📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" → 2 A dialog opens → 3 Choose "Save as PDF" as printer → 4 Click Save
ॐ
പുരുഷ സൂക്തമ്
Purusha Suktam
Suktam Vedic Malayalam
ഓ-ന്തച്ഛം॒-യോഁരാവൃ॑ണീമഹേ । ഗാ॒തും-യഁ॒ജ്ഞായ॑ । ഗാ॒തും-യഁ॒ജ്ഞപ॑തയേ । ദൈവീ᳚ സ്വ॒സ്തിര॑സ്തു നഃ । സ്വ॒സ്തിര്മാനു॑ഷേഭ്യഃ । ഊ॒ര്ധ്വ-ഞ്ജി॑ഗാതു ഭേഷ॒ജമ് । ശ-ന്നോ॑ അസ്തു ദ്വി॒പദേ᳚ । ശ-ഞ്ചതു॑ഷ്പദേ ।
ഓം ശാന്തി॒-ശ്ശാന്തി॒-ശ്ശാന്തിഃ॑ ॥
സ॒ഹസ്ര॑ശീര്​ഷാ॒ പുരു॑ഷഃ । സ॒ഹ॒സ്രാ॒ക്ഷ-സ്സ॒ഹസ്ര॑പാത് ।
സ ഭൂമിം॑-വിഁ॒ശ്വതോ॑ വൃ॒ത്വാ । അത്യ॑തിഷ്ഠദ്ദശാങ്ഗു॒ലമ് ॥
പുരു॑ഷ ഏ॒വേദഗ്ം സര്വമ്᳚ । യദ്ഭൂ॒തം-യഁച്ച॒ ഭവ്യമ്᳚ ।
ഉ॒താമൃ॑ത॒ത്വ സ്യേശാ॑നഃ । യദന്നേ॑നാതി॒രോഹ॑തി ॥
ഏ॒താവാ॑നസ്യ മഹി॒മാ । അതോ॒ ജ്യായാഗ്॑ശ്ച॒ പൂരു॑ഷഃ ।
പാദോ᳚-ഽസ്യ॒ വിശ്വാ॑ ഭൂ॒താനി॑ । ത്രി॒പാദ॑സ്യാ॒മൃത॑-ന്ദി॒വി ॥
ത്രി॒പാദൂ॒ര്ധ്വ ഉദൈ॒ത്പുരു॑ഷഃ । പാദോ᳚-ഽസ്യേ॒ഹാ-ഽഽഭ॑വാ॒ത്പുനഃ॑ ।
തതോ॒ വിഷ്വ॒ങ്​വ്യ॑ക്രാമത് । സാ॒ശ॒നാ॒ന॒ശ॒നേ അ॒ഭി ॥
തസ്മാ᳚ദ്വി॒രാഡ॑ജായത । വി॒രാജോ॒ അധി॒ പൂരു॑ഷഃ ।
സ ജാ॒തോ അത്യ॑രിച്യത । പ॒ശ്ചാദ്ഭൂമി॒മഥോ॑ പു॒രഃ ॥
യത്പുരു॑ഷേണ ഹ॒വിഷാ᳚ । ദേ॒വാ യ॒ജ്ഞമത॑ന്വത ।
വ॒സ॒ന്തോ അ॑സ്യാസീ॒ദാജ്യമ്᳚ । ഗ്രീ॒ഷ്മ ഇ॒ധ്മശ്ശ॒രധ്ധ॒വിഃ ॥
സ॒പ്താസ്യാ॑സന്പരി॒ധയഃ॑ । ത്രി-സ്സ॒പ്ത സ॒മിധഃ॑ കൃ॒താഃ ।
ദേ॒വാ യദ്യ॒ജ്ഞ-ന്ത॑ന്വാ॒നാഃ । അബ॑ധ്ന॒ന്-പുരു॑ഷ-മ്പ॒ശുമ് ॥
തം-യഁ॒ജ്ഞ-മ്ബ॒ര്॒ഹിഷി॒ പ്രൌക്ഷന്॑ । പുരു॑ഷ-ഞ്ജാ॒തമ॑ഗ്ര॒തഃ ।
തേന॑ ദേ॒വാ അയ॑ജന്ത । സാ॒ധ്യാ ഋഷ॑യശ്ച॒ യേ ॥
തസ്മാ᳚ദ്യ॒ജ്ഞാഥ്സ॑ര്വ॒ഹുതഃ॑ । സമ്ഭൃ॑ത-മ്പൃഷദാ॒ജ്യമ് ।
പ॒ശൂഗ്-സ്താഗ്-ശ്ച॑ക്രേ വായ॒വ്യാന്॑ । ആ॒ര॒ണ്യാന്-ഗ്രാ॒മ്യാശ്ച॒ യേ ॥
