📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" → 2 A dialog opens → 3 Choose "Save as PDF" as printer → 4 Click Save
ॐ
1.73 ബാലകാണ്ഡ - ത്രിസപ്തതിതമ സര്ഗഃ
1.73 Balakanda - Trisaptatitama Sargah
Valmiki Malayalam
ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ ബാലകാണ്ഡമ് ।
അഥ ത്രിസപ്തതിതമസ്സര്ഗഃ ।
യസ്മിംസ്തു ദിവസേ രാജാ ചക്രേ ഗോദാനമുത്തമമ് ।
തസ്മിം സ്തു ദിവസേ ശൂരോ യുധാജിത്സമുപേയിവാന് ॥ 1 ॥
പുത്രഃ കേകയരാജസ്യ സാക്ഷാദ്ഭരതമാതുലഃ ।
ദൃഷ്ട്വാ പൃഷ്ട്വാ ച കുശലം രാജാനമിദമബ്രവീത് ॥ 2 ॥
കേകയാധിപതീ രാജാ സ്നേഹാത് കുശലമബ്രവീത് ।
യേഷാം കുശലകാമോഽസി തേഷാം സമ്പ്രത്യനാമയമ് ॥ 3 ॥
സ്വസ്രീയം മമ രാജേന്ദ്ര ദ്രഷ്ടുകാമോ മഹീപതിഃ ।
തദര്ഥമുപയാതോഽഹമയോധ്യാം രഘുനന്ദന ॥ 4 ॥
ശ്രുത്വാ ത്വഹമയോധ്യായാം വിവാഹാര്ഥം തവാത്മജാന് ।
മിഥിലാമുപയാതാംസ്തു ത്വയാ സഹ മഹീപതേ ॥ 5 ॥
ത്വരയാഭ്യുപയാതോഽഹം ദ്രഷ്ടുകാമ സ്സ്വസുസ്സുതമ് ।
അഥ രാജാ ദശരഥഃ പ്രിയാതിഥിമുപസ്ഥിതമ് ॥ 6 ॥
ദൃഷ്ട്വാ പരമസത്കാരൈഃ പൂജാര്ഹം സമപൂജയത് ।
തതസ്താമുഷിതോ രാത്രിം സഹ പുത്രൈര്മഹാത്മഭിഃ ॥ 7 ॥
പ്രഭാതേ പുനരുത്ഥായ കൃത്വാ കര്മാണി കര്മവിത് ।
ഋഷീംസ്തദാ പുരസ്കൃത്യ യജ്ഞവാടമുപാഗമത് ॥ 8 ॥
യുക്തേ മുഹൂര്തേ വിജയേ സര്വാഭരണഭൂഷിതൈഃ ।
ഭ്രാതൃഭിസ്സഹിതോ രാമഃ കൃതകൌതുകമങ്ഗലഃ ॥ 9 ॥
വസിഷ്ഠം പുരതഃ കൃത്വാ മഹര്ഷീനപരാനപി ।
പിതു സ്സമീപമാശ്രിത്യ തസ്ഥൌ ഭ്രാതൃഭിരാവൃതഃ ॥ 10 ॥
വസിഷ്ഠോ ഭഗവാനേത്യ വൈദേഹമിദമബ്രവീത് ।
രാജാ ദശരഥോ രാജന് കൃതകൌതുകമങ്ഗലൈഃ ॥ 11 ॥
പുത്രൈര്നരവര ശ്രേഷ്ഠ ദാതാരമഭികാങ്ക്ഷതേ ।
ദാതൃപ്രതിഗ്രഹീതൃഭ്യാം സര്വാര്ഥാഃ പ്രഭവന്തി ഹി ॥ 12 ॥
സ്വധര്മം പ്രതിപദ്യസ്വ കൃത്വാ വൈവാഹ്യമുത്തമമ് ।
ഇത്യുക്തഃ പരമോദാരോ വസിഷ്ഠേന മഹാത്മനാ ॥ 13 ॥
പ്രത്യുവാച മഹാതേജാ വാക്യം പരമധര്മവിത് ।
കസ്സ്ഥിതഃ പ്രതിഹാരോ മേ കസ്യാജ്ഞാ സമ്പ്രതീക്ഷ്യതേ ॥ 14 ॥
സ്വഗൃഹേ കോ വിചാരോഽസ്തി യഥാ രാജ്യമിദം തവ ।
കൃതകൌതുകസര്വസ്വാ വേദിമൂലമുപാഗതാഃ ॥ 15 ॥
മമ കന്യാ മുനിശ്രേഷ്ഠ ദീപ്താ വഹ്നേരിവാര്ചിഷഃ ।
