📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" → 2 A dialog opens → 3 Choose "Save as PDF" as printer → 4 Click Save
ॐ
2.44 അയോധ്യാകാണ്ഡ - ചതുശ്ചത്വാരിംശ സര്ഗഃ
2.44 Ayodhyakanda - Chatushchatvarimsha Sargah
Valmiki Malayalam
ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ അയോധ്യാകാണ്ഡമ് ।
അഥ ചതുശ്ചത്വാരിംശസ്സര്ഗഃ ।
വിലപന്തീ തഥാ താം തു കൌസല്യാം പ്രമദോത്തമാമ് ।
ഇദം ധര്മേ സ്ഥിതാ ധര്മ്യം സുമിത്രാ വാക്യമബ്രവീത് ॥ 1 ॥
തവാര്യേ സദ്ഗുണൈര്യുക്തഃ പുത്ര സ്സ പുരുഷോത്തമഃ ।
കിം തേ വിലപിതേനൈവം കൃപണം രുദിതേന വാ ॥ 2 ॥
യസ്തവാര്യേ ഗതഃ പുത്രസ്ത്യക്ത്വാ രാജ്യം മഹാബലഃ ।
സാധു കുര്വന് മഹാത്മാനം പിതരം സത്യവാദിനമ് ॥ 3 ॥
ശിഷ്ടൈരാചരിതേ സമ്യക്ഛശ്വത്പ്രേത്യഫലോദയേ ।
രാമോ ധര്മേ സ്ഥിത ശ്രേഷ്ഠോ ന സ ശോച്യഃ കദാചന ॥ 4 ॥
വര്തതേ ചോത്തമാം വൃത്തിം ലക്ഷ്മണോഽസ്മിന് സദാനഘഃ ।
ദയാവാന് സര്വഭൂതേഷു ലാഭസ്തസ്യ മഹാത്മനഃ ॥ 5 ॥
അരണ്യവാസേ യദ്ദുഃഖം ജാനതീ വൈ സുഖോചിതാ ।
അനുഗച്ഛതി വൈദേഹീ ധര്മാത്മാനം തവാത്മജമ് ॥ 6 ॥
കീര്തിഭൂതാം പതാകാം യോ ലോകേ ഭ്രമയതി പ്രഭുഃ ।
ധര്മസത്യവ്രതധനഃ കിം ന പ്രാപ്തസ്തവാത്മജഃ ॥ 7 ॥
വ്യക്തം രാമസ്യ വിജ്ഞായ ശൌചം മാഹാത്മ്യമുത്തമമ് ।
ന ഗാത്രമംശുഭി സ്സൂര്യ സ്സന്താപയിതുമര്ഹതി ॥ 8 ॥
ശിവസ്സര്വേഷു കാലേഷു കാനനേഭ്യോ വിനിസ്സൃതഃ ।
രാഘവം യുക്തശീതോഷ്ണസ്സേവിഷ്യതി സുഖോഽനിലഃ ॥ 9 ॥
ശയാനമനഘം രാത്രൌ പിതേവാഭിപരിഷ്വജന് ।
രശ്മിഭി സ്സംസ്പൃശന് ശീതൈശ്ചന്ദ്രമാഹ്ലാദയിഷ്യതി ॥ 10 ॥
ദദൌ ചാസ്ത്രാണി ദിവ്യാനി യസ്മൈ ബ്രഹ്മാ മഹൌജസേ ।
ദാനവേന്ദ്രം ഹതം ദൃഷ്ട്വാ തിമിധ്വജസുതം രണേ ॥ 11 ॥
സ ശൂരഃ പുരുഷവ്യാഘ്രഃ സ്വബാഹുബലമാശ്രിതഃ ।
അസന്ത്രസ്തോഽപ്യരണസ്ഥോ വേശ്മനീവ നിവത്സ്യതി ॥ 12 ॥
യസ്യേഷുപഥമാസാദ്യ വിനാശം യാന്തി ശത്രവഃ ।
കഥം ന പൃഥിവീ തസ്യ ശാസനേ സ്ഥാതുമര്ഹതി ॥ 13 ॥
യാ ശ്രീ ശ്ശൌര്യം ച രാമസ്യ യാ ച കല്യാണസത്വതാ ।
നിവൃത്താരണ്യവാസ സ്സ ക്ഷിപ്രം രാജ്യമവാപ്സ്യതി ॥ 14 ॥
സൂര്യസ്യാപി ഭവേത്സൂര്യോ ഹ്യഗ്നേരഗ്നി പ്രഭോഃ പ്രഭുഃ ।
