ ।
ഊചുസ്സപ്രശ്രയം വാക്യമിദം തം ഭരതം തദാ ॥ 13 ॥
കുശലാസ്തേ നരവ്യാഘ്ര യേഷാം കുശലമിച്ഛസി ।
ശ്രീശ്ച ത്വാം വൃണുതേ പദ്മാ യുജ്യതാം ചാപി തേ രഥഃ ॥ 14 ॥
ഭരതശ്ചാപി താന് ദൂതാനേവമുക്തോഽഭ്യഭാഷത ।
ആപൃച്ചേഽഹം മഹാരാജം ദൂതാസ്സന്ത്വരയന്തി മാമ് ॥ 15 ॥
ഏവമുക്ത്വാ തു താന് ദൂതാന്ഭരതഃ പാര്ഥിവാത്മജഃ ।
ദൂതൈ സ്സഞ്ചോദിതോ വാക്യം മാതാമഹമുവാച ഹ ॥ 16 ॥
രാജന് പിതുര്ഗമിഷ്യാമി സകാശം ദൂതചോദിതഃ ।
പുനരപ്യഹമേഷ്യാമി യദാ മേ ത്വം സ്മരിഷ്യസി ॥ 17 ॥
ഭരതേനൈവമുക്തസ്തു നൃപോ മാതാമഹസ്തദാ ।
തമുവാച ശുഭം വാക്യം ശിരസ്യാഘ്രായ രാഘവമ് ॥ 18 ॥
ഗച്ഛ താതാനുജാനേ ത്വാം കൈകേയീസുപ്രജാസ്ത്വയാ ।
മാതരം കുശലം ബ്രൂയാഃ പിതരം ച പരന്തപ ॥ 19 ॥
പുരോഹിതം ച കുശലം യേ ചാന്യേ ദ്വിജസത്തമാഃ ।
തൌ ച താത മഹേഷ്വാസൌ ഭ്രാതരൌ രാമലക്ഷ്മണൌ ॥ 20 ॥
തസ്മൈ ഹസ്ത്യുത്തമാംശ്ചിത്രാന്കമ്ബലാനജിനാനി ച ।
അഭിസത്കൃത്യ കൈകേയോ ഭരതായ ധനം ദദൌ ॥ 21 ॥
രുക്മനിഷ്കസഹസ്രേ ദ്വേ ഷോഡശാശ്വശതാനി ച ।
സത്കൃത്യ കൈകയീപുത്രം കേകയോ ധനമാദിശത് ॥ 22 ॥
തഥാഽമാത്യാനഭിപ്രേതാന്വിശ്വാസ്യാംശ്ച ഗുണാന്വിതാന് ।
ദദാവശ്വപതിഃ ക്ഷിപ്രം ഭരതായാനുയായിനഃ ॥ 23 ॥
ഐരാവതാനൈന്ദ്രശിരാന്നാഗാന്വൈ പ്രിയദര്ശനാന് ।
ഖരാന് ശ്രീഘ്രാന്സുസംയുക്താന്മാതുലോഽസ്മൈ ധനം ദദൌ ॥ 24 ॥
അന്തഃപുരേഽതി സംവൃദ്ധാന് വ്യാഘ്രവീര്യബലാന്വിതാന് ।
ദംഷ്ട്രാഽഽയുധാന്മഹാകായാന് ശുനശ്ചോപായനം ദദൌ ॥ 25 ॥
സ ദത്തം കേകയേന്ദ്രേണ ധനം തന്നാഭ്യനന്ദത ।
ഭരതഃ കൈകയീപുത്രോ ഗമനത്വരയാ തദാ ॥ 26 ॥
ബഭൂവ ഹ്യസ്യ ഹൃദയേ ചിന്താ സുമഹതീ തദാ ।
ത്വരയാ ചാപി ദൂതാനാം സ്വപ്നസ്യാപി ച ദര്ശനാത് ॥ 27 ॥
സ സ്വവേശ്മാഭ്യതിക്രമ്യ നരനാഗാശ്വസംവൃതമ് ।
പ്രപേദേ സുമഹച്ഛ്രീമാന്രാജമാര്ഗമനുത്തമമ് ॥ 28 ॥
അഭ്യതീത്യ തതോഽപശ്യദന്തഃപുരമുദാരധീഃ ।
തതസ്തദ്ഭരതശ്ശ്രീമാനാവിവേശാനിവാരിതഃ ॥ 29 ॥
സ മാതാമഹമാപൃച്ഛ്യ മാതുലം ച യുധാജിതമ് ।
രഥമാരുഹ്യ ഭരതശ്ശത്രുഘ്നസഹിതോ യയൌ ॥ 30 ॥
രഥാന്മണ്ഡല ചക്രാംശ്ച യോജയിത്വാ പരശ്ശതമ് ।
ഉഷ്ട്ര ഗോഽശ്വബലൈര്ഭൃത്യാ ഭരതം യാന്തമന്വയുഃ ॥ 31 ॥
ബലേന ഗുപ്തോ ഭരതോ മഹാത്മാ സഹാര്യകസ്യാഽത്മസമൈരമാത്യൈഃ ।
ആദായ ശത്രുഘ്നമപേതശത്രുര്ഗൃഹാദ്യയൌ സിദ്ധ ഇവേന്ദ്രലോകാത് ॥ 32 ॥
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ അയോധ്യാകാണ്ഡേ സപ്തതിതമസ്സര്ഗഃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe ayodhyākāṇḍam |
atha saptatitamassargaḥ |
bharate bruvati svapnaṃ dūtāste klāntavāhanāḥ |
praviśyāsahyaparikhaṃ ramyaṃ rājagṛhaṃ puram || 1 ||
samāgamya tu rājñā ca rājaputreṇa cārcitāḥ rājñaḥ pādau gṛhītvā tu tamūcurbharataṃ vacaḥ || 2 ||
bharate bruvati svapnaṃ dūtāste klāntavāhanāḥ |
praviśyāsahyaparikhaṃ ramyaṃ rājagṛhaṃ puram || 3 ||
samāgamya tu rājñā ca rājaputreṇa cārcitāḥ rājñaḥ pādau gṛhītvā tu tamūcurbharataṃ vacaḥ || 4 ||
purohitastvāṃ kuśalaṃ prāha sarve ca mantriṇaḥ |
tvaramāṇaśca niryāhi kṛtyamātyayikaṃ tvayā || 5 ||
imāni ca mahārhāṇi vastrāṇyābharaṇāni ca |
pratigṛhya viśālakṣa mātulasya ca dāpaya || 6 ||
atra viśantikoṭyastu nṛpatermātulasya te |
daśakoṭyastu sampūrṇāstathaiva ca nṛpātmaja || 7 ||
