📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" → 2 A dialog opens → 3 Choose "Save as PDF" as printer → 4 Click Save
ॐ
2.35 അയോധ്യാകാണ്ഡ - പഞ്ചത്രിംശ സര്ഗഃ
2.35 Ayodhyakanda - Panchatrimsha Sargah
Valmiki Malayalam
ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ അയോധ്യാകാണ്ഡമ് ।
അഥ പഞ്ചത്രിംശസ്സര്ഗഃ ।
തതോ നിര്ധൂയ സഹസാ ശിരോ നിശ്ശ്വസ്യ ചാസകൃത് ।
പാണൌ പാണിം വിനിഷ്പിഷ്യ ദന്താന് കടകടാപ്യ ച ॥ 1 ॥
ലോചനേ കോപസംരക്തേ വര്ണം പൂര്വോചിതം ജഹത് ।
കോപാഭിഭൂതസ്സഹസാ സന്താപമശുഭം ഗതഃ ॥ 2 ॥
മനഃ സമീക്ഷമാണശ്ച സൂതോ ദശരഥസ്യ സഃ ।
കമ്പയന്നിവ കൈകേയ്യാ ഹൃദയം വാക്ഛരൈശ്ശിതൈഃ ॥ 3 ॥
വാക്യവജ്രൈരനുപമൈര്നിര്ഭിന്ദന്നിവ ചാശുഭൈഃ ।
കൈകേയ്യാ സ്സര്വമര്മാണി സുമന്ത്രഃ പ്രത്യഭാഷത ॥ 4 ॥
തതോ നിര്ധൂയ സഹസാ ശിരോ നിശ്ശ്വസ്യ ചാസകൃത് ।
പാണൌ പാണിം വിനിഷ്പിഷ്യ ദന്താന് കടകടാപ്യ ച ॥ 5 ॥
ലോചനേ കോപസംരക്തേ വര്ണം പൂര്വോചിതം ജഹത് ।
കോപാഭിഭൂതസ്സഹസാ സന്താപമശുഭം ഗതഃ ॥ 6 ॥
മനഃ സമീക്ഷമാണശ്ച സൂതോ ദശരഥസ്യ സഃ ।
കമ്പയന്നിവ കൈകേയ്യാ ഹൃദയം വാക്ഛരൈശ്ശിതൈഃ ॥ 7 ॥
വാക്യവജ്രൈരനുപമൈര്നിര്ഭിന്ദന്നിവ ചാശുഭൈഃ ।
കൈകേയ്യാ സ്സര്വമര്മാണി സുമന്ത്രഃ പ്രത്യഭാഷത ॥ 8 ॥
യസ്യാസ്തവ പതിസ്ത്യക്തോ രാജാ ദശരഥഃ സ്വയമ് ।
ഭര്താ സര്വസ്യ ജഗതഃ സ്ഥാവരസ്യ ചരസ്യ ച ॥ 9 ॥
ന ഹ്യകാര്യതമം കിഞ്ചിത്തവ ദേവീഹ വിദ്യതേ ।
പതിഘ്നീം ത്വാമഹം മന്യേ കുലഘ്നീമപി ചാന്തതഃ ॥ 10 ॥
യന്മഹേന്ദ്രമിവാജയ്യം ദുഷ്പ്രകമ്പ്യമിവാചലമ് ।
മഹോദധിമിവാക്ഷോഭ്യം സന്താപയസി കര്മഭിഃ ॥ 11 ॥
മാവമംസ്ഥാ ദശരഥം ഭര്താരം വരദം പതിമ് ।
ഭര്തുരിച്ഛാ ഹി നാരീണാം പുത്രകോട്യാ വിശിഷ്യതേ ॥ 12 ॥
യഥാവയോ ഹി രാജ്യാനി പ്രാപ്നുവന്തി നൃപക്ഷയേ ।
ഇക്ഷ്വാകുകുലനാഥേഽസ്മിം സ്തല്ലോപയിതുമിച്ഛസി ॥ 13 ॥
രാജാ ഭവതു തേ പുത്രോ ഭരതശ്ശാസ്തു മേദിനീമ് ।
വയം തത്ര ഗമിഷ്യാമോ രാമോ യത്ര ഗമിഷ്യതി ॥ 14 ॥
ന ഹി തേ വിഷയേ കശ്ചിദ് ര്ബ്രാഹ്മണോ വസ്തുമര്ഹതി ।
താദൃശം ത്വമമര്യാദമദ്യ കര്മ ചികീര്ഷസി ॥ 15 ॥
നൂനം സര്വേ ഗമിഷ്യാമോ മാര്ഗം രാമനിഷേവിതമ് ।
ത്യക്തായാ ബാന്ധവൈഃ സര്വൈര്ബ്രാഹ്മണൈഃ സാധുഭിഃ സദാ ॥ 16 ॥
കാ പ്രീതീ രാജ്യലാഭേന തവ ദേവി ഭവിഷ്യതി ।
താദൃശം ത്വമമര്യാദം കര്മ കര്തും ചികീര്ഷസി ॥ 17 ॥
ആശ്ചര്യമിവ പശ്യാമി യസ്യാസ്തേ വൃത്തമീദൃശമ് ।
ആചരന്ത്യാ ന വിവൃതാ സദ്യോ ഭവതി മേദിനീ ॥ 18 ॥
മഹാബ്രഹ്മര്ഷിസൃഷ്ടാഃ വാ ജ്വലന്തോ ഭീമദര്ശനാഃ ।
ധിഗ്വാഗ്ദണ്ഡാ ന ഹിംസന്തി രാമപ്രവ്രാജനേ സ്ഥിതാമ് ॥ 19 ॥
ആമ്രം ഛിത്വാ കുഠാരേണ നിമ്ബം പരിചരേത്തു യഃ ।
യശ്ചൈനം പയസാ സിഞ്ചേന്നൈവാസ്യ മധുരോ ഭവേത് ॥ 20 ॥
