📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" → 2 A dialog opens → 3 Choose "Save as PDF" as printer → 4 Click Save
ॐ
ശ്രീ രാമ ചരിത മാനസ - അരണ്യകാണ്ഡ
Shri Rama Charita Manasa - Aranyakanda
Rama Valmiki Malayalam
ശ്രീ ഗണേശായ നമഃ
ശ്രീ ജാനകീവല്ലഭോ വിജയതേ
ശ്രീ രാമചരിതമാനസ
തൃതീയ സോപാന (അരണ്യകാണ്ഡ)
മൂലം ധര്മതരോര്വിവേകജലധേഃ പൂര്ണേന്ദുമാനന്ദദം
വൈരാഗ്യാമ്ബുജഭാസ്കരം ഹ്യഘഘനധ്വാന്താപഹം താപഹമ്।
മോഹാമ്ഭോധരപൂഗപാടനവിധൌ സ്വഃസമ്ഭവം ശങ്കരം
വന്ദേ ബ്രഹ്മകുലം കലങ്കശമനം ശ്രീരാമഭൂപപ്രിയമ് ॥ 1 ॥
സാന്ദ്രാനന്ദപയോദസൌഭഗതനും പീതാമ്ബരം സുന്ദരം
പാണൌ ബാണശരാസനം കടിലസത്തൂണീരഭാരം വരമ്
രാജീവായതലോചനം ധൃതജടാജൂടേന സംശോഭിതം
സീതാലക്ഷ്മണസംയുതം പഥിഗതം രാമാഭിരാമം ഭജേ ॥ 2 ॥
സോ. ഉമാ രാമ ഗുന ഗൂഢ़ പണ്ഡിത മുനി പാവഹിം ബിരതി।
പാവഹിം മോഹ ബിമൂഢ़ ജേ ഹരി ബിമുഖ ന ധര്മ രതി ॥
പുര നര ഭരത പ്രീതി മൈം ഗാഈ। മതി അനുരൂപ അനൂപ സുഹാഈ ॥
അബ പ്രഭു ചരിത സുനഹു അതി പാവന। കരത ജേ ബന സുര നര മുനി ഭാവന ॥
ഏക ബാര ചുനി കുസുമ സുഹാഏ। നിജ കര ഭൂഷന രാമ ബനാഏ ॥
സീതഹി പഹിരാഏ പ്രഭു സാദര। ബൈഠേ ഫടിക സിലാ പര സുന്ദര ॥
സുരപതി സുത ധരി ബായസ ബേഷാ। സഠ ചാഹത രഘുപതി ബല ദേഖാ ॥
ജിമി പിപീലികാ സാഗര ഥാഹാ। മഹാ മന്ദമതി പാവന ചാഹാ ॥
സീതാ ചരന ചൌഞ്ച ഹതി ഭാഗാ। മൂഢ़ മന്ദമതി കാരന കാഗാ ॥
ചലാ രുധിര രഘുനായക ജാനാ। സീങ്ക ധനുഷ സായക സന്ധാനാ ॥
ദോ. അതി കൃപാല രഘുനായക സദാ ദീന പര നേഹ।
താ സന ആഇ കീന്ഹ ഛലു മൂരഖ അവഗുന ഗേഹ ॥ 1 ॥
പ്രേരിത മന്ത്ര ബ്രഹ്മസര ധാവാ। ചലാ ഭാജി ബായസ ഭയ പാവാ ॥
ധരി നിജ രുപ ഗയു പിതു പാഹീം। രാമ ബിമുഖ രാഖാ തേഹി നാഹീമ് ॥
ഭാ നിരാസ ഉപജീ മന ത്രാസാ। ജഥാ ചക്ര ഭയ രിഷി ദുര്ബാസാ ॥
ബ്രഹ്മധാമ സിവപുര സബ ലോകാ। ഫിരാ ശ്രമിത ബ്യാകുല ഭയ സോകാ ॥
കാഹൂഁ ബൈഠന കഹാ ന ഓഹീ। രാഖി കോ സകി രാമ കര ദ്രോഹീ ॥
മാതു മൃത്യു പിതു സമന സമാനാ। സുധാ ഹോഇ ബിഷ സുനു ഹരിജാനാ ॥
മിത്ര കരി സത രിപു കൈ കരനീ। താ കഹഁ ബിബുധനദീ ബൈതരനീ ॥
സബ ജഗു താഹി അനലഹു തേ താതാ। ജോ രഘുബീര ബിമുഖ സുനു ഭ്രാതാ ॥
നാരദ ദേഖാ ബികല ജയന്താ। ലാഗി ദയാ കോമല ചിത സന്താ ॥
പഠവാ തുരത രാമ പഹിം താഹീ। കഹേസി പുകാരി പ്രനത ഹിത പാഹീ ॥
ആതുര സഭയ ഗഹേസി പദ ജാഈ। ത്രാഹി ത്രാഹി ദയാല രഘുരാഈ ॥
അതുലിത ബല അതുലിത പ്രഭുതാഈ। മൈം മതിമന്ദ ജാനി നഹിം പാഈ ॥
നിജ കൃത കര്മ ജനിത ഫല പായുഁ। അബ പ്രഭു പാഹി സരന തകി ആയുഁ ॥
സുനി കൃപാല അതി ആരത ബാനീ। ഏകനയന കരി തജാ ഭവാനീ ॥
സോ. കീന്ഹ മോഹ ബസ ദ്രോഹ ജദ്യപി തേഹി കര ബധ ഉചിത।
പ്രഭു ഛാഡ़ഏഉ കരി ഛോഹ കോ കൃപാല രഘുബീര സമ ॥ 2 ॥
രഘുപതി ചിത്രകൂട ബസി നാനാ। ചരിത കിഏ ശ്രുതി സുധാ സമാനാ ॥
ബഹുരി രാമ അസ മന അനുമാനാ। ഹോഇഹി ഭീര സബഹിം മോഹി ജാനാ ॥
സകല മുനിന്ഹ സന ബിദാ കരാഈ। സീതാ സഹിത ചലേ ദ്വൌ ഭാഈ ॥
അത്രി കേ ആശ്രമ ജബ പ്രഭു ഗയൂ। സുനത മഹാമുനി ഹരഷിത ഭയൂ ॥
പുലകിത ഗാത അത്രി ഉഠി ധാഏ। ദേഖി രാമു ആതുര ചലി ആഏ ॥
കരത ദണ്ഡവത മുനി ഉര ലാഏ। പ്രേമ ബാരി ദ്വൌ ജന അന്ഹവാഏ ॥
ദേഖി രാമ ഛബി നയന ജുഡ़ആനേ। സാദര നിജ ആശ്രമ തബ ആനേ ॥
കരി പൂജാ കഹി ബചന സുഹാഏ। ദിഏ മൂല ഫല പ്രഭു മന ഭാഏ ॥
സോ. പ്രഭു ആസന ആസീന ഭരി ലോചന സോഭാ നിരഖി।
മുനിബര പരമ പ്രബീന ജോരി പാനി അസ്തുതി കരത ॥ 3 ॥
ഛം. നമാമി ഭക്ത വത്സലം। കൃപാലു ശീല കോമലമ് ॥
ഭജാമി തേ പദാമ്ബുജം। അകാമിനാം സ്വധാമദമ് ॥
നികാമ ശ്യാമ സുന്ദരം। ഭവാമ്ബുനാഥ മന്ദരമ് ॥
പ്രഫുല്ല കഞ്ജ ലോചനം। മദാദി ദോഷ മോചനമ് ॥
പ്രലമ്ബ ബാഹു വിക്രമം। പ്രഭോഽപ്രമേയ വൈഭവമ് ॥
നിഷങ്ഗ ചാപ സായകം। ധരം ത്രിലോക നായകമ് ॥
ദിനേശ വംശ മണ്ഡനം। മഹേശ ചാപ ഖണ്ഡനമ് ॥
മുനീന്ദ്ര സന്ത രഞ്ജനം। സുരാരി വൃന്ദ ഭഞ്ജനമ് ॥
മനോജ വൈരി വന്ദിതം। അജാദി ദേവ സേവിതമ് ॥
വിശുദ്ധ ബോധ വിഗ്രഹം। സമസ്ത ദൂഷണാപഹമ് ॥
നമാമി ഇന്ദിരാ പതിം। സുഖാകരം സതാം ഗതിമ് ॥
ഭജേ സശക്തി സാനുജം। ശചീ പതിം പ്രിയാനുജമ് ॥
ത്വദങ്ഘ്രി മൂല യേ നരാഃ। ഭജന്തി ഹീന മത്സരാ ॥
പതന്തി നോ ഭവാര്ണവേ। വിതര്ക വീചി സങ്കുലേ ॥
വിവിക്ത വാസിനഃ സദാ। ഭജന്തി മുക്തയേ മുദാ ॥
നിരസ്യ ഇന്ദ്രിയാദികം। പ്രയാന്തി തേ ഗതിം സ്വകമ് ॥
തമേകമഭ്ദുതം പ്രഭും। നിരീഹമീശ്വരം വിഭുമ് ॥
ജഗദ്ഗുരും ച ശാശ്വതം। തുരീയമേവ കേവലമ് ॥
ഭജാമി ഭാവ വല്ലഭം। കുയോഗിനാം സുദുര്ലഭമ് ॥
സ്വഭക്ത കല്പ പാദപം। സമം സുസേവ്യമന്വഹമ് ॥
അനൂപ രൂപ ഭൂപതിം। നതോഽഹമുര്വിജാ പതിമ് ॥
പ്രസീദ മേ നമാമി തേ। പദാബ്ജ ഭക്തി ദേഹി മേ ॥
പഠന്തി യേ സ്തവം ഇദം। നരാദരേണ തേ പദമ് ॥
വ്രജന്തി നാത്ര സംശയം। ത്വദീയ ഭക്തി സംയുതാ ॥
ദോ. ബിനതീ കരി മുനി നാഇ സിരു കഹ കര ജോരി ബഹോരി।
ചരന സരോരുഹ നാഥ ജനി കബഹുഁ തജൈ മതി മോരി ॥ 4 ॥
ശ്രീ ഗണേശായ നമഃ
ശ്രീ ജാനകീവല്ലഭോ വിജയതേ
ശ്രീ രാമചരിതമാനസ
----------
തൃതീയ സോപാന
(അരണ്യകാണ്ഡ)
ശ്ലോക
മൂലം ധര്മതരോര്വിവേകജലധേഃ പൂര്ണേന്ദുമാനന്ദദം
വൈരാഗ്യാമ്ബുജഭാസ്കരം ഹ്യഘഘനധ്വാന്താപഹം താപഹമ്।
മോഹാമ്ഭോധരപൂഗപാടനവിധൌ സ്വഃസമ്ഭവം ശങ്കരം
വന്ദേ ബ്രഹ്മകുലം കലങ്കശമനം ശ്രീരാമഭൂപപ്രിയമ് ॥ 1 ॥
സാന്ദ്രാനന്ദപയോദസൌഭഗതനും പീതാമ്ബരം സുന്ദരം
പാണൌ ബാണശരാസനം കടിലസത്തൂണീരഭാരം വരമ്
രാജീവായതലോചനം ധൃതജടാജൂടേന സംശോഭിതം
സീതാലക്ഷ്മണസംയുതം പഥിഗതം രാമാഭിരാമം ഭജേ ॥ 2 ॥
സോ. ഉമാ രാമ ഗുന ഗൂഢ़ പണ്ഡിത മുനി പാവഹിം ബിരതി।
പാവഹിം മോഹ ബിമൂഢ़ ജേ ഹരി ബിമുഖ ന ധര്മ രതി ॥
പുര നര ഭരത പ്രീതി മൈം ഗാഈ। മതി അനുരൂപ അനൂപ സുഹാഈ ॥
അബ പ്രഭു ചരിത സുനഹു അതി പാവന। കരത ജേ ബന സുര നര മുനി ഭാവന ॥
ഏക ബാര ചുനി കുസുമ സുഹാഏ। നിജ കര ഭൂഷന രാമ ബനാഏ ॥
സീതഹി പഹിരാഏ പ്രഭു സാദര। ബൈഠേ ഫടിക സിലാ പര സുന്ദര ॥
സുരപതി സുത ധരി ബായസ ബേഷാ। സഠ ചാഹത രഘുപതി ബല ദേഖാ ॥
ജിമി പിപീലികാ സാഗര ഥാഹാ। മഹാ മന്ദമതി പാവന ചാഹാ ॥
സീതാ ചരന ചൌഞ്ച ഹതി ഭാഗാ। മൂഢ़ മന്ദമതി കാരന കാഗാ ॥
ചലാ രുധിര രഘുനായക ജാനാ। സീങ്ക ധനുഷ സായക സന്ധാനാ ॥
ദോ. അതി കൃപാല രഘുനായക സദാ ദീന പര നേഹ।
താ സന ആഇ കീന്ഹ ഛലു മൂരഖ അവഗുന ഗേഹ ॥ 1 ॥
പ്രേരിത മന്ത്ര ബ്രഹ്മസര ധാവാ। ചലാ ഭാജി ബായസ ഭയ പാവാ ॥
ധരി നിജ രുപ ഗയു പിതു പാഹീം। രാമ ബിമുഖ രാഖാ തേഹി നാഹീമ് ॥
ഭാ നിരാസ ഉപജീ മന ത്രാസാ। ജഥാ ചക്ര ഭയ രിഷി ദുര്ബാസാ ॥
ബ്രഹ്മധാമ സിവപുര സബ ലോകാ। ഫിരാ ശ്രമിത ബ്യാകുല ഭയ സോകാ ॥
കാഹൂഁ ബൈഠന കഹാ ന ഓഹീ। രാഖി കോ സകി രാമ കര ദ്രോഹീ ॥
മാതു മൃത്യു പിതു സമന സമാനാ। സുധാ ഹോഇ ബിഷ സുനു ഹരിജാനാ ॥
മിത്ര കരി സത രിപു കൈ കരനീ। താ കഹഁ ബിബുധനദീ ബൈതരനീ ॥
സബ ജഗു താഹി അനലഹു തേ താതാ। ജോ രഘുബീര ബിമുഖ സുനു ഭ്രാതാ ॥
നാരദ ദേഖാ ബികല ജയന്താ। ലാഗി ദയാ കോമല ചിത സന്താ ॥
പഠവാ തുരത രാമ പഹിം താഹീ। കഹേസി പുകാരി പ്രനത ഹിത പാഹീ ॥
ആതുര സഭയ ഗഹേസി പദ ജാഈ। ത്രാഹി ത്രാഹി ദയാല രഘുരാഈ ॥
അതുലിത ബല അതുലിത പ്രഭുതാഈ। മൈം മതിമന്ദ ജാനി നഹിം പാഈ ॥
നിജ കൃത കര്മ ജനിത ഫല പായുഁ। അബ പ്രഭു പാഹി സരന തകി ആയുഁ ॥
സുനി കൃപാല അതി ആരത ബാനീ। ഏകനയന കരി തജാ ഭവാനീ ॥
സോ. കീന്ഹ മോഹ ബസ ദ്രോഹ ജദ്യപി തേഹി കര ബധ ഉചിത।
പ്രഭു ഛാഡ़ഏഉ കരി ഛോഹ കോ കൃപാല രഘുബീര സമ ॥ 2 ॥
രഘുപതി ചിത്രകൂട ബസി നാനാ। ചരിത കിഏ ശ്രുതി സുധാ സമാനാ ॥
ബഹുരി രാമ അസ മന അനുമാനാ। ഹോഇഹി ഭീര സബഹിം മോഹി ജാനാ ॥
സകല മുനിന്ഹ സന ബിദാ കരാഈ। സീതാ സഹിത ചലേ ദ്വൌ ഭാഈ ॥
അത്രി കേ ആശ്രമ ജബ പ്രഭു ഗയൂ। സുനത മഹാമുനി ഹരഷിത ഭയൂ ॥
പുലകിത ഗാത അത്രി ഉഠി ധാഏ। ദേഖി രാമു ആതുര ചലി ആഏ ॥
കരത ദണ്ഡവത മുനി ഉര ലാഏ। പ്രേമ ബാരി ദ്വൌ ജന അന്ഹവാഏ ॥
ദേഖി രാമ ഛബി നയന ജുഡ़ആനേ। സാദര നിജ ആശ്രമ തബ ആനേ ॥
കരി പൂജാ കഹി ബചന സുഹാഏ। ദിഏ മൂല ഫല പ്രഭു മന ഭാഏ ॥
സോ. പ്രഭു ആസന ആസീന ഭരി ലോചന സോഭാ നിരഖി।
മുനിബര പരമ പ്രബീന ജോരി പാനി അസ്തുതി കരത ॥ 3 ॥
ഛം. നമാമി ഭക്ത വത്സലം। കൃപാലു ശീല കോമലമ് ॥
ഭജാമി തേ പദാമ്ബുജം। അകാമിനാം സ്വധാമദമ് ॥
നികാമ ശ്യാമ സുന്ദരം। ഭവാമ്ബുനാഥ മന്ദരമ് ॥
പ്രഫുല്ല കഞ്ജ ലോചനം। മദാദി ദോഷ മോചനമ് ॥
പ്രലമ്ബ ബാഹു വിക്രമം। പ്രഭോഽപ്രമേയ വൈഭവമ് ॥
നിഷങ്ഗ ചാപ സായകം। ധരം ത്രിലോക നായകമ് ॥
ദിനേശ വംശ മണ്ഡനം। മഹേശ ചാപ ഖണ്ഡനമ് ॥
മുനീന്ദ്ര സന്ത രഞ്ജനം। സുരാരി വൃന്ദ ഭഞ്ജനമ് ॥
മനോജ വൈരി വന്ദിതം। അജാദി ദേവ സേവിതമ് ॥
വിശുദ്ധ ബോധ വിഗ്രഹം। സമസ്ത ദൂഷണാപഹമ് ॥
നമാമി ഇന്ദിരാ പതിം। സുഖാകരം സതാം ഗതിമ് ॥
ഭജേ സശക്തി സാനുജം। ശചീ പതിം പ്രിയാനുജമ് ॥
ത്വദങ്ഘ്രി മൂല യേ നരാഃ। ഭജന്തി ഹീന മത്സരാ ॥
പതന്തി നോ ഭവാര്ണവേ। വിതര്ക വീചി സങ്കുലേ ॥
വിവിക്ത വാസിനഃ സദാ। ഭജന്തി മുക്തയേ മുദാ ॥
നിരസ്യ ഇന്ദ്രിയാദികം। പ്രയാന്തി തേ ഗതിം സ്വകമ് ॥
തമേകമഭ്ദുതം പ്രഭും। നിരീഹമീശ്വരം വിഭുമ് ॥
ജഗദ്ഗുരും ച ശാശ്വതം। തുരീയമേവ കേവലമ് ॥
ഭജാമി ഭാവ വല്ലഭം। കുയോഗിനാം സുദുര്ലഭമ് ॥
സ്വഭക്ത കല്പ പാദപം। സമം സുസേവ്യമന്വഹമ് ॥
അനൂപ രൂപ ഭൂപതിം। നതോഽഹമുര്വിജാ പതിമ് ॥
പ്രസീദ മേ നമാമി തേ। പദാബ്ജ ഭക്തി ദേഹി മേ ॥
പഠന്തി യേ സ്തവം ഇദം। നരാദരേണ തേ പദമ് ॥
വ്രജന്തി നാത്ര സംശയം। ത്വദീയ ഭക്തി സംയുതാ ॥
ദോ. ബിനതീ കരി മുനി നാഇ സിരു കഹ കര ജോരി ബഹോരി।
ചരന സരോരുഹ നാഥ ജനി കബഹുഁ തജൈ മതി മോരി ॥ 4 ॥
അനുസുഇയാ കേ പദ ഗഹി സീതാ। മിലീ ബഹോരി സുസീല ബിനീതാ ॥
രിഷിപതിനീ മന സുഖ അധികാഈ। ആസിഷ ദേഇ നികട ബൈഠാഈ ॥
ദിബ്യ ബസന ഭൂഷന പഹിരാഏ। ജേ നിത നൂതന അമല സുഹാഏ ॥
കഹ രിഷിബധൂ സരസ മൃദു ബാനീ। നാരിധര്മ കഛു ബ്യാജ ബഖാനീ ॥
മാതു പിതാ ഭ്രാതാ ഹിതകാരീ। മിതപ്രദ സബ സുനു രാജകുമാരീ ॥
അമിത ദാനി ഭര്താ ബയദേഹീ। അധമ സോ നാരി ജോ സേവ ന തേഹീ ॥
ധീരജ ധര്മ മിത്ര അരു നാരീ। ആപദ കാല പരിഖിഅഹിം ചാരീ ॥
ബൃദ്ധ രോഗബസ ജഡ़ ധനഹീനാ। അധം ബധിര ക്രോധീ അതി ദീനാ ॥
ഐസേഹു പതി കര കിഏഁ അപമാനാ। നാരി പാവ ജമപുര ദുഖ നാനാ ॥
ഏകി ധര്മ ഏക ബ്രത നേമാ। കായഁ ബചന മന പതി പദ പ്രേമാ ॥
ജഗ പതി ബ്രതാ ചാരി ബിധി അഹഹിം। ബേദ പുരാന സന്ത സബ കഹഹിമ് ॥
ഉത്തമ കേ അസ ബസ മന മാഹീം। സപനേഹുഁ ആന പുരുഷ ജഗ നാഹീമ് ॥
മധ്യമ പരപതി ദേഖി കൈസേം। ഭ്രാതാ പിതാ പുത്ര നിജ ജൈംസേമ് ॥
ധര്മ ബിചാരി സമുഝി കുല രഹീ। സോ നികിഷ്ട ത്രിയ ശ്രുതി അസ കഹീ ॥
ബിനു അവസര ഭയ തേം രഹ ജോഈ। ജാനേഹു അധമ നാരി ജഗ സോഈ ॥
പതി ബഞ്ചക പരപതി രതി കരീ। രൌരവ നരക കല്പ സത പരീ ॥
ഛന സുഖ ലാഗി ജനമ സത കോടി। ദുഖ ന സമുഝ തേഹി സമ കോ ഖോടീ ॥
ബിനു ശ്രമ നാരി പരമ ഗതി ലഹീ। പതിബ്രത ധര്മ ഛാഡ़ഇ ഛല ഗഹീ ॥
പതി പ്രതികുല ജനമ ജഹഁ ജാഈ। ബിധവാ ഹോഈ പാഈ തരുനാഈ ॥
സോ. സഹജ അപാവനി നാരി പതി സേവത സുഭ ഗതി ലഹി।
ജസു ഗാവത ശ്രുതി ചാരി അജഹു തുലസികാ ഹരിഹി പ്രിയ ॥ 5ക ॥
സനു സീതാ തവ നാമ സുമിര നാരി പതിബ്രത കരഹി।
തോഹി പ്രാനപ്രിയ രാമ കഹിഉഁ കഥാ സംസാര ഹിത ॥ 5ഖ ॥
സുനി ജാനകീം പരമ സുഖു പാവാ। സാദര താസു ചരന സിരു നാവാ ॥
തബ മുനി സന കഹ കൃപാനിധാനാ। ആയസു ഹോഇ ജാഉഁ ബന ആനാ ॥
സന്തത മോ പര കൃപാ കരേഹൂ। സേവക ജാനി തജേഹു ജനി നേഹൂ ॥
ധര്മ ധുരന്ധര പ്രഭു കൈ ബാനീ। സുനി സപ്രേമ ബോലേ മുനി ഗ്യാനീ ॥
ജാസു കൃപാ അജ സിവ സനകാദീ। ചഹത സകല പരമാരഥ ബാദീ ॥
തേ തുമ്ഹ രാമ അകാമ പിആരേ। ദീന ബന്ധു മൃദു ബചന ഉചാരേ ॥
അബ ജാനീ മൈം ശ്രീ ചതുരാഈ। ഭജീ തുമ്ഹഹി സബ ദേവ ബിഹാഈ ॥
ജേഹി സമാന അതിസയ നഹിം കോഈ। താ കര സീല കസ ന അസ ഹോഈ ॥
കേഹി ബിധി കഹൌം ജാഹു അബ സ്വാമീ। കഹഹു നാഥ തുമ്ഹ അന്തരജാമീ ॥
അസ കഹി പ്രഭു ബിലോകി മുനി ധീരാ। ലോചന ജല ബഹ പുലക സരീരാ ॥
ഛം. തന പുലക നിര്ഭര പ്രേമ പുരന നയന മുഖ പങ്കജ ദിഏ।
മന ഗ്യാന ഗുന ഗോതീത പ്രഭു മൈം ദീഖ ജപ തപ കാ കിഏ ॥
ജപ ജോഗ ധര്മ സമൂഹ തേം നര ഭഗതി അനുപമ പാവീ।
രധുബീര ചരിത പുനീത നിസി ദിന ദാസ തുലസീ ഗാവീ ॥
ദോ. കലിമല സമന ദമന മന രാമ സുജസ സുഖമൂല।
സാദര സുനഹി ജേ തിന്ഹ പര രാമ രഹഹിം അനുകൂല ॥ 6(ക) ॥
സോ. കഠിന കാല മല കോസ ധര്മ ന ഗ്യാന ന ജോഗ ജപ।
പരിഹരി സകല ഭരോസ രാമഹി ഭജഹിം തേ ചതുര നര ॥ 6(ഖ) ॥
മുനി പദ കമല നാഇ കരി സീസാ। ചലേ ബനഹി സുര നര മുനി ഈസാ ॥
ആഗേ രാമ അനുജ പുനി പാഛേം। മുനി ബര ബേഷ ബനേ അതി കാഛേമ് ॥
ഉമയ ബീച ശ്രീ സോഹി കൈസീ। ബ്രഹ്മ ജീവ ബിച മായാ ജൈസീ ॥
സരിതാ ബന ഗിരി അവഘട ഘാടാ। പതി പഹിചാനീ ദേഹിം ബര ബാടാ ॥
ജഹഁ ജഹഁ ജാഹി ദേവ രഘുരായാ। കരഹിം മേധ തഹഁ തഹഁ നഭ ഛായാ ॥
മിലാ അസുര ബിരാധ മഗ ജാതാ। ആവതഹീം രഘുവീര നിപാതാ ॥
തുരതഹിം രുചിര രൂപ തേഹിം പാവാ। ദേഖി ദുഖീ നിജ ധാമ പഠാവാ ॥
പുനി ആഏ ജഹഁ മുനി സരഭങ്ഗാ। സുന്ദര അനുജ ജാനകീ സങ്ഗാ ॥
ദോ. ദേഖീ രാമ മുഖ പങ്കജ മുനിബര ലോചന ഭൃങ്ഗ।
സാദര പാന കരത അതി ധന്യ ജന്മ സരഭങ്ഗ ॥ 7 ॥
കഹ മുനി സുനു രഘുബീര കൃപാലാ। സങ്കര മാനസ രാജമരാലാ ॥
ജാത രഹേഉഁ ബിരഞ്ചി കേ ധാമാ। സുനേഉഁ ശ്രവന ബന ഐഹഹിം രാമാ ॥
ചിതവത പന്ഥ രഹേഉഁ ദിന രാതീ। അബ പ്രഭു ദേഖി ജുഡ़ആനീ ഛാതീ ॥
നാഥ സകല സാധന മൈം ഹീനാ। കീന്ഹീ കൃപാ ജാനി ജന ദീനാ ॥
സോ കഛു ദേവ ന മോഹി നിഹോരാ। നിജ പന രാഖേഉ ജന മന ചോരാ ॥
തബ ലഗി രഹഹു ദീന ഹിത ലാഗീ। ജബ ലഗി മിലൌം തുമ്ഹഹി തനു ത്യാഗീ ॥
ജോഗ ജഗ്യ ജപ തപ ബ്രത കീന്ഹാ। പ്രഭു കഹഁ ദേഇ ഭഗതി ബര ലീന്ഹാ ॥
ഏഹി ബിധി സര രചി മുനി സരഭങ്ഗാ। ബൈഠേ ഹൃദയഁ ഛാഡ़ഇ സബ സങ്ഗാ ॥
ദോ. സീതാ അനുജ സമേത പ്രഭു നീല ജലദ തനു സ്യാമ।
മമ ഹിയഁ ബസഹു നിരന്തര സഗുനരുപ ശ്രീരാമ ॥ 8 ॥
അസ കഹി ജോഗ അഗിനി തനു ജാരാ। രാമ കൃപാഁ ബൈകുണ്ഠ സിധാരാ ॥
താതേ മുനി ഹരി ലീന ന ഭയൂ। പ്രഥമഹിം ഭേദ ഭഗതി ബര ലയൂ ॥
രിഷി നികായ മുനിബര ഗതി ദേഖി। സുഖീ ഭേ നിജ ഹൃദയഁ ബിസേഷീ ॥
അസ്തുതി കരഹിം സകല മുനി ബൃന്ദാ। ജയതി പ്രനത ഹിത കരുനാ കന്ദാ ॥
പുനി രഘുനാഥ ചലേ ബന ആഗേ। മുനിബര ബൃന്ദ ബിപുല സഁഗ ലാഗേ ॥
അസ്ഥി സമൂഹ ദേഖി രഘുരായാ। പൂഛീ മുനിന്ഹ ലാഗി അതി ദായാ ॥
ജാനതഹുഁ പൂഛിഅ കസ സ്വാമീ। സബദരസീ തുമ്ഹ അന്തരജാമീ ॥
നിസിചര നികര സകല മുനി ഖാഏ। സുനി രഘുബീര നയന ജല ഛാഏ ॥
ദോ. നിസിചര ഹീന കരുഁ മഹി ഭുജ ഉഠാഇ പന കീന്ഹ।
സകല മുനിന്ഹ കേ ആശ്രമന്ഹി ജാഇ ജാഇ സുഖ ദീന്ഹ ॥ 9 ॥
മുനി അഗസ്തി കര സിഷ്യ സുജാനാ। നാമ സുതീഛന രതി ഭഗവാനാ ॥
മന ക്രമ ബചന രാമ പദ സേവക। സപനേഹുഁ ആന ഭരോസ ന ദേവക ॥
പ്രഭു ആഗവനു ശ്രവന സുനി പാവാ। കരത മനോരഥ ആതുര ധാവാ ॥
ഹേ ബിധി ദീനബന്ധു രഘുരായാ। മോ സേ സഠ പര കരിഹഹിം ദായാ ॥
സഹിത അനുജ മോഹി രാമ ഗോസാഈ। മിലിഹഹിം നിജ സേവക കീ നാഈ ॥
മോരേ ജിയഁ ഭരോസ ദൃഢ़ നാഹീം। ഭഗതി ബിരതി ന ഗ്യാന മന മാഹീമ് ॥
നഹിം സതസങ്ഗ ജോഗ ജപ ജാഗാ। നഹിം ദൃഢ़ ചരന കമല അനുരാഗാ ॥
ഏക ബാനി കരുനാനിധാന കീ। സോ പ്രിയ ജാകേം ഗതി ന ആന കീ ॥
ഹോഇഹൈം സുഫല ആജു മമ ലോചന। ദേഖി ബദന പങ്കജ ഭവ മോചന ॥
നിര്ഭര പ്രേമ മഗന മുനി ഗ്യാനീ। കഹി ന ജാഇ സോ ദസാ ഭവാനീ ॥
ദിസി അരു ബിദിസി പന്ഥ നഹിം സൂഝാ। കോ മൈം ചലേഉഁ കഹാഁ നഹിം ബൂഝാ ॥
കബഹുഁക ഫിരി പാഛേം പുനി ജാഈ। കബഹുഁക നൃത്യ കരി ഗുന ഗാഈ ॥
