📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" → 2 A dialog opens → 3 Choose "Save as PDF" as printer → 4 Click Save
ॐ
2.115 അയോധ്യാകാണ്ഡ - പഞ്ചദശാധികശതതമ സര്ഗഃ
2.115 Ayodhyakanda - Panchadashadhikashatatama Sargah
Valmiki Malayalam
ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ അയോധ്യാകാണ്ഡമ് ।
അഥ പഞ്ചദശാധികശതതമസ്സര്ഗഃ ।
തതോ നിക്ഷിപ്യ മാതൃ സ്സ അയോധ്യായാം ദൃഢ വ്രതഃ ।
ഭരത ശ്ശോകസന്തപ്തോ ഗുരൂനിദമഥാബ്രവീത് ॥ 1 ॥
നന്ദിഗ്രാമം ഗമിഷ്യാമി സര്വാനാമന്ത്രയേഽദ്യ വഃ ।
തത്ര ദുഃഖമിദം സര്വം സഹിഷ്യേ രാഘവം വിനാ ॥ 2 ॥
ഗതശ്ച വാ ദിവം രാജാ വനസ്ഥശ്ച ഗുരുര്മമ ।
രാമം പ്രതീക്ഷേ രാജ്യായ സ ഹി രാജാ മഹായശാഃ ॥ 3 ॥
ഏതച്ഛ്രുത്വാ ശുഭം വാക്യം ഭരതസ്യ മഹാത്മനഃ ।
അബ്രുവന്മന്ത്രിണസ്സര്വേ വസിഷ്ഠശ്ച പുരോഹിതഃ ॥ 4 ॥
സുഭൃശം ശ്ലാഘനീയം ച യദുക്തം ഭരത ത്വയാ ।
വചനം ഭ്രാതൃവാത്സല്യാദനുരൂപം തവൈവ തത് ॥ 5 ॥
നിത്യം തേ ബന്ധുലുബ്ധസ്യ തിഷ്ഠതോ ഭ്രാതൃസൌഹൃദേ ।
ആര്യമാര്ഗം പ്രപന്നസ്യ നാനുമന്യേത കഃ പുമാന് ॥ 6 ॥
മന്ത്രിണാം വചനം ശ്രുത്വാ യഥാഭിലഷിതം പ്രിയമ് ।
അബ്രവീത്സാരഥിം വാക്യം രഥോ മേ യുജ്യതാമിതി ॥ 7 ॥
പ്രഹൃഷ്ടവദന സ്സര്വാ മാതൃ സ്സമഭിവാദ്യ സഃ ।
ആരുരോഹ രഥം ശ്രീമാന് ശത്രുഘ്നേന സമന്വിതഃ ॥ 8 ॥
ആരുഹ്യ ച രഥം ശീഘ്രം ശത്രുഘ്നഭരതാവുഭൌ ।
യയതുഃ പരമപ്രീതൌ വൃതൌ മന്ത്രിപുരോഹിതൈഃ ॥ 9 ॥
അഗ്രതോ ഗുരവഃ സര്വേ വസിഷ്ഠപ്രമുഖാ ദ്വിജാഃ ।
പ്രയയുഃ പ്രാങ്ഗ്മുഖാ സ്സര്വേ നന്ദിഗ്രാമോ യതോഽഭവത് ॥ 10 ॥
ബലം ച തദനാഹൂതം ഗജാശ്വരഥസങ്കുലമ് ।
പ്രയയൌ ഭരതേ യാതേ സര്വേ ച പുരവാസിനഃ ॥ 11 ॥
രഥസ്ഥഃ സ തു ധര്മാത്മാ ഭരതോ ഭ്രാതൃവത്സലഃ ।
നന്ദിഗ്രാമം യയൌ തൂര്ണം ശിരസ്യാദായ പാദുകേ ॥ 12 ॥
തതസ്തു ഭരതഃ ക്ഷിപ്രം നന്ദിഗ്രാമം പ്രവിശ്യ സഃ ।
അവതീര്യ രഥാത്തൂര്ണം ഗുരൂനിദമുവാച ഹ ॥ 13 ॥
ഏതദ്രാജ്യം മമ ഭ്രാത്രാ ദത്തം സന്നയാസവത്സ്വയമ് ।
യോഗക്ഷേമവഹേ ചേമേ പാദുകേ ഹേമഭൂഷിതേ ॥ 14 ॥
ഭരത ശ്ശിരസാ കൃത്വാ സന്ന്യാസം പാദുകേ തതഃ ।
അബ്രവീദ്ധുഃഖസന്തപ്ത സ്സര്വം പ്രകൃതിമണ്ഡലമ് ॥ 15 ॥
ഛത്രം ധാരയത ക്ഷിപ്രമാര്യപാദാവിമൌ മതൌ ।
ആഭ്യാം രാജ്യേ സ്ഥിതോ ധര്മഃ പാദുകാഭ്യാം ഗുരോര്മമ ॥ 16 ॥
ഭ്രാത്രാ ഹി മയി സന്ന്യാസോ നിക്ഷിപ്ത സ്സൌഹൃദാദയമ് ।
തമിമം പാലയിഷ്യാമി രാഘവാഗമനം പ്രതി ॥ 17 ॥
ക്ഷിപ്രം സംയോജയിത്വാതു രാഘവസ്യ പുനസ്സ്വയമ് ।
ചരണൌ തൌ തു രാമസ്യ ദ്രക്ഷ്യാമി സഹപാദുകൌ ॥ 18 ॥
തതോ നിക്ഷിപ്തഭാരോഽഹം രാഘവേണ സമാഗതഃ ।
