📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" → 2 A dialog opens → 3 Choose "Save as PDF" as printer → 4 Click Save
ॐ
2.61 അയോധ്യാകാണ്ഡ - ഏകഷഷ്ടിതമ സര്ഗഃ
2.61 Ayodhyakanda - Ekashashtitama Sargah
Valmiki Malayalam
ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ അയോധ്യാകാണ്ഡമ് ।
അഥ ഏകഷഷ്ടിതമസ്സര്ഗഃ ।
വനം ഗതേ ധര്മപരേ രാമേ രമയതാം വരേ ।
കൌസല്യാ രുദതീ സ്വാര്താ ഭര്താരമിദമബ്രവീത് ॥ 1 ॥
യദ്യപി ത്രിഷു ലോകേഷു പ്രഥിതം തേ മഹദ്യശഃ ।
സാനുക്രോശോ വദാന്യശ്ച പ്രിയവാദീ ച രാഘവഃ ॥ 2 ॥
കഥം നരവരശ്രേഷ്ഠ പുത്രൌ തൌ സഹ സീതയാ ।
ദുഃഖിതൌ സുഖസംവൃദ്ധൌ വനേ ദുഃഖം സഹിഷ്യതഃ ॥ 3 ॥
സാ നൂനം തരുണീ ശ്യാമാ സുകുമാരീ സുഖോചിതാ ।
കഥമുഷ്ണം ച ശീതം ച മൈഥിലീ പ്രസഹിഷ്യതേ ॥ 4 ॥
ഭുക്ത്വാഽശനം വിശാലാക്ഷീ സൂപദം ശാന്വിതം ശുഭമ് ।
വന്യം നൈവാരമാഹാരം കഥം സീതോപഭോക്ഷ്യതേ ॥ 5 ॥
ഗീതവാദിത്രനിര്ഘോഷം ശ്രുത്വാ ശുഭമനിന്ദിതാ ।
കഥം ക്രവ്യാദസിംഹാനാം ശബ്ദം ശ്രോഷ്യത്യശോഭനമ് ॥ 6 ॥
മഹേന്ദ്രധ്വജസങ്കാശഃ ക്വ നു ശേതേ മഹാഭുജഃ ।
ഭുജം പരിഘസങ്കാശമുപധായ മഹാബലഃ ॥ 7 ॥
പദ്മവര്ണം സുകേശാന്തം പദ്മനിശ്ശ്വാസമുത്തമമ് ।
കദാ ദ്രക്ഷ്യാമി രാമസ്യ വദനം പുഷ്കരേക്ഷണമ് ॥ 8 ॥
വജ്രസാരമയം നൂനം ഹൃദയം മേ ന സംശയഃ ।
അപശ്യന്ത്യാ ന തം യദ്വൈ ഫലതീദം സഹസ്രധാ ॥ 9 ॥
യത്ത്വയാഽകരുണം കര്മ വ്യപോഹ്യ മമ ബാന്ധവാഃ ।
നിരസ്താഃ പരിധാവന്തി സുഖാര്ഹാഃ കൃപണാ വനേ ॥ 10 ॥
യദി പഞ്ചദശേ വര്ഷേ രാഘവഃ പുനരേഷ്യതി ।
ജഹ്യാദ്രാജ്യം ച കോഷം ച ഭരതോ നോപലക്ഷയതേ ॥ 11 ॥
ഭോജയന്തി കില ശ്രാദ്ധേ കേചിത്സ്വാനേവ ബാന്ധവാന് ।
തതഃ പശ്ചാത്സമീക്ഷന്തേ കൃതകാര്യാ ദ്വിജര്ഷഭാന് ॥ 12 ॥
തത്ര യേ ഗുണവന്തശ്ച വിദ്വാംസശ്ച ദ്വിജാതയഃ ।
ന പശ്ചാത്തേഽഭിമന്യന്തേ സുധാമപി സുരോപമാഃ ॥ 13 ॥
ബ്രാഹ്മണേഷ്വപി തൃപ്തേഷു പശ്ചാദ്ഭോക്തും ദ്വിജര്ഷഭാഃ ।
നാഭ്യുപൈതുമലം പ്രാജ്ഞാ ശ്ശൃങ്ഗച്ഛേദമിവര്ഷഭാഃ ॥ 14 ॥
ഏവം കനീയസാ ഭ്രാത്രാ ഭുക്തം രാജ്യം വിശാമ്പതേ ।
ഭ്രാതാ ജ്യേഷ്ഠോ വരിഷ്ഠശ്ച കിമര്ഥം നാവമംസ്യതേ ॥ 15 ॥
ന പരേണാഽഹൃതം ഭക്ഷ്യം വ്യാഘ്രഃ ഖാദിതുമിച്ഛതി ।
ഏവമേതന്നരവ്യാഘ്രഃ പരലീഢം ന മന്യതേ ॥ 16 ॥
ഹവിരാജ്യം പുരോഡാശാഃ കുശാ യൂപാശ്ച ഖാദിരാഃ ।
നൈതാനി യാതയാമാനി കുര്വന്തി പുനരധ്വരേ ॥ 17 ॥
തഥാ ഹ്യാത്തമിദം രാജ്യം ഹൃതസാരാം സുരാമിവ ।
നാഭിമന്തുമലം രാമോ നഷ്ടസോമമിവാധ്വരമ് ॥ 18 ॥
ന ചേമാം ധര്ഷണാം രാമ സങ്ഗച്ഛേദത്യമര്ഷണഃ ।
ദാരയേന്മന്ദരമപി സ ഹി ക്രുദ്ധശ്ശിതൈശ്ശരൈഃ ॥ 19 ॥
ത്വാം തു നോത്സഹതേ ഹന്തും മഹാത്മാ പിതൃഗൌരവാത് ।
സസോമാര്കഗ്രഹഗണം നഭസ്താരാവിചിത്രിതമ് ॥ 20 ॥
പാതയേദ്യോദിവം ക്രുദ്ധസ്സത്വാം ന വ്യതിവര്തതേ ।
