📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" → 2 A dialog opens → 3 Choose "Save as PDF" as printer → 4 Click Save
ॐ
2.117 അയോധ്യാകാണ്ഡ - സപ്തദശാധികശതതമ സര്ഗഃ
2.117 Ayodhyakanda - Saptadashadhikashatatama Sargah
Valmiki Malayalam
ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ അയോധ്യാകാണ്ഡമ് ।
അഥ സപ്തദശാധികശതതമസ്സര്ഗഃ ।
രാഘവ സ്ത്വഥ യാതേഷു തപസ്വിഷു വിചിന്തയന് ।
ന തത്രാരോചയദ്വാസം കാരണൈര്ബഹുഭിസ്തദാ ॥ 1 ॥
ഇഹ മേ ഭരതോ ദൃഷ്ടോ മാതരശ്ച സനാഗരാഃ ।
സാ ച മേ സ്മൃതിരന്വേതി താന്നിത്യമനുശോചതഃ ॥ 2 ॥
സ്കന്ധാവാരനിവേശേന തേന തസ്യ മഹാത്മനഃ ।
ഹയഹസ്തികരീഷൈശ്ച ഉപമര്ദഃ കൃതോ ഭൃശമ് ॥ 3 ॥
തസ്മാദന്യത്ര ഗച്ഛാമ ഇതി സഞ്ചിന്ത്യ രാഘവഃ ।
പ്രാതിഷ്ഠത സ വൈദേഹ്യാ ലക്ഷ്മണേന ച സങ്ഗതഃ ॥ 4 ॥
സോഽത്രേരാശ്രമമാസാദ്യ തം വവന്ദേ മഹായശാഃ ।
തം ചാപി ഭഗവാനത്രിഃ പുത്രവത്പ്രത്യപദ്യത ॥ 5 ॥
സ്വയമാതിഥ്യമാദിശ്യ സര്വമന്യത്സുസത്കൃതമ് ।
സൌമിത്രിം ച മഹാഭാഗാം സീതാം ച സമസാന്ത്വയത് ॥ 6 ॥
പത്നീം ച സമനുപ്രാപ്താം വൃദ്ധാമാമന്ത്ര്യ സത്കൃതാമ് ।
സാന്ത്വയാമാസ ധര്മജ്ഞഃ സര്വഭൂതഹിതേ രതഃ ॥ 7 ॥
ആനസൂയാം മഹാഭാഗാം താപസീം ധര്മചാരിണീം പ്രതിഗൃഹ്ണീഷ്വ വൈദേഹീമബ്രവീദൃഷിസത്തമഃ ।
രാമായ ചാഽചചക്ഷേ താം താപസീം ധര്മചാരിണീമ് ॥ 8 ॥
ദശ വര്ഷാണ്യനാവൃഷ്ട്യാ ദഗ്ധേ ലോകേ നിരന്തരമ് ॥ 9 ॥
യയാ മൂലഫലേ സൃഷ്ടേ ജാഹ്നവീ ച പ്രവര്തിതാ ।
ഉഗ്രേണ തപസാ യുക്താ നിയമൈശ്ചാപ്യലങ്കൃതാ ॥ 10 ॥
ദശ വര്ഷ സഹാസ്രാണി തയാ തപ്തം മഹത്തപഃ ।
അനസൂയാ വ്രതൈ സ്സ്നാതാ പ്രത്യൂഹാശ്ച നിവര്തിതാഃ ॥ 11 ॥
ദേവകാര്യനിമിത്തം ച യയാ സന്ത്വരമാണയാ ।
ദശരാത്രം കൃതാ രാത്രി സ്സേയം മാതേവ തേഽനഘ ॥ 12 ॥
ദശ വര്ഷാണ്യനാവൃഷ്ട്യാ ദഗ്ധേ ലോകേ നിരന്തരമ് ॥ 13 ॥
യയാ മൂലഫലേ സൃഷ്ടേ ജാഹ്നവീ ച പ്രവര്തിതാ ।
ഉഗ്രേണ തപസാ യുക്താ നിയമൈശ്ചാപ്യലങ്കൃതാ ॥ 14 ॥
ദശ വര്ഷസഹാസ്രാണി യയാ തപ്തം മഹത് തപഃ ।
അനസൂയാ വ്രതൈ സ്സ്നാതാ പ്രത്യൂഹാശ്ച നിവര്തിതാഃ ॥ 15 ॥
ദേവകാര്യനിമിത്തം ച യയാ സന്ത്വരമാണയാ ।
ദശരാത്രം കൃതാ രാത്രി സ്സേയം മാതേവ തേഽനഘ ॥ 16 ॥
ദശ വര്ഷാണ്യനാവൃഷ്ട്യാ ദഗ്ധേ ലോകേ നിരന്തരമ് ॥ 17 ॥
യയാ മൂലഫലേ സൃഷ്ടേ ജാഹ്നവീ ച പ്രവര്തിതാ ।
ഉഗ്രേണ തപസാ യുക്താ നിയമൈശ്ചാപ്യലങ്കൃതാ ॥ 18 ॥
ദശ വര്ഷ സഹാസ്രാണി തയാ തപ്തം മഹത്തപഃ ।
അനസൂയാ വ്രതൈ സ്സ്നാതാ പ്രത്യൂഹാശ്ച നിവര്തിതാഃ ॥ 19 ॥
ദേവകാര്യനിമിത്തം ച യയാ സന്ത്വരമാണയാ ।
