📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" → 2 A dialog opens → 3 Choose "Save as PDF" as printer → 4 Click Save
ॐ
ഉദ്ധവഗീതാ - ദശമോഽധ്യായഃ
Uddhavagita - Dashamo'dhyayah
Gita Malayalam
അഥ ദശമോഽധ്യായഃ ।
ശ്രീഭഗവാന് ഉവാച ।
മയാ ഉദിതേഷു അവഹിതഃ സ്വധര്മേഷു മദാശ്രയഃ ।
വര്ണാശ്രമകുല ആചാരം അകാമാത്മാ സമാചരേത് ॥ 1॥
അന്വീക്ഷേത വിശുദ്ധാത്മാ ദേഹിനാം വിഷയാത്മനാമ് ।
ഗുണേഷു തത്ത്വധ്യാനേന സര്വാരമ്ഭവിപര്യയമ് ॥ 2॥
സുപ്തസ്യ വിഷയാലോകഃ ധ്യായതഃ വാ മനോരഥഃ ।
നാനാമകത്വാത് വിഫലഃ തഥാ ഭേദാത്മദീഃ ഗുണൈഃ ॥ 3॥
നിവൃത്തം കര്മ സേവേത പ്രവൃത്തം മത്പരഃ ത്യജേത് ।
ജിജ്ഞാസായാം സമ്പ്രവൃത്തഃ ന അദ്രിയേത് കര്മ ചോദനാമ് ॥ 4॥
യമാനഭീക്ഷ്ണം സേവേത നിയമാന് മത്പരഃ ക്വചിത് ।
മദഭിജ്ഞം ഗുരം ശാന്തം ഉപാസീത മദാത്മകമ് ॥ 5॥
അമാന്യമത്സരഃ ദക്ഷഃ നിര്മമഃ ദൃഢസൌഹൃദഃ ।
അസത്വരഃ അര്ഥജിജ്ഞാസുഃ അനസൂയൌഃ അമോഘവാക് ॥ 6॥
ജായാപത്യഗൃഹക്ഷേത്രസ്വജനദ്രവിണ ആദിഷു ।
ഉദാസീനഃ സമം പശ്യന് സര്വേഷു അര്ഥം ഇവ ആത്മനഃ ॥ 7॥
വിലക്ഷണഃ സ്ഥൂലസൂക്ഷ്മാത് ദേഹാത് ആത്മേക്ഷിതാ സ്വദൃക് ।
യഥാഗ്നിഃ ദാരുണഃ ദാഹ്യാത് ദാഹകഃ അന്യഃ പ്രകാശകഃ ॥ 8॥
നിരോധ ഉത്പത്തി അണു ബൃഹന് നാനാത്വം തത്കൃതാന് ഗുണാന് ।
അന്തഃ പ്രവിഷ്ടഃ ആധത്തഃ ഏവം ദേഹഗുണാന് പരഃ ॥ 9॥
യഃ അസൌ ഗുണൈഃ വിരചിതഃ ദേഹഃ അയം പുരുഷസ്യ ഹി ।
സംസാരഃ തത് നിബന്ധഃ അയം പുംസഃ വിദ്യാത് ഛിദാത്മനഃ ॥ 10॥
തസ്മാത് ജിജ്ഞാസയാ ആത്മാനം ആത്മസ്ഥം പരമ് ।
സങ്ഗമ്യ നിരസേത് ഏതത് വസ്തുബുദ്ധിം യഥാക്രമമ് ॥ 11॥
ആചാര്യഃ അരണിഃ ആദ്യഃ സ്യാത് അന്തേവാസി ഉത്തര അരണിഃ ।
തത് സന്ധാനം പ്രവചനം വിദ്യാ സന്ധിഃ സുഖാവഹഃ ॥ 12॥
വൈശാരദീ സാ അതിവിശുദ്ധബുദ്ധിഃ
ധുനോതി മായാം ഗുണസമ്പ്രസൂതാമ് ।
ഗുണാന് ച സന്ദഹ്യ യത് ആത്മം ഏതത്
സ്വയം ച ശാമ്യതി അസമിദ് യഥാ അഗ്നിഃ ॥ 13॥
അഥ ഏഷാം കര്മകര്തൄണാം ഭോക്തൄണാം സുഖദുഃഖയോഃ ।
നാനാത്വം അഥ നിത്യത്വം ലോകകാലാഗമ ആത്മനാമ് ॥ 14॥
മന്യസേ സര്വഭാവാനാം സംസ്ഥാ ഹി ഔത്പത്തികീ യഥാ ।
തത് തത് ആകൃതിഭേദേന ജായതേ ഭിദ്യതേ ച ധീഃ ॥ 15॥
ഏവം അപി അങ്ഗ സര്വേഷാം ദേഹിനാം ദേഹയോഗതഃ ।
കാല അവയവതഃ സന്തി ഭാവാ ജന്മാദയോഃ അസകൃത് ॥ 16॥
അത്ര അപി കര്മണാം കര്തുഃ അസ്വാതന്ത്ര്യം ച ലക്ഷ്യതേ ।
ഭോക്തുഃ ച ദുഃഖസുഖയോഃ കഃ അന്വര്ഥഃ വിവശം ഭജേത് ॥ 17॥
ന ദേഹിനാം സുഖം കിഞ്ചിത് വിദ്യതേ വിദുഷാം അപി ।
തഥാ ച ദുഃഖം മൂഢാനാം വൃഥാ അഹങ്കരണം പരമ് ॥ 18॥
യദി പ്രാപ്തിം വിഘാതം ച ജാനന്തി സുഖദുഃഖയോഃ ।