അബിരല പ്രേമ ഭഗതി മുനി പാഈ। പ്രഭു ദേഖൈം തരു ഓട ലുകാഈ ॥
അതിസയ പ്രീതി ദേഖി രഘുബീരാ। പ്രഗടേ ഹൃദയഁ ഹരന ഭവ ഭീരാ ॥
മുനി മഗ മാഝ അചല ഹോഇ ബൈസാ। പുലക സരീര പനസ ഫല ജൈസാ ॥
തബ രഘുനാഥ നികട ചലി ആഏ। ദേഖി ദസാ നിജ ജന മന ഭാഏ ॥
മുനിഹി രാമ ബഹു ഭാഁതി ജഗാവാ। ജാഗ ന ധ്യാനജനിത സുഖ പാവാ ॥
ഭൂപ രൂപ തബ രാമ ദുരാവാ। ഹൃദയഁ ചതുര്ഭുജ രൂപ ദേഖാവാ ॥
മുനി അകുലാഇ ഉഠാ തബ കൈസേം। ബികല ഹീന മനി ഫനി ബര ജൈസേമ് ॥
ആഗേം ദേഖി രാമ തന സ്യാമാ। സീതാ അനുജ സഹിത സുഖ ധാമാ ॥
പരേഉ ലകുട ഇവ ചരനന്ഹി ലാഗീ। പ്രേമ മഗന മുനിബര ബഡ़ഭാഗീ ॥
ഭുജ ബിസാല ഗഹി ലിഏ ഉഠാഈ। പരമ പ്രീതി രാഖേ ഉര ലാഈ ॥
മുനിഹി മിലത അസ സോഹ കൃപാലാ। കനക തരുഹി ജനു ഭേണ്ട തമാലാ ॥
രാമ ബദനു ബിലോക മുനി ഠാഢ़ആ। മാനഹുഁ ചിത്ര മാഝ ലിഖി കാഢ़ആ ॥
ദോ. തബ മുനി ഹൃദയഁ ധീര ധീര ഗഹി പദ ബാരഹിം ബാര।
നിജ ആശ്രമ പ്രഭു ആനി കരി പൂജാ ബിബിധ പ്രകാര ॥ 10 ॥
കഹ മുനി പ്രഭു സുനു ബിനതീ മോരീ। അസ്തുതി കരൌം കവന ബിധി തോരീ ॥
മഹിമാ അമിത മോരി മതി ഥോരീ। രബി സന്മുഖ ഖദ്യോത അഁജോരീ ॥
ശ്യാമ താമരസ ദാമ ശരീരം। ജടാ മുകുട പരിധന മുനിചീരമ് ॥
പാണി ചാപ ശര കടി തൂണീരം। നൌമി നിരന്തര ശ്രീരഘുവീരമ് ॥
മോഹ വിപിന ഘന ദഹന കൃശാനുഃ। സന്ത സരോരുഹ കാനന ഭാനുഃ ॥
നിശിചര കരി വരൂഥ മൃഗരാജഃ। ത്രാതു സദാ നോ ഭവ ഖഗ ബാജഃ ॥
അരുണ നയന രാജീവ സുവേശം। സീതാ നയന ചകോര നിശേശമ് ॥
ഹര ഹ്രദി മാനസ ബാല മരാലം। നൌമി രാമ ഉര ബാഹു വിശാലമ് ॥
സംശയ സര്പ ഗ്രസന ഉരഗാദഃ। ശമന സുകര്കശ തര്ക വിഷാദഃ ॥
ഭവ ഭഞ്ജന രഞ്ജന സുര യൂഥഃ। ത്രാതു സദാ നോ കൃപാ വരൂഥഃ ॥
നിര്ഗുണ സഗുണ വിഷമ സമ രൂപം। ജ്ഞാന ഗിരാ ഗോതീതമനൂപമ് ॥
അമലമഖിലമനവദ്യമപാരം। നൌമി രാമ ഭഞ്ജന മഹി ഭാരമ് ॥
ഭക്ത കല്പപാദപ ആരാമഃ। തര്ജന ക്രോധ ലോഭ മദ കാമഃ ॥
അതി നാഗര ഭവ സാഗര സേതുഃ। ത്രാതു സദാ ദിനകര കുല കേതുഃ ॥
അതുലിത ഭുജ പ്രതാപ ബല ധാമഃ। കലി മല വിപുല വിഭഞ്ജന നാമഃ ॥
ധര്മ വര്മ നര്മദ ഗുണ ഗ്രാമഃ। സന്തത ശം തനോതു മമ രാമഃ ॥
ജദപി ബിരജ ബ്യാപക അബിനാസീ। സബ കേ ഹൃദയഁ നിരന്തര ബാസീ ॥
തദപി അനുജ ശ്രീ സഹിത ഖരാരീ। ബസതു മനസി മമ കാനനചാരീ ॥
ജേ ജാനഹിം തേ ജാനഹുഁ സ്വാമീ। സഗുന അഗുന ഉര അന്തരജാമീ ॥
ജോ കോസല പതി രാജിവ നയനാ। കരു സോ രാമ ഹൃദയ മമ അയനാ।
അസ അഭിമാന ജാഇ ജനി ഭോരേ। മൈം സേവക രഘുപതി പതി മോരേ ॥
സുനി മുനി ബചന രാമ മന ഭാഏ। ബഹുരി ഹരഷി മുനിബര ഉര ലാഏ ॥
പരമ പ്രസന്ന ജാനു മുനി മോഹീ। ജോ ബര മാഗഹു ദേഉ സോ തോഹീ ॥
മുനി കഹ മൈ ബര കബഹുഁ ന ജാചാ। സമുഝി ന പരി ഝൂഠ കാ സാചാ ॥
തുമ്ഹഹി നീക ലാഗൈ രഘുരാഈ। സോ മോഹി ദേഹു ദാസ സുഖദാഈ ॥
അബിരല ഭഗതി ബിരതി ബിഗ്യാനാ। ഹോഹു സകല ഗുന ഗ്യാന നിധാനാ ॥
പ്രഭു ജോ ദീന്ഹ സോ ബരു മൈം പാവാ। അബ സോ ദേഹു മോഹി ജോ ഭാവാ ॥
ദോ. അനുജ ജാനകീ സഹിത പ്രഭു ചാപ ബാന ധര രാമ।
മമ ഹിയ ഗഗന ഇന്ദു ഇവ ബസഹു സദാ നിഹകാമ ॥ 11 ॥
ഏവമസ്തു കരി രമാനിവാസാ। ഹരഷി ചലേ കുഭഞ്ജ രിഷി പാസാ ॥
ബഹുത ദിവസ ഗുര ദരസന പാഏഁ। ഭേ മോഹി ഏഹിം ആശ്രമ ആഏഁ ॥
അബ പ്രഭു സങ്ഗ ജാഉഁ ഗുര പാഹീം। തുമ്ഹ കഹഁ നാഥ നിഹോരാ നാഹീമ് ॥
ദേഖി കൃപാനിധി മുനി ചതുരാഈ। ലിഏ സങ്ഗ ബിഹസൈ ദ്വൌ ഭാഈ ॥
പന്ഥ കഹത നിജ ഭഗതി അനൂപാ। മുനി ആശ്രമ പഹുഁചേ സുരഭൂപാ ॥
തുരത സുതീഛന ഗുര പഹിം ഗയൂ। കരി ദണ്ഡവത കഹത അസ ഭയൂ ॥
നാഥ കൌസലാധീസ കുമാരാ। ആഏ മിലന ജഗത ആധാരാ ॥
രാമ അനുജ സമേത ബൈദേഹീ। നിസി ദിനു ദേവ ജപത ഹഹു ജേഹീ ॥
സുനത അഗസ്തി തുരത ഉഠി ധാഏ। ഹരി ബിലോകി ലോചന ജല ഛാഏ ॥
മുനി പദ കമല പരേ ദ്വൌ ഭാഈ। രിഷി അതി പ്രീതി ലിഏ ഉര ലാഈ ॥
സാദര കുസല പൂഛി മുനി ഗ്യാനീ। ആസന ബര ബൈഠാരേ ആനീ ॥
പുനി കരി ബഹു പ്രകാര പ്രഭു പൂജാ। മോഹി സമ ഭാഗ്യവന്ത നഹിം ദൂജാ ॥
ജഹഁ ലഗി രഹേ അപര മുനി ബൃന്ദാ। ഹരഷേ സബ ബിലോകി സുഖകന്ദാ ॥
ദോ. മുനി സമൂഹ മഹഁ ബൈഠേ സന്മുഖ സബ കീ ഓര।
സരദ ഇന്ദു തന ചിതവത മാനഹുഁ നികര ചകോര ॥ 12 ॥
തബ രഘുബീര കഹാ മുനി പാഹീം। തുമ്ഹ സന പ്രഭു ദുരാവ കഛു നാഹീ ॥
തുമ്ഹ ജാനഹു ജേഹി കാരന ആയുഁ। താതേ താത ന കഹി സമുഝായുഁ ॥
അബ സോ മന്ത്ര ദേഹു പ്രഭു മോഹീ। ജേഹി പ്രകാര മാരൌം മുനിദ്രോഹീ ॥
മുനി മുസകാനേ സുനി പ്രഭു ബാനീ। പൂഛേഹു നാഥ മോഹി കാ ജാനീ ॥
തുമ്ഹരേഇഁ ഭജന പ്രഭാവ അഘാരീ। ജാനുഁ മഹിമാ കഛുക തുമ്ഹാരീ ॥
ഊമരി തരു ബിസാല തവ മായാ। ഫല ബ്രഹ്മാണ്ഡ അനേക നികായാ ॥
ജീവ ചരാചര ജന്തു സമാനാ। ഭീതര ബസഹി ന ജാനഹിം ആനാ ॥
തേ ഫല ഭച്ഛക കഠിന കരാലാ। തവ ഭയഁ ഡരത സദാ സൌ കാലാ ॥
തേ തുമ്ഹ സകല ലോകപതി സാഈം। പൂഁഛേഹു മോഹി മനുജ കീ നാഈമ് ॥
യഹ ബര മാഗുഁ കൃപാനികേതാ। ബസഹു ഹൃദയഁ ശ്രീ അനുജ സമേതാ ॥
അബിരല ഭഗതി ബിരതി സതസങ്ഗാ। ചരന സരോരുഹ പ്രീതി അഭങ്ഗാ ॥
ജദ്യപി ബ്രഹ്മ അഖണ്ഡ അനന്താ। അനുഭവ ഗമ്യ ഭജഹിം ജേഹി സന്താ ॥
അസ തവ രൂപ ബഖാനുഁ ജാനുഁ। ഫിരി ഫിരി സഗുന ബ്രഹ്മ രതി മാനുഁ ॥
സന്തത ദാസന്ഹ ദേഹു ബഡ़ആഈ। താതേം മോഹി പൂഁഛേഹു രഘുരാഈ ॥
ഹൈ പ്രഭു പരമ മനോഹര ഠ്AUഁ। പാവന പഞ്ചബടീ തേഹി ന്AUഁ ॥
ദണ്ഡക ബന പുനീത പ്രഭു കരഹൂ। ഉഗ്ര സാപ മുനിബര കര ഹരഹൂ ॥
ബാസ കരഹു തഹഁ രഘുകുല രായാ। കീജേ സകല മുനിന്ഹ പര ദായാ ॥
ചലേ രാമ മുനി ആയസു പാഈ। തുരതഹിം പഞ്ചബടീ നിഅരാഈ ॥
ദോ. ഗീധരാജ സൈം ഭൈണ്ട ഭി ബഹു ബിധി പ്രീതി ബഢ़ആഇ ॥
ഗോദാവരീ നികട പ്രഭു രഹേ പരന ഗൃഹ ഛാഇ ॥ 13 ॥
ജബ തേ രാമ കീന്ഹ തഹഁ ബാസാ। സുഖീ ഭേ മുനി ബീതീ ത്രാസാ ॥
ഗിരി ബന നദീം താല ഛബി ഛാഏ। ദിന ദിന പ്രതി അതി ഹൌഹിം സുഹാഏ ॥
ഖഗ മൃഗ ബൃന്ദ അനന്ദിത രഹഹീം। മധുപ മധുര ഗഞ്ജത ഛബി ലഹഹീമ് ॥
സോ ബന ബരനി ന സക അഹിരാജാ। ജഹാഁ പ്രഗട രഘുബീര ബിരാജാ ॥
ഏക ബാര പ്രഭു സുഖ ആസീനാ। ലഛിമന ബചന കഹേ ഛലഹീനാ ॥
സുര നര മുനി സചരാചര സാഈം। മൈം പൂഛുഁ നിജ പ്രഭു കീ നാഈ ॥
മോഹി സമുഝാഇ കഹഹു സോഇ ദേവാ। സബ തജി കരൌം ചരന രജ സേവാ ॥
കഹഹു ഗ്യാന ബിരാഗ അരു മായാ। കഹഹു സോ ഭഗതി കരഹു ജേഹിം ദായാ ॥
ദോ. ഈസ്വര ജീവ ഭേദ പ്രഭു സകല കഹൌ സമുഝാഇ ॥
ജാതേം ഹോഇ ചരന രതി സോക മോഹ ഭ്രമ ജാഇ ॥ 14 ॥
ഥോരേഹി മഹഁ സബ കഹുഁ ബുഝാഈ। സുനഹു താത മതി മന ചിത ലാഈ ॥
മൈം അരു മോര തോര തൈം മായാ। ജേഹിം ബസ കീന്ഹേ ജീവ നികായാ ॥
ഗോ ഗോചര ജഹഁ ലഗി മന ജാഈ। സോ സബ മായാ ജാനേഹു ഭാഈ ॥
തേഹി കര ഭേദ സുനഹു തുമ്ഹ സോഊ। ബിദ്യാ അപര അബിദ്യാ ദോഊ ॥
ഏക ദുഷ്ട അതിസയ ദുഖരൂപാ। ജാ ബസ ജീവ പരാ ഭവകൂപാ ॥
ഏക രചി ജഗ ഗുന ബസ ജാകേം। പ്രഭു പ്രേരിത നഹിം നിജ ബല താകേമ് ॥
ഗ്യാന മാന ജഹഁ ഏകു നാഹീം। ദേഖ ബ്രഹ്മ സമാന സബ മാഹീ ॥
കഹിഅ താത സോ പരമ ബിരാഗീ। തൃന സമ സിദ്ധി തീനി ഗുന ത്യാഗീ ॥
ദോ. മായാ ഈസ ന ആപു കഹുഁ ജാന കഹിഅ സോ ജീവ।
ബന്ധ മോച്ഛ പ്രദ സര്ബപര മായാ പ്രേരക സീവ ॥ 15 ॥
ധര്മ തേം ബിരതി ജോഗ തേം ഗ്യാനാ। ഗ്യാന മോച്ഛപ്രദ ബേദ ബഖാനാ ॥
ജാതേം ബേഗി ദ്രവുഁ മൈം ഭാഈ। സോ മമ ഭഗതി ഭഗത സുഖദാഈ ॥
സോ സുതന്ത്ര അവലമ്ബ ന ആനാ। തേഹി ആധീന ഗ്യാന ബിഗ്യാനാ ॥
ഭഗതി താത അനുപമ സുഖമൂലാ। മിലി ജോ സന്ത ഹോഇഁ അനുകൂലാ ॥
ഭഗതി കി സാധന കഹുഁ ബഖാനീ। സുഗമ പന്ഥ മോഹി പാവഹിം പ്രാനീ ॥
പ്രഥമഹിം ബിപ്ര ചരന അതി പ്രീതീ। നിജ നിജ കര്മ നിരത ശ്രുതി രീതീ ॥
ഏഹി കര ഫല പുനി ബിഷയ ബിരാഗാ। തബ മമ ധര്മ ഉപജ അനുരാഗാ ॥
ശ്രവനാദിക നവ ഭക്തി ദൃഢ़ആഹീം। മമ ലീലാ രതി അതി മന മാഹീമ് ॥
സന്ത ചരന പങ്കജ അതി പ്രേമാ। മന ക്രമ ബചന ഭജന ദൃഢ़ നേമാ ॥
ഗുരു പിതു മാതു ബന്ധു പതി ദേവാ। സബ മോഹി കഹഁ ജാനേ ദൃഢ़ സേവാ ॥
മമ ഗുന ഗാവത പുലക സരീരാ। ഗദഗദ ഗിരാ നയന ബഹ നീരാ ॥
കാമ ആദി മദ ദമ്ഭ ന ജാകേം। താത നിരന്തര ബസ മൈം താകേമ് ॥
ദോ. ബചന കര്മ മന മോരി ഗതി ഭജനു കരഹിം നിഃകാമ ॥
തിന്ഹ കേ ഹൃദയ കമല മഹുഁ കരുഁ സദാ ബിശ്രാമ ॥ 16 ॥
ഭഗതി ജോഗ സുനി അതി സുഖ പാവാ। ലഛിമന പ്രഭു ചരനന്ഹി സിരു നാവാ ॥
ഏഹി ബിധി ഗേ കഛുക ദിന ബീതീ। കഹത ബിരാഗ ഗ്യാന ഗുന നീതീ ॥
സൂപനഖാ രാവന കൈ ബഹിനീ। ദുഷ്ട ഹൃദയ ദാരുന ജസ അഹിനീ ॥
പഞ്ചബടീ സോ ഗി ഏക ബാരാ। ദേഖി ബികല ഭി ജുഗല കുമാരാ ॥
ഭ്രാതാ പിതാ പുത്ര ഉരഗാരീ। പുരുഷ മനോഹര നിരഖത നാരീ ॥
ഹോഇ ബികല സക മനഹി ന രോകീ। ജിമി രബിമനി ദ്രവ രബിഹി ബിലോകീ ॥
രുചിര രുപ ധരി പ്രഭു പഹിം ജാഈ। ബോലീ ബചന ബഹുത മുസുകാഈ ॥
തുമ്ഹ സമ പുരുഷ ന മോ സമ നാരീ। യഹ സഁജോഗ ബിധി രചാ ബിചാരീ ॥
മമ അനുരൂപ പുരുഷ ജഗ മാഹീം। ദേഖേഉഁ ഖോജി ലോക തിഹു നാഹീമ് ॥
താതേ അബ ലഗി രഹിഉഁ കുമാരീ। മനു മാനാ കഛു തുമ്ഹഹി നിഹാരീ ॥
സീതഹി ചിതി കഹീ പ്രഭു ബാതാ। അഹി കുആര മോര ലഘു ഭ്രാതാ ॥
ഗി ലഛിമന രിപു ഭഗിനീ ജാനീ। പ്രഭു ബിലോകി ബോലേ മൃദു ബാനീ ॥
സുന്ദരി സുനു മൈം ഉന്ഹ കര ദാസാ। പരാധീന നഹിം തോര സുപാസാ ॥
പ്രഭു സമര്ഥ കോസലപുര രാജാ। ജോ കഛു കരഹിം ഉനഹി സബ ഛാജാ ॥
സേവക സുഖ ചഹ മാന ഭിഖാരീ। ബ്യസനീ ധന സുഭ ഗതി ബിഭിചാരീ ॥
ലോഭീ ജസു ചഹ ചാര ഗുമാനീ। നഭ ദുഹി ദൂധ ചഹത ഏ പ്രാനീ ॥
പുനി ഫിരി രാമ നികട സോ ആഈ। പ്രഭു ലഛിമന പഹിം ബഹുരി പഠാഈ ॥
ലഛിമന കഹാ തോഹി സോ ബരീ। ജോ തൃന തോരി ലാജ പരിഹരീ ॥
തബ ഖിസിആനി രാമ പഹിം ഗീ। രൂപ ഭയങ്കര പ്രഗടത ഭീ ॥
സീതഹി സഭയ ദേഖി രഘുരാഈ। കഹാ അനുജ സന സയന ബുഝാഈ ॥
ദോ. ലഛിമന അതി ലാഘവഁ സോ നാക കാന ബിനു കീന്ഹി।
താകേ കര രാവന കഹഁ മനൌ ചുനൌതീ ദീന്ഹി ॥ 17 ॥
നാക കാന ബിനു ഭി ബികരാരാ। ജനു സ്ത്രവ സൈല ഗൈരു കൈ ധാരാ ॥
ഖര ദൂഷന പഹിം ഗി ബിലപാതാ। ധിഗ ധിഗ തവ പൌരുഷ ബല ഭ്രാതാ ॥
തേഹി പൂഛാ സബ കഹേസി ബുഝാഈ। ജാതുധാന സുനി സേന ബനാഈ ॥
ധാഏ നിസിചര നികര ബരൂഥാ। ജനു സപച്ഛ കജ്ജല ഗിരി ജൂഥാ ॥
നാനാ ബാഹന നാനാകാരാ। നാനായുധ ധര ഘോര അപാരാ ॥
സുപനഖാ ആഗേം കരി ലീനീ। അസുഭ രൂപ ശ്രുതി നാസാ ഹീനീ ॥
അസഗുന അമിത ഹോഹിം ഭയകാരീ। ഗനഹിം ന മൃത്യു ബിബസ സബ ഝാരീ ॥
ഗര്ജഹി തര്ജഹിം ഗഗന ഉഡ़ആഹീം। ദേഖി കടകു ഭട അതി ഹരഷാഹീമ് ॥
കൌ കഹ ജിഅത ധരഹു ദ്വൌ ഭാഈ। ധരി മാരഹു തിയ ലേഹു ഛഡ़ആഈ ॥
ധൂരി പൂരി നഭ മണ്ഡല രഹാ। രാമ ബോലാഇ അനുജ സന കഹാ ॥
ലൈ ജാനകിഹി ജാഹു ഗിരി കന്ദര। ആവാ നിസിചര കടകു ഭയങ്കര ॥
രഹേഹു സജഗ സുനി പ്രഭു കൈ ബാനീ। ചലേ സഹിത ശ്രീ സര ധനു പാനീ ॥
ദേഖി രാമ രിപുദല ചലി ആവാ। ബിഹസി കഠിന കോദണ്ഡ ചഢ़ആവാ ॥
ഛം. കോദണ്ഡ കഠിന ചഢ़ആഇ സിര ജട ജൂട ബാഁധത സോഹ ക്യോം।
മരകത സയല പര ലരത ദാമിനി കോടി സോം ജുഗ ഭുജഗ ജ്യോമ് ॥
കടി കസി നിഷങ്ഗ ബിസാല ഭുജ ഗഹി ചാപ ബിസിഖ സുധാരി കൈ ॥
ചിതവത മനഹുഁ മൃഗരാജ പ്രഭു ഗജരാജ ഘടാ നിഹാരി കൈ ॥
സോ. ആഇ ഗേ ബഗമേല ധരഹു ധരഹു ധാവത സുഭട।
ജഥാ ബിലോകി അകേല ബാല രബിഹി ഘേരത ദനുജ ॥ 18 ॥
പ്രഭു ബിലോകി സര സകഹിം ന ഡാരീ। ഥകിത ഭീ രജനീചര ധാരീ ॥
സചിവ ബോലി ബോലേ ഖര ദൂഷന। യഹ കൌ നൃപബാലക നര ഭൂഷന ॥
നാഗ അസുര സുര നര മുനി ജേതേ। ദേഖേ ജിതേ ഹതേ ഹമ കേതേ ॥
ഹമ ഭരി ജന്മ സുനഹു സബ ഭാഈ। ദേഖീ നഹിം അസി സുന്ദരതാഈ ॥
ജദ്യപി ഭഗിനീ കീന്ഹ കുരൂപാ। ബധ ലായക നഹിം പുരുഷ അനൂപാ ॥
ദേഹു തുരത നിജ നാരി ദുരാഈ। ജീഅത ഭവന ജാഹു ദ്വൌ ഭാഈ ॥
മോര കഹാ തുമ്ഹ താഹി സുനാവഹു। താസു ബചന സുനി ആതുര ആവഹു ॥
ദൂതന്ഹ കഹാ രാമ സന ജാഈ। സുനത രാമ ബോലേ മുസകാഈ ॥
ഹമ ഛത്രീ മൃഗയാ ബന കരഹീം। തുമ്ഹ സേ ഖല മൃഗ ഖൌജത ഫിരഹീമ് ॥
രിപു ബലവന്ത ദേഖി നഹിം ഡരഹീം। ഏക ബാര കാലഹു സന ലരഹീമ് ॥
ജദ്യപി മനുജ ദനുജ കുല ഘാലക। മുനി പാലക ഖല സാലക ബാലക ॥
ജൌം ന ഹോഇ ബല ഘര ഫിരി ജാഹൂ। സമര ബിമുഖ മൈം ഹതുഁ ന കാഹൂ ॥
രന ചഢ़ഇ കരിഅ കപട ചതുരാഈ। രിപു പര കൃപാ പരമ കദരാഈ ॥
ദൂതന്ഹ ജാഇ തുരത സബ കഹേഊ। സുനി ഖര ദൂഷന ഉര അതി ദഹേഊ ॥
ഛം. ഉര ദഹേഉ കഹേഉ കി ധരഹു ധാഏ ബികട ഭട രജനീചരാ।
സര ചാപ തോമര സക്തി സൂല കൃപാന പരിഘ പരസു ധരാ ॥
പ്രഭു കീന്ഹ ധനുഷ ടകോര പ്രഥമ കഠോര ഘോര ഭയാവഹാ।
ഭേ ബധിര ബ്യാകുല ജാതുധാന ന ഗ്യാന തേഹി അവസര രഹാ ॥
ദോ. സാവധാന ഹോഇ ധാഏ ജാനി സബല ആരാതി।
ലാഗേ ബരഷന രാമ പര അസ്ത്ര സസ്ത്ര ബഹു ഭാഁതി ॥ 19(ക) ॥
തിന്ഹ കേ ആയുധ തില സമ കരി കാടേ രഘുബീര।
താനി സരാസന ശ്രവന ലഗി പുനി ഛാഁഡ़ഏ നിജ തീര ॥ 19(ഖ) ॥
ഛം. തബ ചലേ ജാന ബബാന കരാല। ഫുങ്കരത ജനു ബഹു ബ്യാല ॥
കോപേഉ സമര ശ്രീരാമ। ചലേ ബിസിഖ നിസിത നികാമ ॥
അവലോകി ഖരതര തീര। മുരി ചലേ നിസിചര ബീര ॥
ഭേ ക്രുദ്ധ തീനിഉ ഭാഇ। ജോ ഭാഗി രന തേ ജാഇ ॥
തേഹി ബധബ ഹമ നിജ പാനി। ഫിരേ മരന മന മഹുഁ ഠാനി ॥
ആയുധ അനേക പ്രകാര। സനമുഖ തേ കരഹിം പ്രഹാര ॥
രിപു പരമ കോപേ ജാനി। പ്രഭു ധനുഷ സര സന്ധാനി ॥
ഛാഁഡ़ഏ ബിപുല നാരാച। ലഗേ കടന ബികട പിസാച ॥
ഉര സീസ ഭുജ കര ചരന। ജഹഁ തഹഁ ലഗേ മഹി പരന ॥
ചിക്കരത ലാഗത ബാന। ധര പരത കുധര സമാന ॥
ഭട കടത തന സത ഖണ്ഡ। പുനി ഉഠത കരി പാഷണ്ഡ ॥
നഭ ഉഡ़ത ബഹു ഭുജ മുണ്ഡ। ബിനു മൌലി ധാവത രുണ്ഡ ॥
ഖഗ കങ്ക കാക സൃഗാല। കടകടഹിം കഠിന കരാല ॥
ഛം. കടകടഹിം ജ़മ്ബുക ഭൂത പ്രേത പിസാച ഖര്പര സഞ്ചഹീം।
ബേതാല ബീര കപാല താല ബജാഇ ജോഗിനി നഞ്ചഹീമ് ॥
രഘുബീര ബാന പ്രചണ്ഡ ഖണ്ഡഹിം ഭടന്ഹ കേ ഉര ഭുജ സിരാ।
ജഹഁ തഹഁ പരഹിം ഉഠി ലരഹിം ധര ധരു ധരു കരഹിം ഭയകര ഗിരാ ॥
അന്താവരീം ഗഹി ഉഡ़ത ഗീധ പിസാച കര ഗഹി ധാവഹീമ് ॥
സങ്ഗ്രാമ പുര ബാസീ മനഹുഁ ബഹു ബാല ഗുഡ़ഈ ഉഡ़ആവഹീമ് ॥
മാരേ പഛാരേ ഉര ബിദാരേ ബിപുല ഭട കഹഁരത പരേ।
അവലോകി നിജ ദല ബികല ഭട തിസിരാദി ഖര ദൂഷന ഫിരേ ॥
സര സക്തി തോമര പരസു സൂല കൃപാന ഏകഹി ബാരഹീം।
കരി കോപ ശ്രീരഘുബീര പര അഗനിത നിസാചര ഡാരഹീമ് ॥
പ്രഭു നിമിഷ മഹുഁ രിപു സര നിവാരി പചാരി ഡാരേ സായകാ।
ദസ ദസ ബിസിഖ ഉര മാഝ മാരേ സകല നിസിചര നായകാ ॥
മഹി പരത ഉഠി ഭട ഭിരത മരത ന കരത മായാ അതി ഘനീ।
സുര ഡരത ചൌദഹ സഹസ പ്രേത ബിലോകി ഏക അവധ ധനീ ॥
സുര മുനി സഭയ പ്രഭു ദേഖി മായാനാഥ അതി കൌതുക കര് യോ।
ദേഖഹി പരസപര രാമ കരി സങ്ഗ്രാമ രിപുദല ലരി മര് യോ ॥
ദോ. രാമ രാമ കഹി തനു തജഹിം പാവഹിം പദ നിര്ബാന।
കരി ഉപായ രിപു മാരേ ഛന മഹുഁ കൃപാനിധാന ॥ 20(ക) ॥
ഹരഷിത ബരഷഹിം സുമന സുര ബാജഹിം ഗഗന നിസാന।
അസ്തുതി കരി കരി സബ ചലേ സോഭിത ബിബിധ ബിമാന ॥ 20(ഖ) ॥
ജബ രഘുനാഥ സമര രിപു ജീതേ। സുര നര മുനി സബ കേ ഭയ ബീതേ ॥
തബ ലഛിമന സീതഹി ലൈ ആഏ। പ്രഭു പദ പരത ഹരഷി ഉര ലാഏ।
സീതാ ചിതവ സ്യാമ മൃദു ഗാതാ। പരമ പ്രേമ ലോചന ന അഘാതാ ॥
പഞ്ചവടീം ബസി ശ്രീരഘുനായക। കരത ചരിത സുര മുനി സുഖദായക ॥
ധുആഁ ദേഖി ഖരദൂഷന കേരാ। ജാഇ സുപനഖാഁ രാവന പ്രേരാ ॥
ബോലി ബചന ക്രോധ കരി ഭാരീ। ദേസ കോസ കൈ സുരതി ബിസാരീ ॥
കരസി പാന സോവസി ദിനു രാതീ। സുധി നഹിം തവ സിര പര ആരാതീ ॥
രാജ നീതി ബിനു ധന ബിനു ധര്മാ। ഹരിഹി സമര്പേ ബിനു സതകര്മാ ॥
ബിദ്യാ ബിനു ബിബേക ഉപജാഏഁ। ശ്രമ ഫല പഢ़ഏ കിഏഁ അരു പാഏഁ ॥
സങ്ഗ തേ ജതീ കുമന്ത്ര തേ രാജാ। മാന തേ ഗ്യാന പാന തേം ലാജാ ॥
പ്രീതി പ്രനയ ബിനു മദ തേ ഗുനീ। നാസഹി ബേഗി നീതി അസ സുനീ ॥
സോ. രിപു രുജ പാവക പാപ പ്രഭു അഹി ഗനിഅ ന ഛോട കരി।
അസ കഹി ബിബിധ ബിലാപ കരി ലാഗീ രോദന കരന ॥ 21(ക) ॥
ദോ. സഭാ മാഝ പരി ബ്യാകുല ബഹു പ്രകാര കഹ രോഇ।
തോഹി ജിഅത ദസകന്ധര മോരി കി അസി ഗതി ഹോഇ ॥ 21(ഖ) ॥
സുനത സഭാസദ ഉഠേ അകുലാഈ। സമുഝാഈ ഗഹി ബാഹഁ ഉഠാഈ ॥
