2.8 - Kamyapashuyajyanuvakya Brahmanam - Krishna Yajurveda Taittiriya Brahmana Pathah - Pivonnam Rayivridhah

ॐ

2.8 - കാമ്യപശുയാജ്യാനുവാക്യാ ബ്രാഹ്മണമ് - കൃഷ്ണ യജുര്വേദ തൈത്തിരീയ ബ്രാഹ്മണ പാഠഃ - പീവോന്നാം രയിവൃധഃ

Krishna Vedic Malayalam

കൃഷ്ണ യജുര്വേദീയ തൈത്തിരീയ ബ്രാഹ്മണേ ദ്വിതീയാഷ്ടകേ അഷ്ടമഃ പ്രപാഠകഃ - കാമ്യപശുയാജ്യാനുവാക്യാ ബ്രാഹ്മണമ്

ഓ-ന്നമഃ പരമാത്മനേ, ശ്രീ മഹാഗണപതയേ നമഃ,

ശ്രീ ഗുരുഭ്യോ നമഃ । ഹ॒രിഃ॒ ഓമ് ॥

അനുവാകം 1 - വായവ്യാദിപശൂനാം സൂക്താനി

പീവോ᳚ന്നാഗ്ം രയി॒വൃധഃ॑ സുമേ॒ധാഃ । ശ്വേ॒ത-സ്സി॑ഷക്തി നി॒യുതാ॑മഭി॒ശ്രീഃ । തേ വാ॒യവേ॒ സമ॑നസോ॒ വിത॑സ്ഥുഃ । വിശ്വേന്നരഃ॑ സ്വപ॒ത്യാനി॑ ചക്രുഃ ॥ രാ॒യേ-ഽനു യ-ഞ്ജ॒ജ്ഞതൂ॒ രോദ॑സീ ഉ॒ഭേ । രാ॒യേ ദേ॒വീ ധി॒ഷണാ॑ ധാതി ദേ॒വമ് । അധാ॑ വാ॒യു-ന്നി॒യുതഃ॑ സശ്ചത॒ സ്വാഃ । ഉ॒ത ശ്വേ॒തം-വഁസു॑ധിതി-ന്നിരേ॒കേ ॥ ആ വാ॑യോ ഭൂഷ ശുചിപാ॒ ഉപ॑ ന-സ്സ॒ഹസ്ര॑-ന്തേ നി॒യുതോ॑ വിശ്വവാര । ഉപോ॑ തേ॒ അന്ധോ॒ മദ്യ॑മയാമി॒ യസ്യ॑ ദേവ ദധി॒ഷേ പൂ᳚ര്വ॒പേയ᳚മ് ॥ പ്ര യാഭി॒ര്യാസി॑ ദാ॒ശ്വാഗ്ം സമച്ഛാ॑ നി॒യുദ്ഭി॑-ര്വായവി॒ഷ്ടയേ॑ ദുരോ॒ണേ । നി നോ॑ ര॒യിഗ്ം സു॒ഭോജ॑സം-യുഁവേ॒ഹ നി വീ॒രവ॒-ദ്ഗവ്യ॒മശ്വി॑യ-ഞ്ച॒ രാധഃ॑ ॥॥ പ്ര വാ॒യുമച്ഛാ॑ ബൃഹ॒തീ മ॑നീ॒ഷാ ॥ 1 ॥

ബൃ॒ഹദ്ര॑യിം-വിഁ॒ശ്വവാ॑രാഗ്ം രഥ॒പ്രാമ് । ദ്യു॒തദ്യാ॑മാ നി॒യുതഃ॒ പത്യ॑മാനഃ । ക॒വിഃ ക॒വിമി॑യക്ഷസി പ്രയജ്യോ ॥ ആ നോ॑ നി॒യുദ്ഭിഃ॑ ശ॒തിനീ॑ഭി-രദ്ധ്വ॒രമ് । സ॒ഹ॒സ്രിണീ॑ഭി॒രുപ॑ യാഹി യ॒ജ്ഞമ് । വായോ॑ അ॒സ്മിന്. ഹ॒വിഷി॑ മാദയസ്വ । യൂ॒യ-മ്പാ॑ത സ്വ॒സ്തിഭി॒-സ്സദാ॑ നഃ ॥ പ്രജാ॑പതേ॒ ന ത്വദേ॒താന്യ॒ന്യഃ । വിശ്വാ॑ ജാ॒താനി॒ പരി॒ താ ബ॑ഭൂവ । യ-ത്കാ॑മാസ്തേ ജുഹു॒മസ്തന്നോ॑ അസ്തു ॥ 2 ॥

വ॒യഗ്ഗ് സ്യാ॑മ॒ പത॑യോ രയീ॒ണാമ് ॥ ര॒യീ॒ണാ-മ്പതിം॑-യഁജ॒ത-മ്ബൃ॒ഹന്ത᳚മ് । അ॒സ്മിന്ഭരേ॒ നൃത॑മം॒-വാഁജ॑സാതൌ । പ്ര॒ജാപ॑തി-മ്പ്രഥമ॒ജാമൃ॒തസ്യ॑ । യജാ॑മ ദേ॒വമധി॑ നോ ബ്രവീതു ॥ പ്രജാ॑പതേ॒ ത്വ-ന്നി॑ധി॒പാഃ പു॑രാ॒ണഃ । ദേ॒വാനാ᳚-മ്പി॒താ ജ॑നി॒താ പ്ര॒ജാനാ᳚മ് । പതി॒-ര്വിശ്വ॑സ്യ॒ ജഗ॑തഃ പര॒സ്പാഃ । ഹ॒വിര്നോ॑ ദേവ വിഹ॒വേ ജു॑ഷസ്വ ॥ തവേ॒മേ ലോ॒കാഃ പ്ര॒ദിശോ॒ ദിശ॑ശ്ച ॥ 3 ॥

പ॒രാ॒വതോ॑ നി॒വത॑ ഉ॒ദ്വത॑ശ്ച । പ്രജാ॑പതേ വിശ്വ॒സൃജ്ജീ॒വധ॑ന്യ ഇ॒ദ-ന്നോ॑ ദേവ । പ്രതി॑ഹര്യ ഹ॒വ്യമ് ॥ പ്ര॒ജാപ॑തി-മ്പ്രഥ॒മം-യഁ॒ജ്ഞിയാ॑നാമ് । ദേ॒വാനാ॒മഗ്രേ॑ യജ॒തം-യഁ॑ജദ്ധ്വമ് । സ നോ॑ ദദാതു॒ ദ്രവി॑ണഗ്ം സു॒വീര്യ᳚മ് । രാ॒യസ്പോഷം॒-വിഁഷ്യ॑തു॒ നാഭി॑മ॒സ്മേ ॥ യോ രാ॒യ ഈശേ॑ ശതദാ॒യ ഉ॒ക്ഥ്യഃ॑ । യഃ പ॑ശൂ॒നാഗ്ം ര॑ക്ഷി॒താ വിഷ്ഠി॑താനാമ് । പ്ര॒ജാപ॑തിഃ പ്രഥമ॒ജാ ഋ॒തസ്യ॑ ॥ 4 ॥

സ॒ഹസ്ര॑ധാമാ ജുഷതാഗ്ം ഹ॒വിര്നഃ॑ ॥ സോമാ॑പൂഷണാ॒ ജന॑നാ രയീ॒ണാ-ഞ്ജന॑നാ ദി॒വോ ജന॑നാ പൃഥി॒വ്യാഃ । ജാ॒തൌ വിശ്വ॑സ്യ॒ ഭുവ॑നസ്യ ഗോ॒പൌ ദേ॒വാ അ॑കൃണ്വന്ന॒മൃത॑സ്യ॒ നാഭി᳚മ് ॥ ഇ॒മൌ ദേ॒വൌ ജായ॑മാനൌ ജുഷന്തേ॒മൌ തമാഗ്ം॑സി ഗൂഹതാ॒മജു॑ഷ്ടാ । ആ॒ഭ്യാമിന്ദ്രഃ॑ പ॒ക്വമാ॒മാസ്വ॒ന്ത-സ്സോ॑മാപൂ॒ഷഭ്യാ᳚-ഞ്ജനദു॒സ്രിയാ॑സു ॥ ॥ സോമാ॑പൂഷണാ॒ രജ॑സോ വി॒മാന᳚മ് । സ॒പ്തച॑ക്ര॒ഗ്ം॒ രഥ॒മവി॑ശ്വമിന്വമ് । വി॒ഷൂ॒വൃത॒-മ്മന॑സാ യു॒ജ്യമാ॑നമ് । ത-ഞ്ജി॑ന്വഥോ വൃഷണാ॒ പഞ്ച॑രശ്മിമ് ॥ ദി॒വ്യ॑ന്യ-സ്സദ॑ന-ഞ്ച॒ക്ര ഉ॒ച്ചാ । പൃ॒ഥി॒വ്യാമ॒ന്യോ അദ്ധ്യ॒ന്തരി॑ക്ഷേ । താവ॒സ്മഭ്യ॑-മ്പുരു॒വാര॑-മ്പുരു॒ക്ഷുമ് । രാ॒യസ്പോഷം॒-വിഁഷ്യ॑താ॒-ന്നാഭി॑മ॒സ്മേ ॥ 5 ॥

ധിയ॑-മ്പൂ॒ഷാ ജി॑ന്വതു വിശ്വമി॒ന്വഃ । ര॒യിഗ്ം സോമോ॑ രയി॒പതി॑-ര്ദധാതു । അവ॑തു ദേ॒വ്യദി॑തിര-ന॒ര്വാ । ബൃ॒ഹ-ദ്വ॑ദേമ വി॒ദഥേ॑ സു॒വീരാഃ᳚ ॥ വിശ്വാ᳚ന്യ॒ന്യോ ഭുവ॑നാ ജ॒ജാന॑ । വിശ്വ॑മ॒ന്യോ അ॑ഭി॒ചക്ഷാ॑ണ ഏതി । സോമാ॑പൂഷണാ॒-വവ॑ത॒-ന്ധിയ॑-മ്മേ । യു॒വഭ്യാം॒-വിഁശ്വാഃ॒ പൃത॑നാ ജയേമ ॥ ഉദു॑ത്ത॒മം-വഁ॑രുണ॒ പാശ॑മ॒സ്മദവാ॑-ഽധ॒മം-വിഁമ॑ധ്യ॒മഗ്ഗ് ശ്ര॑ഥായ । അഥാ॑ വ॒യമാ॑ദിത്യ വ്ര॒തേ തവാ-ഽനാ॑ഗസോ॒ അദി॑തയേ സ്യാമ അസ്ത॑ഭ്നാ॒ദ്യാമൃ॑ഷ॒ഭോ അ॒ന്തരി॑ക്ഷ॒മമി॑മീത വരി॒മാണ॑-മ്പൃഥി॒വ്യാ ആ-ഽസീ॑ദ॒-ദ്വിശ്വാ॒ ഭുവ॑നാനി സ॒മ്രാ-ഡ്വിശ്വേത്താനി॒ വരു॑ണസ്യ വ്ര॒താനി॑ ॥ । യ-ത്കിഞ്ചേ॒ദം-വഁ॑രുണ॒ ദൈവ്യേ॒ ജനേ॑-ഽഭിദ്രോ॒ഹ-മ്മ॑നു॒ഷ്യാ᳚ശ്ചരാ॑മസി । അചി॑ത്തീ॒യ-ത്തവ॒ ധര്മാ॑ യുയോപി॒മ മാ ന॒സ്തസ്മാ॒ ദേന॑സോ ദേവ രീരിഷഃ ॥ കി॒ത॒വാസോ॒ യദ്രി॑ രി॒പുര്ന ദീ॒വി യദ്വാ॑ ഘാ സ॒ത്യ മു॒തയന്ന വി॒ദ്മ । സര്വാ॒ താ വിഷ്യ॑ ശിഥി॒രേവ॑ ദേ॒വാഥാ॑ തേ സ്യാമ വരുണ പ്രി॒യാസഃ॑ ॥( ) । അവ॑ തേ॒ ഹേഡോ॑ വരുണ॒ നമോ॑ഭി॒രവ॑ യ॒ജ്ഞേഭി॑രീമഹേ ഹ॒വിര്ഭിഃ॑ । ക്ഷയ॑ന്ന॒സ്മഭ്യ॑മസുര പ്രചേതോ॒ രാജ॒ന്നേനാഗ്ം॑സി ശിശ്രഥഃ കൃ॒താനി॑ ॥, തത്ത്വാ॑ യാമി॒ ബ്രഹ്മ॑ണാ॒ വന്ദ॑മാന॒സ്തദാ ശാ᳚സ്തേ॒ യജ॑മാനോ ഹ॒വിര്ഭിഃ॑ । അഹേ॑ഡമാനോ വരുണേ॒ഹ ബോ॒ധ്യുരു॑ശഗ്ംസ॒ മാ ന॒ ആയുഃ॒ പ്രമോ॑ഷീഃ ॥ ॥ ആ॒ദി॒ത്യാനാ॒മവ॑സാ॒ നൂത॑നേന സക്ഷീ॒മഹി॒ ശര്മ॑ണാ॒ ശന്ത॑മേന । അ॒നാ॒ഗാ॒സ്ത്വേ അ॑ദിതി॒ത്വേ തു॒രാസ॑ ഇ॒മം-യഁ॒ജ്ഞ-ന്ദ॑ധതു॒ ശ്രോഷ॑മാണാഃ ॥, ന ദ॑ക്ഷി॒ണാ വിചി॑കിതേ॒ ന സ॒വ്യാ ന പ്രാ॒ചീന॑മാദിത്യാ॒ നോത പ॒ശ്ചാ । പാ॒ക്യാ॑ ചിദ്വസവോ ധീ॒ര്യാ॑ ചി--ദ്യു॒ഷ്മാനീ॑തോ॒ അഭ॑യ॒-ഞ്ജ്യോതി॑രശ്യാമ് ॥ । ധാ॒രയ॑ന്ത ആദി॒ത്യാസോ॒ ജഗ॒ഥ്സ്ഥാ ദേ॒വാ വിശ്വ॑സ്യ॒ ഭുവ॑നസ്യ ഗോ॒പാഃ । ദീ॒ര്ഘാധി॑യോ॒ രക്ഷ॑മാണാ അസു॒ര്യ॑മൃ॒താവാ॑ന॒-ശ്ചയ॑മാനാ ഋ॒ണാനി॑ ॥, തി॒സ്രോ ഭൂമീ᳚ര്ധാരയ॒-ന്ത്രീഗ്ം രു॒ത ദ്യൂ-ന്ത്രീണി॑ വ്ര॒താ വി॒ദഥേ॑ അ॒ന്തരേ॑ഷാമ് । ഋ॒തേനാ॑-ഽഽദിത്യാ॒ മഹി॑ വോ മഹി॒ത്വ-ന്തദ॑ര്യമന് വരുണ മിത്ര॒ ചാരു॑ ॥ । യ॒ജ്ഞോ ദേ॒വാനാ॒-മ്പ്രത്യേ॑തി സു॒മ്നമാദി॑ത്യാസോ॒ ഭവ॑താ മൃഡ॒യന്തഃ॑ । ആ വോ॒-ഽര്വാചീ॑ സുമ॒തി ര്വ॑വൃത്യാദ॒ഗ്ം॒ ഹോശ്ചി॒ദ്യാ വ॑രിവോ॒വിത്ത॒രാ-ഽസ॑ത് ॥ ശുചി॑ര॒പ-സ്സൂ॒യവ॑സാ॒ അദ॑ബ്ധ॒ ഉപ॑ ക്ഷേതി വൃ॒ദ്ധവ॑യാ-സ്സു॒വീരഃ॑ । നകി॒ഷ്ട-ങ്ഘ്ന॒ന്ത്യന്തി॑തോ॒ ന ദൂ॒രാദ്യ ആ॑ദി॒ത്യാനാ॒-മ്ഭവ॑തി॒ പ്രണീ॑തൌ ॥ ॥ 6 ॥

