Shri Hari Vayu Stuti — InfoLyter.in

ॐ

ശ്രീ ഹരി വായു സ്തുതി

Shri Hari Vayu Stuti

Vayu Malayalam

അഥ നഖസ്തുതിഃ

പാന്ത്വസ്മാന് പുരുഹൂതവൈരിബലവന്മാതങ്ഗമാദ്യദ്ഘടാ-

-കുമ്ഭോച്ചാദ്രിവിപാടനാധികപടു പ്രത്യേക വജ്രായിതാഃ ।

ശ്രീമത്കണ്ഠീരവാസ്യപ്രതതസുനഖരാ ദാരിതാരാതിദൂര-

-പ്രധ്വസ്തധ്വാന്തശാന്തപ്രവിതതമനസാ ഭാവിതാ ഭൂരിഭാഗൈഃ ॥ 1 ॥

ലക്ഷ്മീകാന്ത സമന്തതോഽപി കലയന് നൈവേശിതുസ്തേ സമം

പശ്യാമ്യുത്തമവസ്തു ദൂരതരതോപാസ്തം രസോ യോഽഷ്ടമഃ ।

യദ്രോഷോത്കര ദക്ഷ നേത്ര കുടില പ്രാന്തോത്ഥിതാഗ്നി സ്ഫുരത്

ഖദ്യോതോപമ വിസ്ഫുലിങ്ഗഭസിതാ ബ്രഹ്മേശശക്രോത്കരാഃ ॥ 2 ॥

അഥ വായുസ്തുതിഃ

ശ്രീമദ്വിഷ്ണ്വങ്ഘ്രിനിഷ്ഠാതിഗുണഗുരുതമശ്രീമദാനന്ദതീര്ഥ-

-ത്രൈലോക്യാചാര്യപാദോജ്ജ്വലജലജലസത്പാംസവോഽസ്മാന് പുനന്തു ।

വാചാം യത്ര പ്രണേത്രീ ത്രിഭുവനമഹിതാ ശാരദാ ശാരദേന്ദു-

-ജ്യോത്സ്നാഭദ്രസ്മിതശ്രീധവലിതകകുഭാ പ്രേമഭാരം ബഭാര ॥ 1 ॥

ഉത്കണ്ഠാകുണ്ഠകോലാഹലജവവിജിതാജസ്രസേവാനുവൃദ്ധ-

-പ്രാജ്ഞാത്മജ്ഞാനധൂതാന്ധതമസസുമനോമൌലിരത്നാവലീനാമ് ।

ഭക്ത്യുദ്രേകാവഗാഢപ്രഘടനസധടാത്കാരസങ്ഘൃഷ്യമാണ-

പ്രാന്തപ്രാഗ്ര്യാങ്ഘ്രിപീഠോത്ഥിതകനകരജഃപിഞ്ജരാരഞ്ജിതാശാഃ ॥ 2 ॥

ജന്മാധിവ്യാധ്യുപാധിപ്രതിഹതിവിരഹപ്രാപകാണാം ഗുണാനാം

അഗ്ര്യാണാമര്പകാണാം ചിരമുദിതചിദാനന്ദസന്ദോഹദാനാമ് ।

ഏതേഷാമേഷ ദോഷപ്രമുഷിതമനസാം ദ്വേഷിണാം ദൂഷകാണാം

ദൈത്യാനാമാര്തിമന്ധേ തമസി വിദധതാം സംസ്തവേ നാസ്മി ശക്തഃ ॥ 3 ॥

അസ്യാവിഷ്കര്തുകാമം കലിമലകലുഷേഽസ്മിന് ജനേ ജ്ഞാനമാര്ഗം

വന്ദ്യം ചന്ദ്രേന്ദ്രരുദ്രദ്യുമണിഫണിവയോനായകാദ്യൈരിഹാദ്യ ।

മധ്വാഖ്യം മന്ത്രസിദ്ധം കിമുത കൃതവതോ മാരുതസ്യാവതാരം

പാതാരം പാരമേഷ്ട്യം പദമപവിപദഃ പ്രാപ്തുരാപന്നപുംസാമ് ॥ 4 ॥

ഉദ്യദ്വിദ്യുത്പ്രചണ്ഡാം നിജരുചിനികരവ്യാപ്തലോകാവകാശോ

ബിഭ്രദ്ഭീമോ ഭുജേ യോഽഭ്യുദിതദിനകരാഭാങ്ഗദാഢ്യ പ്രകാണ്ഡേ ।

വീര്യോദ്ധാര്യാം ഗദാഗ്ര്യാമയമിഹ സുമതിം വായുദേവോ വിദധ്യാത്

അധ്യാത്മജ്ഞാനനേതാ യതിവരമഹിതോ ഭൂമിഭൂഷാമണിര്മേ ॥ 5 ॥

സംസാരോത്താപനിത്യോപശമദസദയസ്നേഹഹാസാമ്ബുപൂര-

-പ്രോദ്യദ്വിദ്യാനവദ്യദ്യുതിമണികിരണശ്രേണിസമ്പൂരിതാശഃ ।

ശ്രീവത്സാങ്കാധിവാസോചിതതരസരലശ്രീമദാനന്ദതീര്ഥ-

-ക്ഷീരാമ്ഭോധിര്വിഭിന്ദ്യാദ്ഭവദനഭിമതം ഭൂരി മേ ഭൂതിഹേതുഃ ॥ 6 ॥

മൂര്ധന്യേഷോഽഞ്ജലിര്മേ ദൃഢതരമിഹ തേ ബധ്യതേ ബന്ധപാശ-

-ച്ഛേത്രേ ദാത്രേ സുഖാനാം ഭജതി ഭുവി ഭവിഷ്യദ്വിധാത്രേ ദ്യുഭര്ത്രേ ।

അത്യന്തം സന്തതം ത്വം പ്രദിശ പദയുഗേ ഹന്ത സന്താപഭാജാ-

-മസ്മാകം ഭക്തിമേകാം ഭഗവത ഉത തേ മാധവസ്യാഥ വായോഃ ॥ 7 ॥

സാഭ്രോഷ്ണാഭീശുശുഭ്രപ്രഭമഭയ നഭോ ഭൂരിഭൂഭൃദ്വിഭൂതി-

-ഭ്രാജിഷ്ണുര്ഭൂരൃഭൂണാം ഭവനമപി വിഭോഽഭേദി ബഭ്രേ ബഭൂവേ ।

യേന ഭ്രൂവിഭ്രമസ്തേ ഭ്രമയതു സുഭൃശം ബഭ്രുവദ്ദുര്ഭൃതാശാന്

ഭ്രാന്തിര്ഭേദാവഭാസസ്ത്വിതി ഭയമഭിഭൂര്ഭോക്ഷ്യതോ മായിഭിക്ഷൂന് ॥ 8 ॥

യേഽമും ഭാവം ഭജന്തേ സുരമുഖസുജനാരാധിതം തേ തൃതീയം

ഭാസന്തേ ഭാസുരൈസ്തേ സഹചരചലിതൈശ്ചാമരൈശ്ചാരുവേഷാഃ ।

വൈകുണ്ഠേ കണ്ഠലഗ്നസ്ഥിരശുചിവിലസത്കാന്തിതാരുണ്യലീലാ-

ലാവണ്യാപൂര്ണകാന്താകുചഭരസുലഭാശ്ലേഷസമ്മോദസാന്ദ്രാഃ ॥ 9 ॥

ആനന്ദാന്മന്ദമന്ദാ ദദതി ഹി മരുതഃ കുന്ദമന്ദാരനന്ദ്യാ-

-വര്താമോദാന് ദധാനാ മൃദുപദമുദിതോദ്ഗീതകൈഃ സുന്ദരീണാമ് ।

വൃന്ദൈരാവന്ദ്യമുക്തേന്ദ്വഹിമഗുമദനാഹീന്ദ്രദേവേന്ദ്രസേവ്യേ