ശ്രിയഃ ശ്രീശ്ച ഭവേദഗ്ര്യാ കീര്തിഃ കീര്ത്യാഃ ക്ഷമാക്ഷമാ ॥ 15 ॥
ദൈവതം ദൈവതാനാം ച ഭൂതാനാം ഭൂതസത്തമഃ ।
തസ്യ കേ ഹ്യഗുണാ ദേവി വനേ വാപ്യഥവാ പുരേ ॥ 16 ॥
പൃഥിവ്യാ സഹ വൈദേഹ്യാ ശ്രിയാ ച പുരുഷര്ഷഭഃ ।
ക്ഷിപ്രം തിസൃഭിരേതാഭി സ്സഹ രാമോഽഭിഷേക്ഷ്യതേ ॥ 17 ॥
ദുഃഖജം വിസൃജന്ത്യസ്രം നിഷ്ക്രാമന്തമുദീക്ഷ്യ യമ് ।
അയോധ്യായാം ജനാസ്സര്വേ ശോകവേഗസമാഹതാഃ ॥ 18 ॥
കുശചീരധരം ദേവം ഗച്ഛന്തമപരാജിതമ് ।
സീതേവാനുഗതാ ലക്ഷ്മീ സ്തസ്യ കിം നാമ ദുര്ലഭമ് ॥ 19 ॥
ധനുര്ഗ്രഹവരോ യസ്യ ബാണഖഡ്ഗാസ്ത്രഭൃത്സ്വയമ് ।
ലക്ഷ്മണോ വ്രജതി ഹ്യഗ്രേ തസ്യ കിം നാമ ദുര്ലഭമ് ॥ 20 ॥
നിവൃത്തവനവാസം തം ദ്രഷ്ടാസി പുനരാഗതമ് ।
ജഹിശോകം ച മോഹം ച ദേവി സത്യം ബ്രവീമി തേ ॥ 21 ॥
ശിരസാ ചരണാവേതൌ വന്ദമാനമനിന്ദിതേ പുനര്ദ്രക്ഷ്യസി കല്യാണി പുത്രം ചന്ദ്രമിവോദിതമ് ॥ 22 ॥
പുനഃ പ്രവിഷ്ടം ദൃഷ്ട്വാ തമഭിഷിക്തം മഹാശ്രിയമ് ।
സമുത്സ്രക്ഷ്യസി നേത്രാഭ്യാം ക്ഷിപ്രമാനന്ദജം പയഃ ॥ 23 ॥
മാ ശോകോ ദേവി ദുഃഖം വാ ന രാമേ ദൃശ്യതേഽശിവമ് ।
ക്ഷിപ്രം ദ്രക്ഷ്യസി പുത്രം ത്വം സസീതം സഹലക്ഷ്മണമ് ॥ 24 ॥
ത്വയാ ശേഷോ ജനശ്ചൈവ സമാശ്വാസ്യോ യദാഽനഘേ ।
കിമിദാനീമിദം ദേവി കരോഷി ഹൃദി വിക്ലബമ് ॥ 25 ॥
നാര്ഹാ ത്വം ശോചിതും ദേവി യസ്യാസ്തേ രാഘവസ്സുതഃ ।
ന ഹി രാമാത്പരോ ലോകേ വിദ്യതേ സത്പഥേ സ്ഥിതഃ ॥ 26 ॥
അഭിവാദയമാനം തം ദൃഷ്ട്വാ സസുഹൃദം സുതമ് ।
മുദാഽശ്രൃ മോക്ഷ്യസേ ക്ഷിപ്രം മേഘലേഖേവ വാര്ഷികീ ॥ 27 ॥
പുത്രസ്തേ വരദഃ ക്ഷിപ്രമയോധ്യാം പുനരാഗതഃ ।
പാണിഭ്യാം മൃദുപീനാഭ്യാം ചരണൌ പീഡയിഷ്യതി ॥ 28 ॥
അഭിവാദ്യ നമസ്യന്തം ശൂരം സസുഹൃദം സുതമ് ।
മുദാഽസ്രൈഃ പ്രോക്ഷ്യസി പുനര്മേഘരാജിരിവാചലമ് ॥ 29 ॥
ആശ്വാസയന്തീ വിവിധൈശ്ച വാക്യൈ ര്വാക്യോപചാരേ കുശലാഽനവദ്യാ ।
രാമസ്യ താം മാതരമേവമുക്ത്വാ ദേവീ സുമിത്രാ വിരരാമ രാമാ ॥ 30 ॥
നിശമ്യ തല്ലക്ഷ്മണമാതൃവാക്യം രാമസ്യ മാതുര്നരദേവപത്ന്യാഃ ।
സദ്യശ്ശരീരേ വിനനാശ ശോകഃ ശരദ്ഗതോ മേഘ ഇവാല്പതോയഃ ॥ 31 ॥
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ അയോധ്യാകാണ്ഡേ ചതുശ്ചത്വാരിംശസ്സര്ഗഃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe ayodhyākāṇḍam |