(മ॒നീ॒ഷാ-ഽസ്തു॑-ച॒-ര്ത-സ്യാ॒സ്മേ-കി॑ത॒വാസ॑ ശ്ച॒ത്വാരി॑ ച ) (അ. 1)

അനുവാകം 2 - വശാദീനാം സൂക്താനി

തേ ശു॒ക്രാസ॒-ശ്ശുച॑യോ രശ്മി॒വന്തഃ॑ । സീദ॑ന്നാദി॒ത്യാ അധി॑ ബ॒ര॒ഃഇഷി॑ പ്രി॒യേ । കാമേ॑ന ദേ॒വാ-സ്സ॒രഥ॑-ന്ദി॒വോ നഃ॑ । ആയാ᳚ന്തു യ॒ജ്ഞമുപ॑ നോ ജുഷാ॒ണാഃ ॥ തേ സൂ॒നവോ॒ അദി॑തേഃ പീവ॒സാമിഷ᳚മ് । ഘൃ॒ത-മ്പിന്വ॒ത്-പ്രതി॑ഹര്യന്നൃതേ॒ജാഃ । പ്ര യ॒ജ്ഞിയാ॒ യജ॑മാനായ യേമുരേ । ആ॒ദി॒ത്യാഃ കാമ॑-മ്പിതു॒മന്ത॑മ॒സ്മേ ॥ ആ നഃ॑ പു॒ത്രാ അദി॑തേര്യാന്തു യ॒ജ്ഞമ് । ആ॒ദി॒ത്യാസഃ॑ പ॒ഥിഭി॑-ര്ദേവ॒യാനൈഃ᳚ ॥ 7 ॥

അ॒സ്മേ കാമ॑-ന്ദാ॒ശുഷേ॑ സ॒ന്നമ॑ന്തഃ । പു॒രോ॒ഡാശ॑-ങ്ഘൃ॒തവ॑ന്ത-ഞ്ജുഷന്താമ് ॥ സ്ക॒ഭാ॒യത॒ നിര്-ഋ॑തി॒ഗ്ം॒ സേധ॒താമ॑തിമ് । പ്ര ര॒ശ്മിഭി॒-ര്യത॑മാനാ അമൃദ്ധ്രാഃ । ആദി॑ത്യാഃ॒ കാമ॒ പ്രയ॑താം॒-വഁഷ॑ട്കൃതിമ് । ജു॒ഷദ്ധ്വ॑-ന്നോ ഹ॒വ്യദാ॑തിം-യഁജത്രാഃ ॥ ആ॒ദി॒ത്യാന്-കാമ॒മവ॑സേ ഹുവേമ । യേ ഭൂ॒താനി॑ ജ॒നയ॑ന്തോ വിചി॒ഖ്യുഃ । സീദ॑ന്തു പു॒ത്രാ അദി॑തേരു॒പസ്ഥ᳚മ് । സ്തീ॒ര്ണ-മ്ബ॒ര॒ഃഇര്ഹ॑വി॒രദ്യാ॑യ ദേ॒വാഃ ॥ 8 ॥

സ്തീ॒ര്ണ-മ്ബ॒ര॒ഃഇ-സ്സീ॑ദതാ യ॒ജ്ഞേ അ॒സ്മിന്ന് । ധ്രാ॒ജാ-സ്സേധ॑ന്തോ॒ അമ॑തി-ന്ദു॒രേവാ᳚മ് । അ॒സ്മഭ്യ॑-മ്പുത്രാ അദിതേഃ॒ പ്രയഗ്ം॑സത । ആദി॑ത്യാഃ॒ കാമ॑ ഹ॒വിഷോ॑ ജുഷാ॒ണാഃ ॥ അഗ്നേ॒ നയ॑ സു॒പഥാ॑ രാ॒യേ അ॒സ്മാന് । വിശ്വാ॑നി ദേവ വ॒യുനാ॑നി വി॒ദ്വാന് । യു॒യോ॒ദ്ധ്യ॑സ്മ-ജ്ജു॑ഹുരാ॒ണമേനഃ॑ । ഭൂയി॑ഷ്ഠാ-ന്തേ॒ നമ॑ ഉക്തിം-വിഁധേമ ॥ പ്രവഃ॑ ശു॒ക്രായ॑ ഭാ॒നവേ॑ ഭരദ്ധ്വമ് । ഹ॒വ്യ-മ്മ॒തി-ഞ്ചാ॒ഗ്നയേ॒ സുപൂ॑തമ് ॥ 9 ॥

യോ ദൈവ്യാ॑നി॒ മാനു॑ഷാ ജ॒നൂഗ്ംഷി॑ । അ॒ന്ത-ര്വിശ്വാ॑നി വി॒ദ്മനാ॒ ജിഗാ॑തി ॥ അച്ഛാ॒ ഗിരോ॑ മ॒തയോ॑ ദേവ॒യന്തീഃ᳚ । അ॒ഗ്നിം-യഁ॑ന്തി॒ ദ്രവി॑ണ॒-മ്ഭിക്ഷ॑മാണാഃ । സു॒സ॒ദൃംശഗ്ം॑ സു॒പ്രതീ॑ക॒ഗ്ഗ്॒ സ്വഞ്ച᳚മ് । ഹ॒വ്യ॒വാഹ॑മര॒തി-മ്മാനു॑ഷാണാമ് ॥ അഗ്നേ॒ ത്വമ॒സ്മ-ദ്യു॑യോ॒ദ്ധ്യമീ॑വാഃ । അന॑ഗ്നിത്രാ അ॒ഭ്യ॑മന്ത കൃ॒ഷ്ടീഃ । പുന॑ര॒സ്മഭ്യഗ്ം॑ സുവി॒തായ॑ ദേവ । ക്ഷാം-വിഁശ്വേ॑ഭിര॒ജരേ॑ഭി-ര്യജത്ര ॥ 10 ॥

അഗ്നേ॒ ത്വ-മ്പാ॑രയാ॒ നവ്യോ॑ അ॒സ്മാന് । സ്വ॒സ്തിഭി॒രതി॑ ദു॒ര്ഗാണി॒ വിശ്വാ᳚ । പൂശ്ച॑ പൃ॒ഥ്വീ ബ॑ഹു॒ലാ ന॑ ഉ॒ര്വീ । ഭവാ॑ തോ॒കായ॒ തന॑യായ॒ ശം-യോഃ ഁ॥ പ്ര കാ॑രവോ മന॒നാ വ॒ച്യമാ॑നാഃ । ദേ॒വ॒ദ്രീചീ᳚-ന്നയഥ ദേവ॒യന്തഃ॑ । ദ॒ക്ഷി॒ണാ॒വാഡ്-വാ॒ജിനീ॒ പ്രാച്യേ॑തി । ഹ॒വിര്ഭര॑ന്ത്യ॒ഗ്നയേ॑ ഘൃ॒താചീ᳚ ॥ ഇന്ദ്ര॒-ന്നരോ॑ നേ॒മധി॑താ ഹവന്തേ॒ യത്പാര്യാ॑ യു॒നജ॑തേ॒ ധിയ॒സ്താഃ । ശൂരോ॒ നൃഷാ॑താ॒ ശവ॑സശ്ചകാ॒ന ആ ഗോമ॑തി വ്ര॒ജേ ഭ॑ജാ॒ ത്വന്നഃ॑ ॥ യു॒ജേ രഥ॑-ങ്ഗ॒വേഷ॑ണ॒ഗ്ം॒ ഹരി॑ഭ്യാമ് । ഉപ॒ ബ്രഹ്മാ॑ണി ജുജുഷാ॒ണ-മ॑സ്ഥുഃ । വിബാ॑ധിഷ്ടാ॒സ്യ രോദ॑സീ മഹി॒ത്വാ । ഇന്ദ്രോ॑ വൃ॒ത്രാണ്യ॑പ്ര॒തീ ജ॑ഘ॒ന്വാന് ॥ ॥ ജ॒ഗൃ॒ഭ്ണാ തേ॒ ദക്ഷി॑ണാമിന്ദ്ര॒ ഹസ്ത᳚മ് ॥ 11 ॥

വ॒സൂ॒യവോ॑ വസുപതേ॒ വസൂ॑നാമ് । വി॒ദ്മാ ഹി ത്വാ॒ ഗോപ॑തിഗ്ം ശൂര॒ ഗോനാ᳚മ് । അ॒സ്മഭ്യ॑-ഞ്ചി॒ത്രം-വൃഁഷ॑ണഗ്ം ര॒യി-ന്ദാഃ᳚ ॥ തവേ॒ദം-വിഁശ്വ॑മ॒ഭിതഃ॑ പശ॒വ്യ᳚മ് । യ-ത്പശ്യ॑സി॒ ചക്ഷ॑സാ॒ സൂര്യ॑സ്യ । ഗവാ॑മസി॒ ഗോപ॑തി॒രേക॑ ഇന്ദ്ര । ഭ॒ക്ഷീ॒മഹി॑ തേ॒ പ്രയ॑തസ്യ॒ വസ്വഃ॑ ॥ സമി॑ന്ദ്ര ണോ॒ മന॑സാ നേഷി॒ ഗോഭിഃ॑ । സഗ്ം സൂ॒രിഭി॑-ര്മഘവ॒ന്-ഥ്സഗ്ഗ് സ്വ॒സ്ത്യാ । സ-മ്ബ്രഹ്മ॑ണാ ദേ॒വകൃ॑തം॒-യഁദസ്തി॑ ॥ 12 ॥

സ-ന്ദേ॒വാനാഗ്ം॑ സുമ॒ത്യാ യ॒ജ്ഞിയാ॑നാമ് ॥ ആ॒രാച്ഛത്രു॒-മപ॑ബാധസ്വ ദൂ॒രമ് । ഉ॒ഗ്രോ യ-ശ്ശമ്ബഃ॑ പുരുഹൂത॒ തേന॑ । അ॒സ്മേ ധേ॑ഹി॒ യവ॑മ॒ദ്ഗോമ॑ദിന്ദ്ര । കൃ॒ധീ ധിയ॑-ഞ്ജരി॒ത്രേ വാജ॑രത്നാമ് ॥ ആവേ॒ധസ॒-ന്നീല॑പൃഷ്ഠ-മ്ബൃ॒ഹന്ത᳚മ് । ബൃഹ॒സ്പതി॒ഗ്ം॒ സദ॑നേ സാദയധ്വമ് । സാ॒ദദ്യോ॑നി॒-ന്ദമ॒ ആദീ॑ദി॒വാഗ്ംസ᳚മ് । ഹിര॑ണ്യവര്ണമരു॒ഷഗ്ം സ॑പേമ ॥ സ ഹി ശുചിഃ॑ ॥ ബൃഹ॒സ്പതിഃ॑ പ്രഥ॒മ-ഞ്ജായ॑മാനഃ । മ॒ഹോ ജ്യോതി॑ഷഃ പര॒മേ വ്യോ॑മന്ന് । സ॒പ്താസ്യ॑സ്തുവിജാ॒തോ രവേ॑ണ । വി സ॒പ്തര॑ശ്മിരധമ॒ത്തമാഗ്ം॑സി ॥ 13 ॥