മൌകുന്ദേ മന്ദിരേഽസ്മിന്നവിരതമുദയന്മോദിനാം ദേവദേവ ॥ 10 ॥

ഉത്തപ്താഽത്യുത്കടത്വിട് പ്രകടകടകടധ്വാനസങ്ഘട്ടനോദ്യ-

-ദ്വിദ്യുദ്വ്യൂഢസ്ഫുലിങ്ഗപ്രകരവികിരണോത്ക്വാഥിതേ ബാധിതാങ്ഗാന് ।

ഉദ്ഗാഢം പാത്യമാനാ തമസി തത ഇതഃ കിങ്കരൈഃ പങ്കിലേ തേ

പങ്ക്തിര്ഗ്രാവ്ണാം ഗരിമ്ണാ ഗ്ലപയതി ഹി ഭവദ്വേഷിണോ വിദ്വദാദ്യ ॥ 11 ॥

അസ്മിന്നസ്മദ്ഗുരൂണാം ഹരിചരണചിരധ്യാനസന്മങ്ഗലാനാം

യുഷ്മാകം പാര്ശ്വഭൂമിം ധൃതരണരണികസ്വര്ഗിസേവ്യാം പ്രപന്നഃ ।

യസ്തൂദാസ്തേ സ ആസ്തേഽധിഭവമസുലഭക്ലേശനിര്മൂകമസ്ത-

-പ്രായാനന്ദം കഥഞ്ചിന്ന വസതി സതതം പഞ്ചകഷ്ടേഽതികഷ്ടേ ॥ 12 ॥

ക്ഷുത് ക്ഷാമാന് രൂക്ഷരക്ഷോരദഖരനഖരക്ഷുണ്ണവിക്ഷോഭിതാക്ഷാ-

-നാമഗ്നാനാന്ധകൂപേ ക്ഷുരമുഖമുഖരൈഃ പക്ഷിഭിര്വിക്ഷതാങ്ഗാന് ।

പൂയാസൃങ്മൂത്രവിഷ്ഠാകൃമികുലകലിലേ തത്ക്ഷണക്ഷിപ്തശക്ത്യാ-

-ദ്യസ്ത്രവ്രാതാര്ദിതാംസ്ത്വദ്ദ്വിഷ ഉപജിഹതേ വജ്രകല്പാ ജലൂകാഃ ॥ 13 ॥

മാതര്മേ മാതരിശ്വന് പിതരതുലഗുരോ ഭ്രാതരിഷ്ടാപ്തബന്ധോ

സ്വാമിന് സര്വാന്തരാത്മന്നജര ജരയിതര്ജന്മമൃത്യാമയാനാമ് ।

ഗോവിന്ദേ ദേഹി ഭക്തിം ഭവതി ച ഭഗവന്നൂര്ജിതാം നിര്നിമിത്താം

നിര്വ്യാജാം നിശ്ചലാം സദ്ഗുണഗണബൃഹതീം ശാശ്വതീമാശു ദേവ ॥ 14 ॥

വിഷ്ണോരത്ത്യുത്തമത്വാദഖിലഗുണഗണൈസ്തത്ര ഭക്തിം ഗരിഷ്ഠാം

ആശ്ലിഷ്ടേ ശ്രീധരാഭ്യാമമുമഥ പരിവാരാത്മനാ സേവകേഷു ।

യഃ സന്ധത്തേ വിരിഞ്ചശ്വസനവിഹഗപാനന്തരുദ്രേന്ദ്രപൂര്വേ-

-ഷ്വാധ്യായംസ്താരതമ്യം സ്ഫുടമവതി സദാ വായുരസ്മദ്ഗുരുസ്തമ് ॥ 15 ॥

തത്ത്വജ്ഞാന് മുക്തിഭാജഃ സുഖയിസി ഹി ഗുരോ യോഗ്യതാതാരതമ്യാ-

-ദാധത്സേ മിശ്രബുദ്ധിംസ്ത്രിദിവനിരയഭൂഗോചരാന് നിത്യബദ്ധാന് ।

താമിസ്രാന്ധാദികാഖ്യേ തമസി സുബഹുലം ദുഃഖയസ്യന്യഥാജ്ഞാന്

വിഷ്ണോരാജ്ഞാഭിരിത്ഥം ശൃതിശതമിതിഹാസാദി ചാകര്ണയാമഃ ॥ 16 ॥

വന്ദേഽഹം തം ഹനൂമാനിതി മഹിതമഹാപൌരുഷോ ബാഹുശാലീ

ഖ്യാതസ്തേഽഗ്ര്യോഽവതാരഃ സഹിത ഇഹ ബഹുബ്രഹ്മചര്യാദിധര്മൈഃ ।

സസ്നേഹാനാം സഹസ്വാനഹരഹരഹിതം നിര്ദഹന് ദേഹഭാജാം

അംഹോമോഹാപഹോ യഃ സ്പൃഹയതി മഹതീം ഭക്തിമദ്യാപി രാമേ ॥ 17 ॥

പ്രാക്പഞ്ചാശത്സഹസ്രൈര്വ്യവഹിതമഹിതം യോജനൈഃ പര്വതം ത്വം

യാവത്സഞ്ജീവനാദ്യൌഷധനിധിമധികപ്രാണ ലങ്കാമനൈഷിഃ ।

അദ്രാക്ഷീദുത്പതന്തം തത ഉത ഗിരിമുത്പാടയന്തം ഗൃഹീത്വാ

യാന്തം ഖേ രാഘവാങ്ഘ്രൌ പ്രണതമപി തദൈകക്ഷണേ ത്വാം ഹി ലോകഃ ॥ 18 ॥

ക്ഷിപ്തഃ പശ്ചാത്സത്സലീലം ശതമതുലമതേ യോജനാനാം സ ഉച്ച-

-സ്താവദ്വിസ്താരവംശ്ചാപ്യുപലലവ ഇവ വ്യഗ്രബുദ്ധ്യാ ത്വയാഽതഃ ।

സ്വസ്വസ്ഥാനസ്ഥിതാതിസ്ഥിരശകലശിലാജാലസംശ്ലേഷനഷ്ട-

-ഛ്ഛേദാങ്കഃ പ്രാഗിവാഭൂത് കപിവരവപുഷസ്തേ നമഃ കൌശലായ ॥ 19 ॥

ദൃഷ്ട്വാ ദുഷ്ടാധിപോരഃ സ്ഫുടിതകനകസദ്വര്മ ഘൃഷ്ടാസ്ഥികൂടം

നിഷ്പിഷ്ടം ഹാടകാദ്രിപ്രകടതടതടാകാതിശങ്കോ ജനോഽഭൂത് ।

യേനാഽജൌ രാവണാരിപ്രിയനടനപടുര്മുഷ്ടിരിഷ്ടം പ്രദേഷ്ടും

കിം നേഷ്ടേ മേ സ തേഽഷ്ടാപദകടകതടിത്കോടിഭാമൃഷ്ടകാഷ്ഠഃ ॥ 20 ॥

ദേവ്യാദേശപ്രണീതിദൃഹിണഹരവരാവധ്യരക്ഷോവിഘാതാ-

-ദ്യാസേവോദ്യദ്ദയാര്ദ്രഃ സഹഭുജമകരോദ്രാമനാമാ മുകുന്ദഃ ।

ദുഷ്പ്രാപേ പാരമേഷ്ഠ്യേ കരതലമതുലം മൂര്ധിവിന്യസ്യ ധന്യം

തന്വന്ഭൂയഃ പ്രഭൂതപ്രണയവികസിതാബ്ജേക്ഷണസ്ത്വേക്ഷമാണഃ ॥ 21 ॥

ജഘ്നേ നിഘ്നേന വിഘ്നോ ബഹുലബലബകധ്വംസനാദ്യേന ശോച-

-ദ്വിപ്രാനുക്രോശപാശൈരസുവിധൃതിസുഖസ്യൈകചക്രാജനാനാമ് ।