അഭിജാത്യം ഹി തേ മന്യേ യഥാ മാതുസ്തഥൈവ ച ।
ന ഹി നിമ്ബാത്സ്രവേത് ക്ഷൈദ്രം ലോകേ നിഗദിതം വചഃ ॥ 21 ॥
തവ മാതുരസദ്ഗ്രാഹം വിദ്മഃ പൂര്വം യഥാശ്രുതമ് ।
പിതുസ്തേ വരദഃ കശ്ചിദ്ദദൌ വരമനുത്തമമ് ॥ 22 ॥
സര്വഭൂതരുതം തസ്മാത്സഞ്ജജ്ഞേ വസുധാധിപഃ ।
തേന തിര്യഗ്ഗതാനാം ച ഭൂതാനാം വിദിതം വചഃ ॥ 23 ॥
തതോ ജൃമ്ഭസ്യ ശയനേ വിരുതാദ്ഭൂരിവര്ചസഃ ।
പിതുസ്തേ വിദിതോ ഭാവ സ്സ തത്ര ബഹുധാഽഹസത് ॥ 24 ॥
തത്ര തേ ജനനീ ക്രുദ്ധാ മൃത്യുപാശമഭീപ്സതീ ।
ഹാസം തേ നൃപതേ സൌമ്യ ജിജ്ഞാസാമീതി ചാബ്രവീത് ॥ 25 ॥
നൃപശ്ചോവാച താം ദേവീം ദേവി ശംസാമി തേ യദി ।
തതോ മേ മരണം സദ്യോ ഭവിഷ്യതി ന സംശയഃ ॥ 26 ॥
മാതാ തേ പിതരം ദേവി തതഃ കേകയമബ്രവീത് ।
ശംസ മേ ജീവ വാ മാ വാ ന മാമപഹസിഷ്യസി ॥ 27 ॥
പ്രിയയാ ച തഥോക്ത സ്സന് കേകയഃ പൃഥിവീപതിഃ ।
തസ്മൈ തം വരദായാര്ഥം കഥയാമാസ തത്ത്വതഃ ॥ 28 ॥
തതഃ സ്സ വരദഃ സാധുരാജാനം പ്രത്യഭാഷത ।
മ്രിയതാം ധ്വംസതാം വേയം മാ കൃഥാസ്ത്വം മഹീപതേ ॥ 29 ॥
സ തച്ഛ്രുത്വാ വചസ്തസ്യ പ്രസന്നമനസോ നൃപഃ ।
മാതരം തേ നിരസ്യാശു വിജഹാര കുബേരവത് ॥ 30 ॥
തഥാ ത്വമപി രാജാനം ദുര്ജനാചരിതേ പഥി ।
അസദ്ഗ്രാഹമിമം മോഹാത്കുരുഷേ പാപദര്ശിനി ॥ 31 ॥
സത്യശ്ചാദ്യ പ്രവാദോഽയം ലൌകികഃ പ്രതിഭാതി മാ ।
പിതൃന് സമനുജായന്തേ നരാ മാതരമങ്ഗനാഃ ॥ 32 ॥
നൈവം ഭവ ഗൃഹാണേദം യദാഹ വസുധാധിപഃ ।
ഭര്തുരിച്ഛാമുപാസ്വേഹ ജനസ്യാസ്യ ഗതിര്ഭവ ॥ 33 ॥
മാ ത്വം പ്രോത്സാഹിതാ പാപൈര്ദേവരാജസമപ്രഭമ് ।
ഭര്താരം ലോകഭര്താരമസദ്ധര്മമുപാദധാഃ ॥ 34 ॥
ന ഹി മിഥ്യാ പ്രതിജ്ഞാതം കരിഷ്യതി തവാനഘഃ ।
ശ്രീമാന്ദശരഥോ രാജാ ദേവി രാജീവലോചനഃ ॥ 35 ॥
ജ്യേഷ്ഠോ വദാന്യഃ കര്മണ്യഃ സ്വധര്മപരിരക്ഷിതാ ।
രക്ഷിതാ ജീവലോകസ്യ ബലീ രാമോഽഭിഷിച്യതാമ് ॥ 36 ॥
പരിവാദോ ഹി തേ ദേവി മഹാല്ലോകേ ചരിഷ്യതി ।
യദി രാമോ വനം യാതി വിഹായ പിതരം നൃപമ് ॥ 37 ॥
സ രാജ്യം രാഘവഃ പാതു ഭവ ത്വം വിഗതജ്വരാ ।
ന ഹി തേ രാഘവാദന്യഃ ക്ഷമഃ പുരവരേ വസേത് ॥ 38 ॥
രാമേ ഹി യൌവരാജ്യസ്ഥേ രാജാ ദശരഥോ വനമ് ।
പ്രവേക്ഷ്യതി മഹേഷ്വാസഃ പൂര്വവൃത്തമനുസ്മരന് ॥ 39 ॥
ഇതി സാന്ത്വൈശ്ച തീക്ഷ്ണൈശ്ച കൈകേയീം രാജസംസദി ।
സുമന്ത്രഃ ക്ഷോഭയാമാസ ഭൂയ ഏവ കൃതാജ്ജലിഃ ॥ 40 ॥
നൈവ സാ ക്ഷുഭ്യതേ ദേവീ ന ച സ്മ പരിദൂയതേ ।
ന ചാസ്യാ മുഖവര്ണസ്യ വിക്രിയാ ലക്ഷ്യതേ തദാ ॥ 41 ॥
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ അയോധ്യാകാണ്ഡേ പഞ്ചത്രിംശസ്സര്ഗഃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe ayodhyākāṇḍam |
atha pañcatriṃśassargaḥ |
tato nirdhūya sahasā śiro niśśvasya cāsakṛt |