ബൃഹ॒സ്പതി॒-സ്സമ॑ജയ॒-ദ്വസൂ॑നി । മ॒ഹോ വ്ര॒ജാ-ന്ഗോമ॑തോ ദേ॒വ ഏ॒ഷഃ । അ॒പ-സ്സിഷാ॑സ॒ന്-ഥ്സുവ॒ര പ്ര॑തീത്തഃ । ബൃഹ॒സ്പതി॒ര॒ഃഅന്ത്യ॒മിത്ര॑-മ॒ര്കൈഃ ॥ ബൃഹ॑സ്പതേ॒ പരി॑ ദീയാ॒ രഥേ॑ന രക്ഷോ॒ഹാ ഽമിത്രാഗ്ം॑ അപ॒ ബാധ॑മാനഃ । പ്ര॒ഭ॒ഞ്ജന്-ഥ്സേനാഃ᳚ പ്രമൃ॒ണോ യു॒ധാ ജയ॑ന്ന॒സ്മാക॑-മേധ്യവി॒താ രഥാ॑നാമ് ॥ ഏ॒വാ പി॒ത്രേ വി॒ശ്വദേ॑വായ॒ വൃഷ്ണേ॑ യ॒ജ്ഞൈര്വി॑ധേമ॒ നമ॑സാ ഹ॒വിര്ഭിഃ॑ । ബൃഹ॑സ്പതേ സുപ്ര॒ജാ വീ॒രവ॑ന്തോ വ॒യഗ്ഗ് സ്യാ॑മ॒ പത॑യോ രയീ॒ണാമ് ॥ ॥ ആ നോ॑ ദി॒വോ ബൃ॑ഹ॒തഃ പര്വ॑താ॒ദാ സര॑സ്വതീ യജ॒താ ഗ॑ന്തു യ॒ജ്ഞമ് । ഹവ॑-ന്ദേ॒വീ ജു॑ജുഷാ॒ണാ ഘൃ॒താചീ॑ ശ॒ഗ്മാ-ന്നോ॒ വാച॑മുശ॒തീ ശൃ॑ണോതു ॥പാവീ॑രവീ ക॒ന്യാ॑ ചി॒ത്രായു॒-സ്സര॑സ്വതീ വീ॒രപ॑ത്നീ॒ ധിയ॑-ന്ധാത് । ഗ്നാഭി॒രച്ഛി॑ദ്രഗ്ം ശര॒ണഗ്ം സ॒ജോഷാ॑ ദുരാ॒ധര്ഷ॑-ങ്ഗൃണ॒തേ ശര്മ॑ യഗ്ംസത് ॥ । ഇ॒മാ ജുഹ്വാ॑നാ യു॒ഷ്മദാ നമോ॑ഭിഃ । പ്രതി॒ സ്തോമഗ്ം॑ സരസ്വതി ജുഷസ്വ । തവ॒ ശര്മ॑-ന്പ്രി॒യത॑മേ॒ ദധാ॑നാഃ । ഉപ॑സ്ഥേയാമ ശര॒ണ-ന്ന വൃ॒ക്ഷമ് ॥ യസ്തേ॒ സ്തന॑ശ്ശശ॒യ ഇത്യാ॑ഹ । സ്തൌത്യേ॒വൈനാ᳚മ് । ഉസ്ര॑ ഘ॒ര്മഗ്ം ശി॒ഗ്ം॒ഷോസ്ര॑ ഘ॒ര്മ-മ്പാ॑ഹി ഘ॒ര്മായ॑ ശി॒ഗ്ം॒ഷേത്യാ॑ഹ । യഥാ᳚ ബ്രൂ॒യാദ॒മുഷ്മൈ॑ ദേ॒ഹീതി॑ । താ॒ദൃഗേ॒വ തത് । ബൃഹ॒സ്പതി॒സ്ത്വോപ॑ സീദ॒ത്വിത്യാ॑ഹ । । സര॑സ്വത്യ॒ഭി നോ॑ നേഷി॒ വസ്യഃ॑ । മാ പ॑സ്ഫരീഃ॒ പയ॑സാ॒ മാ ന॒ ആ ധ॑ക് । ജു॒ഷസ്വ॑ ന-സ്സ॒ഖ്യാ॑ വേ॒ശ്യാ॑ ച । മാ ത്വത്ക്ഷേത്രാ॒-ണ്യര॑ണാനി ഗന്മ ॥ ॥ ഇ॒യഗ്ം ശുഷ്മേ॑ഭിര്ബിസ॒ഖാ ഇ॑വാരുജത് । സാനു॑ ഗിരീ॒ണാ-ന്ത॑വി॒ഷേഭി॑രൂ॒ര്മിഭിഃ॑ । പാ॒രാ॒വ॒ദ॒ഘ്നീമവ॑സേ സുവൃ॒ക്തിഭിഃ॑ । സര॑സ്വതീ॒-മാവി॑വാസേമ ധീ॒തിഭിഃ॑ ॥ 14 ॥

(ദേ॒വ॒യാനൈ᳚--ര് ദേ॒വാഃ - സുപൂ॑തംയഁജത്ര॒-ഹസ്ത॒-മസ്തി॒-തമാഗ്॑-സ്യൂ॒ര്മിഭി॒-ര്ദ്വേ ച॑) (അ. 2)

അനുവാകം 3 - സൌമ്യാദീനാം സൂക്താനി

സോമോ॑ ധേ॒നുഗ്ം സോമോ॒ അര്വ॑ന്തമാ॒ശുമ് । സോമോ॑ വീ॒ര-ങ്ക॑ര്മ॒ണ്യ॑-ന്ദദാതു । സാ॒ദ॒ന്യം॑-വിഁദ॒ഥ്യഗ്ം॑ സ॒ഭേയ᳚മ് । പി॒തു॒-ശ്ശ്രവ॑ണം॒-യോഁ ദദാ॑ശദസ്മൈ ॥ അഷാ॑ഢം-യുഁ॒ഥ്സു പൃത॑നാസു॒ പപ്രി᳚മ് । സു॒വ॒ര്॒ഷാമ॒ഫ്സ്വാം-വൃഁ॒ജന॑സ്യ ഗോ॒പാമ് । ഭ॒രേ॒ഷു॒ജാഗ്ം സു॑ക്ഷി॒തിഗ്ം സു॒ശ്രവ॑സമ് । ജയ॑ന്ത॒-ന്ത്വാമനു॑ മദേമ സോമ ॥ ത്വഗ്ം സോ॑മ॒ ക്രതു॑ഭിഃ ॥ യാ തേ॒ ധാമാ॑നി ഹ॒വിഷാ॒ യജ॑ന്തി॒ താ തേ॒ വിശ്വാ॑ പരി॒ഭൂര॑സ്തു യ॒ജ്ഞ-ങ്ഗ॑യ॒സ്ഫാനഃ॑ പ്ര॒തര॑ണ-സ്സു॒വീരോ-ഽവീ॑രഹാ॒ പ്രച॑രാ സോമ॒ ദുര്യാ॒ന॥ ത്വമി॒മാ ഓഷ॑ധീ-സ്സോമ॒ വിശ്വാഃ᳚ । ത്വമ॒പോ അ॑ജനയ॒സ്ത്വ-ങ്ഗാഃ । ത്വമാത॑തന്ഥോ॒ര്വ॑ന്തരി॑ക്ഷമ് । ത്വ-ഞ്ജ്യോതി॑ഷാ॒ വിതമോ॑ വവര്ഥ ॥ 15 ॥

യാ തേ॒ ധാമാ॑നി ദി॒വി യാ പൃ॑ഥി॒വ്യാമ് । യാ പര്വ॑തേ॒ഷ്വോഷ॑ധീഷ്വ॒ഫ്സു । തേഭി॑ര്നോ॒ വിശ്വൈ᳚-സ്സു॒മനാ॒ അഹേ॑ഡന്ന് । രാജന്᳚-ഥ്സോമ॒ പ്രതി॑ ഹ॒വ്യാ ഗൃ॑ഭായ ॥ വിഷ്ണോ॒ര്നുകം॑-വീഁ॒ര്യാ॑ണി॒ പ്ര വോ॑ചം॒-യഃ ഁപാര്ഥി॑വാനി വിമ॒മേ രജാഗ്ം॑സി॒ യോ അസ്ക॑ഭായ॒ദുത്ത॑രഗ്ം സ॒ധസ്ഥം॑-വിഁചക്രമാ॒ണ സ്ത്രേ॒ധോരു॑ഗാ॒യോ വിഷ്ണോ॑ ര॒രാട॑മസി॒ വിഷ്ണോഃ᳚ പൃ॒ഷ്ഠമ॑സി॒ വിഷ്ണോ॒-ശ്ശ്ന്യപ്ത്രേ᳚ സ്ഥോ॒ വിഷ്ണോ॒-സ്സ്യൂര॑സി॒ വിഷ്ണോ᳚-ര്ധ്രു॒വമ॑സി വൈഷ്ണ॒വമ॑സി॒ വിഷ്ണ॑വേ ത്വാ ॥ തദ॑സ്യ പ്രി॒യമ॒ഭി പാഥോ॑ അശ്യാമ് । നരോ॒ യത്ര॑ ദേവ॒യവോ॒ മദ॑ന്തി । ഉ॒രു॒ക്ര॒മസ്യ॒ സ ഹി ബന്ധു॑രി॒ത്ഥാ । വിഷ്ണോഃ᳚ പ॒ദേ പ॑ര॒മേ മധ്വ॒ ഉഥ്സഃ॑ ॥ । പ്രത-ദ്വിഷ്ണുഃ॑ സ്തവതേ വീ॒ര്യാ॑യ । മൃ॒ഗോ ന ഭീ॒മഃ കു॑ച॒രോ ഗി॑രി॒ഷ്ഠാഃ । യസ്യോ॒രുഷു॑ ത്രി॒ഷു വി॒ക്രമ॑ണേഷു । അധി॑ക്ഷി॒യന്തി॒ ഭുവ॑നാനി॒ വിശ്വാ᳚ ॥ ॥ പ॒രോ മാത്ര॑യാ ത॒നുവാ॑ വൃധാന । ന തേ॑ മഹി॒ത്വ-മന്വ॑ശ്നുവന്തി । ഉ॒ഭേ തേ॑ വിദ്മ॒ രജ॑സീ പൃഥി॒വ്യാ വിഷ്ണോ॑ ദേവ॒ ത്വമ് । പ॒ര॒മസ്യ॑ വിഥ്സേ ॥ 16 ॥

വിച॑ക്രമേ പൃഥി॒വീമേ॒ഷ ഏ॒താമ് । ക്ഷേത്രാ॑യ॒ വിഷ്ണു॒-ര്മനു॑ഷേ ദശ॒സ്യന്ന് । ധ്രു॒വാസോ॑ അസ്യ കീ॒രയോ॒ ജനാ॑സഃ । ഉ॒രു॒ക്ഷി॒തിഗ്ം സു॒ജനി॑മാ ചകാര ॥ ത്രിര്ദേ॒വഃ പൃ॑ഥി॒വീമേ॒ഷ ഏ॒താമ് । വിച॑ക്രമേ ശ॒തര്ച॑സ-മ്മഹി॒ത്വാ । പ്ര വിഷ്ണു॑-രസ്തു ത॒വസ॒സ്ത വീ॑യാന് । ത്വേ॒ഷഗ്ഗ് ഹ്യ॑സ്യ॒ സ്ഥവി॑രസ്യ॒ നാമ॑ ॥ ॥ ആ തേ॑ മ॒ഹ ഇ॑ന്ദ്രോ॒ത്യു॑ഗ്ര॒ സമ॑ന്യവോ॒ യ-ഥ്സ॒മര॑ന്ത॒ സേനാഃ᳚ । പതാ॑തി ദി॒ദ്യുന്നര്യ॑സ്യ ബാഹു॒വോര്മാ തേ॒ മനോ॑ വിഷ്വ॒ദ്രിയ॒ഗ്വി ചാ॑രീത് ॥ യോ ജാ॒ത ഏ॒വ പ്ര॑ഥ॒മോ മന॑സ്വാ-ന്ദേ॒വോ ദേ॒വാന് ക്രതു॑നാ പ॒ര്യഭൂ॑ഷത് । യസ്യ॒ ശുഷ്മാ॒ദ്രോദ॑സീ॒ അഭ്യ॑സേതാ-ന്നൃ॒മ്ണസ്യ॑ മ॒ഹ്നാ സ ജ॑നാസ॒ ഇന്ദ്രഃ॑ ॥ । അ॒ഭി ഗോ॒ത്രാണി॒ സഹ॑സാ॒ ഗാഹ॑മാനോ-ഽദാ॒യോ വീ॒ര-ശ്ശ॒തമ॑ന്യു॒രിന്ദ്രഃ॑ । ദു॒ശ്ച്യ॒വ॒നഃ പൃ॑തനാ॒ഷാഡ॑ യു॒ധ്യോ᳚-സ്മാക॒ഗ്ം॒ സേനാ॑ അവതു॒ പ്ര യു॒ഥ്സു ॥ ॥ ആഭി॒-സ്സ്പൃധോ॑ മിഥ॒തീ- രരി॑ഷണ്യന്ന് । അ॒മിത്ര॑സ്യ വ്യഥയാ മ॒ന്യുമി॑ന്ദ്ര । ആഭി॒ര്വിശ്വാ॑ അഭി॒യുജോ॒ വിഷൂ॑ചീഃ । ആര്യാ॑യ॒ വിശോ-ഽവ॑താരീ॒ര്ദാസീഃ᳚ ॥ അ॒യഗ്ം ശൃ॑ണ്വേ॒ അധ॒ ജയ॑ന്നു॒ത ഘ്നന്ന് । അ॒യമു॒ത പ്രകൃ॑ണുതേ യു॒ധാ ഗാഃ । യ॒ദാ സ॒ത്യ-ങ്കൃ॑ണു॒തേ മ॒ന്യുമിന്ദ്രഃ॑ ॥ 17 ॥

വിശ്വ॑-ന്ദൃ॒ഢ-മ്ഭ॑യത॒ ഏജ॑ദസ്മാത് ॥ അനു॑ സ്വ॒ധാ-മ॑ക്ഷര॒ന്നാപോ॑ അസ്യ । അവ॑ര്ധത॒ മദ്ധ്യ॒ ആ നാ॒വ്യാ॑നാമ് । സ॒ദ്ധ്രീ॒ചീനേ॑ന॒ മന॑സാ॒ തമി॑ന്ദ്ര॒ ഓജി॑ഷ്ഠേന । ഹന്മ॑നാ-ഽഹന്ന॒ഭിദ്യൂന് ॥ മ॒രുത്വ॑ന്തം-വൃഁഷ॒ഭം-വാഁ॑വൃധാ॒നമ് । അക॑വാരി-ന്ദി॒വ്യഗ്ം ശാ॒സമിന്ദ്ര᳚മ് । വി॒ശ്വാ॒സാഹ॒മവ॑സേ॒ നൂത॑നായ । ഉ॒ഗ്രഗ്ം സ॑ഹോ॒ദാമി॒ഹ തഗ്ം ഹു॑വേമ ॥ ജനി॑ഷ്ഠാ ഉ॒ഗ്ര-സ്സഹ॑സേ തു॒രായ॑ ॥ 18 ॥