സജ്ജോഽഹം ത്വത്പ്രതീക്ഷോഽസ്മി വേദ്യാമസ്യാം പ്രതിഷ്ഠിതഃ ॥ 16 ॥
അവിഘ്നം കുരുതാം രാജാ കിമര്ഥമവലമ്ബതേ ।
തദ്വാക്യം ജനകേനോക്തം ശ്രുത്വാ ദശരഥസ്തദാ ।
പ്രവേശയാമാസ സുതാന് സര്വാനൃഷിഗണാനപി ॥ 17 ॥
തതോ രാജാ വിദേഹാനാം വസിഷ്ഠമിദമബ്രവീത് ॥ 18 ॥
കാരയസ്വ ഋഷേ സര്വമൃഷിഭിഃ സഹ ധാര്മിക ।
രാമസ്യ ലോകരാമസ്യ ക്രിയാം വൈവാഹികീം വിഭോ ॥ 19 ॥
തഥേത്യുക്ത്വാ തു ജനകം വസിഷ്ഠോ ഭഗവാനൃഷിഃ ।
വിശ്വാമിത്രം പുരസ്കൃത്യ ശതാനന്ദം ച ധാര്മികമ് ॥ 20 ॥
പ്രപാമധ്യേ തു വിധിവത്വേദിം കൃത്വാ മഹാതപാഃ ।
അലഞ്ചകാര താം വേദിം ഗന്ധപുഷ്പൈ സ്സമന്തതഃ ॥ 21 ॥
സുവര്ണപാലികാഭിശ്ച ഛിദ്രകുമ്ഭൈശ്ച സാങ്കുരൈഃ ।
അങ്കുരാഢ്യൈശ്ശരാവൈശ്ച ധൂപപാത്രൈ സ്സധൂപകൈഃ ॥ 22 ॥
ശങ്ഖപാത്രൈ സ്സ്രുവൈ സ്സ്രുഗ്ഭിഃ പാത്രൈരര്ഘ്യാഭിപൂരിതൈഃ ।
ലാജപൂര്ണൈശ്ച പാത്രീഭിരക്ഷതൈരഭിസംസ്കൃതൈഃ ॥ 23 ॥
ദര്ഭൈസ്സമൈസ്സമാസ്തീര്യ വിധിവന്മന്ത്രപൂര്വകമ് ।
അഗ്നിമാദായ വേദ്യാം തു വിധിമന്ത്രപുരസ്കൃതമ് ॥ 24 ॥
ജുഹാവാഗ്നൌ മഹാതേജാ വസിഷ്ഠോ ഭഗവാനൃഷിഃ ।
തതസ്സീതാം സമാനീയ സര്വാഭരണഭൂഷിതാമ് ॥ 25 ॥
സമക്ഷമഗ്നേ സ്സംസ്ഥാപ്യ രാഘവാഭിമുഖേ തദാ ।
അബ്രവീജ്ജനകോ രാജാ കൌസല്യാനന്ദവര്ധനമ് ॥ 26 ॥
ഇയം സീതാ മമ സുതാ സഹധര്മചരീ തവ ।
പ്രതീച്ഛ ചൈനാം ഭദ്രം തേ പാണിം ഗൃഹ്ണീഷ്വ പാണിനാ ॥ 27 ॥
പതിവ്രതാ മഹാഭാഗാ ഛായേവാനുഗതാ സദാ ।
ഇത്യുക്ത്വാ പ്രാക്ഷിപദ്രാജാ മന്ത്രപൂതം ജലം തദാ ॥ 28 ॥
സാധു സാധ്വിതി ദേവാനാ മൃഷീണാം വദതാം തദാ ।
ദേവദുന്ദുഭിര്നിര്ഘോഷഃ പുഷ്പവര്ഷോ മഹാനഭൂത് ॥ 29 ॥
ഏവം ദത്ത്വാ തദാ സീതാം മന്ത്രോദകപുരസ്കൃതാമ് ।
അബ്രവീജ്ജനകോ രാജാ ഹര്ഷേണാഭിപരിപ്ലുതഃ ॥ 30 ॥
ലക്ഷ്മണാഗച്ഛ ഭദ്രം തേ ഊര്മിലാമുദ്യതാം മയാ ।
പ്രതീച്ഛ പാണിം ഗൃഹ്ണീഷ്വ മാഭൂത്കാലസ്യ പര്യയഃ ॥ 31 ॥
തമേവമുക്ത്വാ ജനകോ ഭരതം ചാഭ്യഭാഷത ।
ഗൃഹാണ പാണിം മാണ്ഡവ്യാഃ പാണിനാ രഘുനന്ദന ॥ 32 ॥
ശത്രുഘ്നം ചാപി ധര്മാത്മാ അബ്രവീജ്ജനകേശ്വരഃ ।
ശ്രുതകീര്ത്യാ മഹാബാഹോ പാണിം ഗൃഹ്ണീഷ്വ പാണിനാ ॥ 33 ॥
സര്വേ ഭവന്തസ്സൌമ്യാശ്ച സര്വേ സുചരിതവ്രതാഃ ।
പത്നീഭിസ്സന്തു കാകുത്സ്ഥാ മാഭൂത്കാലസ്യ പര്യയഃ ॥ 34 ॥