തസ്മൈ തേ ദേവ കുര്മഃ കുരുകുലപതയേ കര്മണാ ച പ്രണാമാന്

കിര്മീരം ദുര്മതീനാം പ്രഥമമഥ ച യോ നര്മണാ നിര്മമാഥ ॥ 22 ॥

നിര്മൃദ്നന്നത്യയത്നം വിജരവര ജരാസന്ധകായാസ്ഥിസന്ധീന്

യുദ്ധേ ത്വം സ്വധ്വരേ വാ പശുമിവ ദമയന് വിഷ്ണുപക്ഷദ്വിഡീശമ് ।

യാവത്പ്രത്യക്ഷഭൂതം നിഖിലമഖഭുജം തര്പയാമാസിഥാസൌ

താവത്യാഽയോജി തൃപ്ത്യാ കിമു വദ ഭഗവന് രാജസൂയാശ്വമേധേ ॥ 23 ॥

ക്ഷ്വേലാക്ഷീണാട്ടഹാസം തവ രണമരിഹന്നുദ്ഗദോദ്ദാമബാഹോഃ

ബഹ്വക്ഷൌഹിണ്യനീകക്ഷപണസുനിപുണം യസ്യ സര്വോത്തമസ്യ ।

ശുശ്രൂഷാര്ഥം ചകര്ഥ സ്വയമയമഥ സംവക്തുമാനന്ദതീര്ഥ-

-ശ്രീമന്നാമന്സമര്ഥസ്ത്വമപി ഹി യുവയോഃ പാദപദ്മം പ്രപദ്യേ ॥ 24 ॥

ദൃഹ്യന്തീം ഹൃദൃഹം മാം ദൃതമനില ബലാദ്ദ്രാവയന്തീമവിദ്യാ-

-നിദ്രാം വിദ്രാവ്യ സദ്യോരചനപടുമഥാഽപാദ്യ വിദ്യാസമുദ്ര ।

വാഗ്ദേവീ സാ സുവിദ്യാദ്രവിണദ വിദിതാ ദ്രൌപദീ രുദ്രപത്ന്യാ-

-ദുദ്രിക്താ ദ്രാഗഭദ്രാദ്രഹയതു ദയിതാ പൂര്വഭീമാഽജ്ഞയാ തേ ॥ 25 ॥

യാഭ്യാം ശുശ്രൂഷുരാസീഃ കുരുകുലജനനേ ക്ഷത്രവിപ്രോദിതാഭ്യാം

ബ്രഹ്മഭ്യാം ബൃംഹിതാഭ്യാം ചിതസുഖവപുഷാ കൃഷ്ണനാമാസ്പദാഭ്യാമ് ।

നിര്ഭേദാഭ്യാം വിശേഷാദ്വിവചനവിഷയാഭ്യാമമൂഭ്യാമുഭാഭ്യാം

തുഭ്യം ച ക്ഷേമദേഭ്യഃ സരിസിജവിലസല്ലോചനേഭ്യോ നമോഽസ്തു ॥ 26 ॥

ഗച്ഛന് സൌഗന്ധികാര്ഥം പഥി സ ഹനുമതഃ പുച്ഛമച്ഛസ്യ ഭീമഃ

പ്രോദ്ധര്തും നാശകത്സ ത്വമുമുരുവപുഷാ ഭീഷയാമാസ ചേതി ।

പൂര്ണജ്ഞാനൌജസോസ്തേ ഗുരുതമ വപുഷോഃ ശ്രീമദാനന്ദതീര്ഥ

ക്രീഡാമാത്രം തദേതത് പ്രമദദ സുധിയാം മോഹക ദ്വേഷഭാജാമ് ॥ 27 ॥

ബഹ്വീഃ കോടീരടീകഃ കുടലകടുമതീനുത്കടാടോപകോപാന്

ദ്രാക്ച ത്വം സത്വരത്വാച്ചരണദ ഗദയാ പോഥയാമാസിഥാരീന് ।

ഉന്മഥ്യാതഥ്യമിഥ്യാത്വവചനവചനാനുത്പഥസ്ഥാംസ്തഥാഽന്യാന്

പ്രായച്ഛഃ സ്വപ്രിയായൈ പ്രിയതമകുസുമം പ്രാണ തസ്മൈ നമസ്തേ ॥ 28 ॥

ദേഹാദുത്ക്രാമിതാനാമധിപതിരസതാമക്രമാദ്വക്രബുദ്ധിഃ

ക്രുദ്ധഃ ക്രോധൈകവശ്യഃ ക്രിമിരിവ മണിമാന് ദുഷ്കൃതീ നിഷ്ക്രിയാര്ഥമ് ।

ചക്രേ ഭൂചക്രമേത്യ ക്രകചമിവ സതാം ചേതസഃ കഷ്ടശാസ്ത്രം

ദുസ്തര്കം ചക്രപാണേര്ഗുണഗണവിരഹം ജീവതാം ചാധികൃത്യ ॥ 29 ॥

തദ്ദുഷ്പ്രേക്ഷാനുസാരാത്കതിപയകുനരൈരാദൃതോഽന്യൈര്വിസൃഷ്ടോ

ബ്രഹ്മാഽഹം നിര്ഗുണോഽഹം വിതഥമിദമിതി ഹ്യേഷ പാഷണ്ഡവാദഃ ।

തദ്യുക്ത്യാഭാസജാലപ്രസരവിഷതരൂദ്ദാഹദക്ഷപ്രമാണ-

-ജ്വാലാമാലാധരാഗ്നിഃ പവന വിജയതേ തേഽവതാരസ്തൃതീയഃ ॥ 30 ॥

ആക്രോശന്തോ നിരാശാ ഭയഭരവിവശസ്വാശയാശ്ഛിന്നദര്പാ

വാശന്തോ ദേശനാശസ്വിതി ബത കുധിയാം നാശമാശാദശാഽശു ।

ധാവന്തോഽശ്ലീലശീലാ വിതഥശപഥശാപാശിവാഃ ശാന്തശൌര്യാ-

-സ്ത്വദ്വ്യാഖ്യാസിംഹനാദേ സപദി ദദൃശിരേ മായിഗോമായവസ്തേ ॥ 31 ॥

ത്രിഷ്വപ്യേവാവതാരേഷ്വരിഭിരപഘൃണം ഹിംസിതോ നിര്വികാരഃ

സര്വജ്ഞഃ സര്വശക്തിഃ സകലഗുണഗണാപൂര്ണരൂപപ്രഗല്ഭഃ ।

സ്വച്ഛഃ സ്വച്ഛന്ദമൃത്യുഃ സുഖയസി സുജനം ദേവ കിം ചിത്രമത്ര

ത്രാതാ യസ്യ ത്രിധാമാ ജഗദുത വശഗം കിങ്കരാഃ ശങ്കരാദ്യാഃ ॥ 32 ॥

ഉദ്യന്മന്ദസ്മിതശ്രീമൃദു മധുമധുരാലാപപീയൂഷധാരാ-

-പൂരാസേകോപശാന്താസുഖസുജനമനോലോചനാപീയമാനമ് ।

സന്ദ്രക്ഷ്യേ സുന്ദരം സന്ദുഹദിഹ മഹദാനന്ദമാനന്ദതീര്ഥ

ശ്രീമദ്വക്ത്രേന്ദുബിമ്ബം ദുരതനുദുദിതം നിത്യദാഽഹം കദാ നു ॥ 33 ॥

പ്രാചീനാചീര്ണപുണ്യോച്ചയചതുരതരാചാരതശ്ചാരുചിത്താ-

-നത്യുച്ചാം രോചയന്തീം ശ്രുതിചിതവചനാം ശ്രാവകാംശ്ചോദ്യചുഞ്ചൂന് ।