മ॒ന്ദ്ര ഓജി॑ഷ്ഠോ ബഹു॒ലാഭി॑മാനഃ । അവ॑ര്ധ॒ന്നിന്ദ്ര॑-മ്മ॒രുത॑ശ്ചി॒ദത്ര॑ । മാ॒താ യ-ദ്വീ॒ര-ന്ദ॒ധന॒ദ്ധനി॑ഷ്ഠാ ॥ ക്വ॑ സ്യാ വോ॑ മരുത-സ്സ്വ॒ധാ-ഽഽസീ᳚ത് । യ-ന്മാമേകഗ്ം॑ സ॒മധ॑ത്താഹി॒ഹത്യേ᳚ । അ॒ഹഗ്ഗ് ഹ്യു॑ഗ്രസ്ത॑വി॒ഷ-സ്തുവി॑ഷ്മാന് । വിശ്വ॑സ്യ॒ ശത്രോ॒രന॑മം-വഁധ॒സ്നൈഃ ॥ വൃ॒ത്രസ്യ॑ ത്വാ ശ്വ॒സഥാ॒ദീഷ॑മാണാഃ । വിശ്വേ॑ ദേ॒വാ അ॑ജഹു॒ര്യേ സഖാ॑യഃ । മ॒രുദ്ഭി॑രിന്ദ്ര സ॒ഖ്യ-ന്തേ॑ അസ്തു ॥ 19 ॥

അഥേ॒മാ വിശ്വാഃ॒ പൃത॑നാ ജയാസി ॥ വധീം᳚-വൃഁ॒ത്ര-മ്മ॑രുത ഇന്ദ്രി॒യേണ॑ । സ്വേന॒ ഭാമേ॑ന തവി॒ഷോ ബ॑ഭൂ॒വാന് । അ॒ഹമേ॒താ മന॑വേ വി॒ശ്വശ്ച॑ന്ദ്രാഃ । സു॒ഗാ അ॒പശ്ച॑കര॒ വജ്ര॑ബാഹുഃ ॥ സ യോ വൃഷാ॒ വൃഷ്ണി॑യേഭി॒-സ്സമോ॑കാഃ । മ॒ഹോ ദി॒വഃ പൃ॑ഥി॒വ്യാശ്ച॑ സ॒മ്രാട് । സ॒തീ॒നസ॑ത്ത്വാ॒ ഹവ്യോ॒ ഭരേ॑ഷു । മ॒രുത്വാ᳚ന്നോ ഭവ॒ത്വിന്ദ്ര॑ ഊ॒തീ ॥ ഇന്ദ്രോ॑ വൃ॒ത്രമ॑തര-ദ്വൃത്ര॒തൂര്യേ᳚ ॥ 20 ॥

അ॒നാ॒ധൃ॒ഷ്യോ മ॒ഘവാ॒ ശൂര॒ ഇന്ദ്രഃ॑ । അന്വേ॑നം॒-വിഁശോ॑ അമദന്ത പൂ॒ര്വീഃ । അ॒യഗ്ം രാജാ॒ ജഗ॑തശ്ചര്ഷണീ॒നാമ് ॥ സ ഏ॒വ വീ॒ര-സ്സ ഉ॑ വീ॒ര്യാ॑വാന് । സ ഏ॑കരാ॒ജോ ജഗ॑തഃ പര॒സ്പാഃ । യ॒ദാ വൃ॒ത്രമത॑ര॒ച്ഛൂര॒ ഇന്ദ്രഃ॑ । അഥാ॑ ഭവദ്ദമി॒താ-ഽഭിക്ര॑തൂനാമ് ॥ ഇന്ദ്രോ॑ യ॒ജ്ഞം-വഁ॒ര്ധയ॑ന് വി॒ശ്വവേ॑ദാഃ । പു॒രോ॒ഡാശ॑സ്യ ജുഷതാഗ്ം ഹ॒വിര്നഃ॑ । വൃ॒ത്ര-ന്തീ॒ര്ത്വാ ദാ॑ന॒വം-വഁജ്ര॑ബാഹുഃ ॥ 21 ॥

ദിശോ॑-ഽദൃഗ്ം ഹദ്ദൃഗ്ംഹി॒താ ദൃഗ്ംഹ॑ണേന ॥ ഇ॒മം-യഁ॒ജ്ഞം-വഁ॒ര്ധയ॑ന് വി॒ശ്വവേ॑ദാഃ । പു॒രോ॒ഡാശ॒-മ്പ്രതി॑ഗൃഭ്ണാ॒ത്വിന്ദ്രഃ॑ । യ॒ദാ വൃ॒ത്രമത॑ര॒ച്ഛൂര॒ ഇന്ദ്രഃ॑ । അഥൈ॑കരാ॒ജോ അ॑ഭവ॒ജ്ജനാ॑നാമ് ॥ ഇന്ദ്രോ॑ ദേ॒വാഞ്ഛ॑മ്ബര॒ഹത്യ॑ ആവത് । ഇന്ദ്രോ॑ ദേ॒വാനാ॑- മഭവ-ത്പുരോ॒ഗാഃ । ഇന്ദ്രോ॑ യ॒ജ്ഞേ ഹ॒വിഷാ॑ വാവൃധാ॒നഃ । വൃ॒ത്ര॒തൂര്ണോ॒ അഭ॑യ॒ഗ്ം॒ ശര്മ॑ യഗ്ംസത് ॥ യ-സ്സ॒പ്ത സിന്ധൂ॒ഗ്ം॒ രദ॑ധാത്-പൃഥി॒വ്യാമ് । യ-സ്സ॒പ്ത ലോ॒കാനകൃ॑ണോ॒-ദ്ദിശ॑ശ്ച । ഇന്ദ്രോ॑ ഹ॒വിഷ്മാ॒ന്-ഥ്സഗ॑ണോ മ॒രുദ്ഭിഃ॑ । വൃ॒ത്ര॒തൂര്ണോ॑ യ॒ജ്ഞമി॒ഹോപ॑യാസത് ॥ 22 ॥

(വ॒വ॒ര്ഥ॒ - വി॒ഥ്സ॒ - ഇന്ദ്ര॑ - സ്തു॒രാ - യാ᳚സ്തു॒ - വൃത്ര॒തൂര്യേ॒ - വജ്ര॑ബാഹുഃ - പൃഥി॒വ്യാ-ന്ത്രീണി॑ ച) (അ. 3)

അനുവാകം 4 - അഭിമാതിഹൈന്ദ്രാദിപശൂനാം സൂക്താനി

ഇന്ദ്ര॒-സ്തര॑സ്വാ-നഭിമാതി॒ഹോഗ്രഃ । ഹിര॑ണ്യവാശീ-രിഷി॒ര-സ്സു॑വ॒ര॒.ഷാഃ । തസ്യ॑ വ॒യഗ്ം സു॑മ॒തൌ യ॒ജ്ഞിയ॑സ്യ । അപി॑ ഭ॒ദ്രേ സൌ॑മന॒സേ സ്യാ॑മ ॥ ഹിര॑ണ്യവര്ണോ॒ അഭ॑യ-ങ്കൃണോതു । അ॒ഭി॒മാ॒തി॒ഹേന്ദ്രഃ॒ പൃത॑നാസു ജി॒ഷ്ണുഃ । സ ന॒-ശ്ശര്മ॑ ത്രി॒വരൂ॑ഥം॒-വിഁയഗ്ം॑സത് । യൂ॒യ-മ്പാ॑ത സ്വ॒സ്തിഭി॒-സ്സദാ॑ നഃ ॥ ഇന്ദ്രഗ്ഗ്॑ സ്തുഹി വ॒ജ്രിണ॒ഗ്ഗ്॒ സ്തോമ॑പൃഷ്ഠമ് । പു॒രോ॒ഡാശ॑സ്യ ജുഷതാഗ്ം ഹ॒വിര്നഃ॑ ॥ 23 ॥

ഹ॒ത്വാ-ഽഭിമാ॑തീഃ॒ പൃത॑നാ॒-സ്സഹ॑സ്വാന് । അഥാഭയ॑-ങ്കൃണുഹി വി॒ശ്വതോ॑ നഃ ॥ സ്തു॒ഹി ശൂരം॑-വഁ॒ജ്രിണ॒-മപ്ര॑തീതമ് (മപ്ര॑തീത്തമ്) । അ॒ഭി॒മാ॒തി॒ഹന॑-മ്പുരുഹൂ॒തമിന്ദ്ര᳚മ് । യ ഏക॒ ഇച്ഛ॒തപ॑തി॒ര്ജനേ॑ഷു । തസ്മാ॒ ഇന്ദ്രാ॑യ ഹ॒വിരാജു॑ഹോത ॥ ഇന്ദ്രോ॑ ദേ॒വാനാ॑മധി॒പാഃ പു॒രോഹി॑തഃ । ദി॒ശാ-മ്പതി॑രഭവ-ദ്വാ॒ജിനീ॑വാന് । അ॒ഭി॒മാ॒തി॒ഹാ ത॑വി॒ഷസ്തുവി॑ഷ്മാന് । അ॒സ്മഭ്യ॑-ഞ്ചി॒ത്രം-വൃഁഷ॑ണഗ്ം ര॒യി-ന്ദാ᳚ത് ॥ 24 ॥

യ ഇ॒മേ ദ്യാവാ॑പൃഥി॒വീ മ॑ഹി॒ത്വാ । ബലേ॒നാദൃഗ്ം॑ഹദഭിമാതി॒ഹേന്ദ്രഃ॑ । സ നോ॑ ഹ॒വിഃ പ്രതി॑ഗൃഭ്ണാതു രാ॒തയേ᳚ । ദേ॒വാനാ᳚-ന്ദേ॒വോ നി॑ധി॒പാ നോ॑ അവ്യാത് ॥ അന॑വസ്തേ॒ രഥ॒മശ്വാ॑യ തക്ഷ॒ന്-ത്വഷ്ടാ॒ വജ്ര॑-മ്പുരുഹൂത ദ്യു॒മന്ത᳚മ് । ബ്ര॒ഹ്മാണ॒ ഇന്ദ്ര॑-മ്മ॒ഹയ॑ന്തോ അ॒ര്കൈരവ॑ര്ധയ॒ന്നഹ॑യേ॒ ഹന്ത॒ വാ ഉ॑ ॥ വൃഷ്ണേ॒ യ-ത്തേ॒ വൃഷ॑ണോ അ॒ര്കമര്ചാ॒നിന്ദ്ര॒ ഗ്രാവാ॑ണോ॒ അദി॑തി-സ്സ॒ജോഷാഃ᳚ । അ॒ന॒ശ്വാസോ॒ യേ പ॒വയോ॑-ഽര॒ഥാ ഇന്ദ്രേ॑ഷിതാ അ॒ഭ്യവ॑ര്തന്ത॒ ദസ്യൂന്॑ ॥ । ഇന്ദ്ര॑സ്യ॒ നു വീ॒ര്യാ॑ണി॒ പ്രവോ॑ചമ് । യാനി॑ ച॒കാര॑ പ്രഥ॒മാനി॑ വ॒ജ്രീ ॥ അഹ॒-ന്നഹി॒മന്വ॒പസ്ത॑തര്ദ । പ്ര വ॒ക്ഷണാ॑ അഭിന॒-ത്പര്വ॑താനാമ് ॥ ॥ ഇന്ദ്രോ॑ യാ॒തോ-ഽവ॑സിതസ്യ॒ രാജാ᳚ । ശമ॑സ്യ ച ശൃ॒ങ്ഗിണോ॒ വജ്ര॑ബാഹുഃ । സേദു॒ രാജാ᳚ ക്ഷേതി ചര്ഷണീ॒നാമ് । അ॒രാന്ന നേ॒മിഃ പരി॒താ ബ॑ഭൂവ ॥ 25 ॥

അ॒ഭി സി॒ദ്ധ്മോ അ॑ജിഗാദസ്യ॒ ശത്രൂന്॑ । വി തി॒ഗ്മേന॑ വൃഷ॒ഭേണാ॒ പുരോ॑-ഽഭേത് । സം-വഁജ്രേ॑ണാസൃജ-ദ്വൃ॒ത്രമിന്ദ്രഃ॑ । പ്ര സ്വാ-മ്മ॒തിമ॑തിര॒ച്ഛാശ॑ദാനഃ ॥ വിഷ്ണു॑-ന്ദേ॒വം-വഁരു॑ണമൂ॒തയേ॒ ഭഗ᳚മ് । മേദ॑സാ ദേ॒വാ വ॒പയാ॑ യജദ്ധ്വമ് । താ നോ॑ യ॒ജ്ഞമാഗ॑തം-വിഁ॒ശ്വധേ॑നാ । പ്ര॒ജാവ॑ദ॒സ്മേ ദ്രവി॑ണേ॒ഹ ധ॑ത്തമ് ॥ മേദ॑സാ ദേ॒വാ വ॒പയാ॑ യജദ്ധ്വമ് । വിഷ്ണു॑-ഞ്ച ദേ॒വം-വഁരു॑ണ-ഞ്ച രാ॒തിമ് ॥ 26 ॥

