2.38 Ayodhyakanda - Ashtatrimsha Sargah

ॐ

2.38 അയോധ്യാകാണ്ഡ - അഷ്ടത്രിംശ സര്ഗഃ

Valmiki Malayalam

ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ അയോധ്യാകാണ്ഡമ് ।

അഥ അഷ്ടത്രിംശസ്സര്ഗഃ ।

തസ്യാം ചീരം വസാനായാം നാഥവത്യാമനാഥവത് ।

പ്രചുക്രോശ ജനസ്സര്വോ ധിക്ത്വാം ദശരഥം ത്വിതി ॥ 1 ॥

തേന തത്ര പ്രണാദേന ദുഃഖിതസ്സ മഹീപതിഃ ।

ചിച്ഛേദ ജീവിതേ ശ്രദ്ധാം ധര്മേ യശസി ചാത്മനഃ ॥ 2 ॥

സ നിഃശ്വസ്യോഷ്ണമൈക്ഷ്വാക സ്താം ഭാര്യാമിദമബ്രവീത് ।

കൈകേയി കുശചീരേണ ന സീതാ ഗന്തുമര്ഹതി ॥ 3 ॥

സുകുമാരീ ച ബാലാ ച സതതം ച സുഖോചിതാ ।

നേയം വനസ്യ യോഗ്യേതി സത്യമാഹ ഗുരുര്മമ ॥ 4 ॥

ഇയം ഹി കസ്യാപകരോതി കിഞ്ചി ത്തപസ്വിനീ രാജവരസ്യ കന്യാ ।

യാ ചീരമാസാദ്യ ജനസ്യ മധ്യേ സ്ഥിതാ വിസഞ്ജ്ഞാശ്രമണീവ കാചിത് ॥ 5 ॥

ചീരാണ്യപാസ്യാജ്ജനകസ്യ കന്യാ നേയം പ്രതിജ്ഞാ മമ ദത്തപൂര്വാ ।

യഥാസുഖം ഗച്ഛതു രാജപുത്രീ വനം സമഗ്രാ സഹ സര്വരത്നൈഃ ॥ 6 ॥

അജീവനാര്ഹേണ മയാ നൃശംസാ കൃതാ പ്രതിജ്ഞാ നിയമേന താവത് ।

തവയാ ഹി ബാല്യാത് പ്രതിപന്നമേതത് തന്മാം ദഹേദ്വേണുമിവാത്മപുഷ്പമ് ॥ 7 ॥

രാമേണ യദി തേ പാപേ കിഞ്ചിത്കൃതമശോഭനമ് ।

അപകാരഃ ക ഇഹ തേ വൈദേഹ്യാ ദര്ശിതോഽധമേ ॥ 8 ॥

മൃഗീവോത്ഫുല്ലനയനാ മൃദുശീലാ തപസ്വീനീ ।

അപകാരം കമിഹ തേ കരോതി ജനകാത്മജാ ॥ 9 ॥

നനു പര്യാപ്ത മേതത്തേ പാപേ രാമവിവാസനമ് ।

കിമേഭിഃ കൃപണൈര്ഭൂയഃ പാതകൈരപി തേ കൃതൈഃ ॥ 10 ॥

പ്രതിജ്ഞാതം മയാ താവത് ത്വയോക്തം ദേവി ശൃണ്വതാ ।

രാമം യദഭിഷേകായ ത്വമിഹാഗതമബ്രവീഃ ॥ 11 ॥

തത്ത്വേതത്സമതിക്രമ്യ നിരയം ഗന്തുമിച്ഛസി ।

മൈഥിലീമപി യാ ഹി ത്വമീക്ഷസേ ചീരവാസിനീമ് ॥ 12 ॥

ഇതീവ രാജാ വിലപന്മഹാത്മാ ശോകസ്യ നാന്തം സ ദദര്ശ കിഞ്ചിത് ।

ഭൃശാതുരത്വാച്ച പപാത ഭൂമൌ തേനൈവ പുത്രവ്യസനേന മഗ്നഃ ॥ 13 ॥

ഏവം ബ്രുവന്തം പിതരം രാമസ്സമ്പ്രസ്ഥിതോ വനമ് ।

അവാക്ഛിരസമാസീനമിദം വചനമബ്രവീത് ॥ 14 ॥

യം ധാര്മിക കൌശല്യാ മമ മാതാ യശസ്വിനീ ।

വൃദ്ധാ ചാക്ഷുദ്രശീലാ ച ന ച ത്വാം ദേവ ഗര്ഹതേ ॥ 15 ॥

മയാ വിഹീനാം വരദ പ്രപന്നാം ശോകസാഗരമ് ।

അദൃഷ്ടപൂര്വവ്യസനാം ഭൂയസ്സമ്മന്തുമര്ഹസി ॥ 16 ॥

പുത്രശോകം യഥാ നര്ച്ഛേത്ത്വയാ പൂജ്യേന പൂജിതാ ।

മാം ഹി സഞ്ചിന്തയന്തീ സാ ത്വയി ജീവേത്തപസ്വിനീ ॥ 17 ॥

ഇമാം മഹേന്ന്ദ്രോപമ ജാതഗര്ധിനീം തഥാ വിധാതും ജനനീം മമാര്ഹസി ।

യഥാ വനസ്ഥേ മയി ശോകകര്ശിതാ ന ജീവിതം ന്യസ്യ യമക്ഷയം വ്രജേത് ॥ 18 ॥

ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ അയോധ്യാകാണ്ഡേ അഷ്ടത്രിംശസ്സര്ഗഃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe ayodhyākāṇḍam |