വ്യാഖ്യാമുത്ഖാതദുഃഖാം ചിരമുചിതമഹാചാര്യ ചിന്താരതാംസ്തേ

ചിത്രാം സച്ഛാസ്ത്രകര്താശ്ചരണപരിചരാഞ്ഛ്രാവയാസ്മാംശ്ച കിഞ്ചിത് ॥ 34 ॥

പീഠേ രത്നോകപക്ലൃപ്തേ രുചിരരുചിമണിജ്യോതിഷാ സന്നിഷണ്ണം

ബ്രഹ്മാണം ഭാവിനം ത്വാം ജ്വലതി നിജപദേ വൈദികാദ്യാ ഹി വിദ്യാഃ ।

സേവന്തേ മൂര്തിമത്യഃ സുചരിത ചരിതം ഭാതി ഗന്ധര്വ ഗീതം

പ്രത്യേകം ദേവസംസത്സ്വപി തവ ഭഗവന്നര്തിതദ്യോവധൂഷു ॥ 35 ॥

സാനുക്രോശൈരജസ്രം ജനിമൃതിനിരയാദ്യൂര്മിമാലാവിലേഽസ്മിന്

സംസാരാബ്ധൌ നിമഗ്നാന് ശരണമശരണാനിച്ഛതോ വീക്ഷ്യ ജന്തൂന് ।

യുഷ്മാഭിഃ പ്രാര്ഥിതഃ സന് ജലനിധിശയനഃ സത്യവത്യാം മഹര്ഷേ-

-ര്വ്യക്തശ്ചിന്മാത്രമൂര്തിര്ന ഖലു ഭഗവതഃ പ്രാകൃതോ ജാതു ദേഹഃ ॥ 36 ॥

അസ്തവ്യസ്തം സമസ്തശ്രുതിഗതമധമൈ രത്നപൂഗം യഥാഽന്ധൈ-

-രര്ഥം ലോകോപകൃത്യൈ ഗുണഗണനിലയഃ സൂത്രയാമാസ കൃത്സ്നമ് ।

യോഽസൌ വ്യാസാഭിധാനസ്തമഹമഹരഹര്ഭക്തിതസ്ത്വത്പ്രസാദാത്

സദ്യോ വിദ്യോപലബ്ധ്യൈ ഗുരുതമമഗുരും ദേവദേവം നമാമി ॥ 37 ॥

ആജ്ഞാമന്യൈരധാര്യാം ശിരസി പരിസരദ്രശ്മികോടീരകോടൌ

കൃഷ്ണസ്യാക്ലിഷ്ടകര്മാ ദധദനുസരാണാദര്ഥിതോ ദേവസങ്ഘൈഃ ।

ഭൂമാവാഗത്യ ഭൂമന്നസുകരമകരോര്ബ്രഹ്മസൂത്രസ്യ ഭാഷ്യം

ദുര്ഭാഷ്യം വ്യസ്യ ദസ്യോര്മണിമത ഉദിതം വേദസദ്യുക്തിഭിസ്ത്വമ് ॥ 38 ॥

ഭൂത്വാ ക്ഷേത്രേ വിശുദ്ധേ ദ്വിജഗണനിലയേ രൌപ്യപീഠാഭിധാനേ

തത്രാപി ബ്രഹ്മജാതിസ്ത്രിഭുവനവിശദേ മധ്യഗേഹാഖ്യഗേഹേ ।

പാരിവ്രാജ്യാധിരാജഃ പുനരപി ബദരീം പ്രാപ്യ കൃഷ്ണം ച നത്വാ

കൃത്വാ ഭാഷ്യാണി സമ്യഗ് വ്യതനുത ച ഭവാന് ഭാരതാര്ഥപ്രകാശമ് ॥ 39 ॥

വന്ദേ തം ത്വാം സുപൂര്ണപ്രമതിമനുദിനാസേവിതം ദേവവൃന്ദൈഃ

വന്ദേ വന്ദാരുമീശേ ശ്രിയ ഉത നിയതം ശ്രീമദാനന്ദതീര്ഥമ് ।

വന്ദേ മന്ദാകിനീസത്സരിദമലജലാസേകസാധിക്യസങ്ഗം

വന്ദേഽഹം ദേവ ഭക്ത്യാ ഭവഭയദഹനം സജ്ജനാന്മോദയന്തമ് ॥ 40 ॥

സുബ്രഹ്മണ്യാഖ്യസൂരേഃ സുത ഇതി സുഭൃശം കേശവാനന്ദതീര്ഥ-

ശ്രീമത്പാദാബ്ജഭക്തഃ സ്തുതിമകൃത ഹരേര്വായുദേവസ്യ ചാസ്യ ।

തത്പാദാര്ചാദരേണ ഗ്രഥിതപദലസന്മാലയാ ത്വേതയാ യേ

സംരാധ്യാമൂ നമന്തി പ്രതതമതിഗുണാ മുക്തിമേതേ വ്രജന്തി ॥ 41 ॥

അഥ ശ്രീനഖസ്തുതിഃ

പാന്ത്വസ്മാന് പുരുഹൂതവൈരിബലവന്മാതങ്ഗമാദ്യദ്ഘടാ

കുമ്ഭോച്ചാദ്രിവിപാടനാധികപടുപ്രത്യേകവജ്രായിതാഃ ।

ശ്രീമത്കണ്ഠീരവാസ്യ പ്രതത സുനഖരാ ദാരിതാരാതിദൂര-

പ്രധ്വസ്തധ്വാന്തശാന്തപ്രവിതതമനസാ ഭാവിതാ നാകിവൃന്ദൈഃ ॥ 1 ॥

ലക്ഷ്മീകാന്ത സമന്തതോഽവികലയന് നൈവേശിതുസ്തേ സമം

പശ്യാമ്യുത്തമവസ്തു ദൂരതരതോഽപാസ്തം രസോ യോഽഷ്ടമഃ ।

യദ്രോഷോത്കരദക്ഷനേത്രകുടിലപ്രാന്തോത്ഥിതാഗ്നിസ്ഫുരത്

ഖദ്യോതോപമവിസ്ഫുലിങ്ഗഭസിതാ ബ്രഹ്മേശശക്രോത്കരാഃ ॥ 2 ॥

ഇതി ശ്രീത്രിവിക്രമപണ്ഡിതാചാര്യ വിരചിതാ വായുസ്തുതിഃ സമാപ്താ ॥

Roman (IAST) Transliteration

atha nakhastutiḥ

pāntvasmān puruhūtavairibalavanmātaṅgamādyadghaṭā-

-kumbhoccādrivipāṭanādhikapaṭu pratyeka vajrāyitāḥ |

śrīmatkaṇṭhīravāsyapratatasunakharā dāritārātidūra-

-pradhvastadhvāntaśāntapravitatamanasā bhāvitā bhūribhāgaiḥ || 1 ||

lakṣmīkānta samantato'pi kalayan naiveśituste samaṃ

paśyāmyuttamavastu dūrataratopāstaṃ raso yo'ṣṭamaḥ |

yadroṣotkara dakṣa netra kuṭila prāntotthitāgni sphurat

khadyotopama visphuliṅgabhasitā brahmeśaśakrotkarāḥ || 2 ||