ജനകസ്യ വച ശ്ശൃത്വാ പാണീന് പാണിഭിരാസ്പൃശന് ।
ചത്വാരസ്തേ ചതസൃണാം വസിഷ്ഠസ്യ മതേ സ്ഥിതാഃ ॥ 35 ॥
അഗ്നിം പ്രദക്ഷിണീകൃത്യ വേദിം രാജാനമേവ ച ।
ഋഷീംശ്ചൈവ മഹാത്മാനസ്സഭാര്യാ രഘുസത്തമാഃ ॥ 36 ॥
യഥോക്തേന തദാ ചക്രുര്വിവാഹം വിധിപൂര്വകമ് ।
കാകുത്സ്ഥൈശ്ച ഗൃഹീതേഷു ലലിതേഷു ച പാണിഷു ॥ 37 ॥
പുഷ്പവൃഷ്ടിര്മഹത്യാസീദന്തരിക്ഷാത്സുഭാസ്വരാ ।
ദിവ്യദുന്ദുഭിനിര്ഘോഷൈര്ഗീതവാദിത്രനിസ്വനൈഃ ॥ 38 ॥
നനൃതുശ്ചാപ്സരസ്സങ്ഘാ ഗന്ധര്വാശ്ച ജഗുഃ കലമ് ।
വിവാഹേ രഘുമുഖ്യാനാം തദദ്ഭുതമദൃശ്യത ॥ 39 ॥
ഈദൃശേ വര്തമാനേ തു തൂര്യോദ്ഘുഷ്ടനിനാദിതേ ।
ത്രിരഗ്നിം തേ പരിക്രമ്യ ഊഹുര്ഭാര്യാം മഹൌജസഃ ॥ 40 ॥
അഥോപകാര്യാം ജഗ്മുസ്തേ സഭാര്യാ രഘുനന്ദനാഃ ।
രാജാഽപ്യനുയയൌ പശ്യന്ത്സര്ഷിസങ്ഘ സ്സബാന്ധവഃ ॥ 41 ॥
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ ബാലകാണ്ഡേ ത്രിസപ്തതിതമസ്സര്ഗഃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |
atha trisaptatitamassargaḥ |
yasmiṃstu divase rājā cakre godānamuttamam |
tasmiṃ stu divase śūro yudhājitsamupeyivān || 1 ||
putraḥ kekayarājasya sākṣādbharatamātulaḥ |
dṛṣṭvā pṛṣṭvā ca kuśalaṃ rājānamidamabravīt || 2 ||
kekayādhipatī rājā snehāt kuśalamabravīt |
yeṣāṃ kuśalakāmo'si teṣāṃ sampratyanāmayam || 3 ||
svasrīyaṃ mama rājendra draṣṭukāmo mahīpatiḥ |
tadarthamupayāto'hamayodhyāṃ raghunandana || 4 ||
śrutvā tvahamayodhyāyāṃ vivāhārthaṃ tavātmajān |
mithilāmupayātāṃstu tvayā saha mahīpate || 5 ||
tvarayābhyupayāto'haṃ draṣṭukāma ssvasussutam |
atha rājā daśarathaḥ priyātithimupasthitam || 6 ||
dṛṣṭvā paramasatkāraiḥ pūjārhaṃ samapūjayat |
tatastāmuṣito rātriṃ saha putrairmahātmabhiḥ || 7 ||
prabhāte punarutthāya kṛtvā karmāṇi karmavit |
ṛṣīṃstadā puraskṛtya yajñavāṭamupāgamat || 8 ||
yukte muhūrte vijaye sarvābharaṇabhūṣitaiḥ |
bhrātṛbhissahito rāmaḥ kṛtakautukamaṅgalaḥ || 9 ||