ദശരാത്രം കൃതാ രാത്രി സ്സേയം മാതേവ തേഽനഘ ॥ 20 ॥
താമിമാം സര്വഭൂതാനാം നമസ്കാര്യാം യശസ്വിനീം അഭിഗച്ഛതു വൈദേഹീ വൃദ്ധാമക്രോധനാം സദാ ।
അനസൂയേതി യാ ലോകേ കര്മഭിഃ ഖ്യാതിമാഗതാ ॥ 21 ॥
ഏവം ബ്രുവാണം തമൃഷിം തഥേത്യുക്ത്വാ സ രാഘവഃ ।
സീതാമുവാച ധര്മജ്ഞാമിദം വചനമുത്തമമ് ॥ 22 ॥
രാജപുത്രി ശ്രുതമിദം മുനേരസ്യ സമീരിതമ് ।
ശ്രേയോഽര്ഥമാത്മനശ്ശീഘ്രമഭിഗച്ഛ തപസ്വിനീമ് ॥ 23 ॥
സീതാ ത്വേതദ വചഃ ശ്രുത്വാ രാഘവസ്യ ഹിതൈഷിണഃ ।
താമത്രിപന്തീം ധര്മജ്ഞാമഭിചക്രാമ മൈഥിലീ ॥ 24 ॥
ശിഥിലാം വലിതാം വൃദ്ധാം ജരാപാണ്ഡുരമൂര്ധജാമ് ।
സതതം വേപമാനാങ്ഗീം പ്രവാതേ കദലീം യഥാ ॥ 25 ॥
താം തു സീതാ മഹാഭാഗാമനസൂയാം പതിവ്രതാമ് ।
അഭ്യവാദയദവ്യഗ്രാ സ്വം നാമ സമുദാഹരത് ॥ 26 ॥
ശിഥിലാം വലിതാം വൃദ്ധാം ജരാപാണ്ഡുരമൂര്ധജാമ് ।
സതതം വേപമാനാങ്ഗീം പ്രവാതേ കദലീം യഥാ ॥ 27 ॥
താം തു സീതാ മഹാഭാഗാമനസൂയാം പതിവ്രതാമ് ।
അഭ്യവാദയദവ്യഗ്രാ സ്വന്നാമ സമുദാഹരത് ॥ 28 ॥
അഭിവാദ്യ ച വൈദേഹീ താപസീം താമനിന്ദിതാമ് ।
ബദ്ധാഞ്ജലിപുടാ ഹൃഷ്ടാ പര്യപൃച്ഛദനാമയമ് ॥ 29 ॥
തതസ്സീതാം മഹാഭാഗാം ദൃഷ്ട്വാ താം ധര്മചാരിണീമ് ।
സാന്ത്വയന്ത്യബ്രവീദ്ധൃഷ്ടാ ദിഷ്ട്യാ ധര്മമവേക്ഷസേ ॥ 30 ॥
ത്യക്ത്വാ ജ്ഞാതിജനം സീതേ മാനമൃദ്ധം ച ഭാമിനി ।
അവരുദ്ധം വനേ രാമം ദിഷ്ട്യാ ത്വമനുഗച്ഛസി ॥ 31 ॥
നഗരസ്ഥോ വനസ്ഥോ വാ പാപോ വാ യദി വാ ശുഭഃ ।
യാസാം സ്ത്രീണാം പ്രിയോ ഭര്താ താസാം ലോകാ മഹോദയാഃ ॥ 32 ॥
ദുശ്ശീലഃ കാമവൃത്തോ വാ ധനൈര്വാ പരിവര്ജിതഃ ।
സ്ത്രീണാമാര്യസ്വഭാവാനാം പരമം ദൈവതം പതിഃ ॥ 33 ॥
നാതോ വിശിഷ്ടം പശ്യാമി ബാന്ധവം വിമൃശന്ത്യഹമ് ।
സര്വത്ര യോഗ്യം വൈദേഹി തപഃ കൃതമിവാവ്യയമ് ॥ 34 ॥
ന ത്വേവമവഗച്ഛന്തി ഗുണദോഷമസത്ത്സ്രിയഃ ।
കാമവക്തവ്യഹൃദയാ ഭര്തൃനാഥാശ്ചരന്തി യാഃ ॥ 35 ॥
പ്രാപ്നുവന്ത്യ യശശ്ചൈവ ധര്മഭ്രംശം ച മൈഥിലി ।
അകാര്യവശമാപന്നാഃ സ്ത്രിയോ യാഃ ഖലു തദ്വിധാഃ ॥ 36 ॥
ത്വദ്വിധാസ്തു ഗുണൈര്യുക്താ ദൃഷ്ട ലോക പരാവരാഃ ।
സ്ത്രിയ സ്സ്വര്ഗേ ചരിഷ്യന്തി യഥാ ധര്മകൃതസ്തഥാ ॥ 37 ॥
തദേവമേനം ത്വമനുവ്രതാ സതീ പതിവ്രതാനാം സമയാനുവര്തിനീ ।
ഭവ സ്വഭര്തു സ്സഹധര്മചാരിണീ യശശ്ച ധര്മം ച തത സ്സമാപ്സ്യസി ॥ 38 ॥
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ അയോധ്യാകാണ്ഡേ സപ്തദശാധികശതതമസ്സര്ഗഃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe ayodhyākāṇḍam |
atha saptadaśādhikaśatatamassargaḥ |