താ നോ॒ അമീ॑വാ അപ॒ബാധ॑മാനൌ । ഇ॒മം-യഁ॒ജ്ഞ-ഞ്ജു॒ഷമാ॑ണാ॒വുപേത᳚മ് ॥ വിഷ്ണൂ॑വരുണാ യു॒വമ॑ദ്ധ്വ॒രായ॑ നഃ । വി॒ശേ ജനാ॑യ॒ മഹി॒ ശര്മ॑ യച്ഛതമ് । ദീ॒ര്ഘപ്ര॑യജ്യൂ ഹ॒വിഷാ॑ വൃധാ॒നാ । ജ്യോതി॒ഷാ-ഽരാ॑തീര്ദഹത॒-ന്തമാഗ്ം॑സി ॥ യയോ॒രോജ॑സാ സ്കഭി॒താ രജാഗ്ം॑സി । വീ॒ര്യേ॑ഭി-ര്വീ॒രത॑മാ॒ ശവി॑ഷ്ഠാ । യാ പത്യേ॑തേ॒ അപ്ര॑തീത്താ॒ സഹോ॑ഭിഃ । വിഷ്ണൂ॑ അഗ॒ന്വരു॑ണാ പൂ॒ര്വഹൂ॑തൌ ॥ 27 ॥

വിഷ്ണൂ॑വരുണാ വഭിശസ്തി॒പാ വാ᳚മ് । ദേ॒വാ യ॑ജന്ത ഹ॒വിഷാ॑ ഘൃ॒തേന॑ । അപാമീ॑വാഗ്ം സേധതഗ്ം ര॒ക്ഷസ॑ശ്ച । അഥാ॑ ധത്തം॒-യഁജ॑മാനായ॒ ശം-യോഃ ഁ॥ അ॒ഗ്ം॒ഹോ॒മുചാ॑ വൃഷ॒ഭാ സു॒പ്രതൂ᳚ര്തീ । ദേ॒വാനാ᳚-ന്ദേ॒വത॑മാ॒ ശചി॑ഷ്ഠാ । വിഷ്ണൂ॑വരുണാ॒ പ്രതി॑ഹര്യത-ന്നഃ । ഇ॒ദ-ന്നരാ॒ പ്രയ॑തമൂ॒തയേ॑ ഹ॒വിഃ ॥ മ॒ഹീ നു ദ്യാവാ॑പൃഥി॒വീ ഇ॒ഹ ജ്യേഷ്ഠേ᳚ । രു॒ചാ ഭ॑വതാഗ്ം ശു॒ചയ॑ദ്ഭി-ര॒ര്കൈഃ ॥ 28 ॥

യഥ്സീം॒-വഁരി॑ഷ്ഠേ ബൃഹ॒തീ വി॑മി॒ന്വന്ന് । നൃ॒വദ്ഭ്യോ॒-ഽക്ഷാ പ॑പ്രഥാ॒നേഭി॒രേവൈഃ᳚ ॥ പ്ര പൂ᳚ര്വ॒ജേ പി॒തരാ॒ നവ്യ॑സീഭിഃ । ഗീ॒ര്ഭിഃ കൃ॑ണുദ്ധ്വ॒ഗ്ം॒ സദ॑നേ ഋ॒തസ്യ॑ । ആ നോ᳚ ദ്യാവാപൃഥിവീ॒ ദൈവ്യേ॑ന । ജനേ॑ന യാത॒-മ്മഹി॑ വാം॒-വഁരൂ॑ഥമ് ॥ സ ഇഥ്സ്വപാ॒ ഭുവ॑നേഷ്വാസ । യ ഇ॒മേ ദ്യാവാ॑പൃഥി॒വീ ജ॒ജാന॑ । ഉ॒ര്വീ ഗ॑ഭീ॒രേ രജ॑സീ സു॒മേകേ᳚ । അ॒വ॒ഗ്ം॒ശേ ധീര॒-ശ്ശച്യാ॒ സമൈ॑രത് ॥ 29 ॥

ഭൂരി॒-ന്ദ്വേ അച॑രന്തീ॒ ചര॑ന്തമ് । പ॒ദ്വന്ത॒-ങ്ഗര്ഭ॑മ॒പദീ॑ ദധാതേ । നിത്യ॒-ന്ന സൂ॒നു-മ്പി॒ത്രോരു॒പസ്ഥേ᳚ । ത-മ്പി॑പൃതഗ്ം രോദസീ സത്യ॒വാച᳚മ് ॥ ഇ॒ദ-ന്ദ്യാ॑വാപൃഥിവീ സ॒ത്യമ॑സ്തു । പിത॒-ര്മാത॒-ര്യദി॒ഹോപ॑ബ്രു॒വേ വാ᳚മ് । ഭൂ॒ത-ന്ദേ॒വാനാ॑മവ॒മേ അവോ॑ഭിഃ । വിദ്യാമേ॒ഷം-വൃഁ॒ജന॑-ഞ്ജീ॒രദാ॑നുമ് ॥ ഉ॒ര്വീ പൃ॒ഥ്വീ ബ॑ഹു॒ലേ ദൂ॒രേ അ॑ന്തേ । ഉപ॑ബ്രുവേ॒ നമ॑സാ യ॒ജ്ഞേ അ॒സ്മിന്ന് । ദധാ॑തേ॒ യേ സു॒ഭഗേ॑ സു॒പ്രതൂ᳚ര്തീ । ദ്യാവാ॒ രക്ഷ॑ത-മ്പൃഥി॒വീ നോ॒ അഭ്വാ᳚ത് ॥ യാ ജാ॒താ ഓഷ॑ധയോ ദേ॒വേഭ്യ॑സ്ത്രിയു॒ഗ-മ്പു॒രാ । മന്ദാ॑മി ബ॒ഭ്രൂണാ॑മ॒ഹഗ്ം ശ॒ത-ന്ധാമാ॑നി സ॒പ്ത ച॑ ॥, അതി॒ വിശ്വാഃ᳚ പരി॒ഷ്ഠാ-സ്സ്തേ॒ന ഇ॑വ വ്ര॒ജമ॑ക്രമുഃ । ഓഷ॑ധയഃ॒ പ്രാചു॑ച്യവു॒ ര്യ-ത്കി-ഞ്ച॑ ത॒നുവാ॒ഗ്ം॒ രപഃ॑ ॥ । യാ ഓഷ॑ധയ॒-സ്സോമ॑രാജ്ഞീഃ॒ പ്രവി॑ഷ്ടാഃ പൃഥി॒വീമനു॑ । താസാ॒-ന്ത്വമ॑സ്യുത്ത॒മാ പ്രണോ॑ ജീ॒വാത॑-വേസുവ ॥ അ॒ശ്വാ॒വ॒തീഗ്ം സോ॑മവ॒തീ മൂ॒ര്ജയ॑ന്തീ॒ മുദോ॑ജസമ് । ആ വി॑ഥ്സി॒ സര്വാ॒ ഓഷ॑ധീര॒സ്മാ അ॑രി॒ഷ്ടതാ॑തയേ ॥ । ഓഷ॑ധീ॒രിതി॑ മാതര॒-സ്തദ്വോ॑ ദേവീ॒-രുപ॑ ബ്രുവേ । രപാഗ്ം॑സി വിഘ്ന॒തീരി॑ത॒ രപ॑ശ്ചാ॒തയ॑മാനാഃ ॥ അ॒ന്യാ വോ॑ അ॒ന്യാമ॑വ-ത്വ॒ന്യാ-ഽന്യസ്യാ॒ ഉപാ॑വത । താ-സ്സര്വാ॒ ഓഷ॑ധയ-സ്സംവിഁദാ॒നാ ഇ॒ദ-മ്മേ॒ പ്രാവ॑താ॒ വചഃ॑ ॥ ॥ 30 ॥

(ഹ॒വിര്നോ॑ - ദാ-ദ്- ബഭൂവ - രാ॒തിം - പൂ॒ര്വഹൂ॑താ - വ॒ര്കൈ - രൈ॑ര - ദ॒സ്മി-ന്പഞ്ച ച) (അ. 4)

അനുവാകം 5 - ഐന്ദ്രാഗ്നപശ്വാദീനാം സൂക്താനി

ശുചി॒-ന്നു സ്തോമ॒-ന്നവ॑ജാത-മ॒ദ്യേന്ദ്രാ᳚ഗ്നീ വൃത്രഹണാ ജു॒ഷേഥാ᳚മ് । ഉ॒ഭാ ഹി വാഗ്ം॑ സു॒ഹവാ॒ ജോഹ॑വീമി॒ താ വാജഗ്ം॑ സ॒ദ്യ ഉ॑ശ॒തേ ധേഷ്ഠാ᳚ ॥, ശ്നഥ॑-ദ്വൃ॒ത്രമു॒ത സ॑നോതി॒ വാജ॒മിന്ദ്രാ॒ യോ അ॒ഗ്നീ സഹു॑രീ സപ॒ര്യാത് । ഇ॒ര॒ജ്യന്താ॑ വസ॒വ്യ॑സ്യ॒ ഭൂരേ॒-സ്സഹ॑സ്തമാ॒ സഹ॑സാ വാജ॒യന്താ᳚ ॥ । ഉ॒ഭാ വാ॑മിന്ദ്രാഗ്നീ ആഹു॒വധ്യാ॑ ഉ॒ഭാ രാധ॑സ-സ്സ॒ഹ മാ॑ദ॒യധ്യൈ᳚ । ഉ॒ഭാ ദാ॒താരാ॑വി॒ഷാഗ്ം ര॑യീ॒ണാമു॒ഭാ വാജ॑സ്യ സാ॒തയേ॑ ഹുവേ വാമ് ॥,പ്ര ച॑ര്ഷ॒ണിഭ്യഃ॑ പൃതനാ॒ ഹവേ॑ഷു॒ പ്ര പൃ॑ഥി॒വ്യാ രി॑രിചാഥേ ദി॒വശ്ച॑ । പ്ര സിന്ധു॑ഭ്യഃ॒ പ്രഗി॒രിഭ്യോ॑ മഹി॒ത്വാ പ്രേന്ദ്രാ᳚ഗ്നീ॒ വിശ്വാ॒ ഭുവ॒നാ-ഽത്യ॒ന്യാ ॥ । ആ വൃ॑ത്രഹണാ വൃത്ര॒ഹഭി॒-ശ്ശുഷ്മൈഃ᳚ । ഇന്ദ്ര॑ യാ॒ത-ന്നമോ॑ഭിരഗ്നേ അ॒ര്വാക് । യു॒വഗ്ം രാധോ॑ഭി॒രക॑വേഭിരിന്ദ്ര । അഗ്നേ॑ അ॒സ്മേ ഭ॑വതമുത്ത॒മേഭിഃ॑ ॥ ഗീ॒ര്ഭി-ര്വിപ്രഃ॒ പ്രമ॑തിമി॒ച്ഛമാ॑നഃ । ഈ॒॑ ര॒യിം-യഁ॒ശസ॑-മ്പൂര്വ॒ഭാജ᳚മ് । ഇന്ദ്രാ᳚ഗ്നീ വൃത്രഹണാ സുവജ്രാ । പ്രണോ॒ നവ്യേ॑ഭിസ്തിരത-ന്ദേ॒ഷ്ണൈഃ ॥ ॥ ബ്രഹ്മ॑ണസ്പതേ॒ ത്വമ॒സ്യ യ॒ന്താ । സൂ॒ക്തസ്യ॑ ബോധി॒ തന॑യ-ഞ്ച ജിന്വ । വിശ്വ॒-ന്ത-ദ്ഭ॒ദ്രം-യഁദ॒വന്തി॑ ദേ॒വാഃ । ബൃ॒ഹദ്വ॑ദേമ വി॒ദഥേ॑ സു॒വീരാഃ᳚ ॥ സ ഈഗ്ം॑ സ॒ത്യേഭി॒-സ്സഖി॑ഭി-ശ്ശു॒ചദ്ഭിഃ॑ । ഗോധാ॑യസം॒വിഁ ധ॑ന॒സൈര॑തര്ദത് । ബ്രഹ്മ॑ണ॒സ്പതി॒-ര്വൃഷ॑ഭിര്വ॒രാഹൈഃ᳚ ॥ 31 ॥

ഘ॒ര്മസ്വേ॑ദേഭി॒-ര്ദ്രവി॑ണം॒-വ്യാഁ॑നട് ॥ ബ്രഹ്മ॑ണ॒സ്പതേ॑-രഭവദ്യഥാ വ॒ശമ് । സ॒ത്യോ മ॒ന്യുര്മഹി॒ കര്മാ॑ കരിഷ്യ॒തഃ । യോ ഗാ ഉ॒ദാജ॒ഥ്സ ദി॒വേ വി ചാ॑ഭജത് । മ॒ഹീവ॑ രീ॒തി-ശ്ശവ॑സാ സര॒-ത്പൃഥ॑ക് ॥ ഇന്ധാ॑നോ അ॒ഗ്നിം-വഁ॑നവദ്വനുഷ്യ॒തഃ । കൃ॒തബ്ര॑ഹ്മാ ശൂശുവ-ദ്രാ॒തഹ॑വ്യ॒ ഇത് । ജാ॒തേന॑ ജാ॒തമതി॒ സൃ-ത്പ്രസൃഗ്ം॑സതേ । യം-യഁം॒-യുഁജ॑-ങ്കൃണു॒തേ ബ്രഹ്മ॑ണ॒സ്പതിഃ॑ ॥ ബ്രഹ്മ॑ണസ്പതേ സു॒യമ॑സ്യ വി॒ശ്വഹാ᳚ ॥ 32 ॥