കഹ ലങ്കേസ കഹസി നിജ ബാതാ। കേഁഇഁ തവ നാസാ കാന നിപാതാ ॥
അവധ നൃപതി ദസരഥ കേ ജാഏ। പുരുഷ സിങ്ഘ ബന ഖേലന ആഏ ॥
സമുഝി പരീ മോഹി ഉന്ഹ കൈ കരനീ। രഹിത നിസാചര കരിഹഹിം ധരനീ ॥
ജിന്ഹ കര ഭുജബല പാഇ ദസാനന। അഭയ ഭേ ബിചരത മുനി കാനന ॥
ദേഖത ബാലക കാല സമാനാ। പരമ ധീര ധന്വീ ഗുന നാനാ ॥
അതുലിത ബല പ്രതാപ ദ്വൌ ഭ്രാതാ। ഖല ബധ രത സുര മുനി സുഖദാതാ ॥
സോഭാധാമ രാമ അസ നാമാ। തിന്ഹ കേ സങ്ഗ നാരി ഏക സ്യാമാ ॥
രുപ രാസി ബിധി നാരി സഁവാരീ। രതി സത കോടി താസു ബലിഹാരീ ॥
താസു അനുജ കാടേ ശ്രുതി നാസാ। സുനി തവ ഭഗിനി കരഹിം പരിഹാസാ ॥
ഖര ദൂഷന സുനി ലഗേ പുകാരാ। ഛന മഹുഁ സകല കടക ഉന്ഹ മാരാ ॥
ഖര ദൂഷന തിസിരാ കര ഘാതാ। സുനി ദസസീസ ജരേ സബ ഗാതാ ॥
ദോ. സുപനഖഹി സമുഝാഇ കരി ബല ബോലേസി ബഹു ഭാഁതി।
ഗയു ഭവന അതി സോചബസ നീദ പരി നഹിം രാതി ॥ 22 ॥
സുര നര അസുര നാഗ ഖഗ മാഹീം। മോരേ അനുചര കഹഁ കൌ നാഹീമ് ॥
ഖര ദൂഷന മോഹി സമ ബലവന്താ। തിന്ഹഹി കോ മാരി ബിനു ഭഗവന്താ ॥
സുര രഞ്ജന ഭഞ്ജന മഹി ഭാരാ। ജൌം ഭഗവന്ത ലീന്ഹ അവതാരാ ॥
തൌ മൈ ജാഇ ബൈരു ഹഠി കരൂഁ। പ്രഭു സര പ്രാന തജേം ഭവ തരൂഁ ॥
ഹോഇഹി ഭജനു ന താമസ ദേഹാ। മന ക്രമ ബചന മന്ത്ര ദൃഢ़ ഏഹാ ॥
ജൌം നരരുപ ഭൂപസുത കോഊ। ഹരിഹുഁ നാരി ജീതി രന ദോഊ ॥
ചലാ അകേല ജാന ചഢി തഹവാഁ। ബസ മാരീച സിന്ധു തട ജഹവാഁ ॥
ഇഹാഁ രാമ ജസി ജുഗുതി ബനാഈ। സുനഹു ഉമാ സോ കഥാ സുഹാഈ ॥
ദോ. ലഛിമന ഗേ ബനഹിം ജബ ലേന മൂല ഫല കന്ദ।
ജനകസുതാ സന ബോലേ ബിഹസി കൃപാ സുഖ ബൃന്ദ ॥ 23 ॥
സുനഹു പ്രിയാ ബ്രത രുചിര സുസീലാ। മൈം കഛു കരബി ലലിത നരലീലാ ॥
തുമ്ഹ പാവക മഹുഁ കരഹു നിവാസാ। ജൌ ലഗി കരൌം നിസാചര നാസാ ॥
ജബഹിം രാമ സബ കഹാ ബഖാനീ। പ്രഭു പദ ധരി ഹിയഁ അനല സമാനീ ॥
നിജ പ്രതിബിമ്ബ രാഖി തഹഁ സീതാ। തൈസി സീല രുപ സുബിനീതാ ॥
ലഛിമനഹൂഁ യഹ മരമു ന ജാനാ। ജോ കഛു ചരിത രചാ ഭഗവാനാ ॥
ദസമുഖ ഗയു ജഹാഁ മാരീചാ। നാഇ മാഥ സ്വാരഥ രത നീചാ ॥
നവനി നീച കൈ അതി ദുഖദാഈ। ജിമി അങ്കുസ ധനു ഉരഗ ബിലാഈ ॥
ഭയദായക ഖല കൈ പ്രിയ ബാനീ। ജിമി അകാല കേ കുസുമ ഭവാനീ ॥
ദോ. കരി പൂജാ മാരീച തബ സാദര പൂഛീ ബാത।
കവന ഹേതു മന ബ്യഗ്ര അതി അകസര ആയഹു താത ॥ 24 ॥
ദസമുഖ സകല കഥാ തേഹി ആഗേം। കഹീ സഹിത അഭിമാന അഭാഗേമ് ॥
ഹോഹു കപട മൃഗ തുമ്ഹ ഛലകാരീ। ജേഹി ബിധി ഹരി ആനൌ നൃപനാരീ ॥
തേഹിം പുനി കഹാ സുനഹു ദസസീസാ। തേ നരരുപ ചരാചര ഈസാ ॥
താസോം താത ബയരു നഹിം കീജേ। മാരേം മരിഅ ജിആഏഁ ജീജൈ ॥
മുനി മഖ രാഖന ഗയു കുമാരാ। ബിനു ഫര സര രഘുപതി മോഹി മാരാ ॥
സത ജോജന ആയുഁ ഛന മാഹീം। തിന്ഹ സന ബയരു കിഏഁ ഭല നാഹീമ് ॥
ഭി മമ കീട ഭൃങ്ഗ കീ നാഈ। ജഹഁ തഹഁ മൈം ദേഖുഁ ദൌ ഭാഈ ॥
ജൌം നര താത തദപി അതി സൂരാ। തിന്ഹഹി ബിരോധി ന ആഇഹി പൂരാ ॥
ദോ. ജേഹിം താഡ़കാ സുബാഹു ഹതി ഖണ്ഡേഉ ഹര കോദണ്ഡ ॥
ഖര ദൂഷന തിസിരാ ബധേഉ മനുജ കി അസ ബരിബണ്ഡ ॥ 25 ॥
ജാഹു ഭവന കുല കുസല ബിചാരീ। സുനത ജരാ ദീന്ഹിസി ബഹു ഗാരീ ॥
ഗുരു ജിമി മൂഢ़ കരസി മമ ബോധാ। കഹു ജഗ മോഹി സമാന കോ ജോധാ ॥
തബ മാരീച ഹൃദയഁ അനുമാനാ। നവഹി ബിരോധേം നഹിം കല്യാനാ ॥
സസ്ത്രീ മര്മീ പ്രഭു സഠ ധനീ। ബൈദ ബന്ദി കബി ഭാനസ ഗുനീ ॥
ഉഭയ ഭാഁതി ദേഖാ നിജ മരനാ। തബ താകിസി രഘുനായക സരനാ ॥
ഉതരു ദേത മോഹി ബധബ അഭാഗേം। കസ ന മരൌം രഘുപതി സര ലാഗേമ് ॥
അസ ജിയഁ ജാനി ദസാനന സങ്ഗാ। ചലാ രാമ പദ പ്രേമ അഭങ്ഗാ ॥
മന അതി ഹരഷ ജനാവ ന തേഹീ। ആജു ദേഖിഹുഁ പരമ സനേഹീ ॥
ഛം. നിജ പരമ പ്രീതമ ദേഖി ലോചന സുഫല കരി സുഖ പാഇഹൌം।
ശ്രീ സഹിത അനുജ സമേത കൃപാനികേത പദ മന ലാഇഹൌമ് ॥
നിര്ബാന ദായക ക്രോധ ജാ കര ഭഗതി അബസഹി ബസകരീ।
നിജ പാനി സര സന്ധാനി സോ മോഹി ബധിഹി സുഖസാഗര ഹരീ ॥
ദോ. മമ പാഛേം ധര ധാവത ധരേം സരാസന ബാന।
ഫിരി ഫിരി പ്രഭുഹി ബിലോകിഹുഁ ധന്യ ന മോ സമ ആന ॥ 26 ॥
തേഹി ബന നികട ദസാനന ഗയൂ। തബ മാരീച കപടമൃഗ ഭയൂ ॥
അതി ബിചിത്ര കഛു ബരനി ന ജാഈ। കനക ദേഹ മനി രചിത ബനാഈ ॥
സീതാ പരമ രുചിര മൃഗ ദേഖാ। അങ്ഗ അങ്ഗ സുമനോഹര ബേഷാ ॥
സുനഹു ദേവ രഘുബീര കൃപാലാ। ഏഹി മൃഗ കര അതി സുന്ദര ഛാലാ ॥
സത്യസന്ധ പ്രഭു ബധി കരി ഏഹീ। ആനഹു ചര്മ കഹതി ബൈദേഹീ ॥
തബ രഘുപതി ജാനത സബ കാരന। ഉഠേ ഹരഷി സുര കാജു സഁവാരന ॥
മൃഗ ബിലോകി കടി പരികര ബാഁധാ। കരതല ചാപ രുചിര സര സാഁധാ ॥
പ്രഭു ലഛിമനിഹി കഹാ സമുഝാഈ। ഫിരത ബിപിന നിസിചര ബഹു ഭാഈ ॥
സീതാ കേരി കരേഹു രഖവാരീ। ബുധി ബിബേക ബല സമയ ബിചാരീ ॥
പ്രഭുഹി ബിലോകി ചലാ മൃഗ ഭാജീ। ധാഏ രാമു സരാസന സാജീ ॥
നിഗമ നേതി സിവ ധ്യാന ന പാവാ। മായാമൃഗ പാഛേം സോ ധാവാ ॥
കബഹുഁ നികട പുനി ദൂരി പരാഈ। കബഹുഁക പ്രഗടി കബഹുഁ ഛപാഈ ॥
പ്രഗടത ദുരത കരത ഛല ഭൂരീ। ഏഹി ബിധി പ്രഭുഹി ഗയു ലൈ ദൂരീ ॥
തബ തകി രാമ കഠിന സര മാരാ। ധരനി പരേഉ കരി ഘോര പുകാരാ ॥
ലഛിമന കര പ്രഥമഹിം ലൈ നാമാ। പാഛേം സുമിരേസി മന മഹുഁ രാമാ ॥
പ്രാന തജത പ്രഗടേസി നിജ ദേഹാ। സുമിരേസി രാമു സമേത സനേഹാ ॥
അന്തര പ്രേമ താസു പഹിചാനാ। മുനി ദുര്ലഭ ഗതി ദീന്ഹി സുജാനാ ॥
ദോ. ബിപുല സുമന സുര ബരഷഹിം ഗാവഹിം പ്രഭു ഗുന ഗാഥ।
നിജ പദ ദീന്ഹ അസുര കഹുഁ ദീനബന്ധു രഘുനാഥ ॥ 27 ॥
ഖല ബധി തുരത ഫിരേ രഘുബീരാ। സോഹ ചാപ കര കടി തൂനീരാ ॥
ആരത ഗിരാ സുനീ ജബ സീതാ। കഹ ലഛിമന സന പരമ സഭീതാ ॥
ജാഹു ബേഗി സങ്കട അതി ഭ്രാതാ। ലഛിമന ബിഹസി കഹാ സുനു മാതാ ॥
ഭൃകുടി ബിലാസ സൃഷ്ടി ലയ ഹോഈ। സപനേഹുഁ സങ്കട പരി കി സോഈ ॥
മരമ ബചന ജബ സീതാ ബോലാ। ഹരി പ്രേരിത ലഛിമന മന ഡോലാ ॥
ബന ദിസി ദേവ സൌമ്പി സബ കാഹൂ। ചലേ ജഹാഁ രാവന സസി രാഹൂ ॥
സൂന ബീച ദസകന്ധര ദേഖാ। ആവാ നികട ജതീ കേം ബേഷാ ॥
ജാകേം ഡര സുര അസുര ഡേരാഹീം। നിസി ന നീദ ദിന അന്ന ന ഖാഹീമ് ॥
സോ ദസസീസ സ്വാന കീ നാഈ। ഇത ഉത ചിതി ചലാ ഭഡ़ഇഹാഈ ॥
ഇമി കുപന്ഥ പഗ ദേത ഖഗേസാ। രഹ ന തേജ ബുധി ബല ലേസാ ॥
നാനാ ബിധി കരി കഥാ സുഹാഈ। രാജനീതി ഭയ പ്രീതി ദേഖാഈ ॥
കഹ സീതാ സുനു ജതീ ഗോസാഈം। ബോലേഹു ബചന ദുഷ്ട കീ നാഈമ് ॥
തബ രാവന നിജ രൂപ ദേഖാവാ। ഭീ സഭയ ജബ നാമ സുനാവാ ॥
കഹ സീതാ ധരി ധീരജു ഗാഢ़ആ। ആഇ ഗയു പ്രഭു രഹു ഖല ഠാഢ़ആ ॥
ജിമി ഹരിബധുഹി ഛുദ്ര സസ ചാഹാ। ഭേസി കാലബസ നിസിചര നാഹാ ॥
സുനത ബചന ദസസീസ രിസാനാ। മന മഹുഁ ചരന ബന്ദി സുഖ മാനാ ॥
ദോ. ക്രോധവന്ത തബ രാവന ലീന്ഹിസി രഥ ബൈഠാഇ।
ചലാ ഗഗനപഥ ആതുര ഭയഁ രഥ ഹാഁകി ന ജാഇ ॥ 28 ॥
ഹാ ജഗ ഏക ബീര രഘുരായാ। കേഹിം അപരാധ ബിസാരേഹു ദായാ ॥
ആരതി ഹരന സരന സുഖദായക। ഹാ രഘുകുല സരോജ ദിനനായക ॥
ഹാ ലഛിമന തുമ്ഹാര നഹിം ദോസാ। സോ ഫലു പായുഁ കീന്ഹേഉഁ രോസാ ॥
ബിബിധ ബിലാപ കരതി ബൈദേഹീ। ഭൂരി കൃപാ പ്രഭു ദൂരി സനേഹീ ॥
ബിപതി മോരി കോ പ്രഭുഹി സുനാവാ। പുരോഡാസ ചഹ രാസഭ ഖാവാ ॥
സീതാ കൈ ബിലാപ സുനി ഭാരീ। ഭേ ചരാചര ജീവ ദുഖാരീ ॥
ഗീധരാജ സുനി ആരത ബാനീ। രഘുകുലതിലക നാരി പഹിചാനീ ॥
അധമ നിസാചര ലീന്ഹേ ജാഈ। ജിമി മലേഛ ബസ കപിലാ ഗാഈ ॥
സീതേ പുത്രി കരസി ജനി ത്രാസാ। കരിഹുഁ ജാതുധാന കര നാസാ ॥
ധാവാ ക്രോധവന്ത ഖഗ കൈസേം। ഛൂടി പബി പരബത കഹുഁ ജൈസേ ॥
രേ രേ ദുഷ്ട ഠാഢ़ കിന ഹോഹീ। നിര്ഭയ ചലേസി ന ജാനേഹി മോഹീ ॥
ആവത ദേഖി കൃതാന്ത സമാനാ। ഫിരി ദസകന്ധര കര അനുമാനാ ॥
കീ മൈനാക കി ഖഗപതി ഹോഈ। മമ ബല ജാന സഹിത പതി സോഈ ॥
ജാനാ ജരഠ ജടായൂ ഏഹാ। മമ കര തീരഥ ഛാഁഡ़ഇഹി ദേഹാ ॥
സുനത ഗീധ ക്രോധാതുര ധാവാ। കഹ സുനു രാവന മോര സിഖാവാ ॥
തജി ജാനകിഹി കുസല ഗൃഹ ജാഹൂ। നാഹിം ത അസ ഹോഇഹി ബഹുബാഹൂ ॥
രാമ രോഷ പാവക അതി ഘോരാ। ഹോഇഹി സകല സലഭ കുല തോരാ ॥
ഉതരു ന ദേത ദസാനന ജോധാ। തബഹിം ഗീധ ധാവാ കരി ക്രോധാ ॥
ധരി കച ബിരഥ കീന്ഹ മഹി ഗിരാ। സീതഹി രാഖി ഗീധ പുനി ഫിരാ ॥
ചൌചന്ഹ മാരി ബിദാരേസി ദേഹീ। ദണ്ഡ ഏക ഭി മുരുഛാ തേഹീ ॥
തബ സക്രോധ നിസിചര ഖിസിആനാ। കാഢ़ഏസി പരമ കരാല കൃപാനാ ॥
കാടേസി പങ്ഖ പരാ ഖഗ ധരനീ। സുമിരി രാമ കരി അദഭുത കരനീ ॥
സീതഹി ജാനി ചഢ़ആഇ ബഹോരീ। ചലാ ഉതാഇല ത്രാസ ന ഥോരീ ॥
കരതി ബിലാപ ജാതി നഭ സീതാ। ബ്യാധ ബിബസ ജനു മൃഗീ സഭീതാ ॥
ഗിരി പര ബൈഠേ കപിന്ഹ നിഹാരീ। കഹി ഹരി നാമ ദീന്ഹ പട ഡാരീ ॥
ഏഹി ബിധി സീതഹി സോ ലൈ ഗയൂ। ബന അസോക മഹഁ രാഖത ഭയൂ ॥
ദോ. ഹാരി പരാ ഖല ബഹു ബിധി ഭയ അരു പ്രീതി ദേഖാഇ।
തബ അസോക പാദപ തര രാഖിസി ജതന കരാഇ ॥ 29(ക) ॥
നവാന്ഹപാരായണ, ഛഠാ വിശ്രാമ
ജേഹി ബിധി കപട കുരങ്ഗ സഁഗ ധാഇ ചലേ ശ്രീരാമ।
സോ ഛബി സീതാ രാഖി ഉര രടതി രഹതി ഹരിനാമ ॥ 29(ഖ) ॥
രഘുപതി അനുജഹി ആവത ദേഖീ। ബാഹിജ ചിന്താ കീന്ഹി ബിസേഷീ ॥
ജനകസുതാ പരിഹരിഹു അകേലീ। ആയഹു താത ബചന മമ പേലീ ॥
നിസിചര നികര ഫിരഹിം ബന മാഹീം। മമ മന സീതാ ആശ്രമ നാഹീമ് ॥
ഗഹി പദ കമല അനുജ കര ജോരീ। കഹേഉ നാഥ കഛു മോഹി ന ഖോരീ ॥
അനുജ സമേത ഗേ പ്രഭു തഹവാഁ। ഗോദാവരി തട ആശ്രമ ജഹവാഁ ॥
ആശ്രമ ദേഖി ജാനകീ ഹീനാ। ഭേ ബികല ജസ പ്രാകൃത ദീനാ ॥
ഹാ ഗുന ഖാനി ജാനകീ സീതാ। രൂപ സീല ബ്രത നേമ പുനീതാ ॥
ലഛിമന സമുഝാഏ ബഹു ഭാഁതീ। പൂഛത ചലേ ലതാ തരു പാഁതീ ॥
ഹേ ഖഗ മൃഗ ഹേ മധുകര ശ്രേനീ। തുമ്ഹ ദേഖീ സീതാ മൃഗനൈനീ ॥
ഖഞ്ജന സുക കപോത മൃഗ മീനാ। മധുപ നികര കോകിലാ പ്രബീനാ ॥
കുന്ദ കലീ ദാഡ़ഇമ ദാമിനീ। കമല സരദ സസി അഹിഭാമിനീ ॥
ബരുന പാസ മനോജ ധനു ഹംസാ। ഗജ കേഹരി നിജ സുനത പ്രസംസാ ॥
ശ്രീഫല കനക കദലി ഹരഷാഹീം। നേകു ന സങ്ക സകുച മന മാഹീമ് ॥
സുനു ജാനകീ തോഹി ബിനു ആജൂ। ഹരഷേ സകല പാഇ ജനു രാജൂ ॥
കിമി സഹി ജാത അനഖ തോഹി പാഹീമ് । പ്രിയാ ബേഗി പ്രഗടസി കസ നാഹീമ് ॥
ഏഹി ബിധി ഖൌജത ബിലപത സ്വാമീ। മനഹുഁ മഹാ ബിരഹീ അതി കാമീ ॥
പൂരനകാമ രാമ സുഖ രാസീ। മനുജ ചരിത കര അജ അബിനാസീ ॥
ആഗേ പരാ ഗീധപതി ദേഖാ। സുമിരത രാമ ചരന ജിന്ഹ രേഖാ ॥
ദോ. കര സരോജ സിര പരസേഉ കൃപാസിന്ധു രധുബീര ॥
നിരഖി രാമ ഛബി ധാമ മുഖ ബിഗത ഭീ സബ പീര ॥ 30 ॥
തബ കഹ ഗീധ ബചന ധരി ധീരാ । സുനഹു രാമ ഭഞ്ജന ഭവ ഭീരാ ॥
നാഥ ദസാനന യഹ ഗതി കീന്ഹീ। തേഹി ഖല ജനകസുതാ ഹരി ലീന്ഹീ ॥
ലൈ ദച്ഛിന ദിസി ഗയു ഗോസാഈ। ബിലപതി അതി കുരരീ കീ നാഈ ॥
ദരസ ലാഗീ പ്രഭു രാഖേംഉഁ പ്രാനാ। ചലന ചഹത അബ കൃപാനിധാനാ ॥
രാമ കഹാ തനു രാഖഹു താതാ। മുഖ മുസകാഇ കഹീ തേഹിം ബാതാ ॥
ജാ കര നാമ മരത മുഖ ആവാ। അധമു മുകുത ഹോഈ ശ്രുതി ഗാവാ ॥
സോ മമ ലോചന ഗോചര ആഗേം। രാഖൌം ദേഹ നാഥ കേഹി ഖാഁഗേഁ ॥
ജല ഭരി നയന കഹഹിഁ രഘുരാഈ। താത കര്മ നിജ തേ ഗതിം പാഈ ॥
പരഹിത ബസ ജിന്ഹ കേ മന മാഹീഁ। തിന്ഹ കഹുഁ ജഗ ദുര്ലഭ കഛു നാഹീഁ ॥
തനു തജി താത ജാഹു മമ ധാമാ। ദേഉഁ കാഹ തുമ്ഹ പൂരനകാമാ ॥
ദോ. സീതാ ഹരന താത ജനി കഹഹു പിതാ സന ജാഇ ॥
ജൌഁ മൈഁ രാമ ത കുല സഹിത കഹിഹി ദസാനന ആഇ ॥ 31 ॥
ഗീധ ദേഹ തജി ധരി ഹരി രുപാ। ഭൂഷന ബഹു പട പീത അനൂപാ ॥
സ്യാമ ഗാത ബിസാല ഭുജ ചാരീ। അസ്തുതി കരത നയന ഭരി ബാരീ ॥
ഛം. ജയ രാമ രൂപ അനൂപ നിര്ഗുന സഗുന ഗുന പ്രേരക സഹീ।
ദസസീസ ബാഹു പ്രചണ്ഡ ഖണ്ഡന ചണ്ഡ സര മണ്ഡന മഹീ ॥
പാഥോദ ഗാത സരോജ മുഖ രാജീവ ആയത ലോചനം।
നിത നൌമി രാമു കൃപാല ബാഹു ബിസാല ഭവ ഭയ മോചനമ് ॥ 1 ॥
ബലമപ്രമേയമനാദിമജമബ്യക്തമേകമഗോചരം।
ഗോബിന്ദ ഗോപര ദ്വന്ദ്വഹര ബിഗ്യാനഘന ധരനീധരമ് ॥
ജേ രാമ മന്ത്ര ജപന്ത സന്ത അനന്ത ജന മന രഞ്ജനം।
നിത നൌമി രാമ അകാമ പ്രിയ കാമാദി ഖല ദല ഗഞ്ജനമ് ॥ 2।
ജേഹി ശ്രുതി നിരഞ്ജന ബ്രഹ്മ ബ്യാപക ബിരജ അജ കഹി ഗാവഹീമ് ॥
കരി ധ്യാന ഗ്യാന ബിരാഗ ജോഗ അനേക മുനി ജേഹി പാവഹീമ് ॥
സോ പ്രഗട കരുനാ കന്ദ സോഭാ ബൃന്ദ അഗ ജഗ മോഹീ।
മമ ഹൃദയ പങ്കജ ഭൃങ്ഗ അങ്ഗ അനങ്ഗ ബഹു ഛബി സോഹീ ॥ 3 ॥
ജോ അഗമ സുഗമ സുഭാവ നിര്മല അസമ സമ സീതല സദാ।
പസ്യന്തി ജം ജോഗീ ജതന കരി കരത മന ഗോ ബസ സദാ ॥
സോ രാമ രമാ നിവാസ സന്തത ദാസ ബസ ത്രിഭുവന ധനീ।
മമ ഉര ബസു സോ സമന സംസൃതി ജാസു കീരതി പാവനീ ॥ 4 ॥
ദോ. അബിരല ഭഗതി മാഗി ബര ഗീധ ഗയു ഹരിധാമ।
തേഹി കീ ക്രിയാ ജഥോചിത നിജ കര കീന്ഹീ രാമ ॥ 32 ॥
കോമല ചിത അതി ദീനദയാലാ। കാരന ബിനു രഘുനാഥ കൃപാലാ ॥
ഗീധ അധമ ഖഗ ആമിഷ ഭോഗീ। ഗതി ദീന്ഹി ജോ ജാചത ജോഗീ ॥
സുനഹു ഉമാ തേ ലോഗ അഭാഗീ। ഹരി തജി ഹോഹിം ബിഷയ അനുരാഗീ ॥
പുനി സീതഹി ഖോജത ദ്വൌ ഭാഈ। ചലേ ബിലോകത ബന ബഹുതാഈ ॥
സങ്കുല ലതാ ബിടപ ഘന കാനന। ബഹു ഖഗ മൃഗ തഹഁ ഗജ പഞ്ചാനന ॥
ആവത പന്ഥ കബന്ധ നിപാതാ। തേഹിം സബ കഹീ സാപ കൈ ബാതാ ॥
ദുരബാസാ മോഹി ദീന്ഹീ സാപാ। പ്രഭു പദ പേഖി മിടാ സോ പാപാ ॥
സുനു ഗന്ധര്ബ കഹുഁ മൈ തോഹീ। മോഹി ന സോഹാഇ ബ്രഹ്മകുല ദ്രോഹീ ॥
ദോ. മന ക്രമ ബചന കപട തജി ജോ കര ഭൂസുര സേവ।
മോഹി സമേത ബിരഞ്ചി സിവ ബസ താകേം സബ ദേവ ॥ 33 ॥
സാപത താഡ़ത പരുഷ കഹന്താ। ബിപ്ര പൂജ്യ അസ ഗാവഹിം സന്താ ॥
പൂജിഅ ബിപ്ര സീല ഗുന ഹീനാ। സൂദ്ര ന ഗുന ഗന ഗ്യാന പ്രബീനാ ॥
കഹി നിജ ധര്മ താഹി സമുഝാവാ। നിജ പദ പ്രീതി ദേഖി മന ഭാവാ ॥
രഘുപതി ചരന കമല സിരു നാഈ। ഗയു ഗഗന ആപനി ഗതി പാഈ ॥
താഹി ദേഇ ഗതി രാമ ഉദാരാ। സബരീ കേം ആശ്രമ പഗു ധാരാ ॥
സബരീ ദേഖി രാമ ഗൃഹഁ ആഏ। മുനി കേ ബചന സമുഝി ജിയഁ ഭാഏ ॥
സരസിജ ലോചന ബാഹു ബിസാലാ। ജടാ മുകുട സിര ഉര ബനമാലാ ॥
സ്യാമ ഗൌര സുന്ദര ദൌ ഭാഈ। സബരീ പരീ ചരന ലപടാഈ ॥
പ്രേമ മഗന മുഖ ബചന ന ആവാ। പുനി പുനി പദ സരോജ സിര നാവാ ॥
സാദര ജല ലൈ ചരന പഖാരേ। പുനി സുന്ദര ആസന ബൈഠാരേ ॥
ദോ. കന്ദ മൂല ഫല സുരസ അതി ദിഏ രാമ കഹുഁ ആനി।
പ്രേമ സഹിത പ്രഭു ഖാഏ ബാരമ്ബാര ബഖാനി ॥ 34 ॥
പാനി ജോരി ആഗേം ഭി ഠാഢ़ഈ। പ്രഭുഹി ബിലോകി പ്രീതി അതി ബാഢ़ഈ ॥
കേഹി ബിധി അസ്തുതി കരൌ തുമ്ഹാരീ। അധമ ജാതി മൈം ജഡ़മതി ഭാരീ ॥
അധമ തേ അധമ അധമ അതി നാരീ। തിന്ഹ മഹഁ മൈം മതിമന്ദ അഘാരീ ॥
കഹ രഘുപതി സുനു ഭാമിനി ബാതാ। മാനുഁ ഏക ഭഗതി കര നാതാ ॥
ജാതി പാഁതി കുല ധര്മ ബഡ़ആഈ। ധന ബല പരിജന ഗുന ചതുരാഈ ॥
ഭഗതി ഹീന നര സോഹി കൈസാ। ബിനു ജല ബാരിദ ദേഖിഅ ജൈസാ ॥
നവധാ ഭഗതി കഹുഁ തോഹി പാഹീം। സാവധാന സുനു ധരു മന മാഹീമ് ॥
പ്രഥമ ഭഗതി സന്തന്ഹ കര സങ്ഗാ। ദൂസരി രതി മമ കഥാ പ്രസങ്ഗാ ॥
ദോ. ഗുര പദ പങ്കജ സേവാ തീസരി ഭഗതി അമാന।
ചൌഥി ഭഗതി മമ ഗുന ഗന കരി കപട തജി ഗാന ॥ 35 ॥
മന്ത്ര ജാപ മമ ദൃഢ़ ബിസ്വാസാ। പഞ്ചമ ഭജന സോ ബേദ പ്രകാസാ ॥
ഛഠ ദമ സീല ബിരതി ബഹു കരമാ। നിരത നിരന്തര സജ്ജന ധരമാ ॥
സാതവഁ സമ മോഹി മയ ജഗ ദേഖാ। മോതേം സന്ത അധിക കരി ലേഖാ ॥
ആഠവഁ ജഥാലാഭ സന്തോഷാ। സപനേഹുഁ നഹിം ദേഖി പരദോഷാ ॥
നവമ സരല സബ സന ഛലഹീനാ। മമ ഭരോസ ഹിയഁ ഹരഷ ന ദീനാ ॥
നവ മഹുഁ ഏകു ജിന്ഹ കേ ഹോഈ। നാരി പുരുഷ സചരാചര കോഈ ॥
സോഇ അതിസയ പ്രിയ ഭാമിനി മോരേ। സകല പ്രകാര ഭഗതി ദൃഢ़ തോരേമ് ॥
ജോഗി ബൃന്ദ ദുരലഭ ഗതി ജോഈ। തോ കഹുഁ ആജു സുലഭ ഭി സോഈ ॥
മമ ദരസന ഫല പരമ അനൂപാ। ജീവ പാവ നിജ സഹജ സരൂപാ ॥
ജനകസുതാ കി സുധി ഭാമിനീ। ജാനഹി കഹു കരിബരഗാമിനീ ॥
പമ്പാ സരഹി ജാഹു രഘുരാഈ। തഹഁ ഹോഇഹി സുഗ്രീവ മിതാഈ ॥
സോ സബ കഹിഹി ദേവ രഘുബീരാ। ജാനതഹൂഁ പൂഛഹു മതിധീരാ ॥
ബാര ബാര പ്രഭു പദ സിരു നാഈ। പ്രേമ സഹിത സബ കഥാ സുനാഈ ॥
ഛം. കഹി കഥാ സകല ബിലോകി ഹരി മുഖ ഹൃദയഁ പദ പങ്കജ ധരേ।
തജി ജോഗ പാവക ദേഹ ഹരി പദ ലീന ഭി ജഹഁ നഹിം ഫിരേ ॥
നര ബിബിധ കര്മ അധര്മ ബഹു മത സോകപ്രദ സബ ത്യാഗഹൂ।
ബിസ്വാസ കരി കഹ ദാസ തുലസീ രാമ പദ അനുരാഗഹൂ ॥
ദോ. ജാതി ഹീന അഘ ജന്മ മഹി മുക്ത കീന്ഹി അസി നാരി।