rāghava stvatha yāteṣu tapasviṣu vicintayan |
na tatrārocayadvāsaṃ kāraṇairbahubhistadā || 1 ||
iha me bharato dṛṣṭo mātaraśca sanāgarāḥ |
sā ca me smṛtiranveti tānnityamanuśocataḥ || 2 ||
skandhāvāraniveśena tena tasya mahātmanaḥ |
hayahastikarīṣaiśca upamardaḥ kṛto bhṛśam || 3 ||
tasmādanyatra gacchāma iti sañcintya rāghavaḥ |
prātiṣṭhata sa vaidehyā lakṣmaṇena ca saṅgataḥ || 4 ||
so'trerāśramamāsādya taṃ vavande mahāyaśāḥ |
taṃ cāpi bhagavānatriḥ putravatpratyapadyata || 5 ||
svayamātithyamādiśya sarvamanyatsusatkṛtam |
saumitriṃ ca mahābhāgāṃ sītāṃ ca samasāntvayat || 6 ||
patnīṃ ca samanuprāptāṃ vṛddhāmāmantrya satkṛtām |
sāntvayāmāsa dharmajñaḥ sarvabhūtahite rataḥ || 7 ||
ānasūyāṃ mahābhāgāṃ tāpasīṃ dharmacāriṇīṃ pratigṛhṇīṣva vaidehīmabravīdṛṣisattamaḥ |
rāmāya cā'cacakṣe tāṃ tāpasīṃ dharmacāriṇīm || 8 ||
daśa varṣāṇyanāvṛṣṭyā dagdhe loke nirantaram || 9 ||
yayā mūlaphale sṛṣṭe jāhnavī ca pravartitā |
ugreṇa tapasā yuktā niyamaiścāpyalaṅkṛtā || 10 ||
daśa varṣa sahāsrāṇi tayā taptaṃ mahattapaḥ |
anasūyā vratai ssnātā pratyūhāśca nivartitāḥ || 11 ||
devakāryanimittaṃ ca yayā santvaramāṇayā |
daśarātraṃ kṛtā rātri sseyaṃ māteva te'nagha || 12 ||
daśa varṣāṇyanāvṛṣṭyā dagdhe loke nirantaram || 13 ||
yayā mūlaphale sṛṣṭe jāhnavī ca pravartitā |
ugreṇa tapasā yuktā niyamaiścāpyalaṅkṛtā || 14 ||
daśa varṣasahāsrāṇi yayā taptaṃ mahat tapaḥ |
anasūyā vratai ssnātā pratyūhāśca nivartitāḥ || 15 ||
devakāryanimittaṃ ca yayā santvaramāṇayā |
daśarātraṃ kṛtā rātri sseyaṃ māteva te'nagha || 16 ||
daśa varṣāṇyanāvṛṣṭyā dagdhe loke nirantaram || 17 ||
yayā mūlaphale sṛṣṭe jāhnavī ca pravartitā |
ugreṇa tapasā yuktā niyamaiścāpyalaṅkṛtā || 18 ||
daśa varṣa sahāsrāṇi tayā taptaṃ mahattapaḥ |
anasūyā vratai ssnātā pratyūhāśca nivartitāḥ || 19 ||
devakāryanimittaṃ ca yayā santvaramāṇayā |
daśarātraṃ kṛtā rātri sseyaṃ māteva te'nagha || 20 ||
tāmimāṃ sarvabhūtānāṃ namaskāryāṃ yaśasvinīṃ abhigacchatu vaidehī vṛddhāmakrodhanāṃ sadā |