രാ॒യ-സ്സ്യാ॑മ ര॒ഥ്യോ॑ വിവ॑സ്വതഃ । വീ॒രേഷു॑ വീ॒രാഗ്ം ഉപ॑പൃങ്ഗ്ധി ന॒സ്ത്വമ് । യദീശാ॑നോ॒ ബ്രഹ്മ॑ണാ॒ വേഷി॑ മേ॒ ഹവ᳚മ് ॥ സ ഇജ്ജനേ॑ന॒ സ വി॒ശാ സ ജന്മ॑നാ । സ പു॒ത്രൈര്വാജ॑-മ്ഭരതേ॒ ധനാ॒ നൃഭിഃ॑ । ദേ॒വാനാം॒-യഃ ഁപി॒തര॑മാ॒വിവാ॑സതി । ശ്ര॒ദ്ധാമ॑നാ ഹ॒വിഷാ॒ ബ്രഹ്മ॑ണ॒സ്പതി᳚മ് ॥ യാസ്തേ॑ പൂഷ॒ന്നാവോ॑ അ॒ന്ത-സ്സ॑മു॒ദ്രേ । ഹി॒ര॒ണ്യയീ॑ര॒ന്തരി॑ക്ഷേ॒ ചര॑ന്തി । യാഭി॑ര്യാസി ദൂ॒ത്യാഗ്ം സൂര്യ॑സ്യ । കാമേ॑ന കൃ॒ത-ശ്ശ്രവ॑ ഇ॒ച്ഛമാ॑നഃ ॥ । ശു॒ക്ര-ന്തേ॑ അ॒ന്യദ്യ॑ജ॒ത-ന്തേ॑ അ॒ന്യദ്വിഷു॑രൂപേ॒ അഹ॑നീ॒ ദ്യൌരി॑വാസി । വിശ്വാ॒ ഹി മാ॒യാ അവ॑സി സ്വധാവോ ഭ॒ദ്രാ തേ॑ പൂഷന്നി॒ഹ രാ॒തിര॑സ്തു ॥, പൂ॒ഷേമാ ആശാ॒ അനു॑വേദ॒ സര്വാ᳚-സ്സോ അ॒സ്മാഗ്ം അഭ॑യതമേന നേഷത് । സ്വ॒സ്തി॒ദാ അഘൃ॑ണി॒-സ്സര്വ॑വീരഃ । അപ്ര॑യുച്ഛ-ന്പു॒ര ഏ॑തു॒ പ്രജാ॒നന്ന് ॥ ॥ പ്രപ॑ഥേ പ॒ഥാമ॑ജനിഷ്ട പൂ॒ഷാ ॥ 33 ॥

പ്രപ॑ഥേ ദി॒വഃ പ്രപ॑ഥേ പൃഥി॒വ്യാഃ । ഉ॒ഭേ അ॒ഭി പ്രി॒യത॑മേ സ॒ധസ്ഥേ᳚ । ആ ച॒ പരാ॑ ച ചരതി പ്രജാ॒നന്ന് ॥ പൂ॒ഷാ സു॒ബന്ധു॑ര്ദി॒വ ആ പൃ॑ഥി॒വ്യാഃ । ഇ॒ഡസ്പതി॑-ര്മ॒ഘവാ॑ ദ॒സ്മവ॑ര്ചാഃ । ത-ന്ദേ॒വാസോ॒ അദ॑ദു-സ്സൂ॒ര്യായൈ᳚ । കാമേ॑ന കൃ॒ത-ന്ത॒വസ॒ഗ്ഗ്॒ സ്വഞ്ച᳚മ് ॥ അ॒ജാശ്വഃ॑ പശു॒പാ വാജ॑വസ്ത്യഃ । ധി॒യ॒ജി॒ന്ന്വോ വിശ്വേ॒ ഭുവ॑നേ॒ അര്പി॑തഃ । അഷ്ട്രാ᳚-മ്പൂ॒ഷാ ശി॑ഥി॒രാമു॒ദ്വരീ॑വൃജത് ॥ 34 ॥

സ॒ചങ്ക്ഷാ॑ണോ॒ ഭുവ॑നാ ദേ॒വ ഈ॑യതേ ॥ ശുചീ॑ വോ ഹ॒വ്യാ മ॑രുത॒-ശ്ശുചീ॑നാമ് । ശുചിഗ്ം॑ ഹിനോമ്യദ്ധ്വ॒രഗ്ം ശുചി॑ഭ്യഃ । ഋ॒തേന॑ സ॒ത്യമൃത॒സാപ॑ ആയന്ന് । ശുചി॑ജന്മാന॒-ശ്ശുച॑യഃ പാവ॒കാഃ ॥ പ്ര ചി॒ത്രമ॒ര്ക-ങ്ഗൃ॑ണ॒തേ തു॒രായ॑ । മാരു॑തായ॒ സ്വത॑വസേ ഭരദ്ധ്വമ് । യേ സഹാഗ്ം॑സി॒ സഹ॑സാ॒ സഹ॑ന്തേ । രേജ॑തേ അഗ്നേ പൃഥി॒വീ മ॒ഖേഭ്യഃ॑ ॥ അഗ്ംസേ॒ഷ്വാ മ॑രുതഃ ഖാ॒ദയോ॑ വഃ ॥ 35 ॥

വക്ഷഃ॑സു രു॒ക്മാ ഉപ॑ശിശ്രിയാ॒ണാഃ । വി വി॒ദ്യുതോ॒ ന വൃ॒ഷ്ടിഭീ॑ രുചാ॒നാഃ । അനു॑ സ്വ॒ധാമായു॑ധൈ॒-ര്യച്ഛ॑മാനാഃ ॥ യാ വ॒-ശ്ശര്മ॑ ശശമാ॒നായ॒ സന്തി॑ । ത്രി॒ധാതൂ॑നി ദാ॒ശുഷേ॑ യച്ഛ॒താധി॑ । അ॒സ്മഭ്യ॒-ന്താനി॑ മരുതോ॒ വിയ॑ന്ത । ര॒യി-ന്നോ॑ ധത്ത വൃഷണ-സ്സു॒വീര᳚മ് ॥ ഇ॒മേ തു॒ര-മ്മ॒രുതോ॑ രാമയന്തി । ഇ॒മേ സ॒ഹ-സ്സഹ॑സ॒ ആന॑മന്തി । ഇ॒മേ ശഗ്ംസം॑-വഁനുഷ്യ॒തോ നിപാ᳚ന്തി ॥ 36 ॥

ഗു॒രുദ്വേഷോ॒ അര॑രുഷേ ദധന്തി ॥ അ॒രാ ഇ॒വേദച॑രമാ॒ അഹേ॑വ । പ്ര പ്ര॑ജായന്തേ॒ അക॑വാ॒ മഹോ॑ഭിഃ । പൃശ്നേഃ᳚ പു॒ത്രാ ഉ॑പ॒മാസോ॒ രഭി॑ഷ്ഠാഃ । സ്വയാ॑ മ॒ത്യാ മ॒രുത॒-സ്സമ്മി॑മിക്ഷുഃ ॥ അനു॑ തേ ദായി മ॒ഹ ഇ॑ന്ദ്രി॒യായ॑ । സ॒ത്രാ തേ॒ വിശ്വ॒മനു॑ വൃത്ര॒ഹത്യേ᳚ । അനു॑ ക്ഷ॒ത്രമനു॒ സഹോ॑ യജത്ര । ഇന്ദ്ര॑ ദേ॒വേഭി॒രനു॑ തേ നൃ॒ഷഹ്യേ᳚ ॥ യ ഇന്ദ്ര॒ ശുഷ്മോ॑ മഘവന്തേ॒ അസ്തി॑ ॥ 37 ॥

ശിക്ഷാ॒ സഖി॑ഭ്യഃ പുരുഹൂത॒ നൃഭ്യഃ॑ । ത്വഗ്ം ഹി ദൃ॒ഢാ മ॑ഘവ॒ന് വിചേ॑താഃ । അപാ॑വൃധി॒ പരി॑വൃതി॒-ന്ന രാധഃ॑ ॥ ഇന്ദ്രോ॒ രാജാ॒ ജഗ॑തശ്ചര്ഷണീ॒നാമ് । അധി॒ക്ഷമി॒ വിഷു॑രൂപം॒-യഁദസ്തി॑ । തതോ॑ ദദാതു ദാ॒ശുഷേ॒ വസൂ॑നി । ചോദ॒ദ്രാധ॒ ഉപ॑സ്തുതശ്ചിദ॒ര്വാക് ॥ തമു॑ ഷ്ടുഹി॒ യോ അ॒ഭിഭൂ᳚ത്യോജാഃ । വ॒ന്വന്നവാ॑തഃ പുരുഹൂ॒ത ഇന്ദ്രഃ॑ । അഷാ॑ഢമു॒ഗ്രഗ്ം സഹ॑മാനമാ॒ഭിഃ ॥ 38 ॥

ഗീ॒ര്ഭിര്വ॑ര്ധ വൃഷ॒ഭ-ഞ്ച॑ര്ഷണീ॒നാമ് ॥ സ്ഥൂ॒രസ്യ॑ രാ॒യോ ബൃ॑ഹ॒തോ യ ഈശേ᳚ । തമു॑ ഷ്ടവാമ വി॒ദഥേ॒ഷ്വിന്ദ്ര᳚മ് । യോ വാ॒യുനാ॒ ജയ॑തി॒ ഗോമ॑തീഷു । പ്ര ധൃ॑ഷ്ണു॒യാ ന॑യതി॒ വസ്യോ॒ അച്ഛ॑ ॥ ആ തേ॒ ശുഷ്മോ॑ വൃഷ॒ഭ ഏതു॑ പ॒ശ്ചാത് । ഓത്ത॒രാദ॑ധ॒രാഗാ പു॒രസ്താ᳚ത് । ആ വി॒ശ്വതോ॑ അ॒ഭി സമേ᳚ത്വ॒ര്വാമ് । ഇന്ദ്ര॑ ദ്യു॒മ്നഗ്ം സുവ॑ര്വദ്ധേഹ്യ॒സ്മേ ॥ 39 ॥

(വ॒രാഹൈ᳚--ര് വി॒ശ്വഹാ॑ - ഽജനിഷ്ട പൂ॒ഷോ - ദ്വരീ॑വൃജത് - ഖാ॒ദയോ॑ വഃ - പാ॒ന് - ത്യസ്ത - യാ॒ഭി--ര് + നവ॑ ച) (അ. 5)

അനുവാകം 6 - സാവിത്രാദിപശൂനാം സൂക്താനി

ആ ദേ॒വോ യാ॑തു സവി॒താ സു॒രത്നഃ॑ । അ॒ന്ത॒രി॒ക്ഷ॒പ്രാ വഹ॑മാനോ॒ അശ്വൈഃ᳚ । ഹസ്തേ॒ ദധാ॑നോ॒ നര്യാ॑ പു॒രൂണി॑ । നി॒വേ॒ശയ॑ന് ച പ്രസു॒വന് ച॒ ഭൂമ॑ ॥ അ॒ഭീവൃ॑ത॒-ങ്കൃശ॑നൈ-ര്വി॒ശ്വരൂ॑പമ് ।

ഹിര॑ണ്യശമ്യം-യഁജ॒തോ ബൃ॒ഹന്ത᳚മ് । ആസ്ഥാ॒-ദ്രഥഗ്ം॑ സവി॒താ ചി॒ത്രഭാ॑നുഃ । കൃ॒ഷ്ണാ രജാഗ്ം॑സി॒ തവി॑ഷീ॒-ന്ദധാ॑നഃ ॥ സഘാ॑ നോ ദേ॒വ-സ്സ॑വി॒താ സ॒വായ॑ । ആസാ॑വിഷ॒-ദ്വസു॑പതി॒-ര്വസൂ॑നി ॥ 40 ॥

വി॒ശ്രയ॑മാണോ॒ അമ॑തിമുരൂ॒ചീമ് । മ॒ര്ത॒ഭോജ॑ന॒മധ॑ രാസതേ ന ॥ വി ജനാ᳚ഞ്ഛ്യാ॒വാ-ശ്ശി॑തി॒പാദോ॑ അഖ്യന്ന് । രഥ॒ഗ്ം॒ ഹിര॑ണ്യ പ്ര ഉഗം॒-വഁഹ॑ന്തഃ । ശശ്വ॒-ദ്ദിശഃ॑ സവി॒തു-ര്ദൈവ്യ॑സ്യ । ഉ॒പസ്ഥേ॒ വിശ്വാ॒ ഭുവ॑നാനി തസ്ഥുഃ ॥ വി സു॑പ॒ര്ണോ അ॒ന്തരി॑ക്ഷാണ്യഖ്യത് । ഗ॒ഭീ॒രവേ॑പാ॒ അസു॑ര-സ്സുനീ॒ഥഃ । ക്വേ॑ദാനീ॒ഗ്ം॒ സൂര്യഃ॒ കശ്ചി॑കേത । ക॒ത॒മാ-ന്ദ്യാഗ്ം ര॒ശ്മിര॒സ്യാത॑താന ॥ 41 ॥

ഭഗ॒-ന്ധിയം॑-വാഁ॒ജയ॑ന്തഃ॒ പുര॑ന്ധിമ് । നരാ॒ശഗ്ംസോ॒ ഗ്നാസ്പതി॑ര്നോ അവ്യാത് । ആ-ഽയേ വാ॒മസ്യ॑ സങ്ഗ॒ഥേ ര॑യീ॒ണാമ് । പ്രി॒യാ ദേ॒വസ്യ॑ സവി॒തു-സ്സ്യാ॑മ ॥ ആ നോ॒ വിശ്വേ॒ അസ്ക്രാ॑ ഗമന്തു ദേ॒വാഃ । മി॒ത്രോ അ॑ര്യ॒മാ വരു॑ണ-സ്സ॒ജോഷാഃ᳚ । ഭുവ॒ന്॒. യഥാ॑ നോ॒ വിശ്വേ॑ വൃ॒ധാസഃ॑ । കര᳚ന്-ഥ്സു॒ഷഹാ॑ വിഥു॒ര-ന്ന ശവഃ॑ ॥ ശ-ന്നോ॑ ദേ॒വാ വി॒ശ്വദേ॑വാ ഭവന്തു । ശഗ്ം സര॑സ്വതീ സ॒ഹ ധീ॒ഭിര॑സ്തു ॥ 42 ॥