മഹാമന്ദ മന സുഖ ചഹസി ഐസേ പ്രഭുഹി ബിസാരി ॥ 36 ॥
ചലേ രാമ ത്യാഗാ ബന സോഊ। അതുലിത ബല നര കേഹരി ദോഊ ॥
ബിരഹീ ഇവ പ്രഭു കരത ബിഷാദാ। കഹത കഥാ അനേക സമ്ബാദാ ॥
ലഛിമന ദേഖു ബിപിന കി സോഭാ। ദേഖത കേഹി കര മന നഹിം ഛോഭാ ॥
നാരി സഹിത സബ ഖഗ മൃഗ ബൃന്ദാ। മാനഹുഁ മോരി കരത ഹഹിം നിന്ദാ ॥
ഹമഹി ദേഖി മൃഗ നികര പരാഹീം। മൃഗീം കഹഹിം തുമ്ഹ കഹഁ ഭയ നാഹീമ് ॥
തുമ്ഹ ആനന്ദ കരഹു മൃഗ ജാഏ। കഞ്ചന മൃഗ ഖോജന ഏ ആഏ ॥
സങ്ഗ ലാഇ കരിനീം കരി ലേഹീം। മാനഹുഁ മോഹി സിഖാവനു ദേഹീമ് ॥
സാസ്ത്ര സുചിന്തിത പുനി പുനി ദേഖിഅ। ഭൂപ സുസേവിത ബസ നഹിം ലേഖിഅ ॥
രാഖിഅ നാരി ജദപി ഉര മാഹീം। ജുബതീ സാസ്ത്ര നൃപതി ബസ നാഹീമ് ॥
ദേഖഹു താത ബസന്ത സുഹാവാ। പ്രിയാ ഹീന മോഹി ഭയ ഉപജാവാ ॥
ദോ. ബിരഹ ബികല ബലഹീന മോഹി ജാനേസി നിപട അകേല।
സഹിത ബിപിന മധുകര ഖഗ മദന കീന്ഹ ബഗമേല ॥ 37(ക) ॥
ദേഖി ഗയു ഭ്രാതാ സഹിത താസു ദൂത സുനി ബാത।
ഡേരാ കീന്ഹേഉ മനഹുഁ തബ കടകു ഹടകി മനജാത ॥ 37(ഖ) ॥
ബിടപ ബിസാല ലതാ അരുഝാനീ। ബിബിധ ബിതാന ദിഏ ജനു താനീ ॥
കദലി താല ബര ധുജാ പതാകാ। ദൈഖി ന മോഹ ധീര മന ജാകാ ॥
ബിബിധ ഭാഁതി ഫൂലേ തരു നാനാ। ജനു ബാനൈത ബനേ ബഹു ബാനാ ॥
കഹുഁ കഹുഁ സുന്ദര ബിടപ സുഹാഏ। ജനു ഭട ബിലഗ ബിലഗ ഹോഇ ഛാഏ ॥
കൂജത പിക മാനഹുഁ ഗജ മാതേ। ഢേക മഹോഖ ഊഁട ബിസരാതേ ॥
മോര ചകോര കീര ബര ബാജീ। പാരാവത മരാല സബ താജീ ॥
തീതിര ലാവക പദചര ജൂഥാ। ബരനി ന ജാഇ മനോജ ബരുഥാ ॥
രഥ ഗിരി സിലാ ദുന്ദുഭീ ഝരനാ। ചാതക ബന്ദീ ഗുന ഗന ബരനാ ॥
മധുകര മുഖര ഭേരി സഹനാഈ। ത്രിബിധ ബയാരി ബസീഠീം ആഈ ॥
ചതുരങ്ഗിനീ സേന സഁഗ ലീന്ഹേം। ബിചരത സബഹി ചുനൌതീ ദീന്ഹേമ് ॥
ലഛിമന ദേഖത കാമ അനീകാ। രഹഹിം ധീര തിന്ഹ കൈ ജഗ ലീകാ ॥
ഏഹി കേം ഏക പരമ ബല നാരീ। തേഹി തേം ഉബര സുഭട സോഇ ഭാരീ ॥
ദോ. താത തീനി അതി പ്രബല ഖല കാമ ക്രോധ അരു ലോഭ।
മുനി ബിഗ്യാന ധാമ മന കരഹിം നിമിഷ മഹുഁ ഛോഭ ॥ 38(ക) ॥
ലോഭ കേം ഇച്ഛാ ദമ്ഭ ബല കാമ കേം കേവല നാരി।
ക്രോധ കേ പരുഷ ബചന ബല മുനിബര കഹഹിം ബിചാരി ॥ 38(ഖ) ॥
ഗുനാതീത സചരാചര സ്വാമീ। രാമ ഉമാ സബ അന്തരജാമീ ॥
കാമിന്ഹ കൈ ദീനതാ ദേഖാഈ। ധീരന്ഹ കേം മന ബിരതി ദൃഢ़ആഈ ॥
ക്രോധ മനോജ ലോഭ മദ മായാ। ഛൂടഹിം സകല രാമ കീം ദായാ ॥
സോ നര ഇന്ദ്രജാല നഹിം ഭൂലാ। ജാ പര ഹോഇ സോ നട അനുകൂലാ ॥
ഉമാ കഹുഁ മൈം അനുഭവ അപനാ। സത ഹരി ഭജനു ജഗത സബ സപനാ ॥
പുനി പ്രഭു ഗേ സരോബര തീരാ। പമ്പാ നാമ സുഭഗ ഗമ്ഭീരാ ॥
സന്ത ഹൃദയ ജസ നിര്മല ബാരീ। ബാഁധേ ഘാട മനോഹര ചാരീ ॥
ജഹഁ തഹഁ പിഅഹിം ബിബിധ മൃഗ നീരാ। ജനു ഉദാര ഗൃഹ ജാചക ഭീരാ ॥
ദോ. പുരിനി സബന ഓട ജല ബേഗി ന പാഇഅ മര്മ।
മായാഛന്ന ന ദേഖിഐ ജൈസേ നിര്ഗുന ബ്രഹ്മ ॥ 39(ക) ॥
സുഖി മീന സബ ഏകരസ അതി അഗാധ ജല മാഹിം।
ജഥാ ധര്മസീലന്ഹ കേ ദിന സുഖ സഞ്ജുത ജാഹിമ് ॥ 39(ഖ) ॥
ബികസേ സരസിജ നാനാ രങ്ഗാ। മധുര മുഖര ഗുഞ്ജത ബഹു ഭൃങ്ഗാ ॥
ബോലത ജലകുക്കുട കലഹംസാ। പ്രഭു ബിലോകി ജനു കരത പ്രസംസാ ॥
ചക്രവാക ബക ഖഗ സമുദാഈ। ദേഖത ബനി ബരനി നഹിം ജാഈ ॥
സുന്ദര ഖഗ ഗന ഗിരാ സുഹാഈ। ജാത പഥിക ജനു ലേത ബോലാഈ ॥
താല സമീപ മുനിന്ഹ ഗൃഹ ഛാഏ। ചഹു ദിസി കാനന ബിടപ സുഹാഏ ॥
ചമ്പക ബകുല കദമ്ബ തമാലാ। പാടല പനസ പരാസ രസാലാ ॥
നവ പല്ലവ കുസുമിത തരു നാനാ। ചഞ്ചരീക പടലീ കര ഗാനാ ॥
സീതല മന്ദ സുഗന്ധ സുഭ്AU। സന്തത ബഹി മനോഹര ബ്AU ॥
കുഹൂ കുഹൂ കോകില ധുനി കരഹീം। സുനി രവ സരസ ധ്യാന മുനി ടരഹീമ് ॥
ദോ. ഫല ഭാരന നമി ബിടപ സബ രഹേ ഭൂമി നിഅരാഇ।
പര ഉപകാരീ പുരുഷ ജിമി നവഹിം സുസമ്പതി പാഇ ॥ 40 ॥
ദേഖി രാമ അതി രുചിര തലാവാ। മജ്ജനു കീന്ഹ പരമ സുഖ പാവാ ॥
ദേഖീ സുന്ദര തരുബര ഛായാ। ബൈഠേ അനുജ സഹിത രഘുരായാ ॥
തഹഁ പുനി സകല ദേവ മുനി ആഏ। അസ്തുതി കരി നിജ ധാമ സിധാഏ ॥
ബൈഠേ പരമ പ്രസന്ന കൃപാലാ। കഹത അനുജ സന കഥാ രസാലാ ॥
ബിരഹവന്ത ഭഗവന്തഹി ദേഖീ। നാരദ മന ഭാ സോച ബിസേഷീ ॥
മോര സാപ കരി അങ്ഗീകാരാ। സഹത രാമ നാനാ ദുഖ ഭാരാ ॥
ഐസേ പ്രഭുഹി ബിലോകുഁ ജാഈ। പുനി ന ബനിഹി അസ അവസരു ആഈ ॥
യഹ ബിചാരി നാരദ കര ബീനാ। ഗേ ജഹാഁ പ്രഭു സുഖ ആസീനാ ॥
ഗാവത രാമ ചരിത മൃദു ബാനീ। പ്രേമ സഹിത ബഹു ഭാഁതി ബഖാനീ ॥
കരത ദണ്ഡവത ലിഏ ഉഠാഈ। രാഖേ ബഹുത ബാര ഉര ലാഈ ॥
സ്വാഗത പൂഁഛി നികട ബൈഠാരേ। ലഛിമന സാദര ചരന പഖാരേ ॥
ദോ. നാനാ ബിധി ബിനതീ കരി പ്രഭു പ്രസന്ന ജിയഁ ജാനി।
നാരദ ബോലേ ബചന തബ ജോരി സരോരുഹ പാനി ॥ 41 ॥
സുനഹു ഉദാര സഹജ രഘുനായക। സുന്ദര അഗമ സുഗമ ബര ദായക ॥
ദേഹു ഏക ബര മാഗുഁ സ്വാമീ। ജദ്യപി ജാനത അന്തരജാമീ ॥
ജാനഹു മുനി തുമ്ഹ മോര സുഭ്AU। ജന സന കബഹുഁ കി കരുഁ ദുര്AU ॥
കവന ബസ്തു അസി പ്രിയ മോഹി ലാഗീ। ജോ മുനിബര ന സകഹു തുമ്ഹ മാഗീ ॥
ജന കഹുഁ കഛു അദേയ നഹിം മോരേം। അസ ബിസ്വാസ തജഹു ജനി ഭോരേമ് ॥
തബ നാരദ ബോലേ ഹരഷാഈ । അസ ബര മാഗുഁ കരുഁ ഢിഠാഈ ॥
ജദ്യപി പ്രഭു കേ നാമ അനേകാ। ശ്രുതി കഹ അധിക ഏക തേം ഏകാ ॥
രാമ സകല നാമന്ഹ തേ അധികാ। ഹൌ നാഥ അഘ ഖഗ ഗന ബധികാ ॥
ദോ. രാകാ രജനീ ഭഗതി തവ രാമ നാമ സോഇ സോമ।
അപര നാമ ഉഡഗന ബിമല ബസുഹുഁ ഭഗത ഉര ബ്യോമ ॥ 42(ക) ॥
ഏവമസ്തു മുനി സന കഹേഉ കൃപാസിന്ധു രഘുനാഥ।
തബ നാരദ മന ഹരഷ അതി പ്രഭു പദ നായു മാഥ ॥ 42(ഖ) ॥
അതി പ്രസന്ന രഘുനാഥഹി ജാനീ। പുനി നാരദ ബോലേ മൃദു ബാനീ ॥
രാമ ജബഹിം പ്രേരേഉ നിജ മായാ। മോഹേഹു മോഹി സുനഹു രഘുരായാ ॥
തബ ബിബാഹ മൈം ചാഹുഁ കീന്ഹാ। പ്രഭു കേഹി കാരന കരൈ ന ദീന്ഹാ ॥
സുനു മുനി തോഹി കഹുഁ സഹരോസാ। ഭജഹിം ജേ മോഹി തജി സകല ഭരോസാ ॥
കരുഁ സദാ തിന്ഹ കൈ രഖവാരീ। ജിമി ബാലക രാഖി മഹതാരീ ॥
ഗഹ സിസു ബച്ഛ അനല അഹി ധാഈ। തഹഁ രാഖി ജനനീ അരഗാഈ ॥
പ്രൌഢ़ ഭേഁ തേഹി സുത പര മാതാ। പ്രീതി കരി നഹിം പാഛിലി ബാതാ ॥
മോരേ പ്രൌഢ़ തനയ സമ ഗ്യാനീ। ബാലക സുത സമ ദാസ അമാനീ ॥
ജനഹി മോര ബല നിജ ബല താഹീ। ദുഹു കഹഁ കാമ ക്രോധ രിപു ആഹീ ॥
യഹ ബിചാരി പണ്ഡിത മോഹി ഭജഹീം। പാഏഹുഁ ഗ്യാന ഭഗതി നഹിം തജഹീമ് ॥
ദോ. കാമ ക്രോധ ലോഭാദി മദ പ്രബല മോഹ കൈ ധാരി।
തിന്ഹ മഹഁ അതി ദാരുന ദുഖദ മായാരൂപീ നാരി ॥ 43 ॥
സുനി മുനി കഹ പുരാന ശ്രുതി സന്താ। മോഹ ബിപിന കഹുഁ നാരി ബസന്താ ॥
ജപ തപ നേമ ജലാശ്രയ ഝാരീ। ഹോഇ ഗ്രീഷമ സോഷി സബ നാരീ ॥
കാമ ക്രോധ മദ മത്സര ഭേകാ। ഇന്ഹഹി ഹരഷപ്രദ ബരഷാ ഏകാ ॥
ദുര്ബാസനാ കുമുദ സമുദാഈ। തിന്ഹ കഹഁ സരദ സദാ സുഖദാഈ ॥
ധര്മ സകല സരസീരുഹ ബൃന്ദാ। ഹോഇ ഹിമ തിന്ഹഹി ദഹി സുഖ മന്ദാ ॥
പുനി മമതാ ജവാസ ബഹുതാഈ। പലുഹി നാരി സിസിര രിതു പാഈ ॥
പാപ ഉലൂക നികര സുഖകാരീ। നാരി നിബിഡ़ രജനീ അഁധിആരീ ॥
ബുധി ബല സീല സത്യ സബ മീനാ। ബനസീ സമ ത്രിയ കഹഹിം പ്രബീനാ ॥
ദോ. അവഗുന മൂല സൂലപ്രദ പ്രമദാ സബ ദുഖ ഖാനി।
താതേ കീന്ഹ നിവാരന മുനി മൈം യഹ ജിയഁ ജാനി ॥ 44 ॥
സുനി രഘുപതി കേ ബചന സുഹാഏ। മുനി തന പുലക നയന ഭരി ആഏ ॥
കഹഹു കവന പ്രഭു കൈ അസി രീതീ। സേവക പര മമതാ അരു പ്രീതീ ॥
ജേ ന ഭജഹിം അസ പ്രഭു ഭ്രമ ത്യാഗീ। ഗ്യാന രങ്ക നര മന്ദ അഭാഗീ ॥
പുനി സാദര ബോലേ മുനി നാരദ। സുനഹു രാമ ബിഗ്യാന ബിസാരദ ॥
സന്തന്ഹ കേ ലച്ഛന രഘുബീരാ। കഹഹു നാഥ ഭവ ഭഞ്ജന ഭീരാ ॥
സുനു മുനി സന്തന്ഹ കേ ഗുന കഹൂഁ। ജിന്ഹ തേ മൈം ഉന്ഹ കേം ബസ രഹൂഁ ॥
ഷട ബികാര ജിത അനഘ അകാമാ। അചല അകിഞ്ചന സുചി സുഖധാമാ ॥
അമിതബോധ അനീഹ മിതഭോഗീ। സത്യസാര കബി കോബിദ ജോഗീ ॥
സാവധാന മാനദ മദഹീനാ। ധീര ധര്മ ഗതി പരമ പ്രബീനാ ॥
ദോ. ഗുനാഗാര സംസാര ദുഖ രഹിത ബിഗത സന്ദേഹ ॥
തജി മമ ചരന സരോജ പ്രിയ തിന്ഹ കഹുഁ ദേഹ ന ഗേഹ ॥ 45 ॥
നിജ ഗുന ശ്രവന സുനത സകുചാഹീം। പര ഗുന സുനത അധിക ഹരഷാഹീമ് ॥
സമ സീതല നഹിം ത്യാഗഹിം നീതീ। സരല സുഭാഉ സബഹിം സന പ്രീതീ ॥
ജപ തപ ബ്രത ദമ സഞ്ജമ നേമാ। ഗുരു ഗോബിന്ദ ബിപ്ര പദ പ്രേമാ ॥
ശ്രദ്ധാ ഛമാ മയത്രീ ദായാ। മുദിതാ മമ പദ പ്രീതി അമായാ ॥
ബിരതി ബിബേക ബിനയ ബിഗ്യാനാ। ബോധ ജഥാരഥ ബേദ പുരാനാ ॥
ദമ്ഭ മാന മദ കരഹിം ന ക്AU। ഭൂലി ന ദേഹിം കുമാരഗ പ്AU ॥
ഗാവഹിം സുനഹിം സദാ മമ ലീലാ। ഹേതു രഹിത പരഹിത രത സീലാ ॥
മുനി സുനു സാധുന്ഹ കേ ഗുന ജേതേ। കഹി ന സകഹിം സാരദ ശ്രുതി തേതേ ॥
ഛം. കഹി സക ന സാരദ സേഷ നാരദ സുനത പദ പങ്കജ ഗഹേ।
അസ ദീനബന്ധു കൃപാല അപനേ ഭഗത ഗുന നിജ മുഖ കഹേ ॥
സിരു നാഹ ബാരഹിം ബാര ചരനന്ഹി ബ്രഹ്മപുര നാരദ ഗേ ॥
തേ ധന്യ തുലസീദാസ ആസ ബിഹാഇ ജേ ഹരി രഁഗ രഁഏ ॥
ദോ. രാവനാരി ജസു പാവന ഗാവഹിം സുനഹിം ജേ ലോഗ।
രാമ ഭഗതി ദൃഢ़ പാവഹിം ബിനു ബിരാഗ ജപ ജോഗ ॥ 46(ക) ॥
ദീപ സിഖാ സമ ജുബതി തന മന ജനി ഹോസി പതങ്ഗ।
ഭജഹി രാമ തജി കാമ മദ കരഹി സദാ സതസങ്ഗ ॥ 46(ഖ) ॥
മാസപാരായണ, ബാഈസവാഁ വിശ്രാമ
ഇതി ശ്രീമദ്രാമചരിതമാനസേ സകലകലികലുഷവിധ്വംസനേ
തൃതീയഃ സോപാനഃ സമാപ്തഃ।
(അരണ്യകാണ്ഡ സമാപ്ത)
Roman (IAST) Transliteration
śrī gaṇeśāya namaḥ
śrī jānakīvallabho vijayate
śrī rāmacaritamānasa
tṛtīya sopāna (araṇyakāṇḍa)
mūlaṃ dharmatarorvivekajaladheḥ pūrṇendumānandadaṃ
vairāgyāmbujabhāskaraṃ hyaghaghanadhvāntāpahaṃ tāpaham|
mohāmbhodharapūgapāṭanavidhau svaḥsambhavaṃ śaṅkaraṃ
vande brahmakulaṃ kalaṅkaśamanaṃ śrīrāmabhūpapriyam || 1 ||
sāndrānandapayodasaubhagatanuṃ pītāmbaraṃ sundaraṃ
pāṇau bāṇaśarāsanaṃ kaṭilasattūṇīrabhāraṃ varam
rājīvāyatalocanaṃ dhṛtajaṭājūṭena saṃśobhitaṃ
sītālakṣmaṇasaṃyutaṃ pathigataṃ rāmābhirāmaṃ bhaje || 2 ||
so. umā rāma guna gūḍha़ paṇḍita muni pāvahiṃ birati|
pāvahiṃ moha bimūḍha़ je hari bimukha na dharma rati ||
pura nara bharata prīti maiṃ gāī| mati anurūpa anūpa suhāī ||
aba prabhu carita sunahu ati pāvana| karata je bana sura nara muni bhāvana ||
eka bāra cuni kusuma suhāe| nija kara bhūṣana rāma banāe ||
sītahi pahirāe prabhu sādara| baiṭhe phaṭika silā para sundara ||
surapati suta dhari bāyasa beṣā| saṭha cāhata raghupati bala dekhā ||
jimi pipīlikā sāgara thāhā| mahā mandamati pāvana cāhā ||
sītā carana cauñca hati bhāgā| mūḍha़ mandamati kārana kāgā ||
calā rudhira raghunāyaka jānā| sīṅka dhanuṣa sāyaka sandhānā ||
do. ati kṛpāla raghunāyaka sadā dīna para neha|
tā sana āi kīnha chalu mūrakha avaguna geha || 1 ||
prerita mantra brahmasara dhāvā| calā bhāji bāyasa bhaya pāvā ||
dhari nija rupa gayu pitu pāhīṃ| rāma bimukha rākhā tehi nāhīm ||
bhā nirāsa upajī mana trāsā| jathā cakra bhaya riṣi durbāsā ||
brahmadhāma sivapura saba lokā| phirā śramita byākula bhaya sokā ||
kāhū~ baiṭhana kahā na ohī| rākhi ko saki rāma kara drohī ||
mātu mṛtyu pitu samana samānā| sudhā hoi biṣa sunu harijānā ||
mitra kari sata ripu kai karanī| tā kaha~ bibudhanadī baitaranī ||
saba jagu tāhi analahu te tātā| jo raghubīra bimukha sunu bhrātā ||
nārada dekhā bikala jayantā| lāgi dayā komala cita santā ||
paṭhavā turata rāma pahiṃ tāhī| kahesi pukāri pranata hita pāhī ||
ātura sabhaya gahesi pada jāī| trāhi trāhi dayāla raghurāī ||
atulita bala atulita prabhutāī| maiṃ matimanda jāni nahiṃ pāī ||
nija kṛta karma janita phala pāyu~| aba prabhu pāhi sarana taki āyu~ ||
suni kṛpāla ati ārata bānī| ekanayana kari tajā bhavānī ||
so. kīnha moha basa droha jadyapi tehi kara badha ucita|
prabhu chāḍa़eu kari choha ko kṛpāla raghubīra sama || 2 ||
raghupati citrakūṭa basi nānā| carita kie śruti sudhā samānā ||
bahuri rāma asa mana anumānā| hoihi bhīra sabahiṃ mohi jānā ||
sakala muninha sana bidā karāī| sītā sahita cale dvau bhāī ||
atri ke āśrama jaba prabhu gayū| sunata mahāmuni haraṣita bhayū ||
pulakita gāta atri uṭhi dhāe| dekhi rāmu ātura cali āe ||
karata daṇḍavata muni ura lāe| prema bāri dvau jana anhavāe ||
dekhi rāma chabi nayana juḍa़āne| sādara nija āśrama taba āne ||
kari pūjā kahi bacana suhāe| die mūla phala prabhu mana bhāe ||
so. prabhu āsana āsīna bhari locana sobhā nirakhi|
munibara parama prabīna jori pāni astuti karata || 3 ||
chaṃ. namāmi bhakta vatsalaṃ| kṛpālu śīla komalam ||
bhajāmi te padāmbujaṃ| akāmināṃ svadhāmadam ||
nikāma śyāma sundaraṃ| bhavāmbunātha mandaram ||
praphulla kañja locanaṃ| madādi doṣa mocanam ||
pralamba bāhu vikramaṃ| prabho'prameya vaibhavam ||
niṣaṅga cāpa sāyakaṃ| dharaṃ triloka nāyakam ||
dineśa vaṃśa maṇḍanaṃ| maheśa cāpa khaṇḍanam ||
munīndra santa rañjanaṃ| surāri vṛnda bhañjanam ||
manoja vairi vanditaṃ| ajādi deva sevitam ||
viśuddha bodha vigrahaṃ| samasta dūṣaṇāpaham ||
namāmi indirā patiṃ| sukhākaraṃ satāṃ gatim ||
bhaje saśakti sānujaṃ| śacī patiṃ priyānujam ||
tvadaṅghri mūla ye narāḥ| bhajanti hīna matsarā ||
patanti no bhavārṇave| vitarka vīci saṅkule ||
vivikta vāsinaḥ sadā| bhajanti muktaye mudā ||
nirasya indriyādikaṃ| prayānti te gatiṃ svakam ||
tamekamabhdutaṃ prabhuṃ| nirīhamīśvaraṃ vibhum ||
jagadguruṃ ca śāśvataṃ| turīyameva kevalam ||
bhajāmi bhāva vallabhaṃ| kuyogināṃ sudurlabham ||
svabhakta kalpa pādapaṃ| samaṃ susevyamanvaham ||
anūpa rūpa bhūpatiṃ| nato'hamurvijā patim ||
prasīda me namāmi te| padābja bhakti dehi me ||
paṭhanti ye stavaṃ idaṃ| narādareṇa te padam ||
vrajanti nātra saṃśayaṃ| tvadīya bhakti saṃyutā ||
do. binatī kari muni nāi siru kaha kara jori bahori|
carana saroruha nātha jani kabahu~ tajai mati mori || 4 ||
śrī gaṇeśāya namaḥ
śrī jānakīvallabho vijayate
śrī rāmacaritamānasa
----------
tṛtīya sopāna
(araṇyakāṇḍa)
śloka
mūlaṃ dharmatarorvivekajaladheḥ pūrṇendumānandadaṃ
vairāgyāmbujabhāskaraṃ hyaghaghanadhvāntāpahaṃ tāpaham|
mohāmbhodharapūgapāṭanavidhau svaḥsambhavaṃ śaṅkaraṃ
vande brahmakulaṃ kalaṅkaśamanaṃ śrīrāmabhūpapriyam || 1 ||
sāndrānandapayodasaubhagatanuṃ pītāmbaraṃ sundaraṃ
pāṇau bāṇaśarāsanaṃ kaṭilasattūṇīrabhāraṃ varam
rājīvāyatalocanaṃ dhṛtajaṭājūṭena saṃśobhitaṃ
sītālakṣmaṇasaṃyutaṃ pathigataṃ rāmābhirāmaṃ bhaje || 2 ||