pāṇau pāṇiṃ viniṣpiṣya dantān kaṭakaṭāpya ca || 1 ||
locane kopasaṃrakte varṇaṃ pūrvocitaṃ jahat |
kopābhibhūtassahasā santāpamaśubhaṃ gataḥ || 2 ||
manaḥ samīkṣamāṇaśca sūto daśarathasya saḥ |
kampayanniva kaikeyyā hṛdayaṃ vākcharaiśśitaiḥ || 3 ||
vākyavajrairanupamairnirbhindanniva cāśubhaiḥ |
kaikeyyā ssarvamarmāṇi sumantraḥ pratyabhāṣata || 4 ||
tato nirdhūya sahasā śiro niśśvasya cāsakṛt |
pāṇau pāṇiṃ viniṣpiṣya dantān kaṭakaṭāpya ca || 5 ||
locane kopasaṃrakte varṇaṃ pūrvocitaṃ jahat |
kopābhibhūtassahasā santāpamaśubhaṃ gataḥ || 6 ||
manaḥ samīkṣamāṇaśca sūto daśarathasya saḥ |
kampayanniva kaikeyyā hṛdayaṃ vākcharaiśśitaiḥ || 7 ||
vākyavajrairanupamairnirbhindanniva cāśubhaiḥ |
kaikeyyā ssarvamarmāṇi sumantraḥ pratyabhāṣata || 8 ||
yasyāstava patistyakto rājā daśarathaḥ svayam |
bhartā sarvasya jagataḥ sthāvarasya carasya ca || 9 ||
na hyakāryatamaṃ kiñcittava devīha vidyate |
patighnīṃ tvāmahaṃ manye kulaghnīmapi cāntataḥ || 10 ||
yanmahendramivājayyaṃ duṣprakampyamivācalam |
mahodadhimivākṣobhyaṃ santāpayasi karmabhiḥ || 11 ||
māvamaṃsthā daśarathaṃ bhartāraṃ varadaṃ patim |
bharturicchā hi nārīṇāṃ putrakoṭyā viśiṣyate || 12 ||
yathāvayo hi rājyāni prāpnuvanti nṛpakṣaye |
ikṣvākukulanāthe'smiṃ stallopayitumicchasi || 13 ||
rājā bhavatu te putro bharataśśāstu medinīm |
vayaṃ tatra gamiṣyāmo rāmo yatra gamiṣyati || 14 ||
na hi te viṣaye kaścid rbrāhmaṇo vastumarhati |
tādṛśaṃ tvamamaryādamadya karma cikīrṣasi || 15 ||
nūnaṃ sarve gamiṣyāmo mārgaṃ rāmaniṣevitam |
tyaktāyā bāndhavaiḥ sarvairbrāhmaṇaiḥ sādhubhiḥ sadā || 16 ||
kā prītī rājyalābhena tava devi bhaviṣyati |
tādṛśaṃ tvamamaryādaṃ karma kartuṃ cikīrṣasi || 17 ||
āścaryamiva paśyāmi yasyāste vṛttamīdṛśam |
ācarantyā na vivṛtā sadyo bhavati medinī || 18 ||
mahābrahmarṣisṛṣṭāḥ vā jvalanto bhīmadarśanāḥ |
dhigvāgdaṇḍā na hiṃsanti rāmapravrājane sthitām || 19 ||
āmraṃ chitvā kuṭhāreṇa nimbaṃ paricarettu yaḥ |
yaścainaṃ payasā siñcennaivāsya madhuro bhavet || 20 ||
abhijātyaṃ hi te manye yathā mātustathaiva ca |
na hi nimbātsravet kṣaidraṃ loke nigaditaṃ vacaḥ || 21 ||
tava māturasadgrāhaṃ vidmaḥ pūrvaṃ yathāśrutam |