anasūyeti yā loke karmabhiḥ khyātimāgatā || 21 ||
evaṃ bruvāṇaṃ tamṛṣiṃ tathetyuktvā sa rāghavaḥ |
sītāmuvāca dharmajñāmidaṃ vacanamuttamam || 22 ||
rājaputri śrutamidaṃ munerasya samīritam |
śreyo'rthamātmanaśśīghramabhigaccha tapasvinīm || 23 ||
sītā tvetada vacaḥ śrutvā rāghavasya hitaiṣiṇaḥ |
tāmatripantīṃ dharmajñāmabhicakrāma maithilī || 24 ||
śithilāṃ valitāṃ vṛddhāṃ jarāpāṇḍuramūrdhajām |
satataṃ vepamānāṅgīṃ pravāte kadalīṃ yathā || 25 ||
tāṃ tu sītā mahābhāgāmanasūyāṃ pativratām |
abhyavādayadavyagrā svaṃ nāma samudāharat || 26 ||
śithilāṃ valitāṃ vṛddhāṃ jarāpāṇḍuramūrdhajām |
satataṃ vepamānāṅgīṃ pravāte kadalīṃ yathā || 27 ||
tāṃ tu sītā mahābhāgāmanasūyāṃ pativratām |
abhyavādayadavyagrā svannāma samudāharat || 28 ||
abhivādya ca vaidehī tāpasīṃ tāmaninditām |
baddhāñjalipuṭā hṛṣṭā paryapṛcchadanāmayam || 29 ||
tatassītāṃ mahābhāgāṃ dṛṣṭvā tāṃ dharmacāriṇīm |
sāntvayantyabravīddhṛṣṭā diṣṭyā dharmamavekṣase || 30 ||
tyaktvā jñātijanaṃ sīte mānamṛddhaṃ ca bhāmini |
avaruddhaṃ vane rāmaṃ diṣṭyā tvamanugacchasi || 31 ||
nagarastho vanastho vā pāpo vā yadi vā śubhaḥ |
yāsāṃ strīṇāṃ priyo bhartā tāsāṃ lokā mahodayāḥ || 32 ||
duśśīlaḥ kāmavṛtto vā dhanairvā parivarjitaḥ |
strīṇāmāryasvabhāvānāṃ paramaṃ daivataṃ patiḥ || 33 ||
nāto viśiṣṭaṃ paśyāmi bāndhavaṃ vimṛśantyaham |
sarvatra yogyaṃ vaidehi tapaḥ kṛtamivāvyayam || 34 ||
na tvevamavagacchanti guṇadoṣamasattsriyaḥ |
kāmavaktavyahṛdayā bhartṛnāthāścaranti yāḥ || 35 ||
prāpnuvantya yaśaścaiva dharmabhraṃśaṃ ca maithili |
akāryavaśamāpannāḥ striyo yāḥ khalu tadvidhāḥ || 36 ||
tvadvidhāstu guṇairyuktā dṛṣṭa loka parāvarāḥ |
striya ssvarge cariṣyanti yathā dharmakṛtastathā || 37 ||
tadevamenaṃ tvamanuvratā satī pativratānāṃ samayānuvartinī |
bhava svabhartu ssahadharmacāriṇī yaśaśca dharmaṃ ca tata ssamāpsyasi || 38 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye ayodhyākāṇḍe saptadaśādhikaśatatamassargaḥ ||
InfoLyter.in — Sacred Vedic Knowledge Portal · Free forever