so. umā rāma guna gūḍha़ paṇḍita muni pāvahiṃ birati|
pāvahiṃ moha bimūḍha़ je hari bimukha na dharma rati ||
pura nara bharata prīti maiṃ gāī| mati anurūpa anūpa suhāī ||
aba prabhu carita sunahu ati pāvana| karata je bana sura nara muni bhāvana ||
eka bāra cuni kusuma suhāe| nija kara bhūṣana rāma banāe ||
sītahi pahirāe prabhu sādara| baiṭhe phaṭika silā para sundara ||
surapati suta dhari bāyasa beṣā| saṭha cāhata raghupati bala dekhā ||
jimi pipīlikā sāgara thāhā| mahā mandamati pāvana cāhā ||
sītā carana cauñca hati bhāgā| mūḍha़ mandamati kārana kāgā ||
calā rudhira raghunāyaka jānā| sīṅka dhanuṣa sāyaka sandhānā ||
do. ati kṛpāla raghunāyaka sadā dīna para neha|
tā sana āi kīnha chalu mūrakha avaguna geha || 1 ||
prerita mantra brahmasara dhāvā| calā bhāji bāyasa bhaya pāvā ||
dhari nija rupa gayu pitu pāhīṃ| rāma bimukha rākhā tehi nāhīm ||
bhā nirāsa upajī mana trāsā| jathā cakra bhaya riṣi durbāsā ||
brahmadhāma sivapura saba lokā| phirā śramita byākula bhaya sokā ||
kāhū~ baiṭhana kahā na ohī| rākhi ko saki rāma kara drohī ||
mātu mṛtyu pitu samana samānā| sudhā hoi biṣa sunu harijānā ||
mitra kari sata ripu kai karanī| tā kaha~ bibudhanadī baitaranī ||
saba jagu tāhi analahu te tātā| jo raghubīra bimukha sunu bhrātā ||
nārada dekhā bikala jayantā| lāgi dayā komala cita santā ||
paṭhavā turata rāma pahiṃ tāhī| kahesi pukāri pranata hita pāhī ||
ātura sabhaya gahesi pada jāī| trāhi trāhi dayāla raghurāī ||
atulita bala atulita prabhutāī| maiṃ matimanda jāni nahiṃ pāī ||
nija kṛta karma janita phala pāyu~| aba prabhu pāhi sarana taki āyu~ ||
suni kṛpāla ati ārata bānī| ekanayana kari tajā bhavānī ||
so. kīnha moha basa droha jadyapi tehi kara badha ucita|
prabhu chāḍa़eu kari choha ko kṛpāla raghubīra sama || 2 ||
raghupati citrakūṭa basi nānā| carita kie śruti sudhā samānā ||
bahuri rāma asa mana anumānā| hoihi bhīra sabahiṃ mohi jānā ||
sakala muninha sana bidā karāī| sītā sahita cale dvau bhāī ||
atri ke āśrama jaba prabhu gayū| sunata mahāmuni haraṣita bhayū ||
pulakita gāta atri uṭhi dhāe| dekhi rāmu ātura cali āe ||
karata daṇḍavata muni ura lāe| prema bāri dvau jana anhavāe ||
dekhi rāma chabi nayana juḍa़āne| sādara nija āśrama taba āne ||
kari pūjā kahi bacana suhāe| die mūla phala prabhu mana bhāe ||
so. prabhu āsana āsīna bhari locana sobhā nirakhi|
munibara parama prabīna jori pāni astuti karata || 3 ||
chaṃ. namāmi bhakta vatsalaṃ| kṛpālu śīla komalam ||
bhajāmi te padāmbujaṃ| akāmināṃ svadhāmadam ||
nikāma śyāma sundaraṃ| bhavāmbunātha mandaram ||
praphulla kañja locanaṃ| madādi doṣa mocanam ||
pralamba bāhu vikramaṃ| prabho'prameya vaibhavam ||
niṣaṅga cāpa sāyakaṃ| dharaṃ triloka nāyakam ||
dineśa vaṃśa maṇḍanaṃ| maheśa cāpa khaṇḍanam ||
munīndra santa rañjanaṃ| surāri vṛnda bhañjanam ||
manoja vairi vanditaṃ| ajādi deva sevitam ||
viśuddha bodha vigrahaṃ| samasta dūṣaṇāpaham ||
namāmi indirā patiṃ| sukhākaraṃ satāṃ gatim ||
bhaje saśakti sānujaṃ| śacī patiṃ priyānujam ||
tvadaṅghri mūla ye narāḥ| bhajanti hīna matsarā ||
patanti no bhavārṇave| vitarka vīci saṅkule ||
vivikta vāsinaḥ sadā| bhajanti muktaye mudā ||
nirasya indriyādikaṃ| prayānti te gatiṃ svakam ||
tamekamabhdutaṃ prabhuṃ| nirīhamīśvaraṃ vibhum ||
jagadguruṃ ca śāśvataṃ| turīyameva kevalam ||
bhajāmi bhāva vallabhaṃ| kuyogināṃ sudurlabham ||
svabhakta kalpa pādapaṃ| samaṃ susevyamanvaham ||
anūpa rūpa bhūpatiṃ| nato'hamurvijā patim ||
prasīda me namāmi te| padābja bhakti dehi me ||
paṭhanti ye stavaṃ idaṃ| narādareṇa te padam ||
vrajanti nātra saṃśayaṃ| tvadīya bhakti saṃyutā ||
do. binatī kari muni nāi siru kaha kara jori bahori|
carana saroruha nātha jani kabahu~ tajai mati mori || 4 ||
anusuiyā ke pada gahi sītā| milī bahori susīla binītā ||
riṣipatinī mana sukha adhikāī| āsiṣa dei nikaṭa baiṭhāī ||
dibya basana bhūṣana pahirāe| je nita nūtana amala suhāe ||
kaha riṣibadhū sarasa mṛdu bānī| nāridharma kachu byāja bakhānī ||
mātu pitā bhrātā hitakārī| mitaprada saba sunu rājakumārī ||
amita dāni bhartā bayadehī| adhama so nāri jo seva na tehī ||
dhīraja dharma mitra aru nārī| āpada kāla parikhiahiṃ cārī ||
bṛddha rogabasa jaḍa़ dhanahīnā| adhaṃ badhira krodhī ati dīnā ||
aisehu pati kara kie~ apamānā| nāri pāva jamapura dukha nānā ||
eki dharma eka brata nemā| kāya~ bacana mana pati pada premā ||
jaga pati bratā cāri bidhi ahahiṃ| beda purāna santa saba kahahim ||
uttama ke asa basa mana māhīṃ| sapanehu~ āna puruṣa jaga nāhīm ||
madhyama parapati dekhi kaiseṃ| bhrātā pitā putra nija jaiṃsem ||
dharma bicāri samujhi kula rahī| so nikiṣṭa triya śruti asa kahī ||
binu avasara bhaya teṃ raha joī| jānehu adhama nāri jaga soī ||
pati bañcaka parapati rati karī| raurava naraka kalpa sata parī ||
chana sukha lāgi janama sata koṭi| dukha na samujha tehi sama ko khoṭī ||
binu śrama nāri parama gati lahī| patibrata dharma chāḍa़i chala gahī ||
pati pratikula janama jaha~ jāī| bidhavā hoī pāī tarunāī ||
so. sahaja apāvani nāri pati sevata subha gati lahi|
jasu gāvata śruti cāri ajahu tulasikā harihi priya || 5ka ||
sanu sītā tava nāma sumira nāri patibrata karahi|
tohi prānapriya rāma kahiu~ kathā saṃsāra hita || 5kha ||
suni jānakīṃ parama sukhu pāvā| sādara tāsu carana siru nāvā ||
taba muni sana kaha kṛpānidhānā| āyasu hoi jāu~ bana ānā ||
santata mo para kṛpā karehū| sevaka jāni tajehu jani nehū ||
dharma dhurandhara prabhu kai bānī| suni saprema bole muni gyānī ||
jāsu kṛpā aja siva sanakādī| cahata sakala paramāratha bādī ||
te tumha rāma akāma piāre| dīna bandhu mṛdu bacana ucāre ||
aba jānī maiṃ śrī caturāī| bhajī tumhahi saba deva bihāī ||
jehi samāna atisaya nahiṃ koī| tā kara sīla kasa na asa hoī ||
kehi bidhi kahauṃ jāhu aba svāmī| kahahu nātha tumha antarajāmī ||
asa kahi prabhu biloki muni dhīrā| locana jala baha pulaka sarīrā ||
chaṃ. tana pulaka nirbhara prema purana nayana mukha paṅkaja die|
mana gyāna guna gotīta prabhu maiṃ dīkha japa tapa kā kie ||
japa joga dharma samūha teṃ nara bhagati anupama pāvī|
radhubīra carita punīta nisi dina dāsa tulasī gāvī ||
do. kalimala samana damana mana rāma sujasa sukhamūla|
sādara sunahi je tinha para rāma rahahiṃ anukūla || 6(ka) ||
so. kaṭhina kāla mala kosa dharma na gyāna na joga japa|
parihari sakala bharosa rāmahi bhajahiṃ te catura nara || 6(kha) ||
muni pada kamala nāi kari sīsā| cale banahi sura nara muni īsā ||
āge rāma anuja puni pācheṃ| muni bara beṣa bane ati kāchem ||
umaya bīca śrī sohi kaisī| brahma jīva bica māyā jaisī ||
saritā bana giri avaghaṭa ghāṭā| pati pahicānī dehiṃ bara bāṭā ||
jaha~ jaha~ jāhi deva raghurāyā| karahiṃ medha taha~ taha~ nabha chāyā ||
milā asura birādha maga jātā| āvatahīṃ raghuvīra nipātā ||
turatahiṃ rucira rūpa tehiṃ pāvā| dekhi dukhī nija dhāma paṭhāvā ||
puni āe jaha~ muni sarabhaṅgā| sundara anuja jānakī saṅgā ||
do. dekhī rāma mukha paṅkaja munibara locana bhṛṅga|
sādara pāna karata ati dhanya janma sarabhaṅga || 7 ||
kaha muni sunu raghubīra kṛpālā| saṅkara mānasa rājamarālā ||
jāta raheu~ birañci ke dhāmā| suneu~ śravana bana aihahiṃ rāmā ||
citavata pantha raheu~ dina rātī| aba prabhu dekhi juḍa़ānī chātī ||
nātha sakala sādhana maiṃ hīnā| kīnhī kṛpā jāni jana dīnā ||
so kachu deva na mohi nihorā| nija pana rākheu jana mana corā ||
taba lagi rahahu dīna hita lāgī| jaba lagi milauṃ tumhahi tanu tyāgī ||
joga jagya japa tapa brata kīnhā| prabhu kaha~ dei bhagati bara līnhā ||
ehi bidhi sara raci muni sarabhaṅgā| baiṭhe hṛdaya~ chāḍa़i saba saṅgā ||
do. sītā anuja sameta prabhu nīla jalada tanu syāma|
mama hiya~ basahu nirantara sagunarupa śrīrāma || 8 ||
asa kahi joga agini tanu jārā| rāma kṛpā~ baikuṇṭha sidhārā ||
tāte muni hari līna na bhayū| prathamahiṃ bheda bhagati bara layū ||
riṣi nikāya munibara gati dekhi| sukhī bhe nija hṛdaya~ biseṣī ||
astuti karahiṃ sakala muni bṛndā| jayati pranata hita karunā kandā ||
puni raghunātha cale bana āge| munibara bṛnda bipula sa~ga lāge ||
asthi samūha dekhi raghurāyā| pūchī muninha lāgi ati dāyā ||
jānatahu~ pūchia kasa svāmī| sabadarasī tumha antarajāmī ||
nisicara nikara sakala muni khāe| suni raghubīra nayana jala chāe ||
do. nisicara hīna karu~ mahi bhuja uṭhāi pana kīnha|
sakala muninha ke āśramanhi jāi jāi sukha dīnha || 9 ||
muni agasti kara siṣya sujānā| nāma sutīchana rati bhagavānā ||
mana krama bacana rāma pada sevaka| sapanehu~ āna bharosa na devaka ||
prabhu āgavanu śravana suni pāvā| karata manoratha ātura dhāvā ||
he bidhi dīnabandhu raghurāyā| mo se saṭha para karihahiṃ dāyā ||
sahita anuja mohi rāma gosāī| milihahiṃ nija sevaka kī nāī ||
more jiya~ bharosa dṛḍha़ nāhīṃ| bhagati birati na gyāna mana māhīm ||
nahiṃ satasaṅga joga japa jāgā| nahiṃ dṛḍha़ carana kamala anurāgā ||
eka bāni karunānidhāna kī| so priya jākeṃ gati na āna kī ||
hoihaiṃ suphala āju mama locana| dekhi badana paṅkaja bhava mocana ||
nirbhara prema magana muni gyānī| kahi na jāi so dasā bhavānī ||
disi aru bidisi pantha nahiṃ sūjhā| ko maiṃ caleu~ kahā~ nahiṃ būjhā ||
kabahu~ka phiri pācheṃ puni jāī| kabahu~ka nṛtya kari guna gāī ||
abirala prema bhagati muni pāī| prabhu dekhaiṃ taru oṭa lukāī ||
atisaya prīti dekhi raghubīrā| pragaṭe hṛdaya~ harana bhava bhīrā ||
muni maga mājha acala hoi baisā| pulaka sarīra panasa phala jaisā ||
taba raghunātha nikaṭa cali āe| dekhi dasā nija jana mana bhāe ||
munihi rāma bahu bhā~ti jagāvā| jāga na dhyānajanita sukha pāvā ||
bhūpa rūpa taba rāma durāvā| hṛdaya~ caturbhuja rūpa dekhāvā ||
muni akulāi uṭhā taba kaiseṃ| bikala hīna mani phani bara jaisem ||
āgeṃ dekhi rāma tana syāmā| sītā anuja sahita sukha dhāmā ||
pareu lakuṭa iva carananhi lāgī| prema magana munibara baḍa़bhāgī ||
bhuja bisāla gahi lie uṭhāī| parama prīti rākhe ura lāī ||
munihi milata asa soha kṛpālā| kanaka taruhi janu bheṇṭa tamālā ||
rāma badanu biloka muni ṭhāḍha़ā| mānahu~ citra mājha likhi kāḍha़ā ||
do. taba muni hṛdaya~ dhīra dhīra gahi pada bārahiṃ bāra|
nija āśrama prabhu āni kari pūjā bibidha prakāra || 10 ||
kaha muni prabhu sunu binatī morī| astuti karauṃ kavana bidhi torī ||
mahimā amita mori mati thorī| rabi sanmukha khadyota a~jorī ||
śyāma tāmarasa dāma śarīraṃ| jaṭā mukuṭa paridhana municīram ||
pāṇi cāpa śara kaṭi tūṇīraṃ| naumi nirantara śrīraghuvīram ||
moha vipina ghana dahana kṛśānuḥ| santa saroruha kānana bhānuḥ ||
niśicara kari varūtha mṛgarājaḥ| trātu sadā no bhava khaga bājaḥ ||
aruṇa nayana rājīva suveśaṃ| sītā nayana cakora niśeśam ||
hara hradi mānasa bāla marālaṃ| naumi rāma ura bāhu viśālam ||
saṃśaya sarpa grasana uragādaḥ| śamana sukarkaśa tarka viṣādaḥ ||
bhava bhañjana rañjana sura yūthaḥ| trātu sadā no kṛpā varūthaḥ ||
nirguṇa saguṇa viṣama sama rūpaṃ| jñāna girā gotītamanūpam ||
amalamakhilamanavadyamapāraṃ| naumi rāma bhañjana mahi bhāram ||
bhakta kalpapādapa ārāmaḥ| tarjana krodha lobha mada kāmaḥ ||
ati nāgara bhava sāgara setuḥ| trātu sadā dinakara kula ketuḥ ||
atulita bhuja pratāpa bala dhāmaḥ| kali mala vipula vibhañjana nāmaḥ ||
dharma varma narmada guṇa grāmaḥ| santata śaṃ tanotu mama rāmaḥ ||
jadapi biraja byāpaka abināsī| saba ke hṛdaya~ nirantara bāsī ||
tadapi anuja śrī sahita kharārī| basatu manasi mama kānanacārī ||
je jānahiṃ te jānahu~ svāmī| saguna aguna ura antarajāmī ||
jo kosala pati rājiva nayanā| karu so rāma hṛdaya mama ayanā|
asa abhimāna jāi jani bhore| maiṃ sevaka raghupati pati more ||
suni muni bacana rāma mana bhāe| bahuri haraṣi munibara ura lāe ||
parama prasanna jānu muni mohī| jo bara māgahu deu so tohī ||
muni kaha mai bara kabahu~ na jācā| samujhi na pari jhūṭha kā sācā ||