നിവേദ്യ ഗുരവേ രാജ്യം ഭജിഷ്യേ ഗുരുവൃത്തിതാമ് ॥ 19 ॥
രാഘവായ ച സന്യാസം ദത്ത്വേമേ വരപാദുകേ ।
രാജ്യം ചേദമയോധ്യാം ച ധൂതപാപോ ഭവാമി ച ॥ 20 ॥
അഭിഷിക്തേ തു കാകുത്സ്ഥേ പ്രഹൃഷ്ടമുദിതേ ജനേ ।
പ്രീതിര്മമ യശശ്ചൈവ ഭവേദ്രാജ്യാച്ചതുര്ഗുണമ് ॥ 21 ॥
ഏവം തു വിലപന്ദീനോ ഭരത സ്സമഹായശാഃ ।
നന്ദിഗ്രാമേഽകരോദ്രാജ്യം ദുഃഖിതോ മന്ത്രിഭിസ്സഹ ॥ 22 ॥
സ വല്കലജടാധാരീ മുനിവേഷധരഃ പ്രഭുഃ ।
നന്ദിഗ്രാമേഽവസദ്വീര സ്സസൈന്യോ ഭരതസ്തദാ ॥ 23 ॥
രാമാഗമനമാകാങ്ക്ഷന്ഭരതോ ഭ്രാതൃവത്സലഃ ।
ഭ്രാതുര്വചനകാരീ ച പ്രതിജ്ഞാപാരഗസ്തഥാ ॥ 24 ॥
പാദുകേ ത്വഭിഷിച്യാഥ നന്ദിഗ്രാമേഽവസത്തദാ ।
സ വാലവ്യജനം ഛത്രം ധാരയാമാസ സ സ്വയമ് ।
ഭരത ശ്ശാസനം സര്വം പാദുകാഭ്യാം നിവേദയന് ॥ 25 ॥
തതസ്തു ഭരത ശശ്രീമാനഭിഷിച്യാഽഽര്യപാദുകേ ।
തദധീനസ്തദാ രാജ്യം കാരയാമാസ സര്വദാ ॥ 26 ॥
തദാ ഹി യത്കാര്യമുപൈതി കിഞ്ചിദുപായനം ചോപഹൃതം മഹാര്ഹമ് ।
സ പാദുകാഭ്യാം പ്രഥമം നിവേദ്യ ചകാര പശ്ചാദ്ഭരതോ യഥാവത് ॥ 27 ॥
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ അയോധ്യാകാണ്ഡേ പഞ്ചദശാധികശതതമസ്സര്ഗഃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe ayodhyākāṇḍam |
atha pañcadaśādhikaśatatamassargaḥ |
tato nikṣipya mātṛ ssa ayodhyāyāṃ dṛḍha vrataḥ |
bharata śśokasantapto gurūnidamathābravīt || 1 ||
nandigrāmaṃ gamiṣyāmi sarvānāmantraye'dya vaḥ |
tatra duḥkhamidaṃ sarvaṃ sahiṣye rāghavaṃ vinā || 2 ||
gataśca vā divaṃ rājā vanasthaśca gururmama |
rāmaṃ pratīkṣe rājyāya sa hi rājā mahāyaśāḥ || 3 ||
etacchrutvā śubhaṃ vākyaṃ bharatasya mahātmanaḥ |
abruvanmantriṇassarve vasiṣṭhaśca purohitaḥ || 4 ||
subhṛśaṃ ślāghanīyaṃ ca yaduktaṃ bharata tvayā |
vacanaṃ bhrātṛvātsalyādanurūpaṃ tavaiva tat || 5 ||
nityaṃ te bandhulubdhasya tiṣṭhato bhrātṛsauhṛde |
āryamārgaṃ prapannasya nānumanyeta kaḥ pumān || 6 ||
mantriṇāṃ vacanaṃ śrutvā yathābhilaṣitaṃ priyam |
abravītsārathiṃ vākyaṃ ratho me yujyatāmiti || 7 ||
prahṛṣṭavadana ssarvā mātṛ ssamabhivādya saḥ |
āruroha rathaṃ śrīmān śatrughnena samanvitaḥ || 8 ||
āruhya ca rathaṃ śīghraṃ śatrughnabharatāvubhau |
yayatuḥ paramaprītau vṛtau mantripurohitaiḥ || 9 ||
agrato guravaḥ sarve vasiṣṭhapramukhā dvijāḥ |