atha vāyustutiḥ

śrīmadviṣṇvaṅghriniṣṭhātiguṇagurutamaśrīmadānandatīrtha-

-trailokyācāryapādojjvalajalajalasatpāṃsavo'smān punantu |

vācāṃ yatra praṇetrī tribhuvanamahitā śāradā śāradendu-

-jyotsnābhadrasmitaśrīdhavalitakakubhā premabhāraṃ babhāra || 1 ||

utkaṇṭhākuṇṭhakolāhalajavavijitājasrasevānuvṛddha-

-prājñātmajñānadhūtāndhatamasasumanomauliratnāvalīnām |

bhaktyudrekāvagāḍhapraghaṭanasadhaṭātkārasaṅghṛṣyamāṇa-

prāntaprāgryāṅghripīṭhotthitakanakarajaḥpiñjarārañjitāśāḥ || 2 ||

janmādhivyādhyupādhipratihativirahaprāpakāṇāṃ guṇānāṃ

agryāṇāmarpakāṇāṃ ciramuditacidānandasandohadānām |

eteṣāmeṣa doṣapramuṣitamanasāṃ dveṣiṇāṃ dūṣakāṇāṃ

daityānāmārtimandhe tamasi vidadhatāṃ saṃstave nāsmi śaktaḥ || 3 ||

asyāviṣkartukāmaṃ kalimalakaluṣe'smin jane jñānamārgaṃ

vandyaṃ candrendrarudradyumaṇiphaṇivayonāyakādyairihādya |

madhvākhyaṃ mantrasiddhaṃ kimuta kṛtavato mārutasyāvatāraṃ

pātāraṃ pārameṣṭyaṃ padamapavipadaḥ prāpturāpannapuṃsām || 4 ||

udyadvidyutpracaṇḍāṃ nijarucinikaravyāptalokāvakāśo

bibhradbhīmo bhuje yo'bhyuditadinakarābhāṅgadāḍhya prakāṇḍe |

vīryoddhāryāṃ gadāgryāmayamiha sumatiṃ vāyudevo vidadhyāt

adhyātmajñānanetā yativaramahito bhūmibhūṣāmaṇirme || 5 ||

saṃsārottāpanityopaśamadasadayasnehahāsāmbupūra-

-prodyadvidyānavadyadyutimaṇikiraṇaśreṇisampūritāśaḥ |

śrīvatsāṅkādhivāsocitatarasaralaśrīmadānandatīrtha-

-kṣīrāmbhodhirvibhindyādbhavadanabhimataṃ bhūri me bhūtihetuḥ || 6 ||

mūrdhanyeṣo'ñjalirme dṛḍhataramiha te badhyate bandhapāśa-

-cchetre dātre sukhānāṃ bhajati bhuvi bhaviṣyadvidhātre dyubhartre |

atyantaṃ santataṃ tvaṃ pradiśa padayuge hanta santāpabhājā-

-masmākaṃ bhaktimekāṃ bhagavata uta te mādhavasyātha vāyoḥ || 7 ||

sābhroṣṇābhīśuśubhraprabhamabhaya nabho bhūribhūbhṛdvibhūti-

-bhrājiṣṇurbhūrṛbhūṇāṃ bhavanamapi vibho'bhedi babhre babhūve |

yena bhrūvibhramaste bhramayatu subhṛśaṃ babhruvaddurbhṛtāśān

bhrāntirbhedāvabhāsastviti bhayamabhibhūrbhokṣyato māyibhikṣūn || 8 ||

ye'muṃ bhāvaṃ bhajante suramukhasujanārādhitaṃ te tṛtīyaṃ

bhāsante bhāsuraiste sahacaracalitaiścāmaraiścāruveṣāḥ |

vaikuṇṭhe kaṇṭhalagnasthiraśucivilasatkāntitāruṇyalīlā-

lāvaṇyāpūrṇakāntākucabharasulabhāśleṣasammodasāndrāḥ || 9 ||

ānandānmandamandā dadati hi marutaḥ kundamandāranandyā-

-vartāmodān dadhānā mṛdupadamuditodgītakaiḥ sundarīṇām |

vṛndairāvandyamuktendvahimagumadanāhīndradevendrasevye

maukunde mandire'sminnaviratamudayanmodināṃ devadeva || 10 ||

uttaptā'tyutkaṭatviṭ prakaṭakaṭakaṭadhvānasaṅghaṭṭanodya-

-dvidyudvyūḍhasphuliṅgaprakaravikiraṇotkvāthite bādhitāṅgān |

udgāḍhaṃ pātyamānā tamasi tata itaḥ kiṅkaraiḥ paṅkile te