tumhahi nīka lāgai raghurāī| so mohi dehu dāsa sukhadāī ||
abirala bhagati birati bigyānā| hohu sakala guna gyāna nidhānā ||
prabhu jo dīnha so baru maiṃ pāvā| aba so dehu mohi jo bhāvā ||
do. anuja jānakī sahita prabhu cāpa bāna dhara rāma|
mama hiya gagana indu iva basahu sadā nihakāma || 11 ||
evamastu kari ramānivāsā| haraṣi cale kubhañja riṣi pāsā ||
bahuta divasa gura darasana pāe~| bhe mohi ehiṃ āśrama āe~ ||
aba prabhu saṅga jāu~ gura pāhīṃ| tumha kaha~ nātha nihorā nāhīm ||
dekhi kṛpānidhi muni caturāī| lie saṅga bihasai dvau bhāī ||
pantha kahata nija bhagati anūpā| muni āśrama pahu~ce surabhūpā ||
turata sutīchana gura pahiṃ gayū| kari daṇḍavata kahata asa bhayū ||
nātha kausalādhīsa kumārā| āe milana jagata ādhārā ||
rāma anuja sameta baidehī| nisi dinu deva japata hahu jehī ||
sunata agasti turata uṭhi dhāe| hari biloki locana jala chāe ||
muni pada kamala pare dvau bhāī| riṣi ati prīti lie ura lāī ||
sādara kusala pūchi muni gyānī| āsana bara baiṭhāre ānī ||
puni kari bahu prakāra prabhu pūjā| mohi sama bhāgyavanta nahiṃ dūjā ||
jaha~ lagi rahe apara muni bṛndā| haraṣe saba biloki sukhakandā ||
do. muni samūha maha~ baiṭhe sanmukha saba kī ora|
sarada indu tana citavata mānahu~ nikara cakora || 12 ||
taba raghubīra kahā muni pāhīṃ| tumha sana prabhu durāva kachu nāhī ||
tumha jānahu jehi kārana āyu~| tāte tāta na kahi samujhāyu~ ||
aba so mantra dehu prabhu mohī| jehi prakāra mārauṃ munidrohī ||
muni musakāne suni prabhu bānī| pūchehu nātha mohi kā jānī ||
tumharei~ bhajana prabhāva aghārī| jānu~ mahimā kachuka tumhārī ||
ūmari taru bisāla tava māyā| phala brahmāṇḍa aneka nikāyā ||
jīva carācara jantu samānā| bhītara basahi na jānahiṃ ānā ||
te phala bhacchaka kaṭhina karālā| tava bhaya~ ḍarata sadā sau kālā ||
te tumha sakala lokapati sāīṃ| pū~chehu mohi manuja kī nāīm ||
yaha bara māgu~ kṛpāniketā| basahu hṛdaya~ śrī anuja sametā ||
abirala bhagati birati satasaṅgā| carana saroruha prīti abhaṅgā ||
jadyapi brahma akhaṇḍa anantā| anubhava gamya bhajahiṃ jehi santā ||
asa tava rūpa bakhānu~ jānu~| phiri phiri saguna brahma rati mānu~ ||
santata dāsanha dehu baḍa़āī| tāteṃ mohi pū~chehu raghurāī ||
hai prabhu parama manohara ṭhAU~| pāvana pañcabaṭī tehi nAU~ ||
daṇḍaka bana punīta prabhu karahū| ugra sāpa munibara kara harahū ||
bāsa karahu taha~ raghukula rāyā| kīje sakala muninha para dāyā ||
cale rāma muni āyasu pāī| turatahiṃ pañcabaṭī niarāī ||
do. gīdharāja saiṃ bhaiṇṭa bhi bahu bidhi prīti baḍha़āi ||
godāvarī nikaṭa prabhu rahe parana gṛha chāi || 13 ||
jaba te rāma kīnha taha~ bāsā| sukhī bhe muni bītī trāsā ||
giri bana nadīṃ tāla chabi chāe| dina dina prati ati hauhiṃ suhāe ||
khaga mṛga bṛnda anandita rahahīṃ| madhupa madhura gañjata chabi lahahīm ||
so bana barani na saka ahirājā| jahā~ pragaṭa raghubīra birājā ||
eka bāra prabhu sukha āsīnā| lachimana bacana kahe chalahīnā ||
sura nara muni sacarācara sāīṃ| maiṃ pūchu~ nija prabhu kī nāī ||
mohi samujhāi kahahu soi devā| saba taji karauṃ carana raja sevā ||
kahahu gyāna birāga aru māyā| kahahu so bhagati karahu jehiṃ dāyā ||
do. īsvara jīva bheda prabhu sakala kahau samujhāi ||
jāteṃ hoi carana rati soka moha bhrama jāi || 14 ||
thorehi maha~ saba kahu~ bujhāī| sunahu tāta mati mana cita lāī ||
maiṃ aru mora tora taiṃ māyā| jehiṃ basa kīnhe jīva nikāyā ||
go gocara jaha~ lagi mana jāī| so saba māyā jānehu bhāī ||
tehi kara bheda sunahu tumha soū| bidyā apara abidyā doū ||
eka duṣṭa atisaya dukharūpā| jā basa jīva parā bhavakūpā ||
eka raci jaga guna basa jākeṃ| prabhu prerita nahiṃ nija bala tākem ||
gyāna māna jaha~ eku nāhīṃ| dekha brahma samāna saba māhī ||
kahia tāta so parama birāgī| tṛna sama siddhi tīni guna tyāgī ||
do. māyā īsa na āpu kahu~ jāna kahia so jīva|
bandha moccha prada sarbapara māyā preraka sīva || 15 ||
dharma teṃ birati joga teṃ gyānā| gyāna mocchaprada beda bakhānā ||
jāteṃ begi dravu~ maiṃ bhāī| so mama bhagati bhagata sukhadāī ||
so sutantra avalamba na ānā| tehi ādhīna gyāna bigyānā ||
bhagati tāta anupama sukhamūlā| mili jo santa hoi~ anukūlā ||
bhagati ki sādhana kahu~ bakhānī| sugama pantha mohi pāvahiṃ prānī ||
prathamahiṃ bipra carana ati prītī| nija nija karma nirata śruti rītī ||
ehi kara phala puni biṣaya birāgā| taba mama dharma upaja anurāgā ||
śravanādika nava bhakti dṛḍha़āhīṃ| mama līlā rati ati mana māhīm ||
santa carana paṅkaja ati premā| mana krama bacana bhajana dṛḍha़ nemā ||
guru pitu mātu bandhu pati devā| saba mohi kaha~ jāne dṛḍha़ sevā ||
mama guna gāvata pulaka sarīrā| gadagada girā nayana baha nīrā ||
kāma ādi mada dambha na jākeṃ| tāta nirantara basa maiṃ tākem ||
do. bacana karma mana mori gati bhajanu karahiṃ niḥkāma ||
tinha ke hṛdaya kamala mahu~ karu~ sadā biśrāma || 16 ||
bhagati joga suni ati sukha pāvā| lachimana prabhu carananhi siru nāvā ||
ehi bidhi ge kachuka dina bītī| kahata birāga gyāna guna nītī ||
sūpanakhā rāvana kai bahinī| duṣṭa hṛdaya dāruna jasa ahinī ||
pañcabaṭī so gi eka bārā| dekhi bikala bhi jugala kumārā ||
bhrātā pitā putra uragārī| puruṣa manohara nirakhata nārī ||
hoi bikala saka manahi na rokī| jimi rabimani drava rabihi bilokī ||
rucira rupa dhari prabhu pahiṃ jāī| bolī bacana bahuta musukāī ||
tumha sama puruṣa na mo sama nārī| yaha sa~joga bidhi racā bicārī ||
mama anurūpa puruṣa jaga māhīṃ| dekheu~ khoji loka tihu nāhīm ||
tāte aba lagi rahiu~ kumārī| manu mānā kachu tumhahi nihārī ||
sītahi citi kahī prabhu bātā| ahi kuāra mora laghu bhrātā ||
gi lachimana ripu bhaginī jānī| prabhu biloki bole mṛdu bānī ||
sundari sunu maiṃ unha kara dāsā| parādhīna nahiṃ tora supāsā ||
prabhu samartha kosalapura rājā| jo kachu karahiṃ unahi saba chājā ||
sevaka sukha caha māna bhikhārī| byasanī dhana subha gati bibhicārī ||
lobhī jasu caha cāra gumānī| nabha duhi dūdha cahata e prānī ||
puni phiri rāma nikaṭa so āī| prabhu lachimana pahiṃ bahuri paṭhāī ||
lachimana kahā tohi so barī| jo tṛna tori lāja pariharī ||
taba khisiāni rāma pahiṃ gī| rūpa bhayaṅkara pragaṭata bhī ||
sītahi sabhaya dekhi raghurāī| kahā anuja sana sayana bujhāī ||
do. lachimana ati lāghava~ so nāka kāna binu kīnhi|
tāke kara rāvana kaha~ manau cunautī dīnhi || 17 ||
nāka kāna binu bhi bikarārā| janu strava saila gairu kai dhārā ||
khara dūṣana pahiṃ gi bilapātā| dhiga dhiga tava pauruṣa bala bhrātā ||
tehi pūchā saba kahesi bujhāī| jātudhāna suni sena banāī ||
dhāe nisicara nikara barūthā| janu sapaccha kajjala giri jūthā ||
nānā bāhana nānākārā| nānāyudha dhara ghora apārā ||
supanakhā āgeṃ kari līnī| asubha rūpa śruti nāsā hīnī ||
asaguna amita hohiṃ bhayakārī| ganahiṃ na mṛtyu bibasa saba jhārī ||
garjahi tarjahiṃ gagana uḍa़āhīṃ| dekhi kaṭaku bhaṭa ati haraṣāhīm ||
kau kaha jiata dharahu dvau bhāī| dhari mārahu tiya lehu chaḍa़āī ||
dhūri pūri nabha maṇḍala rahā| rāma bolāi anuja sana kahā ||
lai jānakihi jāhu giri kandara| āvā nisicara kaṭaku bhayaṅkara ||
rahehu sajaga suni prabhu kai bānī| cale sahita śrī sara dhanu pānī ||
dekhi rāma ripudala cali āvā| bihasi kaṭhina kodaṇḍa caḍha़āvā ||
chaṃ. kodaṇḍa kaṭhina caḍha़āi sira jaṭa jūṭa bā~dhata soha kyoṃ|
marakata sayala para larata dāmini koṭi soṃ juga bhujaga jyom ||
kaṭi kasi niṣaṅga bisāla bhuja gahi cāpa bisikha sudhāri kai ||
citavata manahu~ mṛgarāja prabhu gajarāja ghaṭā nihāri kai ||
so. āi ge bagamela dharahu dharahu dhāvata subhaṭa|
jathā biloki akela bāla rabihi gherata danuja || 18 ||
prabhu biloki sara sakahiṃ na ḍārī| thakita bhī rajanīcara dhārī ||
saciva boli bole khara dūṣana| yaha kau nṛpabālaka nara bhūṣana ||
nāga asura sura nara muni jete| dekhe jite hate hama kete ||
hama bhari janma sunahu saba bhāī| dekhī nahiṃ asi sundaratāī ||
jadyapi bhaginī kīnha kurūpā| badha lāyaka nahiṃ puruṣa anūpā ||
dehu turata nija nāri durāī| jīata bhavana jāhu dvau bhāī ||
mora kahā tumha tāhi sunāvahu| tāsu bacana suni ātura āvahu ||
dūtanha kahā rāma sana jāī| sunata rāma bole musakāī ||
hama chatrī mṛgayā bana karahīṃ| tumha se khala mṛga khaujata phirahīm ||
ripu balavanta dekhi nahiṃ ḍarahīṃ| eka bāra kālahu sana larahīm ||
jadyapi manuja danuja kula ghālaka| muni pālaka khala sālaka bālaka ||
jauṃ na hoi bala ghara phiri jāhū| samara bimukha maiṃ hatu~ na kāhū ||
rana caḍha़i karia kapaṭa caturāī| ripu para kṛpā parama kadarāī ||
dūtanha jāi turata saba kaheū| suni khara dūṣana ura ati daheū ||
chaṃ. ura daheu kaheu ki dharahu dhāe bikaṭa bhaṭa rajanīcarā|
sara cāpa tomara sakti sūla kṛpāna parigha parasu dharā ||
prabhu kīnha dhanuṣa ṭakora prathama kaṭhora ghora bhayāvahā|
bhe badhira byākula jātudhāna na gyāna tehi avasara rahā ||
do. sāvadhāna hoi dhāe jāni sabala ārāti|
lāge baraṣana rāma para astra sastra bahu bhā~ti || 19(ka) ||
tinha ke āyudha tila sama kari kāṭe raghubīra|
tāni sarāsana śravana lagi puni chā~ḍa़e nija tīra || 19(kha) ||
chaṃ. taba cale jāna babāna karāla| phuṅkarata janu bahu byāla ||
kopeu samara śrīrāma| cale bisikha nisita nikāma ||
avaloki kharatara tīra| muri cale nisicara bīra ||
bhe kruddha tīniu bhāi| jo bhāgi rana te jāi ||
tehi badhaba hama nija pāni| phire marana mana mahu~ ṭhāni ||
āyudha aneka prakāra| sanamukha te karahiṃ prahāra ||
ripu parama kope jāni| prabhu dhanuṣa sara sandhāni ||
chā~ḍa़e bipula nārāca| lage kaṭana bikaṭa pisāca ||
ura sīsa bhuja kara carana| jaha~ taha~ lage mahi parana ||
cikkarata lāgata bāna| dhara parata kudhara samāna ||
bhaṭa kaṭata tana sata khaṇḍa| puni uṭhata kari pāṣaṇḍa ||
nabha uḍa़ta bahu bhuja muṇḍa| binu mauli dhāvata ruṇḍa ||
khaga kaṅka kāka sṛgāla| kaṭakaṭahiṃ kaṭhina karāla ||
chaṃ. kaṭakaṭahiṃ ja़mbuka bhūta preta pisāca kharpara sañcahīṃ|
betāla bīra kapāla tāla bajāi jogini nañcahīm ||
raghubīra bāna pracaṇḍa khaṇḍahiṃ bhaṭanha ke ura bhuja sirā|
jaha~ taha~ parahiṃ uṭhi larahiṃ dhara dharu dharu karahiṃ bhayakara girā ||
antāvarīṃ gahi uḍa़ta gīdha pisāca kara gahi dhāvahīm ||
saṅgrāma pura bāsī manahu~ bahu bāla guḍa़ī uḍa़āvahīm ||
māre pachāre ura bidāre bipula bhaṭa kaha~rata pare|
avaloki nija dala bikala bhaṭa tisirādi khara dūṣana phire ||
sara sakti tomara parasu sūla kṛpāna ekahi bārahīṃ|
kari kopa śrīraghubīra para aganita nisācara ḍārahīm ||
prabhu nimiṣa mahu~ ripu sara nivāri pacāri ḍāre sāyakā|
dasa dasa bisikha ura mājha māre sakala nisicara nāyakā ||
mahi parata uṭhi bhaṭa bhirata marata na karata māyā ati ghanī|
sura ḍarata caudaha sahasa preta biloki eka avadha dhanī ||
sura muni sabhaya prabhu dekhi māyānātha ati kautuka kar yo|
dekhahi parasapara rāma kari saṅgrāma ripudala lari mar yo ||
do. rāma rāma kahi tanu tajahiṃ pāvahiṃ pada nirbāna|
kari upāya ripu māre chana mahu~ kṛpānidhāna || 20(ka) ||
haraṣita baraṣahiṃ sumana sura bājahiṃ gagana nisāna|
astuti kari kari saba cale sobhita bibidha bimāna || 20(kha) ||
jaba raghunātha samara ripu jīte| sura nara muni saba ke bhaya bīte ||
taba lachimana sītahi lai āe| prabhu pada parata haraṣi ura lāe|
sītā citava syāma mṛdu gātā| parama prema locana na aghātā ||
pañcavaṭīṃ basi śrīraghunāyaka| karata carita sura muni sukhadāyaka ||
dhuā~ dekhi kharadūṣana kerā| jāi supanakhā~ rāvana prerā ||
boli bacana krodha kari bhārī| desa kosa kai surati bisārī ||
karasi pāna sovasi dinu rātī| sudhi nahiṃ tava sira para ārātī ||
rāja nīti binu dhana binu dharmā| harihi samarpe binu satakarmā ||
bidyā binu bibeka upajāe~| śrama phala paḍha़e kie~ aru pāe~ ||
saṅga te jatī kumantra te rājā| māna te gyāna pāna teṃ lājā ||
prīti pranaya binu mada te gunī| nāsahi begi nīti asa sunī ||