തസ്മാ᳚ദ്യ॒ജ്ഞാഥ്സ॑ര്വ॒ഹുതഃ॑ । ഋച॒-സ്സാമാ॑നി ജജ്ഞിരേ ।
ഛന്ദാഗ്ം॑സി ജജ്ഞിരേ॒ തസ്മാ᳚ത് । യജു॒സ്തസ്മാ॑ദജായത ॥
തസ്മാ॒ദശ്വാ॑ അജായന്ത । യേ കേ ചോ॑ഭ॒യാദ॑തഃ ।
ഗാവോ॑ ഹ ജജ്ഞിരേ॒ തസ്മാ᳚ത് । തസ്മാ᳚ജ്ജാ॒താ അ॑ജാ॒വയഃ॑ ॥
യത്പുരു॑ഷം॒-വ്യഁ॑ദധുഃ । ക॒തി॒ഥാ വ്യ॑കല്പയന്ന് ।
മുഖ॒-ങ്കിമ॑സ്യ॒ കൌ ബാ॒ഹൂ । കാവൂ॒രൂ പാദാ॑വുച്യേതേ ॥
ബ്രാ॒ഹ്മ॒ണോ᳚-ഽസ്യ॒ മുഖ॑മാസീത് । ബാ॒ഹൂ രാ॑ജ॒ന്യഃ॑ കൃ॒തഃ ।
ഊ॒രൂ തദ॑സ്യ॒ യദ്വൈശ്യഃ॑ । പ॒ദ്ഭ്യാഗ്ം ശൂ॒ദ്രോ അ॑ജായത ॥
ച॒ന്ദ്രമാ॒ മന॑സോ ജാ॒തഃ । ചക്ഷോ॒-സ്സൂര്യോ॑ അജായത ।
മുഖാ॒ദിന്ദ്ര॑ശ്ചാ॒ഗ്നിശ്ച॑ । പ്രാ॒ണാദ്വാ॒യുര॑ജായത ॥
നാഭ്യാ॑ ആസീദ॒ന്തരി॑ക്ഷമ് । ശീ॒ര്​ഷ്ണോ ദ്യൌ-സ്സമ॑വര്തത ।
പ॒ദ്ഭ്യാ-മ്ഭൂമി॒ര്ദിശ॒-ശ്ശ്രോത്രാ᳚ത് । തഥാ॑ ലോ॒കാഗ്ം അ॑കല്പയന്ന് ॥
വേദാ॒ഹമേ॒ത-മ്പുരു॑ഷ-മ്മ॒ഹാന്തമ്᳚ । ആ॒ദി॒ത്യവ॑ര്ണ॒-ന്തമ॑സ॒സ്തു പാ॒രേ ।
സര്വാ॑ണി രൂ॒പാണി॑ വി॒ചിത്യ॒ ധീരഃ॑ । നാമാ॑നി കൃ॒ത്വാ-ഽഭി॒വദ॒ന്॒, യദാ-ഽഽസ്തേ᳚ ॥
ധാ॒താ പു॒രസ്താ॒ദ്യമു॑ദാജ॒ഹാര॑ । ശ॒ക്രഃ പ്രവി॒ദ്വാ-ന്പ്ര॒ദിശ॒ശ്ചത॑സ്രഃ ।
തമേ॒വം-വിഁ॒ദ്വാന॒മൃത॑ ഇ॒ഹ ഭ॑വതി । നാന്യഃ പന്ഥാ॒ അയ॑നായ വിദ്യതേ ॥
യ॒ജ്ഞേന॑ യ॒ജ്ഞമ॑യജന്ത ദേ॒വാഃ । താനി॒ ധര്മാ॑ണി പ്രഥ॒മാന്യാ॑സന്ന് ।
തേ ഹ॒ നാക॑-മ്മഹി॒മാനഃ॑ സചന്തേ । യത്ര॒ പൂര്വേ॑ സാ॒ധ്യാ-സ്സന്തി॑ ദേ॒വാഃ ॥
അ॒ദ്ഭ്യ-സ്സമ്ഭൂ॑തഃ പൃഥി॒വ്യൈ രസാ᳚ച്ച । വി॒ശ്വക॑ര്മണ॒-സ്സമ॑വര്ത॒താധി॑ ।
തസ്യ॒ ത്വഷ്ടാ॑ വി॒ദധ॑ദ്രൂ॒പമേ॑തി । തത്പുരു॑ഷസ്യ॒ വിശ്വ॒മാജാ॑ന॒മഗ്രേ᳚ ॥
വേദാ॒ഹമേ॒ത-മ്പുരു॑ഷ-മ്മ॒ഹാന്തമ്᳚ । ആ॒ദി॒ത്യവ॑ര്ണ॒-ന്തമ॑സഃ॒ പര॑സ്താത് ।
തമേ॒വം-വിഁ॒ദ്വാന॒മൃത॑ ഇ॒ഹ ഭ॑വതി । നാന്യഃ പന്ഥാ॑ വിദ്യ॒തേ-ഽയ॑നായ ॥
പ്ര॒ജാപ॑തിശ്ചരതി॒ ഗര്ഭേ॑ അ॒ന്തഃ । അ॒ജായ॑മാനോ ബഹു॒ധാ വിജാ॑യതേ ।