atha catuścatvāriṃśassargaḥ |
vilapantī tathā tāṃ tu kausalyāṃ pramadottamām |
idaṃ dharme sthitā dharmyaṃ sumitrā vākyamabravīt || 1 ||
tavārye sadguṇairyuktaḥ putra ssa puruṣottamaḥ |
kiṃ te vilapitenaivaṃ kṛpaṇaṃ ruditena vā || 2 ||
yastavārye gataḥ putrastyaktvā rājyaṃ mahābalaḥ |
sādhu kurvan mahātmānaṃ pitaraṃ satyavādinam || 3 ||
śiṣṭairācarite samyakchaśvatpretyaphalodaye |
rāmo dharme sthita śreṣṭho na sa śocyaḥ kadācana || 4 ||
vartate cottamāṃ vṛttiṃ lakṣmaṇo'smin sadānaghaḥ |
dayāvān sarvabhūteṣu lābhastasya mahātmanaḥ || 5 ||
araṇyavāse yadduḥkhaṃ jānatī vai sukhocitā |
anugacchati vaidehī dharmātmānaṃ tavātmajam || 6 ||
kīrtibhūtāṃ patākāṃ yo loke bhramayati prabhuḥ |
dharmasatyavratadhanaḥ kiṃ na prāptastavātmajaḥ || 7 ||
vyaktaṃ rāmasya vijñāya śaucaṃ māhātmyamuttamam |
na gātramaṃśubhi ssūrya ssantāpayitumarhati || 8 ||
śivassarveṣu kāleṣu kānanebhyo vinissṛtaḥ |
rāghavaṃ yuktaśītoṣṇasseviṣyati sukho'nilaḥ || 9 ||
śayānamanaghaṃ rātrau pitevābhipariṣvajan |
raśmibhi ssaṃspṛśan śītaiścandramāhlādayiṣyati || 10 ||
dadau cāstrāṇi divyāni yasmai brahmā mahaujase |
dānavendraṃ hataṃ dṛṣṭvā timidhvajasutaṃ raṇe || 11 ||
sa śūraḥ puruṣavyāghraḥ svabāhubalamāśritaḥ |
asantrasto'pyaraṇastho veśmanīva nivatsyati || 12 ||
yasyeṣupathamāsādya vināśaṃ yānti śatravaḥ |
kathaṃ na pṛthivī tasya śāsane sthātumarhati || 13 ||
yā śrī śśauryaṃ ca rāmasya yā ca kalyāṇasatvatā |
nivṛttāraṇyavāsa ssa kṣipraṃ rājyamavāpsyati || 14 ||
sūryasyāpi bhavetsūryo hyagneragni prabhoḥ prabhuḥ |
śriyaḥ śrīśca bhavedagryā kīrtiḥ kīrtyāḥ kṣamākṣamā || 15 ||
daivataṃ daivatānāṃ ca bhūtānāṃ bhūtasattamaḥ |
tasya ke hyaguṇā devi vane vāpyathavā pure || 16 ||