prayayuḥ prāṅgmukhā ssarve nandigrāmo yato'bhavat || 10 ||
balaṃ ca tadanāhūtaṃ gajāśvarathasaṅkulam |
prayayau bharate yāte sarve ca puravāsinaḥ || 11 ||
rathasthaḥ sa tu dharmātmā bharato bhrātṛvatsalaḥ |
nandigrāmaṃ yayau tūrṇaṃ śirasyādāya pāduke || 12 ||
tatastu bharataḥ kṣipraṃ nandigrāmaṃ praviśya saḥ |
avatīrya rathāttūrṇaṃ gurūnidamuvāca ha || 13 ||
etadrājyaṃ mama bhrātrā dattaṃ sannayāsavatsvayam |
yogakṣemavahe ceme pāduke hemabhūṣite || 14 ||
bharata śśirasā kṛtvā sannyāsaṃ pāduke tataḥ |
abravīddhuḥkhasantapta ssarvaṃ prakṛtimaṇḍalam || 15 ||
chatraṃ dhārayata kṣipramāryapādāvimau matau |
ābhyāṃ rājye sthito dharmaḥ pādukābhyāṃ gurormama || 16 ||
bhrātrā hi mayi sannyāso nikṣipta ssauhṛdādayam |
tamimaṃ pālayiṣyāmi rāghavāgamanaṃ prati || 17 ||
kṣipraṃ saṃyojayitvātu rāghavasya punassvayam |
caraṇau tau tu rāmasya drakṣyāmi sahapādukau || 18 ||
tato nikṣiptabhāro'haṃ rāghaveṇa samāgataḥ |
nivedya gurave rājyaṃ bhajiṣye guruvṛttitām || 19 ||
rāghavāya ca sanyāsaṃ dattveme varapāduke |
rājyaṃ cedamayodhyāṃ ca dhūtapāpo bhavāmi ca || 20 ||
abhiṣikte tu kākutsthe prahṛṣṭamudite jane |
prītirmama yaśaścaiva bhavedrājyāccaturguṇam || 21 ||
evaṃ tu vilapandīno bharata ssamahāyaśāḥ |
nandigrāme'karodrājyaṃ duḥkhito mantribhissaha || 22 ||
sa valkalajaṭādhārī muniveṣadharaḥ prabhuḥ |
nandigrāme'vasadvīra ssasainyo bharatastadā || 23 ||
rāmāgamanamākāṅkṣanbharato bhrātṛvatsalaḥ |
bhrāturvacanakārī ca pratijñāpāragastathā || 24 ||
pāduke tvabhiṣicyātha nandigrāme'vasattadā |
sa vālavyajanaṃ chatraṃ dhārayāmāsa sa svayam |
bharata śśāsanaṃ sarvaṃ pādukābhyāṃ nivedayan || 25 ||
tatastu bharata śaśrīmānabhiṣicyā''ryapāduke |
tadadhīnastadā rājyaṃ kārayāmāsa sarvadā || 26 ||
tadā hi yatkāryamupaiti kiñcidupāyanaṃ copahṛtaṃ mahārham |
sa pādukābhyāṃ prathamaṃ nivedya cakāra paścādbharato yathāvat || 27 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye ayodhyākāṇḍe pañcadaśādhikaśatatamassargaḥ ||
InfoLyter.in — Sacred Vedic Knowledge Portal · Free forever