vasiṣṭhaṃ purataḥ kṛtvā maharṣīnaparānapi |
pitu ssamīpamāśritya tasthau bhrātṛbhirāvṛtaḥ || 10 ||
vasiṣṭho bhagavānetya vaidehamidamabravīt |
rājā daśaratho rājan kṛtakautukamaṅgalaiḥ || 11 ||
putrairnaravara śreṣṭha dātāramabhikāṅkṣate |
dātṛpratigrahītṛbhyāṃ sarvārthāḥ prabhavanti hi || 12 ||
svadharmaṃ pratipadyasva kṛtvā vaivāhyamuttamam |
ityuktaḥ paramodāro vasiṣṭhena mahātmanā || 13 ||
pratyuvāca mahātejā vākyaṃ paramadharmavit |
kassthitaḥ pratihāro me kasyājñā sampratīkṣyate || 14 ||
svagṛhe ko vicāro'sti yathā rājyamidaṃ tava |
kṛtakautukasarvasvā vedimūlamupāgatāḥ || 15 ||
mama kanyā muniśreṣṭha dīptā vahnerivārciṣaḥ |
sajjo'haṃ tvatpratīkṣo'smi vedyāmasyāṃ pratiṣṭhitaḥ || 16 ||
avighnaṃ kurutāṃ rājā kimarthamavalambate |
tadvākyaṃ janakenoktaṃ śrutvā daśarathastadā |
praveśayāmāsa sutān sarvānṛṣigaṇānapi || 17 ||
tato rājā videhānāṃ vasiṣṭhamidamabravīt || 18 ||
kārayasva ṛṣe sarvamṛṣibhiḥ saha dhārmika |
rāmasya lokarāmasya kriyāṃ vaivāhikīṃ vibho || 19 ||
tathetyuktvā tu janakaṃ vasiṣṭho bhagavānṛṣiḥ |
viśvāmitraṃ puraskṛtya śatānandaṃ ca dhārmikam || 20 ||
prapāmadhye tu vidhivatvediṃ kṛtvā mahātapāḥ |
alañcakāra tāṃ vediṃ gandhapuṣpai ssamantataḥ || 21 ||
suvarṇapālikābhiśca chidrakumbhaiśca sāṅkuraiḥ |
aṅkurāḍhyaiśśarāvaiśca dhūpapātrai ssadhūpakaiḥ || 22 ||
śaṅkhapātrai ssruvai ssrugbhiḥ pātrairarghyābhipūritaiḥ |
lājapūrṇaiśca pātrībhirakṣatairabhisaṃskṛtaiḥ || 23 ||
darbhaissamaissamāstīrya vidhivanmantrapūrvakam |
agnimādāya vedyāṃ tu vidhimantrapuraskṛtam || 24 ||
juhāvāgnau mahātejā vasiṣṭho bhagavānṛṣiḥ |
tatassītāṃ samānīya sarvābharaṇabhūṣitām || 25 ||
samakṣamagne ssaṃsthāpya rāghavābhimukhe tadā |