തസ്യ॒ ധീരാഃ॒ പരി॑ജാനന്തി॒ യോനിമ്᳚ । മരീ॑ചീനാ-മ്പ॒ദമി॑ച്ഛന്തി വേ॒ധസഃ॑ ॥
യോ ദേ॒വേഭ്യ॒ ആത॑പതി । യോ ദേ॒വാനാ᳚-മ്പു॒രോഹി॑തഃ ।
പൂര്വോ॒ യോ ദേ॒വേഭ്യോ॑ ജാ॒തഃ । നമോ॑ രു॒ചായ॒ ബ്രാഹ്മ॑യേ ॥
രുച॑-മ്ബ്രാ॒ഹ്മ-ഞ്ജ॒നയ॑ന്തഃ । ദേ॒വാ അഗ്രേ॒ തദ॑ബ്രുവന്ന് ।
യസ്ത്വൈ॒വ-മ്ബ്രാ᳚ഹ്മ॒ണോ വി॒ദ്യാത് । തസ്യ॑ ദേ॒വാ അസ॒ന് വശേ᳚ ॥
ഹ്രീശ്ച॑ തേ ല॒ക്ഷ്മീശ്ച॒ പത്ന്യൌ᳚ । അ॒ഹോ॒രാ॒ത്രേ പാ॒ര്​ശ്വേ ।
നക്ഷ॑ത്രാണി രൂ॒പമ് । അ॒ശ്വിനൌ॒ വ്യാത്തമ്᳚ ।
ഇ॒ഷ്ട-മ്മ॑നിഷാണ । അ॒മു-മ്മ॑നിഷാണ । സര്വ॑-മ്മനിഷാണ ॥
തച്ഛം॒-യോഁരാവൃ॑ണീമഹേ । ഗാ॒തും-യഁ॒ജ്ഞായ॑ । ഗാ॒തും-യഁ॒ജ്ഞപ॑തയേ । ദൈവീ᳚ സ്വ॒സ്തിര॑സ്തു നഃ । സ്വ॒സ്തിര്മാനു॑ഷേഭ്യഃ । ഊ॒ര്ധ്വ-ഞ്ജി॑ഗാതു ഭേഷ॒ജമ് । ശ-ന്നോ॑ അസ്തു ദ്വി॒പദേ᳚ । ശ-ഞ്ചതു॑ഷ്പദേ ।
ഓം ശാന്തി॒-ശ്ശാന്തി॒-ശ്ശാന്തിഃ॑ ॥
Roman (IAST) Transliteration
o-ntacchaṃ॒-yo~rāvṛ̭ṇīmahe | gā॒tuṃ-ya~॒jñāya̭ | gā॒tuṃ-ya~॒jñapa̭taye | daivī᳚ sva॒stira̭stu naḥ | sva॒stirmānṷṣebhyaḥ | ū॒rdhva-ñji̭gātu bheṣa॒jam | śa-nno̭ astu dvi॒pade᳚ | śa-ñcatṷṣpade |
oṃ śānti॒-śśānti॒-śśāntiḥ̭ ||
sa॒hasra̭śīr​ṣā॒ purṷṣaḥ | sa॒ha॒srā॒kṣa-ssa॒hasra̭pāt |
sa bhūmiṃ̭-vi~॒śvato̭ vṛ॒tvā | atya̭tiṣṭhaddaśāṅgu॒lam ||
purṷṣa e॒vedagṃ sarvam᳚ | yadbhū॒taṃ-ya~cca॒ bhavyam᳚ |
u॒tāmṛ̭ta॒tva syeśā̭naḥ | yadannḙnāti॒roha̭ti ||
e॒tāvā̭nasya mahi॒mā | ato॒ jyāyāg̭śca॒ pūrṷṣaḥ |
pādo᳚-'sya॒ viśvā̭ bhū॒tāni̭ | tri॒pāda̭syā॒mṛta̭-ndi॒vi ||
tri॒pādū॒rdhva udai॒tpurṷṣaḥ | pādo᳚-'sye॒hā-''bha̭vā॒tpunaḥ̭ |
tato॒ viṣva॒ṅ​vya̭krāmat | sā॒śa॒nā॒na॒śa॒ne a॒bhi ||