പ്രക്ഷോഭയേദ്വാരയേ ദ്വാ മഹീം ശൈലശതാചിതാമ് ॥ 21 ॥
നൈവം വിധമസത്കാരം രാഘവോ മര്ഷയിഷ്യതി ।
ബലവാനിവ ശാര്ദൂലോ വാലധേരഭിമര്ശനമ് ॥ 22 ॥
നൈതസ്യ സഹിതാ ലോകാ ഭയം കുര്യുര്മഹാമൃഥേ ।
അധര്മന്ത്വിഹ ധര്മാത്മാ ലോകം ധര്മേണ യോജയേത് ॥ 23 ॥
നന്വസൌ കാഞ്ചനൈര്ബാണൈര്മഹാവീര്യോ മഹാഭുജഃ ।
യുഗാന്ത ഇവ ഭൂതാനി സാഗരാനപി നിര്ദഹേത് ॥ 24 ॥
സ താദൃശസ്സിംഹബലോ വൃഷഭാക്ഷോ നരര്ഷഭഃ ।
സ്വയമേവ ഹതഃ പിത്രാ ജലജേനാത്മജോ യഥാ ॥ 25 ॥
ദ്വിജാതിചരിതോ ധര്മശ്ശാസ്ത്രദൃഷ്ടസ്സനാതനഃ ।
യദി തേ ധര്മനിരതേ ത്വയാ പുത്രേ വിവാസിതേ ॥ 26 ॥
ഗതിരേകാ പതിര്നാര്യാ ദ്വിതീയാ ഗതിരാത്മജഃ ।
തൃതീയാ ജ്ഞാതയോ രാജംശ്ചതുര്ഥീ നേഹ വിദ്യതേ ॥ 27 ॥
തത്ര ത്വം ചൈവ മേ നാസ്തി രാമശ്ച വനമാശ്രിതഃ ।
ന വനം ഗന്തുമിച്ഛാമി സര്വഥാ നിഹതാ ത്വയാ ॥ 28 ॥
ഹതം ത്വയാ രാജ്യമിദം സരാഷ്ട്രം ഹതസ്തഥാഽത്മാ സഹ മന്ത്രിഭിശ്ച ।
ഹതാ സപുത്രാഽസ്മി ഹതാശ്ച പൌരാസ്സുത ശ്ച ഭാര്യാ ച തവ പ്രഹൃഷ്ടൌ ॥ 29 ॥
ഇമാം ഗിരം ദാരുണശബ്ദ സംശ്രിതാം നിശമ്യ രാജാഽപി മുമോഹ ദുഃഖിതഃ ।
തത സ്സ ശോകം പ്രവിവേശ പാര്ഥിവസ്സ്വദുഷ്കൃതം ചാപി പുനസ്തദാ സ്മരന് ॥ 30 ॥
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ അയോധ്യാകാണ്ഡേ ഏകഷഷ്ടിതമസ്സര്ഗഃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe ayodhyākāṇḍam |
atha ekaṣaṣṭitamassargaḥ |
vanaṃ gate dharmapare rāme ramayatāṃ vare |
kausalyā rudatī svārtā bhartāramidamabravīt || 1 ||
yadyapi triṣu lokeṣu prathitaṃ te mahadyaśaḥ |
sānukrośo vadānyaśca priyavādī ca rāghavaḥ || 2 ||
kathaṃ naravaraśreṣṭha putrau tau saha sītayā |
duḥkhitau sukhasaṃvṛddhau vane duḥkhaṃ sahiṣyataḥ || 3 ||
sā nūnaṃ taruṇī śyāmā sukumārī sukhocitā |
kathamuṣṇaṃ ca śītaṃ ca maithilī prasahiṣyate || 4 ||
bhuktvā'śanaṃ viśālākṣī sūpadaṃ śānvitaṃ śubham |
vanyaṃ naivāramāhāraṃ kathaṃ sītopabhokṣyate || 5 ||
gītavāditranirghoṣaṃ śrutvā śubhamaninditā |
kathaṃ kravyādasiṃhānāṃ śabdaṃ śroṣyatyaśobhanam || 6 ||
mahendradhvajasaṅkāśaḥ kva nu śete mahābhujaḥ |
bhujaṃ parighasaṅkāśamupadhāya mahābalaḥ || 7 ||
padmavarṇaṃ sukeśāntaṃ padmaniśśvāsamuttamam |
kadā drakṣyāmi rāmasya vadanaṃ puṣkarekṣaṇam || 8 ||
vajrasāramayaṃ nūnaṃ hṛdayaṃ me na saṃśayaḥ |
apaśyantyā na taṃ yadvai phalatīdaṃ sahasradhā || 9 ||
yattvayā'karuṇaṃ karma vyapohya mama bāndhavāḥ |
nirastāḥ paridhāvanti sukhārhāḥ kṛpaṇā vane || 10 ||
yadi pañcadaśe varṣe rāghavaḥ punareṣyati |
jahyādrājyaṃ ca koṣaṃ ca bharato nopalakṣayate || 11 ||