atha aṣṭatriṃśassargaḥ |

tasyāṃ cīraṃ vasānāyāṃ nāthavatyāmanāthavat |

pracukrośa janassarvo dhiktvāṃ daśarathaṃ tviti || 1 ||

tena tatra praṇādena duḥkhitassa mahīpatiḥ |

ciccheda jīvite śraddhāṃ dharme yaśasi cātmanaḥ || 2 ||

sa niḥśvasyoṣṇamaikṣvāka stāṃ bhāryāmidamabravīt |

kaikeyi kuśacīreṇa na sītā gantumarhati || 3 ||

sukumārī ca bālā ca satataṃ ca sukhocitā |

neyaṃ vanasya yogyeti satyamāha gururmama || 4 ||

iyaṃ hi kasyāpakaroti kiñci ttapasvinī rājavarasya kanyā |

yā cīramāsādya janasya madhye sthitā visañjñāśramaṇīva kācit || 5 ||

cīrāṇyapāsyājjanakasya kanyā neyaṃ pratijñā mama dattapūrvā |

yathāsukhaṃ gacchatu rājaputrī vanaṃ samagrā saha sarvaratnaiḥ || 6 ||

ajīvanārheṇa mayā nṛśaṃsā kṛtā pratijñā niyamena tāvat |

tavayā hi bālyāt pratipannametat tanmāṃ dahedveṇumivātmapuṣpam || 7 ||

rāmeṇa yadi te pāpe kiñcitkṛtamaśobhanam |

apakāraḥ ka iha te vaidehyā darśito'dhame || 8 ||

mṛgīvotphullanayanā mṛduśīlā tapasvīnī |

apakāraṃ kamiha te karoti janakātmajā || 9 ||

nanu paryāpta metatte pāpe rāmavivāsanam |

kimebhiḥ kṛpaṇairbhūyaḥ pātakairapi te kṛtaiḥ || 10 ||

pratijñātaṃ mayā tāvat tvayoktaṃ devi śṛṇvatā |

rāmaṃ yadabhiṣekāya tvamihāgatamabravīḥ || 11 ||

tattvetatsamatikramya nirayaṃ gantumicchasi |

maithilīmapi yā hi tvamīkṣase cīravāsinīm || 12 ||

itīva rājā vilapanmahātmā śokasya nāntaṃ sa dadarśa kiñcit |

bhṛśāturatvācca papāta bhūmau tenaiva putravyasanena magnaḥ || 13 ||

evaṃ bruvantaṃ pitaraṃ rāmassamprasthito vanam |

avākchirasamāsīnamidaṃ vacanamabravīt || 14 ||

yaṃ dhārmika kauśalyā mama mātā yaśasvinī |

vṛddhā cākṣudraśīlā ca na ca tvāṃ deva garhate || 15 ||

mayā vihīnāṃ varada prapannāṃ śokasāgaram |

adṛṣṭapūrvavyasanāṃ bhūyassammantumarhasi || 16 ||

putraśokaṃ yathā narcchettvayā pūjyena pūjitā |

māṃ hi sañcintayantī sā tvayi jīvettapasvinī || 17 ||

imāṃ mahenndropama jātagardhinīṃ tathā vidhātuṃ jananīṃ mamārhasi |

yathā vanasthe mayi śokakarśitā na jīvitaṃ nyasya yamakṣayaṃ vrajet || 18 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye ayodhyākāṇḍe aṣṭatriṃśassargaḥ ||