abravījjanako rājā kausalyānandavardhanam || 26 ||
iyaṃ sītā mama sutā sahadharmacarī tava |
pratīccha caināṃ bhadraṃ te pāṇiṃ gṛhṇīṣva pāṇinā || 27 ||
pativratā mahābhāgā chāyevānugatā sadā |
ityuktvā prākṣipadrājā mantrapūtaṃ jalaṃ tadā || 28 ||
sādhu sādhviti devānā mṛṣīṇāṃ vadatāṃ tadā |
devadundubhirnirghoṣaḥ puṣpavarṣo mahānabhūt || 29 ||
evaṃ dattvā tadā sītāṃ mantrodakapuraskṛtām |
abravījjanako rājā harṣeṇābhipariplutaḥ || 30 ||
lakṣmaṇāgaccha bhadraṃ te ūrmilāmudyatāṃ mayā |
pratīccha pāṇiṃ gṛhṇīṣva mābhūtkālasya paryayaḥ || 31 ||
tamevamuktvā janako bharataṃ cābhyabhāṣata |
gṛhāṇa pāṇiṃ māṇḍavyāḥ pāṇinā raghunandana || 32 ||
śatrughnaṃ cāpi dharmātmā abravījjanakeśvaraḥ |
śrutakīrtyā mahābāho pāṇiṃ gṛhṇīṣva pāṇinā || 33 ||
sarve bhavantassaumyāśca sarve sucaritavratāḥ |
patnībhissantu kākutsthā mābhūtkālasya paryayaḥ || 34 ||
janakasya vaca śśṛtvā pāṇīn pāṇibhirāspṛśan |
catvāraste catasṛṇāṃ vasiṣṭhasya mate sthitāḥ || 35 ||
agniṃ pradakṣiṇīkṛtya vediṃ rājānameva ca |
ṛṣīṃścaiva mahātmānassabhāryā raghusattamāḥ || 36 ||
yathoktena tadā cakrurvivāhaṃ vidhipūrvakam |
kākutsthaiśca gṛhīteṣu laliteṣu ca pāṇiṣu || 37 ||
puṣpavṛṣṭirmahatyāsīdantarikṣātsubhāsvarā |
divyadundubhinirghoṣairgītavāditranisvanaiḥ || 38 ||
nanṛtuścāpsarassaṅghā gandharvāśca jaguḥ kalam |
vivāhe raghumukhyānāṃ tadadbhutamadṛśyata || 39 ||
īdṛśe vartamāne tu tūryodghuṣṭaninādite |
triragniṃ te parikramya ūhurbhāryāṃ mahaujasaḥ || 40 ||
athopakāryāṃ jagmuste sabhāryā raghunandanāḥ |
rājā'pyanuyayau paśyantsarṣisaṅgha ssabāndhavaḥ || 41 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye bālakāṇḍe trisaptatitamassargaḥ ||
InfoLyter.in — Sacred Vedic Knowledge Portal · Free forever