so. ripu ruja pāvaka pāpa prabhu ahi gania na choṭa kari|
asa kahi bibidha bilāpa kari lāgī rodana karana || 21(ka) ||
do. sabhā mājha pari byākula bahu prakāra kaha roi|
tohi jiata dasakandhara mori ki asi gati hoi || 21(kha) ||
sunata sabhāsada uṭhe akulāī| samujhāī gahi bāha~ uṭhāī ||
kaha laṅkesa kahasi nija bātā| ke~i~ tava nāsā kāna nipātā ||
avadha nṛpati dasaratha ke jāe| puruṣa siṅgha bana khelana āe ||
samujhi parī mohi unha kai karanī| rahita nisācara karihahiṃ dharanī ||
jinha kara bhujabala pāi dasānana| abhaya bhe bicarata muni kānana ||
dekhata bālaka kāla samānā| parama dhīra dhanvī guna nānā ||
atulita bala pratāpa dvau bhrātā| khala badha rata sura muni sukhadātā ||
sobhādhāma rāma asa nāmā| tinha ke saṅga nāri eka syāmā ||
rupa rāsi bidhi nāri sa~vārī| rati sata koṭi tāsu balihārī ||
tāsu anuja kāṭe śruti nāsā| suni tava bhagini karahiṃ parihāsā ||
khara dūṣana suni lage pukārā| chana mahu~ sakala kaṭaka unha mārā ||
khara dūṣana tisirā kara ghātā| suni dasasīsa jare saba gātā ||
do. supanakhahi samujhāi kari bala bolesi bahu bhā~ti|
gayu bhavana ati socabasa nīda pari nahiṃ rāti || 22 ||
sura nara asura nāga khaga māhīṃ| more anucara kaha~ kau nāhīm ||
khara dūṣana mohi sama balavantā| tinhahi ko māri binu bhagavantā ||
sura rañjana bhañjana mahi bhārā| jauṃ bhagavanta līnha avatārā ||
tau mai jāi bairu haṭhi karū~| prabhu sara prāna tajeṃ bhava tarū~ ||
hoihi bhajanu na tāmasa dehā| mana krama bacana mantra dṛḍha़ ehā ||
jauṃ nararupa bhūpasuta koū| harihu~ nāri jīti rana doū ||
calā akela jāna caḍhi tahavā~| basa mārīca sindhu taṭa jahavā~ ||
ihā~ rāma jasi juguti banāī| sunahu umā so kathā suhāī ||
do. lachimana ge banahiṃ jaba lena mūla phala kanda|
janakasutā sana bole bihasi kṛpā sukha bṛnda || 23 ||
sunahu priyā brata rucira susīlā| maiṃ kachu karabi lalita naralīlā ||
tumha pāvaka mahu~ karahu nivāsā| jau lagi karauṃ nisācara nāsā ||
jabahiṃ rāma saba kahā bakhānī| prabhu pada dhari hiya~ anala samānī ||
nija pratibimba rākhi taha~ sītā| taisi sīla rupa subinītā ||
lachimanahū~ yaha maramu na jānā| jo kachu carita racā bhagavānā ||
dasamukha gayu jahā~ mārīcā| nāi mātha svāratha rata nīcā ||
navani nīca kai ati dukhadāī| jimi aṅkusa dhanu uraga bilāī ||
bhayadāyaka khala kai priya bānī| jimi akāla ke kusuma bhavānī ||
do. kari pūjā mārīca taba sādara pūchī bāta|
kavana hetu mana byagra ati akasara āyahu tāta || 24 ||
dasamukha sakala kathā tehi āgeṃ| kahī sahita abhimāna abhāgem ||
hohu kapaṭa mṛga tumha chalakārī| jehi bidhi hari ānau nṛpanārī ||
tehiṃ puni kahā sunahu dasasīsā| te nararupa carācara īsā ||
tāsoṃ tāta bayaru nahiṃ kīje| māreṃ maria jiāe~ jījai ||
muni makha rākhana gayu kumārā| binu phara sara raghupati mohi mārā ||
sata jojana āyu~ chana māhīṃ| tinha sana bayaru kie~ bhala nāhīm ||
bhi mama kīṭa bhṛṅga kī nāī| jaha~ taha~ maiṃ dekhu~ dau bhāī ||
jauṃ nara tāta tadapi ati sūrā| tinhahi birodhi na āihi pūrā ||
do. jehiṃ tāḍa़kā subāhu hati khaṇḍeu hara kodaṇḍa ||
khara dūṣana tisirā badheu manuja ki asa baribaṇḍa || 25 ||
jāhu bhavana kula kusala bicārī| sunata jarā dīnhisi bahu gārī ||
guru jimi mūḍha़ karasi mama bodhā| kahu jaga mohi samāna ko jodhā ||
taba mārīca hṛdaya~ anumānā| navahi birodheṃ nahiṃ kalyānā ||
sastrī marmī prabhu saṭha dhanī| baida bandi kabi bhānasa gunī ||
ubhaya bhā~ti dekhā nija maranā| taba tākisi raghunāyaka saranā ||
utaru deta mohi badhaba abhāgeṃ| kasa na marauṃ raghupati sara lāgem ||
asa jiya~ jāni dasānana saṅgā| calā rāma pada prema abhaṅgā ||
mana ati haraṣa janāva na tehī| āju dekhihu~ parama sanehī ||
chaṃ. nija parama prītama dekhi locana suphala kari sukha pāihauṃ|
śrī sahita anuja sameta kṛpāniketa pada mana lāihaum ||
nirbāna dāyaka krodha jā kara bhagati abasahi basakarī|
nija pāni sara sandhāni so mohi badhihi sukhasāgara harī ||
do. mama pācheṃ dhara dhāvata dhareṃ sarāsana bāna|
phiri phiri prabhuhi bilokihu~ dhanya na mo sama āna || 26 ||
tehi bana nikaṭa dasānana gayū| taba mārīca kapaṭamṛga bhayū ||
ati bicitra kachu barani na jāī| kanaka deha mani racita banāī ||
sītā parama rucira mṛga dekhā| aṅga aṅga sumanohara beṣā ||
sunahu deva raghubīra kṛpālā| ehi mṛga kara ati sundara chālā ||
satyasandha prabhu badhi kari ehī| ānahu carma kahati baidehī ||
taba raghupati jānata saba kārana| uṭhe haraṣi sura kāju sa~vārana ||
mṛga biloki kaṭi parikara bā~dhā| karatala cāpa rucira sara sā~dhā ||
prabhu lachimanihi kahā samujhāī| phirata bipina nisicara bahu bhāī ||
sītā keri karehu rakhavārī| budhi bibeka bala samaya bicārī ||
prabhuhi biloki calā mṛga bhājī| dhāe rāmu sarāsana sājī ||
nigama neti siva dhyāna na pāvā| māyāmṛga pācheṃ so dhāvā ||
kabahu~ nikaṭa puni dūri parāī| kabahu~ka pragaṭi kabahu~ chapāī ||
pragaṭata durata karata chala bhūrī| ehi bidhi prabhuhi gayu lai dūrī ||
taba taki rāma kaṭhina sara mārā| dharani pareu kari ghora pukārā ||
lachimana kara prathamahiṃ lai nāmā| pācheṃ sumiresi mana mahu~ rāmā ||
prāna tajata pragaṭesi nija dehā| sumiresi rāmu sameta sanehā ||
antara prema tāsu pahicānā| muni durlabha gati dīnhi sujānā ||
do. bipula sumana sura baraṣahiṃ gāvahiṃ prabhu guna gātha|
nija pada dīnha asura kahu~ dīnabandhu raghunātha || 27 ||
khala badhi turata phire raghubīrā| soha cāpa kara kaṭi tūnīrā ||
ārata girā sunī jaba sītā| kaha lachimana sana parama sabhītā ||
jāhu begi saṅkaṭa ati bhrātā| lachimana bihasi kahā sunu mātā ||
bhṛkuṭi bilāsa sṛṣṭi laya hoī| sapanehu~ saṅkaṭa pari ki soī ||
marama bacana jaba sītā bolā| hari prerita lachimana mana ḍolā ||
bana disi deva saumpi saba kāhū| cale jahā~ rāvana sasi rāhū ||
sūna bīca dasakandhara dekhā| āvā nikaṭa jatī keṃ beṣā ||
jākeṃ ḍara sura asura ḍerāhīṃ| nisi na nīda dina anna na khāhīm ||
so dasasīsa svāna kī nāī| ita uta citi calā bhaḍa़ihāī ||
imi kupantha paga deta khagesā| raha na teja budhi bala lesā ||
nānā bidhi kari kathā suhāī| rājanīti bhaya prīti dekhāī ||
kaha sītā sunu jatī gosāīṃ| bolehu bacana duṣṭa kī nāīm ||
taba rāvana nija rūpa dekhāvā| bhī sabhaya jaba nāma sunāvā ||
kaha sītā dhari dhīraju gāḍha़ā| āi gayu prabhu rahu khala ṭhāḍha़ā ||
jimi haribadhuhi chudra sasa cāhā| bhesi kālabasa nisicara nāhā ||
sunata bacana dasasīsa risānā| mana mahu~ carana bandi sukha mānā ||
do. krodhavanta taba rāvana līnhisi ratha baiṭhāi|
calā gaganapatha ātura bhaya~ ratha hā~ki na jāi || 28 ||
hā jaga eka bīra raghurāyā| kehiṃ aparādha bisārehu dāyā ||
ārati harana sarana sukhadāyaka| hā raghukula saroja dinanāyaka ||
hā lachimana tumhāra nahiṃ dosā| so phalu pāyu~ kīnheu~ rosā ||
bibidha bilāpa karati baidehī| bhūri kṛpā prabhu dūri sanehī ||
bipati mori ko prabhuhi sunāvā| puroḍāsa caha rāsabha khāvā ||
sītā kai bilāpa suni bhārī| bhe carācara jīva dukhārī ||
gīdharāja suni ārata bānī| raghukulatilaka nāri pahicānī ||
adhama nisācara līnhe jāī| jimi malecha basa kapilā gāī ||
sīte putri karasi jani trāsā| karihu~ jātudhāna kara nāsā ||
dhāvā krodhavanta khaga kaiseṃ| chūṭi pabi parabata kahu~ jaise ||
re re duṣṭa ṭhāḍha़ kina hohī| nirbhaya calesi na jānehi mohī ||
āvata dekhi kṛtānta samānā| phiri dasakandhara kara anumānā ||
kī maināka ki khagapati hoī| mama bala jāna sahita pati soī ||
jānā jaraṭha jaṭāyū ehā| mama kara tīratha chā~ḍa़ihi dehā ||
sunata gīdha krodhātura dhāvā| kaha sunu rāvana mora sikhāvā ||
taji jānakihi kusala gṛha jāhū| nāhiṃ ta asa hoihi bahubāhū ||
rāma roṣa pāvaka ati ghorā| hoihi sakala salabha kula torā ||
utaru na deta dasānana jodhā| tabahiṃ gīdha dhāvā kari krodhā ||
dhari kaca biratha kīnha mahi girā| sītahi rākhi gīdha puni phirā ||
caucanha māri bidāresi dehī| daṇḍa eka bhi muruchā tehī ||
taba sakrodha nisicara khisiānā| kāḍha़esi parama karāla kṛpānā ||
kāṭesi paṅkha parā khaga dharanī| sumiri rāma kari adabhuta karanī ||
sītahi jāni caḍha़āi bahorī| calā utāila trāsa na thorī ||
karati bilāpa jāti nabha sītā| byādha bibasa janu mṛgī sabhītā ||
giri para baiṭhe kapinha nihārī| kahi hari nāma dīnha paṭa ḍārī ||
ehi bidhi sītahi so lai gayū| bana asoka maha~ rākhata bhayū ||
do. hāri parā khala bahu bidhi bhaya aru prīti dekhāi|
taba asoka pādapa tara rākhisi jatana karāi || 29(ka) ||
navānhapārāyaṇa, chaṭhā viśrāma
jehi bidhi kapaṭa kuraṅga sa~ga dhāi cale śrīrāma|
so chabi sītā rākhi ura raṭati rahati harināma || 29(kha) ||
raghupati anujahi āvata dekhī| bāhija cintā kīnhi biseṣī ||
janakasutā pariharihu akelī| āyahu tāta bacana mama pelī ||
nisicara nikara phirahiṃ bana māhīṃ| mama mana sītā āśrama nāhīm ||
gahi pada kamala anuja kara jorī| kaheu nātha kachu mohi na khorī ||
anuja sameta ge prabhu tahavā~| godāvari taṭa āśrama jahavā~ ||
āśrama dekhi jānakī hīnā| bhe bikala jasa prākṛta dīnā ||
hā guna khāni jānakī sītā| rūpa sīla brata nema punītā ||
lachimana samujhāe bahu bhā~tī| pūchata cale latā taru pā~tī ||
he khaga mṛga he madhukara śrenī| tumha dekhī sītā mṛganainī ||
khañjana suka kapota mṛga mīnā| madhupa nikara kokilā prabīnā ||
kunda kalī dāḍa़ima dāminī| kamala sarada sasi ahibhāminī ||
baruna pāsa manoja dhanu haṃsā| gaja kehari nija sunata prasaṃsā ||
śrīphala kanaka kadali haraṣāhīṃ| neku na saṅka sakuca mana māhīm ||
sunu jānakī tohi binu ājū| haraṣe sakala pāi janu rājū ||
kimi sahi jāta anakha tohi pāhīm | priyā begi pragaṭasi kasa nāhīm ||
ehi bidhi khaujata bilapata svāmī| manahu~ mahā birahī ati kāmī ||
pūranakāma rāma sukha rāsī| manuja carita kara aja abināsī ||
āge parā gīdhapati dekhā| sumirata rāma carana jinha rekhā ||
do. kara saroja sira paraseu kṛpāsindhu radhubīra ||
nirakhi rāma chabi dhāma mukha bigata bhī saba pīra || 30 ||
taba kaha gīdha bacana dhari dhīrā | sunahu rāma bhañjana bhava bhīrā ||
nātha dasānana yaha gati kīnhī| tehi khala janakasutā hari līnhī ||
lai dacchina disi gayu gosāī| bilapati ati kurarī kī nāī ||
darasa lāgī prabhu rākheṃu~ prānā| calana cahata aba kṛpānidhānā ||
rāma kahā tanu rākhahu tātā| mukha musakāi kahī tehiṃ bātā ||
jā kara nāma marata mukha āvā| adhamu mukuta hoī śruti gāvā ||
so mama locana gocara āgeṃ| rākhauṃ deha nātha kehi khā~ge~ ||
jala bhari nayana kahahi~ raghurāī| tāta karma nija te gatiṃ pāī ||
parahita basa jinha ke mana māhī~| tinha kahu~ jaga durlabha kachu nāhī~ ||
tanu taji tāta jāhu mama dhāmā| deu~ kāha tumha pūranakāmā ||
do. sītā harana tāta jani kahahu pitā sana jāi ||
jau~ mai~ rāma ta kula sahita kahihi dasānana āi || 31 ||
gīdha deha taji dhari hari rupā| bhūṣana bahu paṭa pīta anūpā ||
syāma gāta bisāla bhuja cārī| astuti karata nayana bhari bārī ||
chaṃ. jaya rāma rūpa anūpa nirguna saguna guna preraka sahī|
dasasīsa bāhu pracaṇḍa khaṇḍana caṇḍa sara maṇḍana mahī ||
pāthoda gāta saroja mukha rājīva āyata locanaṃ|
nita naumi rāmu kṛpāla bāhu bisāla bhava bhaya mocanam || 1 ||
balamaprameyamanādimajamabyaktamekamagocaraṃ|
gobinda gopara dvandvahara bigyānaghana dharanīdharam ||
je rāma mantra japanta santa ananta jana mana rañjanaṃ|
nita naumi rāma akāma priya kāmādi khala dala gañjanam || 2|
jehi śruti nirañjana brahma byāpaka biraja aja kahi gāvahīm ||
kari dhyāna gyāna birāga joga aneka muni jehi pāvahīm ||
so pragaṭa karunā kanda sobhā bṛnda aga jaga mohī|
mama hṛdaya paṅkaja bhṛṅga aṅga anaṅga bahu chabi sohī || 3 ||
jo agama sugama subhāva nirmala asama sama sītala sadā|
pasyanti jaṃ jogī jatana kari karata mana go basa sadā ||
so rāma ramā nivāsa santata dāsa basa tribhuvana dhanī|
mama ura basu so samana saṃsṛti jāsu kīrati pāvanī || 4 ||
do. abirala bhagati māgi bara gīdha gayu haridhāma|
tehi kī kriyā jathocita nija kara kīnhī rāma || 32 ||