pratigṛhya tu tatsarvaṃ svanurakta ssuhṛjjane |
dūtānuvāca bharataḥ kāmaissampratipūjya tān || 8 ||
kaccitsukuśalī rājā pitā daśaratho mama |
kacciccārogatā rāme lakṣmaṇe ca mahātmani || 9 ||
āryā ca dharmaniratā dharmajñā dharmadarśinī |
arogā cāpi kausalyā mātā rāmasya dhīmataḥ || 10 ||
kaccitsumitrā dharmajñā jananī lakṣmaṇasya yā |
śatrughnasya ca vīrasya sā'rogā cāpi madhyamā || 11 ||
ātmakāmā sadā caṇḍī krodhanā prājñamāninī |
arogā cāpi me mātā kaikeyī kimuvāca ha || 12 ||
evamuktāstu te dūtāḥ bharatena mahātmanā |
ūcussapraśrayaṃ vākyamidaṃ taṃ bharataṃ tadā || 13 ||
kuśalāste naravyāghra yeṣāṃ kuśalamicchasi |
śrīśca tvāṃ vṛṇute padmā yujyatāṃ cāpi te rathaḥ || 14 ||
bharataścāpi tān dūtānevamukto'bhyabhāṣata |
āpṛcce'haṃ mahārājaṃ dūtāssantvarayanti mām || 15 ||
evamuktvā tu tān dūtānbharataḥ pārthivātmajaḥ |
dūtai ssañcodito vākyaṃ mātāmahamuvāca ha || 16 ||
rājan piturgamiṣyāmi sakāśaṃ dūtacoditaḥ |
punarapyahameṣyāmi yadā me tvaṃ smariṣyasi || 17 ||
bharatenaivamuktastu nṛpo mātāmahastadā |
tamuvāca śubhaṃ vākyaṃ śirasyāghrāya rāghavam || 18 ||
gaccha tātānujāne tvāṃ kaikeyīsuprajāstvayā |
mātaraṃ kuśalaṃ brūyāḥ pitaraṃ ca parantapa || 19 ||
purohitaṃ ca kuśalaṃ ye cānye dvijasattamāḥ |
tau ca tāta maheṣvāsau bhrātarau rāmalakṣmaṇau || 20 ||
tasmai hastyuttamāṃścitrānkambalānajināni ca |
abhisatkṛtya kaikeyo bharatāya dhanaṃ dadau || 21 ||
rukmaniṣkasahasre dve ṣoḍaśāśvaśatāni ca |
satkṛtya kaikayīputraṃ kekayo dhanamādiśat || 22 ||
tathā'mātyānabhipretānviśvāsyāṃśca guṇānvitān |
dadāvaśvapatiḥ kṣipraṃ bharatāyānuyāyinaḥ || 23 ||
airāvatānaindraśirānnāgānvai priyadarśanān |
kharān śrīghrānsusaṃyuktānmātulo'smai dhanaṃ dadau || 24 ||
antaḥpure'ti saṃvṛddhān vyāghravīryabalānvitān |
daṃṣṭrā''yudhānmahākāyān śunaścopāyanaṃ dadau || 25 ||
sa dattaṃ kekayendreṇa dhanaṃ tannābhyanandata |
bharataḥ kaikayīputro gamanatvarayā tadā || 26 ||
babhūva hyasya hṛdaye cintā sumahatī tadā |
tvarayā cāpi dūtānāṃ svapnasyāpi ca darśanāt || 27 ||
sa svaveśmābhyatikramya naranāgāśvasaṃvṛtam |
prapede sumahacchrīmānrājamārgamanuttamam || 28 ||
abhyatītya tato'paśyadantaḥpuramudāradhīḥ |
tatastadbharataśśrīmānāviveśānivāritaḥ || 29 ||
sa mātāmahamāpṛcchya mātulaṃ ca yudhājitam |
rathamāruhya bharataśśatrughnasahito yayau || 30 ||
rathānmaṇḍala cakrāṃśca yojayitvā paraśśatam |
uṣṭra go'śvabalairbhṛtyā bharataṃ yāntamanvayuḥ || 31 ||
balena gupto bharato mahātmā sahāryakasyā'tmasamairamātyaiḥ |
ādāya śatrughnamapetaśatrurgṛhādyayau siddha ivendralokāt || 32 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye ayodhyākāṇḍe saptatitamassargaḥ ||
InfoLyter.in — Sacred Vedic Knowledge Portal · Free forever