ശമ॑ഭി॒ഷാച॒-ശ്ശമു॑ രാതി॒ഷാചഃ॑ । ശ-ന്നോ॑ ദി॒വ്യാഃ പാര്ഥി॑വാ॒-ശ്ശ-ന്നോ॒ അപ്യാഃ᳚ ॥ യേ സ॑വി॒തു-സ്സ॒ത്യസ॑വസ്യ॒ വിശ്വേ᳚ । മി॒ത്രസ്യ॑ വ്ര॒തേ വരു॑ണസ്യ ദേ॒വാഃ । തേ സൌഭ॑ഗം-വീഁ॒രവ॒ദ്ഗോമ॒ദപ്നഃ॑ । ദധാ॑തന॒ ദ്രവി॑ണ-ഞ്ചി॒ത്രമ॒സ്മേ ॥ അഗ്നേ॑ യാ॒ഹി ദൂ॒ത്യം॑-വാഁരി॑ഷേണ്യഃ । ദേ॒വാം അച്ഛാ᳚ ബ്രഹ്മ॒കൃതാ॑ ഗ॒ണേന॑ । സര॑സ്വതീ-മ്മ॒രുതോ॑ അ॒ശ്വിനാ-ഽ॒പഃ । യ॒ക്ഷി॒ ദേ॒വാ-ന്ര॑ത്ന॒ധേയാ॑യ॒ വിശ്വാന്॑ ॥ 43 ॥

ദ്യൌഃ പി॑തഃ॒ പൃഥി॑വി॒ മാത॒രദ്ധ്രു॑ക് । അഗ്നേ᳚ ഭ്രാതര്വസവോ മൃ॒ഡതാ॑ നഃ । വിശ്വ॑ ആദിത്യാ ആദിതേ സ॒ജോഷാഃ᳚ । അ॒സ്മഭ്യ॒ഗ്ം॒ ശര്മ॑ ബഹു॒ലം-വിഁയ॑ന്ത ॥ വിശ്വേ॑ ദേവാ-ശ്ശൃണു॒തേമഗ്ം ഹവ॑-മ്മേ । യേ അ॒ന്തരി॑ക്ഷേ॒ യ ഉപ॒ ദ്യവി॒ ഷ്ഠ । യേ അ॑ഗ്നിജി॒ഹ്വാ ഉ॒ത വാ॒ യജ॑ത്രാഃ । ആ॒സ-ദ്യാ॒സ്മി-ന്ബ॒ര്॒ഹിഷി॑ മാദയദ്ധ്വമ് ॥ ആ വാ᳚-മ്മിത്രാവരുണാ ഹ॒വ്യജു॑ഷ്ടിമ് । നമ॑സാ ദേവാ॒ വവ॑സാ-ഽഽവവൃത്യാമ് ॥ 44 ॥

അ॒സ്മാക॒-മ്ബ്രഹ്മ॒ പൃത॑നാസു സഹ്യാ അ॒സ്മാക᳚മ് । വൃ॒ഷ്ടി-ര്ദി॒വ്യാ സു॑പാ॒രാ ॥ യു॒വം-വഁസ്ത്രാ॑ണി പീവ॒സാ വ॑സാഥേ । യു॒വോരച്ഛി॑ദ്രാ॒ മന്ത॑വോ ഹ॒ സര്ഗാഃ᳚ । അവാ॑തിരത॒മനൃ॑താനി॒ വിശ്വാ᳚ । ഋ॒തേന॑ മിത്രാവരുണാ സചേഥേ ॥ തഥ്സു വാ᳚-മ്മിത്രാവരുണാ മഹി॒ത്വമ് । ഈ॒ര്മാ ത॒സ്ഥുഷീ॒രഹ॑ഭി-ര്ദുദുഹ്രേ । വിശ്വാഃ᳚ പിന്വഥ॒ സ്വസ॑രസ്യ॒ ധേനാഃ᳚ । അനു॑ വാ॒മേകഃ॑ പ॒വിരാവ॑വര്തി ॥ 45 ॥

യദ്ബഗ്ംഹി॑ഷ്ഠ॒-ന്നാതി॒വിദേ॑ സുദാനൂ । അച്ഛി॑ദ്ര॒ഗ്ം॒ ശര്മ॒ ഭുവ॑നസ്യ ഗോപാ । തതോ॑ നോ മിത്രാവരുണാ-വവീഷ്ടമ് । സിഷാ॑സന്തോ ജീഗി॒വാഗ്ംസഃ॑ സ്യാമ ॥ ആ നോ॑ മിത്രാവരുണാ ഹ॒വ്യദാ॑തിമ് । ഘൃ॒തൈ-ര്ഗവ്യൂ॑തിമുക്ഷത॒മിഡാ॑ഭിഃ । പ്രതി॑ വാ॒മത്ര॒ വര॒മാ ജനാ॑യ । പൃ॒ണീ॒തമു॒ദ്ഗോ ദി॒വ്യസ്യ॒ ചാരോഃ᳚ ॥ പ്ര ബാ॒ഹവാ॑ സിസൃത-ഞ്ജീ॒വസേ॑ നഃ । ആ നോ॒ ഗവ്യൂ॑തിമുക്ഷത-ങ്ഘൃ॒തേന॑ ॥ 46 ॥

ആ നോ॒ ജനേ᳚ ശ്രവയതം-യുഁവാനാ । ശ്രു॒ത-മ്മേ॑ മിത്രാവരുണാ॒ ഹവേ॒മാ ॥ ഇ॒മാ രു॒ദ്രായ॑ സ്ഥി॒രധ॑ന്വനേ॒ ഗിരഃ॑ । ക്ഷി॒പ്രേഷ॑വേ ദേ॒വായ॑ സ്വ॒ധാമ്നേ᳚ । അഷാ॑ഢായ॒ സഹ॑മാനായ മീ॒ഢുഷേ᳚ । തി॒ഗ്മായു॑ധായ ഭരതാ ശൃ॒ണോത॑ന ॥ ത്വാ ദ॑ത്തേഭീ രുദ്ര॒ ശന്ത॑മേഭിഃ । ശ॒തഗ്ം ഹിമാ॑ അശീയ ഭേഷ॒ജേഭിഃ॑ । വ്യ॑സ്മദ്ദ്വേഷോ॑ വിത॒രം-വ്യഁഗ്ംഹഃ॑ । വ്യമീ॑വാഗ് ശ്ചാതയസ്വാ॒ വിഷൂ॑ചീഃ ॥ 47 ॥

അര്ഹ॑ന്ബിഭര്ഷി॒ സായ॑കാനി॒ ധന്വ॑ । അര്ഹ॑ന്നി॒ഷ്കം-യഁ॑ജ॒തം-വിഁ॒ശ്വരൂ॑പമ് । അര്ഹ॑ന്നി॒ദന്ദ॑യസേ॒ വിശ്വ॒മബ്ഭു॑വമ് । ന വാ ഓജീ॑യോ രുദ്ര॒ ത്വദ॑സ്തി ॥, മാ ന॑സ്തോ॒കേ തന॑യേ॒ മാ ന॒ ആയു॑ഷി॒ മാ നോ॒ ഗോഷു॒ മാ നോ॒ അശ്വേ॑ഷു രീരിഷഃ । വീ॒രാ-ന്മാനോ॑ രുദ്ര ഭാമി॒തോ വ॑ധീര്ഹ॒വിഷ്മ॑ന്തോ॒ നമ॑സാ വിധേമ തേ ॥॥ ആ തേ॑ പിതര്മരുതാഗ്ം സു॒മ്നമേ॑തു । മാ ന॒-സ്സൂര്യ॑സ്യ സ॒ദൃംശോ॑ യുയോഥാഃ । അ॒ഭി നോ॑ വീ॒രോ അര്വ॑തി ക്ഷമേത । പ്രജാ॑യേമഹി രുദ്ര പ്ര॒ജാഭിഃ॑ ॥ ഏ॒വാ ബ॑ഭ്രോ വൃഷഭ ചേകിതാന । യഥാ॑ ദേവ॒ ന ഹൃ॑ണീ॒ഷേ ന ഹഗ്ംസി॑ । ഹാ॒വ॒ന॒ശ്രൂര്നോ॑ രുദ്രേ॒ഹ ബോ॑ധി । ബൃ॒ഹദ്വ॑ദേമ വി॒ദഥേ॑ സു॒വീരാഃ᳚ ॥ പരി॑ണോ രു॒ദ്രസ്യ॑ ഹേ॒തി ര്വൃ॑ണക്തു॒ പരി॑ത്വേ॒ഷസ്യ॑ ദുര്മ॒തിര॑ഘാ॒യോഃ । അവ॑ സ്ഥി॒രാ മ॒ഘവ॑ദ്ഭ്യ-സ്തനുഷ്വ॒ മീഢ്വ॑സ്തോ॒കായ॒ തന॑യായ മൃഡയ ॥, സ്തു॒ഹി ശ്രു॒ത-ങ്ഗ॑ര്ത॒സദം॒-യുഁവാ॑ന-മ്മൃ॒ഗ-ന്ന ഭീ॒മ-മു॑പഹ॒ത്നു-മു॒ഗ്രമ് । മൃ॒ഡാ ജ॑രി॒ത്രേ രു॑ദ്ര॒ സ്തവാ॑നോ അ॒ന്യന്തേ॑ അ॒സ്മന്നിവ॑പന്തു॒ സേനാഃ᳚ ॥ । മീഢു॑ഷ്ടമ॒ ശിവ॑തമ ശി॒വോ നഃ॑ സു॒മനാ॑ ഭവ ।പ॒ര॒മേ വൃ॒ക്ഷ ആയു॑ധ-ന്നി॒ധായ॒ കൃത്തിം॒-വഁസാ॑ന॒ ആച॑ര॒ പിനാ॑ക॒മ്ബിഭ്ര॒ദാഗ॑ഹി ॥ അര്ഹ॑ന്ബിഭര്ഷി॒ സായ॑കാനി॒ ധന്വ॑ । അര്ഹ॑ന്നി॒ഷ്കം-യഁ॑ജ॒തം-വിഁ॒ശ്വരൂ॑പമ് । അര്ഹ॑ന്നി॒ദന്ദ॑യസേ॒ വിശ്വ॒മബ്ഭു॑വമ് । ന വാ ഓജീ॑യോ രുദ്ര॒ ത്വദ॑സ്തി ॥। ത്വമ॑ഗ്നേ രു॒ദ്രോ അസു॑രോ മ॒ഹോ ദി॒വസ്ത്വഗ്ം ശര്ധോ॒ മാരു॑ത-മ്പൃ॒ക്ഷ ഈ॑ശിഷേ । ത്വം-വാഁതൈ॑രരു॒ണൈര്യാ॑സി ശങ്ഗ॒യസ്ത്വ-മ്പൂ॒ഷാ വി॑ധ॒തഃ പാ॑സി॒ നുത്മനാ᳚ ॥, ആ വോ॒ രാജാ॑നമധ്വ॒രസ്യ॑ രു॒ദ്രഗ്ം ഹോതാ॑രഗ്ം സത്യ॒യജ॒ഗ്ം॒ രോദ॑സ്യോഃ । അ॒ഗ്നി-മ്പു॒രാ ത॑നയി॒ത്നോ ര॒ചിത്താ॒-ദ്ധിര॑ണ്യരൂപ॒മവ॑സേ കൃണുധ്വമ് ॥ ॥ 48 ॥

(വസൂ॑നി - തതാ - നാസ്തു॒ - വിശ്വാന്॑.-വവൃത്യാംവഁവര്തി-ഘൃ॒തേന॒-വിഷൂ॑ചീഃ-ശ്രു॒ത-ന്ദ്വേ ച॑) (അ. 6)

അനുവാകം 7 - സൌര്യാദിപശൂനാം സൂക്താനി

സൂര്യോ॑ ദേ॒വീമു॒ഷസ॒ഗ്ം രോച॑മാനാ॒ മര്യഃ॑ । ന യോഷാ॑മ॒ഭ്യേ॑തി പ॒ശ്ചാത് । യത്രാ॒ നരോ॑ ദേവ॒യന്തോ॑ യു॒ഗാനി॑ । വി॒ത॒ന്വതേ॒ പ്രതി॑ ഭ॒ദ്രായ॑ ഭ॒ദ്രമ് ॥ ഭ॒ദ്രാ അശ്വാ॑ ഹ॒രിത॒-സ്സൂര്യ॑സ്യ । ചി॒ത്രാ ഏദ॑ഗ്വാ അനു॒മാദ്യാ॑സഃ । ന॒മ॒സ്യന്തോ॑ ദി॒വ ആ പൃ॒ഷ്ഠമ॑സ്ഥുഃ ।

പരി॒ ദ്യാവാ॑പൃഥി॒വീ യ॑ന്തി സ॒ദ്യഃ ॥ ത-ഥ്സൂര്യ॑സ്യ ദേവ॒ത്വ-ന്ത-ന്മ॑ഹി॒ത്വമ് । മ॒ദ്ധ്യാ കര്തോ॒-ര്വിത॑ത॒ഗ്ം॒ സഞ്ജ॑ഭാര ॥ 49 ॥

യ॒ദേദയു॑ക്ത ഹ॒രിതഃ॑ സ॒ധസ്ഥാ᳚ത് । ആദ്രാത്രീ॒ വാസ॑സ്തനുതേ സി॒മസ്മൈ᳚ ॥ ത-ന്മി॒ത്രസ്യ॒ വരു॑ണസ്യാഭി॒ചക്ഷേ᳚ । സൂര്യോ॑ രൂ॒പ-ങ്കൃ॑ണുതേ॒ ദ്യോരു॒പസ്ഥേ᳚ । അ॒ന॒ന്തമ॒ന്യ-ദ്രുശ॑ദസ്യ॒ പാജഃ॑ । കൃ॒ഷ്ണമ॒ന്യദ്ധ॒രിത॒-സ്സമ്ഭ॑രന്തി ॥ അ॒ദ്യാ ദേ॑വാ॒ ഉദി॑താ॒ സൂര്യ॑സ്യ । നിരഗ്ംഹ॑സഃ പിപൃ॒താന്നിര॑വ॒ദ്യാത് । തന്നോ॑ മി॒ത്രോ വരു॑ണോ മാമഹന്താമ് । അദി॑തി॒-സ്സിന്ധുഃ॑ പൃഥി॒വീ ഉ॒ത ദ്യൌഃ ॥ 50 ॥