paṅktirgrāvṇāṃ garimṇā glapayati hi bhavadveṣiṇo vidvadādya || 11 ||

asminnasmadgurūṇāṃ haricaraṇaciradhyānasanmaṅgalānāṃ

yuṣmākaṃ pārśvabhūmiṃ dhṛtaraṇaraṇikasvargisevyāṃ prapannaḥ |

yastūdāste sa āste'dhibhavamasulabhakleśanirmūkamasta-

-prāyānandaṃ kathañcinna vasati satataṃ pañcakaṣṭe'tikaṣṭe || 12 ||

kṣut kṣāmān rūkṣarakṣoradakharanakharakṣuṇṇavikṣobhitākṣā-

-nāmagnānāndhakūpe kṣuramukhamukharaiḥ pakṣibhirvikṣatāṅgān |

pūyāsṛṅmūtraviṣṭhākṛmikulakalile tatkṣaṇakṣiptaśaktyā-

-dyastravrātārditāṃstvaddviṣa upajihate vajrakalpā jalūkāḥ || 13 ||

mātarme mātariśvan pitaratulaguro bhrātariṣṭāptabandho

svāmin sarvāntarātmannajara jarayitarjanmamṛtyāmayānām |

govinde dehi bhaktiṃ bhavati ca bhagavannūrjitāṃ nirnimittāṃ

nirvyājāṃ niścalāṃ sadguṇagaṇabṛhatīṃ śāśvatīmāśu deva || 14 ||

viṣṇorattyuttamatvādakhilaguṇagaṇaistatra bhaktiṃ gariṣṭhāṃ

āśliṣṭe śrīdharābhyāmamumatha parivārātmanā sevakeṣu |

yaḥ sandhatte viriñcaśvasanavihagapānantarudrendrapūrve-

-ṣvādhyāyaṃstāratamyaṃ sphuṭamavati sadā vāyurasmadgurustam || 15 ||

tattvajñān muktibhājaḥ sukhayisi hi guro yogyatātāratamyā-

-dādhatse miśrabuddhiṃstridivanirayabhūgocarān nityabaddhān |

tāmisrāndhādikākhye tamasi subahulaṃ duḥkhayasyanyathājñān

viṣṇorājñābhiritthaṃ śṛtiśatamitihāsādi cākarṇayāmaḥ || 16 ||

vande'haṃ taṃ hanūmāniti mahitamahāpauruṣo bāhuśālī

khyātaste'gryo'vatāraḥ sahita iha bahubrahmacaryādidharmaiḥ |

sasnehānāṃ sahasvānaharaharahitaṃ nirdahan dehabhājāṃ

aṃhomohāpaho yaḥ spṛhayati mahatīṃ bhaktimadyāpi rāme || 17 ||

prākpañcāśatsahasrairvyavahitamahitaṃ yojanaiḥ parvataṃ tvaṃ

yāvatsañjīvanādyauṣadhanidhimadhikaprāṇa laṅkāmanaiṣiḥ |

adrākṣīdutpatantaṃ tata uta girimutpāṭayantaṃ gṛhītvā

yāntaṃ khe rāghavāṅghrau praṇatamapi tadaikakṣaṇe tvāṃ hi lokaḥ || 18 ||

kṣiptaḥ paścātsatsalīlaṃ śatamatulamate yojanānāṃ sa ucca-

-stāvadvistāravaṃścāpyupalalava iva vyagrabuddhyā tvayā'taḥ |

svasvasthānasthitātisthiraśakalaśilājālasaṃśleṣanaṣṭa-

-chchedāṅkaḥ prāgivābhūt kapivaravapuṣaste namaḥ kauśalāya || 19 ||

dṛṣṭvā duṣṭādhiporaḥ sphuṭitakanakasadvarma ghṛṣṭāsthikūṭaṃ

niṣpiṣṭaṃ hāṭakādriprakaṭataṭataṭākātiśaṅko jano'bhūt |

yenā'jau rāvaṇāripriyanaṭanapaṭurmuṣṭiriṣṭaṃ pradeṣṭuṃ

kiṃ neṣṭe me sa te'ṣṭāpadakaṭakataṭitkoṭibhāmṛṣṭakāṣṭhaḥ || 20 ||

devyādeśapraṇītidṛhiṇaharavarāvadhyarakṣovighātā-

-dyāsevodyaddayārdraḥ sahabhujamakarodrāmanāmā mukundaḥ |

duṣprāpe pārameṣṭhye karatalamatulaṃ mūrdhivinyasya dhanyaṃ

tanvanbhūyaḥ prabhūtapraṇayavikasitābjekṣaṇastvekṣamāṇaḥ || 21 ||

jaghne nighnena vighno bahulabalabakadhvaṃsanādyena śoca-

-dviprānukrośapāśairasuvidhṛtisukhasyaikacakrājanānām |