pituste varadaḥ kaściddadau varamanuttamam || 22 ||
sarvabhūtarutaṃ tasmātsañjajñe vasudhādhipaḥ |
tena tiryaggatānāṃ ca bhūtānāṃ viditaṃ vacaḥ || 23 ||
tato jṛmbhasya śayane virutādbhūrivarcasaḥ |
pituste vidito bhāva ssa tatra bahudhā'hasat || 24 ||
tatra te jananī kruddhā mṛtyupāśamabhīpsatī |
hāsaṃ te nṛpate saumya jijñāsāmīti cābravīt || 25 ||
nṛpaścovāca tāṃ devīṃ devi śaṃsāmi te yadi |
tato me maraṇaṃ sadyo bhaviṣyati na saṃśayaḥ || 26 ||
mātā te pitaraṃ devi tataḥ kekayamabravīt |
śaṃsa me jīva vā mā vā na māmapahasiṣyasi || 27 ||
priyayā ca tathokta ssan kekayaḥ pṛthivīpatiḥ |
tasmai taṃ varadāyārthaṃ kathayāmāsa tattvataḥ || 28 ||
tataḥ ssa varadaḥ sādhurājānaṃ pratyabhāṣata |
mriyatāṃ dhvaṃsatāṃ veyaṃ mā kṛthāstvaṃ mahīpate || 29 ||
sa tacchrutvā vacastasya prasannamanaso nṛpaḥ |
mātaraṃ te nirasyāśu vijahāra kuberavat || 30 ||
tathā tvamapi rājānaṃ durjanācarite pathi |
asadgrāhamimaṃ mohātkuruṣe pāpadarśini || 31 ||
satyaścādya pravādo'yaṃ laukikaḥ pratibhāti mā |
pitṛn samanujāyante narā mātaramaṅganāḥ || 32 ||
naivaṃ bhava gṛhāṇedaṃ yadāha vasudhādhipaḥ |
bharturicchāmupāsveha janasyāsya gatirbhava || 33 ||
mā tvaṃ protsāhitā pāpairdevarājasamaprabham |
bhartāraṃ lokabhartāramasaddharmamupādadhāḥ || 34 ||
na hi mithyā pratijñātaṃ kariṣyati tavānaghaḥ |
śrīmāndaśaratho rājā devi rājīvalocanaḥ || 35 ||
jyeṣṭho vadānyaḥ karmaṇyaḥ svadharmaparirakṣitā |
rakṣitā jīvalokasya balī rāmo'bhiṣicyatām || 36 ||
parivādo hi te devi mahālloke cariṣyati |
yadi rāmo vanaṃ yāti vihāya pitaraṃ nṛpam || 37 ||
sa rājyaṃ rāghavaḥ pātu bhava tvaṃ vigatajvarā |
na hi te rāghavādanyaḥ kṣamaḥ puravare vaset || 38 ||
rāme hi yauvarājyasthe rājā daśaratho vanam |
pravekṣyati maheṣvāsaḥ pūrvavṛttamanusmaran || 39 ||
iti sāntvaiśca tīkṣṇaiśca kaikeyīṃ rājasaṃsadi |
sumantraḥ kṣobhayāmāsa bhūya eva kṛtājjaliḥ || 40 ||
naiva sā kṣubhyate devī na ca sma paridūyate |
na cāsyā mukhavarṇasya vikriyā lakṣyate tadā || 41 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye ayodhyākāṇḍe pañcatriṃśassargaḥ ||
InfoLyter.in — Sacred Vedic Knowledge Portal · Free forever