bhojayanti kila śrāddhe kecitsvāneva bāndhavān |
tataḥ paścātsamīkṣante kṛtakāryā dvijarṣabhān || 12 ||
tatra ye guṇavantaśca vidvāṃsaśca dvijātayaḥ |
na paścātte'bhimanyante sudhāmapi suropamāḥ || 13 ||
brāhmaṇeṣvapi tṛpteṣu paścādbhoktuṃ dvijarṣabhāḥ |
nābhyupaitumalaṃ prājñā śśṛṅgacchedamivarṣabhāḥ || 14 ||
evaṃ kanīyasā bhrātrā bhuktaṃ rājyaṃ viśāmpate |
bhrātā jyeṣṭho variṣṭhaśca kimarthaṃ nāvamaṃsyate || 15 ||
na pareṇā'hṛtaṃ bhakṣyaṃ vyāghraḥ khāditumicchati |
evametannaravyāghraḥ paralīḍhaṃ na manyate || 16 ||
havirājyaṃ puroḍāśāḥ kuśā yūpāśca khādirāḥ |
naitāni yātayāmāni kurvanti punaradhvare || 17 ||
tathā hyāttamidaṃ rājyaṃ hṛtasārāṃ surāmiva |
nābhimantumalaṃ rāmo naṣṭasomamivādhvaram || 18 ||
na cemāṃ dharṣaṇāṃ rāma saṅgacchedatyamarṣaṇaḥ |
dārayenmandaramapi sa hi kruddhaśśitaiśśaraiḥ || 19 ||
tvāṃ tu notsahate hantuṃ mahātmā pitṛgauravāt |
sasomārkagrahagaṇaṃ nabhastārāvicitritam || 20 ||
pātayedyodivaṃ kruddhassatvāṃ na vyativartate |
prakṣobhayedvāraye dvā mahīṃ śailaśatācitām || 21 ||
naivaṃ vidhamasatkāraṃ rāghavo marṣayiṣyati |
balavāniva śārdūlo vāladherabhimarśanam || 22 ||
naitasya sahitā lokā bhayaṃ kuryurmahāmṛthe |
adharmantviha dharmātmā lokaṃ dharmeṇa yojayet || 23 ||
nanvasau kāñcanairbāṇairmahāvīryo mahābhujaḥ |
yugānta iva bhūtāni sāgarānapi nirdahet || 24 ||
sa tādṛśassiṃhabalo vṛṣabhākṣo nararṣabhaḥ |
svayameva hataḥ pitrā jalajenātmajo yathā || 25 ||
dvijāticarito dharmaśśāstradṛṣṭassanātanaḥ |
yadi te dharmanirate tvayā putre vivāsite || 26 ||
gatirekā patirnāryā dvitīyā gatirātmajaḥ |
tṛtīyā jñātayo rājaṃścaturthī neha vidyate || 27 ||
tatra tvaṃ caiva me nāsti rāmaśca vanamāśritaḥ |
na vanaṃ gantumicchāmi sarvathā nihatā tvayā || 28 ||
hataṃ tvayā rājyamidaṃ sarāṣṭraṃ hatastathā'tmā saha mantribhiśca |
hatā saputrā'smi hatāśca paurāssuta śca bhāryā ca tava prahṛṣṭau || 29 ||
imāṃ giraṃ dāruṇaśabda saṃśritāṃ niśamya rājā'pi mumoha duḥkhitaḥ |
tata ssa śokaṃ praviveśa pārthivassvaduṣkṛtaṃ cāpi punastadā smaran || 30 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye ayodhyākāṇḍe ekaṣaṣṭitamassargaḥ ||
InfoLyter.in — Sacred Vedic Knowledge Portal · Free forever