tasmā᳚dvi॒rāḍa̭jāyata | vi॒rājo॒ adhi॒ pūrṷṣaḥ |
sa jā॒to atya̭ricyata | pa॒ścādbhūmi॒matho̭ pu॒raḥ ||
yatpurṷṣeṇa ha॒viṣā᳚ | de॒vā ya॒jñamata̭nvata |
va॒sa॒nto a̭syāsī॒dājyam᳚ | grī॒ṣma i॒dhmaśśa॒radhdha॒viḥ ||
sa॒ptāsyā̭sanpari॒dhayaḥ̭ | tri-ssa॒pta sa॒midhaḥ̭ kṛ॒tāḥ |
de॒vā yadya॒jña-nta̭nvā॒nāḥ | aba̭dhna॒n-purṷṣa-mpa॒śum ||
taṃ-ya~॒jña-mba॒r॒hiṣi॒ praukṣaṋ | purṷṣa-ñjā॒tama̭gra॒taḥ |
tena̭ de॒vā aya̭janta | sā॒dhyā ṛṣa̭yaśca॒ ye ||
tasmā᳚dya॒jñāthsa̭rva॒hutaḥ̭ | sambhṛ̭ta-mpṛṣadā॒jyam |
pa॒śūg-stāg-śca̭kre vāya॒vyāṋ | ā॒ra॒ṇyān-grā॒myāśca॒ ye ||
tasmā᳚dya॒jñāthsa̭rva॒hutaḥ̭ | ṛca॒-ssāmā̭ni jajñire |
chandāgṃ̭si jajñire॒ tasmā᳚t | yaju॒stasmā̭dajāyata ||
tasmā॒daśvā̭ ajāyanta | ye ke co̭bha॒yāda̭taḥ |
gāvo̭ ha jajñire॒ tasmā᳚t | tasmā᳚jjā॒tā a̭jā॒vayaḥ̭ ||
yatpurṷṣaṃ॒-vya~̭dadhuḥ | ka॒ti॒thā vya̭kalpayann |
mukha॒-ṅkima̭sya॒ kau bā॒hū | kāvū॒rū pādā̭vucyete ||
brā॒hma॒ṇo᳚-'sya॒ mukha̭māsīt | bā॒hū rā̭ja॒nyaḥ̭ kṛ॒taḥ |
ū॒rū tada̭sya॒ yadvaiśyaḥ̭ | pa॒dbhyāgṃ śū॒dro a̭jāyata ||
ca॒ndramā॒ mana̭so jā॒taḥ | cakṣo॒-ssūryo̭ ajāyata |
mukhā॒dindra̭ścā॒gniśca̭ | prā॒ṇādvā॒yura̭jāyata ||
nābhyā̭ āsīda॒ntari̭kṣam | śī॒r​ṣṇo dyau-ssama̭vartata |
pa॒dbhyā-mbhūmi॒rdiśa॒-śśrotrā᳚t | tathā̭ lo॒kāgṃ a̭kalpayann ||
vedā॒hame॒ta-mpurṷṣa-mma॒hāntam᳚ | ā॒di॒tyava̭rṇa॒-ntama̭sa॒stu pā॒re |
sarvā̭ṇi rū॒pāṇi̭ vi॒citya॒ dhīraḥ̭ | nāmā̭ni kṛ॒tvā-'bhi॒vada॒n॒, yadā-''ste᳚ ||