tasmai te deva kurmaḥ kurukulapataye karmaṇā ca praṇāmān

kirmīraṃ durmatīnāṃ prathamamatha ca yo narmaṇā nirmamātha || 22 ||

nirmṛdnannatyayatnaṃ vijaravara jarāsandhakāyāsthisandhīn

yuddhe tvaṃ svadhvare vā paśumiva damayan viṣṇupakṣadviḍīśam |

yāvatpratyakṣabhūtaṃ nikhilamakhabhujaṃ tarpayāmāsithāsau

tāvatyā'yoji tṛptyā kimu vada bhagavan rājasūyāśvamedhe || 23 ||

kṣvelākṣīṇāṭṭahāsaṃ tava raṇamarihannudgadoddāmabāhoḥ

bahvakṣauhiṇyanīkakṣapaṇasunipuṇaṃ yasya sarvottamasya |

śuśrūṣārthaṃ cakartha svayamayamatha saṃvaktumānandatīrtha-

-śrīmannāmansamarthastvamapi hi yuvayoḥ pādapadmaṃ prapadye || 24 ||

dṛhyantīṃ hṛdṛhaṃ māṃ dṛtamanila balāddrāvayantīmavidyā-

-nidrāṃ vidrāvya sadyoracanapaṭumathā'pādya vidyāsamudra |

vāgdevī sā suvidyādraviṇada viditā draupadī rudrapatnyā-

-dudriktā drāgabhadrādrahayatu dayitā pūrvabhīmā'jñayā te || 25 ||

yābhyāṃ śuśrūṣurāsīḥ kurukulajanane kṣatraviproditābhyāṃ

brahmabhyāṃ bṛṃhitābhyāṃ citasukhavapuṣā kṛṣṇanāmāspadābhyām |

nirbhedābhyāṃ viśeṣādvivacanaviṣayābhyāmamūbhyāmubhābhyāṃ

tubhyaṃ ca kṣemadebhyaḥ sarisijavilasallocanebhyo namo'stu || 26 ||

gacchan saugandhikārthaṃ pathi sa hanumataḥ pucchamacchasya bhīmaḥ

proddhartuṃ nāśakatsa tvamumuruvapuṣā bhīṣayāmāsa ceti |

pūrṇajñānaujasoste gurutama vapuṣoḥ śrīmadānandatīrtha

krīḍāmātraṃ tadetat pramadada sudhiyāṃ mohaka dveṣabhājām || 27 ||

bahvīḥ koṭīraṭīkaḥ kuṭalakaṭumatīnutkaṭāṭopakopān

drākca tvaṃ satvaratvāccaraṇada gadayā pothayāmāsithārīn |

unmathyātathyamithyātvavacanavacanānutpathasthāṃstathā'nyān

prāyacchaḥ svapriyāyai priyatamakusumaṃ prāṇa tasmai namaste || 28 ||

dehādutkrāmitānāmadhipatirasatāmakramādvakrabuddhiḥ

kruddhaḥ krodhaikavaśyaḥ krimiriva maṇimān duṣkṛtī niṣkriyārtham |

cakre bhūcakrametya krakacamiva satāṃ cetasaḥ kaṣṭaśāstraṃ

dustarkaṃ cakrapāṇerguṇagaṇavirahaṃ jīvatāṃ cādhikṛtya || 29 ||

tadduṣprekṣānusārātkatipayakunarairādṛto'nyairvisṛṣṭo

brahmā'haṃ nirguṇo'haṃ vitathamidamiti hyeṣa pāṣaṇḍavādaḥ |

tadyuktyābhāsajālaprasaraviṣatarūddāhadakṣapramāṇa-

-jvālāmālādharāgniḥ pavana vijayate te'vatārastṛtīyaḥ || 30 ||

ākrośanto nirāśā bhayabharavivaśasvāśayāśchinnadarpā

vāśanto deśanāśasviti bata kudhiyāṃ nāśamāśādaśā'śu |

dhāvanto'ślīlaśīlā vitathaśapathaśāpāśivāḥ śāntaśauryā-

-stvadvyākhyāsiṃhanāde sapadi dadṛśire māyigomāyavaste || 31 ||

triṣvapyevāvatāreṣvaribhirapaghṛṇaṃ hiṃsito nirvikāraḥ

sarvajñaḥ sarvaśaktiḥ sakalaguṇagaṇāpūrṇarūpapragalbhaḥ |

svacchaḥ svacchandamṛtyuḥ sukhayasi sujanaṃ deva kiṃ citramatra

trātā yasya tridhāmā jagaduta vaśagaṃ kiṅkarāḥ śaṅkarādyāḥ || 32 ||

udyanmandasmitaśrīmṛdu madhumadhurālāpapīyūṣadhārā-

-pūrāsekopaśāntāsukhasujanamanolocanāpīyamānam |