തേ അപി അദ്ധാ ന വിദുഃ യോഗം മൃത്യുഃ ന പ്രഭവേത് യഥാ ॥ 19॥
കഃ അന്വര്ഥഃ സുഖയതി ഏനം കാമഃ വാ മൃത്യുഃ അന്തികേ ।
ആഘാതം നീയമാനസ്യ വധ്യസി ഏവ ന തുഷ്ടിദഃ ॥ 20॥
ശ്രുതം ച ദൃഷ്ടവത് ദുഷ്ടം സ്പര്ധാ അസൂയാ അത്യയവ്യയൈഃ ।
ബഹു അന്തരായ കാമത്വാത് കൃഷിവത് ച അപി നിഷ്ഫലമ് ॥ 21॥
അന്തരായൈഃ അവിഹതഃ യദി ധര്മഃ സ്വനുഷ്ഠിതഃ ।
തേനാപി നിര്ജിതം സ്ഥാനം യഥാ ഗച്ഛതി തത് ശ്രുണു ॥ 22॥
ഇഷ്ത്വാ ഇഹ ദേവതാഃ യജ്ഞൈഃ സ്വര്ലോകം യാതി യാജ്ഞികഃ ।
ഭുഞ്ജീത ദേവവത് തത്ര ഭോഗാന് ദിവ്യാന് നിജ അര്ജിതാന് ॥ 23॥
സ്വപുണ്യ ഉപചിതേ ശുഭ്രേ വിമാനഃ ഉപഗീയതേ ।
ഗന്ധര്വൈഃ വിഹരന്മധ്യേ ദേവീനാം ഹൃദ്യവേഷധൃക് ॥ 24॥
സ്ത്രീഭിഃ കാമഗയാനേന കിങ്കിണീജാലമാലിനാ ।
ക്രീഡന് ന വേദ ആത്മപാതം സുരാക്രീഡേഷു നിര്വൃതഃ ॥ 25॥
താവത് പ്രമോദതേ സ്വര്ഗേ യാവത് പുണ്യം സമാപ്യതേ ।
ക്ഷീണപുണ്യഃ പതതി അര്വാക് അനിച്ഛന് കാലചാലിതഃ ॥ 26॥
യദി അധര്മരതഃ സങ്ഗാത് അസതാം വാ അജിതേന്ദ്രിയഃ ।
കാമാത്മാ കൃപണഃ ലുബ്ധഃ സ്ത്രൈണഃ ഭൂതവിഹിംസകഃ ॥ 27॥
പശൂന് അവിധിനാ ആലഭ്യ പ്രേതഭൂതഗണാന് യജന് ।
നരകാന് അവശഃ ജന്തുഃ ഗത്വാ യാതി ഉല്ബണം തമഃ ॥ 28॥
കര്മാണി ദുഃഖ ഉദര്കാണി കുര്വന് ദേഹേന തൈഃ പുനഃ ।
ദേഹം ആഭജതേ തത്ര കിം സുഖം മര്ത്യധര്മിണഃ ॥ 29॥
ലോകാനാം ലോക പാലാനാം മദ്ഭയം കല്പജീവിനാമ് ।
ബ്രഹ്മണഃ അപി ഭയം മത്തഃ ദ്വിപരാധപര ആയുഷഃ ॥ 30॥
ഗുണാഃ സൃജന്തി കര്മാണി ഗുണഃ അനുസൃജതേ ഗുണാന് ।
ജീവഃ തു ഗുണസംയുക്തഃ ഭുങ്ക്തേ കര്മഫലാനി അസൌ ॥ 31॥
യാവത് സ്യാത് ഗുണവൈഷമ്യം താവത് നാനാത്വം ആത്മനഃ ।
നാനാത്വം ആത്മനഃ യാവത് പാരതന്ത്ര്യം തദാ ഏവ ഹി ॥ 32॥
യാവത് അസ്യ അസ്വതന്ത്രത്വം താവത് ഈശ്വരതഃ ഭയമ് ।
യഃ ഏതത് സമുപാസീരന് തേ മുഹ്യന്തി ശുചാര്പിതാഃ ॥ 33॥
കാലഃ ആത്മാ ആഗമഃ ലോകഃ സ്വഭാവഃ ധര്മഃ ഏവ ച ।
ഇതി മാം ബഹുധാ പ്രാഹുഃ ഗുണവ്യതികരേ സതി ॥ 34॥
ഉദ്ധവഃ ഉവാച ।
ഗുണേഷു വര്തമാനഃ അപി ദേഹജേഷു അനപാവൃതാഃ ।
ഗുണൈഃ ന ബധ്യതേ ദേഹീ ബധ്യതേ വാ കഥം വിഭോ ॥ 35॥
കഥം വര്തേത വിഹരേത് കൈഃ വാ ജ്ഞായേത ലക്ഷണൈഃ ।
കിം ഭുഞ്ജീത ഉത വിസൃജേത് ശയീത ആസീത യാതി വാ ॥ 36॥
ഏതത് അച്യുത മേ ബ്രൂഹി പ്രശ്നം പ്രശ്നവിദാം വര ।
നിത്യമുക്തഃ നിത്യബദ്ധഃ ഏകഃ ഏവ ഇതി മേ ഭ്രമഃ ॥ 37॥
ഇതി ശ്രീമദ്ഭാഗവതേ മഹാപുരാണേ പാരമഹംസ്യാം
സംഹിതായാമേകാദശസ്കന്ധേ ഭഗവദുദ്ധവസംവാദേ
ദശമോഽധ്യായഃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
atha daśamo'dhyāyaḥ |
śrībhagavān uvāca |
mayā uditeṣu avahitaḥ svadharmeṣu madāśrayaḥ |
varṇāśramakula ācāraṃ akāmātmā samācaret || 1||