pṛthivyā saha vaidehyā śriyā ca puruṣarṣabhaḥ |
kṣipraṃ tisṛbhiretābhi ssaha rāmo'bhiṣekṣyate || 17 ||
duḥkhajaṃ visṛjantyasraṃ niṣkrāmantamudīkṣya yam |
ayodhyāyāṃ janāssarve śokavegasamāhatāḥ || 18 ||
kuśacīradharaṃ devaṃ gacchantamaparājitam |
sītevānugatā lakṣmī stasya kiṃ nāma durlabham || 19 ||
dhanurgrahavaro yasya bāṇakhaḍgāstrabhṛtsvayam |
lakṣmaṇo vrajati hyagre tasya kiṃ nāma durlabham || 20 ||
nivṛttavanavāsaṃ taṃ draṣṭāsi punarāgatam |
jahiśokaṃ ca mohaṃ ca devi satyaṃ bravīmi te || 21 ||
śirasā caraṇāvetau vandamānamanindite punardrakṣyasi kalyāṇi putraṃ candramivoditam || 22 ||
punaḥ praviṣṭaṃ dṛṣṭvā tamabhiṣiktaṃ mahāśriyam |
samutsrakṣyasi netrābhyāṃ kṣipramānandajaṃ payaḥ || 23 ||
mā śoko devi duḥkhaṃ vā na rāme dṛśyate'śivam |
kṣipraṃ drakṣyasi putraṃ tvaṃ sasītaṃ sahalakṣmaṇam || 24 ||
tvayā śeṣo janaścaiva samāśvāsyo yadā'naghe |
kimidānīmidaṃ devi karoṣi hṛdi viklabam || 25 ||
nārhā tvaṃ śocituṃ devi yasyāste rāghavassutaḥ |
na hi rāmātparo loke vidyate satpathe sthitaḥ || 26 ||
abhivādayamānaṃ taṃ dṛṣṭvā sasuhṛdaṃ sutam |
mudā'śrṛ mokṣyase kṣipraṃ meghalekheva vārṣikī || 27 ||
putraste varadaḥ kṣipramayodhyāṃ punarāgataḥ |
pāṇibhyāṃ mṛdupīnābhyāṃ caraṇau pīḍayiṣyati || 28 ||
abhivādya namasyantaṃ śūraṃ sasuhṛdaṃ sutam |
mudā'sraiḥ prokṣyasi punarmegharājirivācalam || 29 ||
āśvāsayantī vividhaiśca vākyai rvākyopacāre kuśalā'navadyā |
rāmasya tāṃ mātaramevamuktvā devī sumitrā virarāma rāmā || 30 ||
niśamya tallakṣmaṇamātṛvākyaṃ rāmasya māturnaradevapatnyāḥ |
sadyaśśarīre vinanāśa śokaḥ śaradgato megha ivālpatoyaḥ || 31 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye ayodhyākāṇḍe catuścatvāriṃśassargaḥ ||
InfoLyter.in — Sacred Vedic Knowledge Portal · Free forever