sandrakṣye sundaraṃ sanduhadiha mahadānandamānandatīrtha

śrīmadvaktrendubimbaṃ duratanududitaṃ nityadā'haṃ kadā nu || 33 ||

prācīnācīrṇapuṇyoccayacaturatarācārataścārucittā-

-natyuccāṃ rocayantīṃ śruticitavacanāṃ śrāvakāṃścodyacuñcūn |

vyākhyāmutkhātaduḥkhāṃ ciramucitamahācārya cintāratāṃste

citrāṃ sacchāstrakartāścaraṇaparicarāñchrāvayāsmāṃśca kiñcit || 34 ||

pīṭhe ratnokapaklṛpte rucirarucimaṇijyotiṣā sanniṣaṇṇaṃ

brahmāṇaṃ bhāvinaṃ tvāṃ jvalati nijapade vaidikādyā hi vidyāḥ |

sevante mūrtimatyaḥ sucarita caritaṃ bhāti gandharva gītaṃ

pratyekaṃ devasaṃsatsvapi tava bhagavannartitadyovadhūṣu || 35 ||

sānukrośairajasraṃ janimṛtinirayādyūrmimālāvile'smin

saṃsārābdhau nimagnān śaraṇamaśaraṇānicchato vīkṣya jantūn |

yuṣmābhiḥ prārthitaḥ san jalanidhiśayanaḥ satyavatyāṃ maharṣe-

-rvyaktaścinmātramūrtirna khalu bhagavataḥ prākṛto jātu dehaḥ || 36 ||

astavyastaṃ samastaśrutigatamadhamai ratnapūgaṃ yathā'ndhai-

-rarthaṃ lokopakṛtyai guṇagaṇanilayaḥ sūtrayāmāsa kṛtsnam |

yo'sau vyāsābhidhānastamahamaharaharbhaktitastvatprasādāt

sadyo vidyopalabdhyai gurutamamaguruṃ devadevaṃ namāmi || 37 ||

ājñāmanyairadhāryāṃ śirasi parisaradraśmikoṭīrakoṭau

kṛṣṇasyākliṣṭakarmā dadhadanusarāṇādarthito devasaṅghaiḥ |

bhūmāvāgatya bhūmannasukaramakarorbrahmasūtrasya bhāṣyaṃ

durbhāṣyaṃ vyasya dasyormaṇimata uditaṃ vedasadyuktibhistvam || 38 ||

bhūtvā kṣetre viśuddhe dvijagaṇanilaye raupyapīṭhābhidhāne

tatrāpi brahmajātistribhuvanaviśade madhyagehākhyagehe |

pārivrājyādhirājaḥ punarapi badarīṃ prāpya kṛṣṇaṃ ca natvā

kṛtvā bhāṣyāṇi samyag vyatanuta ca bhavān bhāratārthaprakāśam || 39 ||

vande taṃ tvāṃ supūrṇapramatimanudināsevitaṃ devavṛndaiḥ

vande vandārumīśe śriya uta niyataṃ śrīmadānandatīrtham |

vande mandākinīsatsaridamalajalāsekasādhikyasaṅgaṃ

vande'haṃ deva bhaktyā bhavabhayadahanaṃ sajjanānmodayantam || 40 ||

subrahmaṇyākhyasūreḥ suta iti subhṛśaṃ keśavānandatīrtha-

śrīmatpādābjabhaktaḥ stutimakṛta harervāyudevasya cāsya |

tatpādārcādareṇa grathitapadalasanmālayā tvetayā ye

saṃrādhyāmū namanti pratatamatiguṇā muktimete vrajanti || 41 ||

atha śrīnakhastutiḥ

pāntvasmān puruhūtavairibalavanmātaṅgamādyadghaṭā

kumbhoccādrivipāṭanādhikapaṭupratyekavajrāyitāḥ |

śrīmatkaṇṭhīravāsya pratata sunakharā dāritārātidūra-

pradhvastadhvāntaśāntapravitatamanasā bhāvitā nākivṛndaiḥ || 1 ||

lakṣmīkānta samantato'vikalayan naiveśituste samaṃ

paśyāmyuttamavastu dūratarato'pāstaṃ raso yo'ṣṭamaḥ |

yadroṣotkaradakṣanetrakuṭilaprāntotthitāgnisphurat

khadyotopamavisphuliṅgabhasitā brahmeśaśakrotkarāḥ || 2 ||

iti śrītrivikramapaṇḍitācārya viracitā vāyustutiḥ samāptā ||