anvīkṣeta viśuddhātmā dehināṃ viṣayātmanām |
guṇeṣu tattvadhyānena sarvārambhaviparyayam || 2||
suptasya viṣayālokaḥ dhyāyataḥ vā manorathaḥ |
nānāmakatvāt viphalaḥ tathā bhedātmadīḥ guṇaiḥ || 3||
nivṛttaṃ karma seveta pravṛttaṃ matparaḥ tyajet |
jijñāsāyāṃ sampravṛttaḥ na adriyet karma codanām || 4||
yamānabhīkṣṇaṃ seveta niyamān matparaḥ kvacit |
madabhijñaṃ guraṃ śāntaṃ upāsīta madātmakam || 5||
amānyamatsaraḥ dakṣaḥ nirmamaḥ dṛḍhasauhṛdaḥ |
asatvaraḥ arthajijñāsuḥ anasūyauḥ amoghavāk || 6||
jāyāpatyagṛhakṣetrasvajanadraviṇa ādiṣu |
udāsīnaḥ samaṃ paśyan sarveṣu arthaṃ iva ātmanaḥ || 7||
vilakṣaṇaḥ sthūlasūkṣmāt dehāt ātmekṣitā svadṛk |
yathāgniḥ dāruṇaḥ dāhyāt dāhakaḥ anyaḥ prakāśakaḥ || 8||
nirodha utpatti aṇu bṛhan nānātvaṃ tatkṛtān guṇān |
antaḥ praviṣṭaḥ ādhattaḥ evaṃ dehaguṇān paraḥ || 9||
yaḥ asau guṇaiḥ viracitaḥ dehaḥ ayaṃ puruṣasya hi |
saṃsāraḥ tat nibandhaḥ ayaṃ puṃsaḥ vidyāt chidātmanaḥ || 10||
tasmāt jijñāsayā ātmānaṃ ātmasthaṃ param |
saṅgamya niraset etat vastubuddhiṃ yathākramam || 11||
ācāryaḥ araṇiḥ ādyaḥ syāt antevāsi uttara araṇiḥ |
tat sandhānaṃ pravacanaṃ vidyā sandhiḥ sukhāvahaḥ || 12||
vaiśāradī sā ativiśuddhabuddhiḥ
dhunoti māyāṃ guṇasamprasūtām |
guṇān ca sandahya yat ātmaṃ etat
svayaṃ ca śāmyati asamid yathā agniḥ || 13||
atha eṣāṃ karmakartṝṇāṃ bhoktṝṇāṃ sukhaduḥkhayoḥ |
nānātvaṃ atha nityatvaṃ lokakālāgama ātmanām || 14||
manyase sarvabhāvānāṃ saṃsthā hi autpattikī yathā |
tat tat ākṛtibhedena jāyate bhidyate ca dhīḥ || 15||
evaṃ api aṅga sarveṣāṃ dehināṃ dehayogataḥ |
kāla avayavataḥ santi bhāvā janmādayoḥ asakṛt || 16||
atra api karmaṇāṃ kartuḥ asvātantryaṃ ca lakṣyate |
bhoktuḥ ca duḥkhasukhayoḥ kaḥ anvarthaḥ vivaśaṃ bhajet || 17||
na dehināṃ sukhaṃ kiñcit vidyate viduṣāṃ api |
tathā ca duḥkhaṃ mūḍhānāṃ vṛthā ahaṅkaraṇaṃ param || 18||
yadi prāptiṃ vighātaṃ ca jānanti sukhaduḥkhayoḥ |
te api addhā na viduḥ yogaṃ mṛtyuḥ na prabhavet yathā || 19||
kaḥ anvarthaḥ sukhayati enaṃ kāmaḥ vā mṛtyuḥ antike |