komala cita ati dīnadayālā| kārana binu raghunātha kṛpālā ||
gīdha adhama khaga āmiṣa bhogī| gati dīnhi jo jācata jogī ||
sunahu umā te loga abhāgī| hari taji hohiṃ biṣaya anurāgī ||
puni sītahi khojata dvau bhāī| cale bilokata bana bahutāī ||
saṅkula latā biṭapa ghana kānana| bahu khaga mṛga taha~ gaja pañcānana ||
āvata pantha kabandha nipātā| tehiṃ saba kahī sāpa kai bātā ||
durabāsā mohi dīnhī sāpā| prabhu pada pekhi miṭā so pāpā ||
sunu gandharba kahu~ mai tohī| mohi na sohāi brahmakula drohī ||
do. mana krama bacana kapaṭa taji jo kara bhūsura seva|
mohi sameta birañci siva basa tākeṃ saba deva || 33 ||
sāpata tāḍa़ta paruṣa kahantā| bipra pūjya asa gāvahiṃ santā ||
pūjia bipra sīla guna hīnā| sūdra na guna gana gyāna prabīnā ||
kahi nija dharma tāhi samujhāvā| nija pada prīti dekhi mana bhāvā ||
raghupati carana kamala siru nāī| gayu gagana āpani gati pāī ||
tāhi dei gati rāma udārā| sabarī keṃ āśrama pagu dhārā ||
sabarī dekhi rāma gṛha~ āe| muni ke bacana samujhi jiya~ bhāe ||
sarasija locana bāhu bisālā| jaṭā mukuṭa sira ura banamālā ||
syāma gaura sundara dau bhāī| sabarī parī carana lapaṭāī ||
prema magana mukha bacana na āvā| puni puni pada saroja sira nāvā ||
sādara jala lai carana pakhāre| puni sundara āsana baiṭhāre ||
do. kanda mūla phala surasa ati die rāma kahu~ āni|
prema sahita prabhu khāe bārambāra bakhāni || 34 ||
pāni jori āgeṃ bhi ṭhāḍha़ī| prabhuhi biloki prīti ati bāḍha़ī ||
kehi bidhi astuti karau tumhārī| adhama jāti maiṃ jaḍa़mati bhārī ||
adhama te adhama adhama ati nārī| tinha maha~ maiṃ matimanda aghārī ||
kaha raghupati sunu bhāmini bātā| mānu~ eka bhagati kara nātā ||
jāti pā~ti kula dharma baḍa़āī| dhana bala parijana guna caturāī ||
bhagati hīna nara sohi kaisā| binu jala bārida dekhia jaisā ||
navadhā bhagati kahu~ tohi pāhīṃ| sāvadhāna sunu dharu mana māhīm ||
prathama bhagati santanha kara saṅgā| dūsari rati mama kathā prasaṅgā ||
do. gura pada paṅkaja sevā tīsari bhagati amāna|
cauthi bhagati mama guna gana kari kapaṭa taji gāna || 35 ||
mantra jāpa mama dṛḍha़ bisvāsā| pañcama bhajana so beda prakāsā ||
chaṭha dama sīla birati bahu karamā| nirata nirantara sajjana dharamā ||
sātava~ sama mohi maya jaga dekhā| moteṃ santa adhika kari lekhā ||
āṭhava~ jathālābha santoṣā| sapanehu~ nahiṃ dekhi paradoṣā ||
navama sarala saba sana chalahīnā| mama bharosa hiya~ haraṣa na dīnā ||
nava mahu~ eku jinha ke hoī| nāri puruṣa sacarācara koī ||
soi atisaya priya bhāmini more| sakala prakāra bhagati dṛḍha़ torem ||
jogi bṛnda duralabha gati joī| to kahu~ āju sulabha bhi soī ||
mama darasana phala parama anūpā| jīva pāva nija sahaja sarūpā ||
janakasutā ki sudhi bhāminī| jānahi kahu karibaragāminī ||
pampā sarahi jāhu raghurāī| taha~ hoihi sugrīva mitāī ||
so saba kahihi deva raghubīrā| jānatahū~ pūchahu matidhīrā ||
bāra bāra prabhu pada siru nāī| prema sahita saba kathā sunāī ||
chaṃ. kahi kathā sakala biloki hari mukha hṛdaya~ pada paṅkaja dhare|
taji joga pāvaka deha hari pada līna bhi jaha~ nahiṃ phire ||
nara bibidha karma adharma bahu mata sokaprada saba tyāgahū|
bisvāsa kari kaha dāsa tulasī rāma pada anurāgahū ||
do. jāti hīna agha janma mahi mukta kīnhi asi nāri|
mahāmanda mana sukha cahasi aise prabhuhi bisāri || 36 ||
cale rāma tyāgā bana soū| atulita bala nara kehari doū ||
birahī iva prabhu karata biṣādā| kahata kathā aneka sambādā ||
lachimana dekhu bipina ki sobhā| dekhata kehi kara mana nahiṃ chobhā ||
nāri sahita saba khaga mṛga bṛndā| mānahu~ mori karata hahiṃ nindā ||
hamahi dekhi mṛga nikara parāhīṃ| mṛgīṃ kahahiṃ tumha kaha~ bhaya nāhīm ||
tumha ānanda karahu mṛga jāe| kañcana mṛga khojana e āe ||
saṅga lāi karinīṃ kari lehīṃ| mānahu~ mohi sikhāvanu dehīm ||
sāstra sucintita puni puni dekhia| bhūpa susevita basa nahiṃ lekhia ||
rākhia nāri jadapi ura māhīṃ| jubatī sāstra nṛpati basa nāhīm ||
dekhahu tāta basanta suhāvā| priyā hīna mohi bhaya upajāvā ||
do. biraha bikala balahīna mohi jānesi nipaṭa akela|
sahita bipina madhukara khaga madana kīnha bagamela || 37(ka) ||
dekhi gayu bhrātā sahita tāsu dūta suni bāta|
ḍerā kīnheu manahu~ taba kaṭaku haṭaki manajāta || 37(kha) ||
biṭapa bisāla latā arujhānī| bibidha bitāna die janu tānī ||
kadali tāla bara dhujā patākā| daikhi na moha dhīra mana jākā ||
bibidha bhā~ti phūle taru nānā| janu bānaita bane bahu bānā ||
kahu~ kahu~ sundara biṭapa suhāe| janu bhaṭa bilaga bilaga hoi chāe ||
kūjata pika mānahu~ gaja māte| ḍheka mahokha ū~ṭa bisarāte ||
mora cakora kīra bara bājī| pārāvata marāla saba tājī ||
tītira lāvaka padacara jūthā| barani na jāi manoja baruthā ||
ratha giri silā dundubhī jharanā| cātaka bandī guna gana baranā ||
madhukara mukhara bheri sahanāī| tribidha bayāri basīṭhīṃ āī ||
caturaṅginī sena sa~ga līnheṃ| bicarata sabahi cunautī dīnhem ||
lachimana dekhata kāma anīkā| rahahiṃ dhīra tinha kai jaga līkā ||
ehi keṃ eka parama bala nārī| tehi teṃ ubara subhaṭa soi bhārī ||
do. tāta tīni ati prabala khala kāma krodha aru lobha|
muni bigyāna dhāma mana karahiṃ nimiṣa mahu~ chobha || 38(ka) ||
lobha keṃ icchā dambha bala kāma keṃ kevala nāri|
krodha ke paruṣa bacana bala munibara kahahiṃ bicāri || 38(kha) ||
gunātīta sacarācara svāmī| rāma umā saba antarajāmī ||
kāminha kai dīnatā dekhāī| dhīranha keṃ mana birati dṛḍha़āī ||
krodha manoja lobha mada māyā| chūṭahiṃ sakala rāma kīṃ dāyā ||
so nara indrajāla nahiṃ bhūlā| jā para hoi so naṭa anukūlā ||
umā kahu~ maiṃ anubhava apanā| sata hari bhajanu jagata saba sapanā ||
puni prabhu ge sarobara tīrā| pampā nāma subhaga gambhīrā ||
santa hṛdaya jasa nirmala bārī| bā~dhe ghāṭa manohara cārī ||
jaha~ taha~ piahiṃ bibidha mṛga nīrā| janu udāra gṛha jācaka bhīrā ||
do. purini sabana oṭa jala begi na pāia marma|
māyāchanna na dekhiai jaise nirguna brahma || 39(ka) ||
sukhi mīna saba ekarasa ati agādha jala māhiṃ|
jathā dharmasīlanha ke dina sukha sañjuta jāhim || 39(kha) ||
bikase sarasija nānā raṅgā| madhura mukhara guñjata bahu bhṛṅgā ||
bolata jalakukkuṭa kalahaṃsā| prabhu biloki janu karata prasaṃsā ||
cakravāka baka khaga samudāī| dekhata bani barani nahiṃ jāī ||
sundara khaga gana girā suhāī| jāta pathika janu leta bolāī ||
tāla samīpa muninha gṛha chāe| cahu disi kānana biṭapa suhāe ||
campaka bakula kadamba tamālā| pāṭala panasa parāsa rasālā ||
nava pallava kusumita taru nānā| cañcarīka paṭalī kara gānā ||
sītala manda sugandha subhAU| santata bahi manohara bAU ||
kuhū kuhū kokila dhuni karahīṃ| suni rava sarasa dhyāna muni ṭarahīm ||
do. phala bhārana nami biṭapa saba rahe bhūmi niarāi|
para upakārī puruṣa jimi navahiṃ susampati pāi || 40 ||
dekhi rāma ati rucira talāvā| majjanu kīnha parama sukha pāvā ||
dekhī sundara tarubara chāyā| baiṭhe anuja sahita raghurāyā ||
taha~ puni sakala deva muni āe| astuti kari nija dhāma sidhāe ||
baiṭhe parama prasanna kṛpālā| kahata anuja sana kathā rasālā ||
birahavanta bhagavantahi dekhī| nārada mana bhā soca biseṣī ||
mora sāpa kari aṅgīkārā| sahata rāma nānā dukha bhārā ||
aise prabhuhi biloku~ jāī| puni na banihi asa avasaru āī ||
yaha bicāri nārada kara bīnā| ge jahā~ prabhu sukha āsīnā ||
gāvata rāma carita mṛdu bānī| prema sahita bahu bhā~ti bakhānī ||
karata daṇḍavata lie uṭhāī| rākhe bahuta bāra ura lāī ||
svāgata pū~chi nikaṭa baiṭhāre| lachimana sādara carana pakhāre ||
do. nānā bidhi binatī kari prabhu prasanna jiya~ jāni|
nārada bole bacana taba jori saroruha pāni || 41 ||
sunahu udāra sahaja raghunāyaka| sundara agama sugama bara dāyaka ||
dehu eka bara māgu~ svāmī| jadyapi jānata antarajāmī ||
jānahu muni tumha mora subhAU| jana sana kabahu~ ki karu~ durAU ||
kavana bastu asi priya mohi lāgī| jo munibara na sakahu tumha māgī ||
jana kahu~ kachu adeya nahiṃ moreṃ| asa bisvāsa tajahu jani bhorem ||
taba nārada bole haraṣāī | asa bara māgu~ karu~ ḍhiṭhāī ||
jadyapi prabhu ke nāma anekā| śruti kaha adhika eka teṃ ekā ||
rāma sakala nāmanha te adhikā| hau nātha agha khaga gana badhikā ||
do. rākā rajanī bhagati tava rāma nāma soi soma|
apara nāma uḍagana bimala basuhu~ bhagata ura byoma || 42(ka) ||
evamastu muni sana kaheu kṛpāsindhu raghunātha|
taba nārada mana haraṣa ati prabhu pada nāyu mātha || 42(kha) ||
ati prasanna raghunāthahi jānī| puni nārada bole mṛdu bānī ||
rāma jabahiṃ prereu nija māyā| mohehu mohi sunahu raghurāyā ||
taba bibāha maiṃ cāhu~ kīnhā| prabhu kehi kārana karai na dīnhā ||
sunu muni tohi kahu~ saharosā| bhajahiṃ je mohi taji sakala bharosā ||
karu~ sadā tinha kai rakhavārī| jimi bālaka rākhi mahatārī ||
gaha sisu baccha anala ahi dhāī| taha~ rākhi jananī aragāī ||
prauḍha़ bhe~ tehi suta para mātā| prīti kari nahiṃ pāchili bātā ||
more prauḍha़ tanaya sama gyānī| bālaka suta sama dāsa amānī ||
janahi mora bala nija bala tāhī| duhu kaha~ kāma krodha ripu āhī ||
yaha bicāri paṇḍita mohi bhajahīṃ| pāehu~ gyāna bhagati nahiṃ tajahīm ||
do. kāma krodha lobhādi mada prabala moha kai dhāri|
tinha maha~ ati dāruna dukhada māyārūpī nāri || 43 ||
suni muni kaha purāna śruti santā| moha bipina kahu~ nāri basantā ||
japa tapa nema jalāśraya jhārī| hoi grīṣama soṣi saba nārī ||
kāma krodha mada matsara bhekā| inhahi haraṣaprada baraṣā ekā ||
durbāsanā kumuda samudāī| tinha kaha~ sarada sadā sukhadāī ||
dharma sakala sarasīruha bṛndā| hoi hima tinhahi dahi sukha mandā ||
puni mamatā javāsa bahutāī| paluhi nāri sisira ritu pāī ||
pāpa ulūka nikara sukhakārī| nāri nibiḍa़ rajanī a~dhiārī ||
budhi bala sīla satya saba mīnā| banasī sama triya kahahiṃ prabīnā ||
do. avaguna mūla sūlaprada pramadā saba dukha khāni|
tāte kīnha nivārana muni maiṃ yaha jiya~ jāni || 44 ||
suni raghupati ke bacana suhāe| muni tana pulaka nayana bhari āe ||
kahahu kavana prabhu kai asi rītī| sevaka para mamatā aru prītī ||
je na bhajahiṃ asa prabhu bhrama tyāgī| gyāna raṅka nara manda abhāgī ||
puni sādara bole muni nārada| sunahu rāma bigyāna bisārada ||
santanha ke lacchana raghubīrā| kahahu nātha bhava bhañjana bhīrā ||
sunu muni santanha ke guna kahū~| jinha te maiṃ unha keṃ basa rahū~ ||
ṣaṭa bikāra jita anagha akāmā| acala akiñcana suci sukhadhāmā ||
amitabodha anīha mitabhogī| satyasāra kabi kobida jogī ||
sāvadhāna mānada madahīnā| dhīra dharma gati parama prabīnā ||
do. gunāgāra saṃsāra dukha rahita bigata sandeha ||
taji mama carana saroja priya tinha kahu~ deha na geha || 45 ||
nija guna śravana sunata sakucāhīṃ| para guna sunata adhika haraṣāhīm ||
sama sītala nahiṃ tyāgahiṃ nītī| sarala subhāu sabahiṃ sana prītī ||
japa tapa brata dama sañjama nemā| guru gobinda bipra pada premā ||
śraddhā chamā mayatrī dāyā| muditā mama pada prīti amāyā ||
birati bibeka binaya bigyānā| bodha jathāratha beda purānā ||
dambha māna mada karahiṃ na kAU| bhūli na dehiṃ kumāraga pAU ||
gāvahiṃ sunahiṃ sadā mama līlā| hetu rahita parahita rata sīlā ||
muni sunu sādhunha ke guna jete| kahi na sakahiṃ sārada śruti tete ||
chaṃ. kahi saka na sārada seṣa nārada sunata pada paṅkaja gahe|
asa dīnabandhu kṛpāla apane bhagata guna nija mukha kahe ||
siru nāha bārahiṃ bāra carananhi brahmapura nārada ge ||
te dhanya tulasīdāsa āsa bihāi je hari ra~ga ra~e ||
do. rāvanāri jasu pāvana gāvahiṃ sunahiṃ je loga|
rāma bhagati dṛḍha़ pāvahiṃ binu birāga japa joga || 46(ka) ||
dīpa sikhā sama jubati tana mana jani hosi pataṅga|
bhajahi rāma taji kāma mada karahi sadā satasaṅga || 46(kha) ||
māsapārāyaṇa, bāīsavā~ viśrāma
iti śrīmadrāmacaritamānase sakalakalikaluṣavidhvaṃsane
tṛtīyaḥ sopānaḥ samāptaḥ|
(araṇyakāṇḍa samāpta)
InfoLyter.in — Sacred Vedic Knowledge Portal · Free forever