dhā॒tā pu॒rastā॒dyamṷdāja॒hāra̭ | śa॒kraḥ pravi॒dvā-npra॒diśa॒ścata̭sraḥ |
tame॒vaṃ-vi~॒dvāna॒mṛta̭ i॒ha bha̭vati | nānyaḥ panthā॒ aya̭nāya vidyate ||
ya॒jñena̭ ya॒jñama̭yajanta de॒vāḥ | tāni॒ dharmā̭ṇi pratha॒mānyā̭sann |
te ha॒ nāka̭-mmahi॒mānaḥ̭ sacante | yatra॒ pūrvḙ sā॒dhyā-ssanti̭ de॒vāḥ ||
a॒dbhya-ssambhṷ̄taḥ pṛthi॒vyai rasā᳚cca | vi॒śvaka̭rmaṇa॒-ssama̭varta॒tādhi̭ |
tasya॒ tvaṣṭā̭ vi॒dadha̭drū॒pamḙti | tatpurṷṣasya॒ viśva॒mājā̭na॒magre᳚ ||
vedā॒hame॒ta-mpurṷṣa-mma॒hāntam᳚ | ā॒di॒tyava̭rṇa॒-ntama̭saḥ॒ para̭stāt |
tame॒vaṃ-vi~॒dvāna॒mṛta̭ i॒ha bha̭vati | nānyaḥ panthā̭ vidya॒te-'ya̭nāya ||
pra॒jāpa̭tiścarati॒ garbhḙ a॒ntaḥ | a॒jāya̭māno bahu॒dhā vijā̭yate |
tasya॒ dhīrāḥ॒ pari̭jānanti॒ yonim᳚ | marī̭cīnā-mpa॒dami̭cchanti ve॒dhasaḥ̭ ||
yo de॒vebhya॒ āta̭pati | yo de॒vānā᳚-mpu॒rohi̭taḥ |
pūrvo॒ yo de॒vebhyo̭ jā॒taḥ | namo̭ ru॒cāya॒ brāhma̭ye ||
ruca̭-mbrā॒hma-ñja॒naya̭ntaḥ | de॒vā agre॒ tada̭bruvann |
yastvai॒va-mbrā᳚hma॒ṇo vi॒dyāt | tasya̭ de॒vā asa॒n vaśe᳚ ||
hrīśca̭ te la॒kṣmīśca॒ patnyau᳚ | a॒ho॒rā॒tre pā॒r​śve |
nakṣa̭trāṇi rū॒pam | a॒śvinau॒ vyāttam᳚ |
i॒ṣṭa-mma̭niṣāṇa | a॒mu-mma̭niṣāṇa | sarva̭-mmaniṣāṇa ||
tacchaṃ॒-yo~rāvṛ̭ṇīmahe | gā॒tuṃ-ya~॒jñāya̭ | gā॒tuṃ-ya~॒jñapa̭taye | daivī᳚ sva॒stira̭stu naḥ | sva॒stirmānṷṣebhyaḥ | ū॒rdhva-ñji̭gātu bheṣa॒jam | śa-nno̭ astu dvi॒pade᳚ | śa-ñcatṷṣpade |
oṃ śānti॒-śśānti॒-śśāntiḥ̭ ||
InfoLyter.in — Sacred Vedic Knowledge Portal · Free forever