āghātaṃ nīyamānasya vadhyasi eva na tuṣṭidaḥ || 20||
śrutaṃ ca dṛṣṭavat duṣṭaṃ spardhā asūyā atyayavyayaiḥ |
bahu antarāya kāmatvāt kṛṣivat ca api niṣphalam || 21||
antarāyaiḥ avihataḥ yadi dharmaḥ svanuṣṭhitaḥ |
tenāpi nirjitaṃ sthānaṃ yathā gacchati tat śruṇu || 22||
iṣtvā iha devatāḥ yajñaiḥ svarlokaṃ yāti yājñikaḥ |
bhuñjīta devavat tatra bhogān divyān nija arjitān || 23||
svapuṇya upacite śubhre vimānaḥ upagīyate |
gandharvaiḥ viharanmadhye devīnāṃ hṛdyaveṣadhṛk || 24||
strībhiḥ kāmagayānena kiṅkiṇījālamālinā |
krīḍan na veda ātmapātaṃ surākrīḍeṣu nirvṛtaḥ || 25||
tāvat pramodate svarge yāvat puṇyaṃ samāpyate |
kṣīṇapuṇyaḥ patati arvāk anicchan kālacālitaḥ || 26||
yadi adharmarataḥ saṅgāt asatāṃ vā ajitendriyaḥ |
kāmātmā kṛpaṇaḥ lubdhaḥ straiṇaḥ bhūtavihiṃsakaḥ || 27||
paśūn avidhinā ālabhya pretabhūtagaṇān yajan |
narakān avaśaḥ jantuḥ gatvā yāti ulbaṇaṃ tamaḥ || 28||
karmāṇi duḥkha udarkāṇi kurvan dehena taiḥ punaḥ |
dehaṃ ābhajate tatra kiṃ sukhaṃ martyadharmiṇaḥ || 29||
lokānāṃ loka pālānāṃ madbhayaṃ kalpajīvinām |
brahmaṇaḥ api bhayaṃ mattaḥ dviparādhapara āyuṣaḥ || 30||
guṇāḥ sṛjanti karmāṇi guṇaḥ anusṛjate guṇān |
jīvaḥ tu guṇasaṃyuktaḥ bhuṅkte karmaphalāni asau || 31||
yāvat syāt guṇavaiṣamyaṃ tāvat nānātvaṃ ātmanaḥ |
nānātvaṃ ātmanaḥ yāvat pāratantryaṃ tadā eva hi || 32||
yāvat asya asvatantratvaṃ tāvat īśvarataḥ bhayam |
yaḥ etat samupāsīran te muhyanti śucārpitāḥ || 33||
kālaḥ ātmā āgamaḥ lokaḥ svabhāvaḥ dharmaḥ eva ca |
iti māṃ bahudhā prāhuḥ guṇavyatikare sati || 34||
uddhavaḥ uvāca |
guṇeṣu vartamānaḥ api dehajeṣu anapāvṛtāḥ |
guṇaiḥ na badhyate dehī badhyate vā kathaṃ vibho || 35||
kathaṃ varteta viharet kaiḥ vā jñāyeta lakṣaṇaiḥ |
kiṃ bhuñjīta uta visṛjet śayīta āsīta yāti vā || 36||
etat acyuta me brūhi praśnaṃ praśnavidāṃ vara |
nityamuktaḥ nityabaddhaḥ ekaḥ eva iti me bhramaḥ || 37||
iti śrīmadbhāgavate mahāpurāṇe pāramahaṃsyāṃ
saṃhitāyāmekādaśaskandhe bhagavaduddhavasaṃvāde
daśamo'dhyāyaḥ ||
InfoLyter.in — Sacred Vedic Knowledge Portal · Free forever