ദി॒വോ രു॒ക്മ ഉ॑രു॒ചക്ഷാ॒ ഉദേ॑തി । ദൂ॒രേ അ॑ര്ഥസ്ത॒രണി॒-ര്ഭ്രാജ॑മാനഃ । നൂ॒ന-ഞ്ജനാ॒-സ്സൂര്യേ॑ണ॒ പ്രസൂ॑താഃ । ആയന്നര്ഥാ॑നി കൃ॒ണവ॒ന്നപാഗ്ം॑സി ॥ ശ-ന്നോ॑ ഭവ॒ ചക്ഷ॑സാ॒ ശ-ന്നോ॒ അഹ്നാ᳚ । ശ-മ്ഭാ॒നുനാ॒ ശഗ്ം ഹി॒മാ ശ-ങ്ഘൃ॒ണേന॑ । യഥാ॒ ശമ॒സ്മൈ ശമസ॑-ദ്ദുരോ॒ണേ । ത-ഥ്സൂ᳚ര്യ॒ ദ്രവി॑ണ-ന്ധേ॒ഹി ചി॒ത്രമ് ॥ ചി॒ത്ര-ന്ദേ॒വാനാ॒-മുദ॑ഗാ॒ദനീ॑കമ് । ചക്ഷു॑ര്മി॒ത്രസ്യ॒ വരു॑ണസ്യാ॒ഗ്നേഃ ॥ 51 ॥

ആ-ഽപ്രാ॒ ദ്യാവാ॑പൃഥി॒വീ അ॒ന്തരി॑ക്ഷമ് । സൂര്യ॑ ആ॒ത്മാ ജഗ॑തസ്ത॒സ്ഥുഷ॑ശ്ച ॥ ത്വഷ്ടാ॒ ദധ॒ദിന്ദ്രാ॑യ॒ ശുഷ്മ᳚മ് । അപാ॒കോ-ഽചി॑ഷ്ടുര്യ॒ശസേ॑ പു॒രൂണി॑ । വൃഷാ॒ യജ॒ന് വൃഷ॑ണ॒-മ്ഭൂരി॑രേതാഃ । മൂ॒ര്ധന്. യ॒ജ്ഞസ്യ॒ സമ॑നക്തു ദേ॒വാന് ॥, തന്ന॑സ്തു॒രീപ॒മധ॑ പോഷയി॒ത്നു ദേവ॑ ത്വഷ്ട॒ര്വി ര॑രാ॒ണ-സ്സ്യ॑സ്വ । യതോ॑ വീ॒രഃ ക॑ര്മ॒ണ്യഃ॑ സു॒ദക്ഷോ॑ യു॒ക്തഗ്രാ॑വാ॒ ജായ॑തേ ദേ॒വകാ॑മഃ ॥ । ത്വഷ്ടാ॑ വീ॒ര-ന്ദേ॒വകാ॑മ-ഞ്ജജാന॒ ത്വഷ്ടു॒രര്വാ॑ ജായത ആ॒ശുരശ്വഃ॑ । ത്വഷ്ടേ॒ദം-വിഁശ്വ॒-മ്ഭുവ॑ന-ഞ്ജജാന ബ॒ഹോഃ ക॒ര്താര॑മി॒ഹ യ॑ക്ഷി ഹോതഃ ॥ പി॒ശങ്ഗ॑രൂപ-സ്സു॒ഭരോ॑ വയോ॒ധാ-ശ്ശ്രു॒ഷ്ടീ വീ॒രോ ജാ॑യതേ ദേ॒വകാ॑മഃ । പ്ര॒ജാ-ന്ത്വഷ്ടാ॒ വിഷ്യ॑തു॒ നാഭി॑മ॒സ്മേ അഥാ॑ ദേ॒വാനാ॒മപ്യേ॑തു॒ പാഥഃ॑ ॥ ॥ ദശേ॒മ-ന്ത്വഷ്ടു॑ര്ജനയന്ത॒ ഗര്ഭ᳚മ് । അത॑ന്ദ്രാസോ യുവ॒തയോ॒ ബിഭ॑ര്ത്രമ് । തി॒ഗ്മാനീ॑ക॒ഗ്ഗ്॒ സ്വയ॑ശസ॒-ഞ്ജനേ॑ഷു । വി॒രോച॑മാന॒-മ്പരി॑ഷീ-ന്നയന്തി ॥ ആവിഷ്ട്യോ॑ വര്ധതേ॒ ചാരു॑രാസു । ജി॒ഹ്മാനാ॑മൂ॒ര്ധ്വ-സ്സ്വയ॑ശാ ഉ॒പസ്ഥേ᳚ ॥ 52 ॥

ഉ॒ഭേ ത്വഷ്ടു॑ര്ബിഭ്യതു॒-ര്ജായ॑മാനാത് । പ്ര॒തീചീ॑ സി॒ഗ്ം॒ഹ-മ്പ്രതി॑ജോഷയേതേ ॥ മി॒ത്രോ ജനാന്॑ യാതയതി പ്രജാ॒ന-ന്മി॒ത്രോ ദാ॑ധാര പൃഥി॒വീമു॒ത ദ്യാമ് । മി॒ത്രഃ കൃ॒ഷ്ടീരനി॑മിഷാ॒-ഽഭി ച॑ഷ്ടേ സ॒ത്യായ॑ ഹ॒വ്യ-ങ്ഘൃ॒തവ॑-ദ്വിധേമ ॥, പ്ര സ മി॑ത്ര॒ മര്തോ॑ അസ്തു॒ പ്രയ॑സ്വാ॒ന് യസ്ത॑ ആദിത്യ॒ ശിക്ഷ॑തി വ്ര॒തേന॑ । ന ഹ॑ന്യതേ॒ ന ജീ॑യതേ॒ ത്വോതോ॒ നൈന॒മഗ്ംഹോ॑ അശ്നോ॒ത്യന്തി॑തോ॒ ന ദൂ॒രാത് ॥ ॥ അ॒യ-മ്മി॒ത്രോ ന॑മ॒സ്യഃ॑ സു॒ശേവഃ॑ । രാജാ॑ സുക്ഷ॒ത്രോ അ॑ജനിഷ്ട വേ॒ധാഃ । തസ്യ॑ വ॒യഗ്ം സു॑മ॒തൌ യ॒ജ്ഞിയ॑സ്യ । അപി॑ ഭ॒ദ്രേ സൌ॑മന॒സേ സ്യാ॑മ ॥ അ॒ന॒മീ॒വാസ॒ ഇഡ॑യാ॒ മദ॑ന്തഃ । മി॒തജ്മ॑വോ॒ വരി॑മ॒ന്നാ പൃ॑ഥി॒വ്യാഃ । ആ॒ദി॒ത്യസ്യ॑ വ്ര॒തമു॑പ॒ക്ഷ്യന്തഃ॑ ॥ 53 ॥

വ॒യ-മ്മി॒ത്രസ്യ॑ സുമ॒തൌ സ്യാ॑മ ॥ മി॒ത്ര-ന്ന ഈഗ്ം ശിമ്യാ॒ ഗോഷു॑ ഗ॒വ്യവ॑ത് । സ്വാ॒ധിയോ॑ വി॒ദഥേ॑ അ॒ഫ്സ്വജീ॑ജനന്ന് । അരേ॑ജയതാ॒ഗ്ം॒ രോദ॑സീ॒ പാജ॑സാ ഗി॒രാ । പ്രതി॑ പ്രി॒യം-യഁ॑ജ॒ത-ഞ്ജ॒നുഷാ॒മവഃ॑ ॥ മ॒ഹാഗ്ം ആ॑ദി॒ത്യോ നമ॑സോപ॒സദ്യഃ॑ । യാ॒ത॒യജ്ജ॑നോ ഗൃണ॒തേ സു॒ശേവഃ॑ । തസ്മാ॑ ഏ॒ത-ത്പന്യ॑തമായ॒ ജുഷ്ട᳚മ് । അ॒ഗ്നൌ മി॒ത്രായ॑ ഹ॒വിരാജു॑ഹോത ॥ ആവാ॒ഗ്ം॒ രഥോ॒ രോദ॑സീ ബദ്ബധാ॒നഃ ॥ 54 ॥

ഹി॒ര॒ണ്യയോ॒ വൃഷ॑ഭിര്യാ॒ത്വശ്വൈഃ᳚ । ഘൃ॒തവ॑ര്തനിഃ പ॒വിഭീ॑ രുചാ॒നഃ । ഇ॒ഷാം-വോഁ॒ഢാ നൃ॒പതി॑ര്വാ॒ജിനീ॑വാന് ॥ സ പ॑പ്രഥാ॒നോ അ॒ഭി പഞ്ച॒ ഭൂമ॑ । ത്രി॒വ॒ന്ധു॒രോ മന॒സാ-ഽഽയാ॑തു യു॒ക്തഃ । വിശോ॒ യേന॒ ഗച്ഛ॑ഥോ ദേവ॒യന്തീഃ᳚ । കുത്രാ॑ ചി॒ദ്യാമ॑മശ്വിനാ॒ ദധാ॑നാ ॥ സ്വശ്വാ॑ യ॒ശസാ-ഽഽയാ॑തമ॒ര്വാക് । ദസ്രാ॑ നി॒ധി-മ്മധു॑മന്ത-മ്പിബാഥഃ । വി വാ॒ഗ്ം॒ രഥോ॑ വ॒ദ്ധ്വാ॑ യാദ॑മാനഃ ॥ 55 ॥

അന്താ᳚-ന്ദി॒വോ ബാ॑ധതേ വര്ത॒നിഭ്യാ᳚മ് ॥ യു॒വോ-ശ്ശ്രിയ॒-മ്പരി॒ യോഷാ॑ വൃണീത । സൂരോ॑ ദുഹി॒താ പരി॑തക്മിയായാമ് । യ-ദ്ദേ॑വ॒യന്ത॒മവ॑ഥ॒-ശ്ശചീ॑ഭിഃ । പരി॑ഘ്ര॒ഗ്ം॒സ വാ॒-മ്മനാ॑ വാം॒-വഁയോ॑ ഗാമ് ॥ യോ ഹ॒ സ്യ വാഗ്ം॑ രഥിരാ॒ വസ്ത॑ ഉ॒സ്രാഃ । രഥോ॑ യുജാ॒നഃ പ॑രി॒യാതി॑ വ॒ര്തിഃ । തേന॑ ന॒-ശ്ശം-യോഁരു॒ഷസോ॒ വ്യു॑ഷ്ടൌ । ന്യ॑ശ്വിനാ വഹതം-യഁ॒ജ്ഞേ അ॒സ്മിന്ന് ॥ യു॒വ-മ്ഭു॒ജ്യുമവ॑വിദ്ധഗ്ം സമു॒ദ്രേ ॥ 56 ॥

ഉദൂ॑ഹഥു॒രര്ണ॑സോ॒ അസ്രി॑ധാനൈഃ । പ॒ത॒ത്രിഭി॑-രശ്ര॒മൈ-ര॑വ്യ॒ഥിഭിഃ॑ । ദ॒ഗ്ം॒സനാ॑ഭിരശ്വിനാ പാ॒രയ॑ന്താ ॥ അഗ്നീ॑ഷോമാ॒ യോ അ॒ദ്യ വാ᳚മ് । ഇ॒ദം-വഁചഃ॑ സപ॒ര്യതി॑ । തസ്മൈ॑ ധത്തഗ്ം സു॒വീര്യ᳚മ് । ഗവാ॒-മ്പോഷ॒ഗ്ഗ്॒ സ്വശ്വി॑യമ് ॥ യോ അ॒ഗ്നീഷോമാ॑ ഹ॒വിഷാ॑ സപ॒ര്യാത് । ദേ॒വ॒ദ്രീചാ॒ മന॑സാ॒ യോ ഘൃ॒തേന॑ । തസ്യ॑ വ്ര॒തഗ്ം ര॑ക്ഷത-മ്പാ॒തമഗ്ംഹ॑സഃ ॥ 57 ॥

വി॒ശേ ജനാ॑യ॒ മഹി॒ ശര്മ॑ യച്ഛതമ് ॥ അഗ്നീ॑ഷോമാ॒ യ ആഹു॑തിമ് । യോ വാ॒-ന്ദാശാ᳚ദ്ധ॒വിഷ്കൃ॑തിമ് । സ പ്ര॒ജയാ॑ സു॒വീര്യ᳚മ് । വിശ്വ॒മായു॒-ര്വ്യ॑ശ്നവത് ॥ അഗ്നീ॑ഷോമാ॒ ചേതി॒ ത-ദ്വീ॒ര്യം॑-വാഁമ് । യദമു॑ഷ്ണീതമവ॒സ-മ്പ॒ണി-ങ്ഗോഃ । അവാ॑തിരത॒-മ്പ്രഥ॑യസ്യ॒ ശേഷഃ॑ । അവി॑ന്ദത॒-ഞ്ജ്യോതി॒രേക॑-മ്ബ॒ഹുഭ്യഃ॑ ॥ അഗ്നീ॑ഷോമാ വി॒മഗ്ം സു മേ॑ ശൃണു॒തം-വൃഁ॑ഷണാ॒ ഹവ᳚മ് । പ്രതി॑ സൂ॒ക്താനി॑ ഹര്യത॒-മ്ഭവ॑ത-ന്ദാ॒ശുഷേ॒ മയഃ॑ ॥ അഗ്നീ॑ഷോമാ ഹ॒വിഷഃ॒ പ്രസ്ഥി॑തസ്യ വീ॒തഗ്ംഹര്യ॑തം-വൃഁഷണാ ജു॒ഷേഥാ᳚മ് । സു॒ശര്മാ॑ണാ॒ സ്വവ॑സാ॒ ഹി ഭൂ॒തമഥാ॑ ധത്തം॒-യഁജ॑മാനായ॒ ശം-യോഃ ഁ॥ ॥ 58 ॥

(ജ॒ഭാ॒ര॒ - ദ്യൌ - ര॒ഗ്നേ - രു॒പസ്ഥ॑ - ഉപ॒ക്ഷ്യന്തോ॑ - ബദ്ബധാ॒നോ-യാദ॑മാനഃ - സമു॒ദ്രേ - ഽഗ്ംഹ॑സഃ॒ - പ്രസ്ഥി॑തസ്യ) (അ. 7)

അനുവാകം 8 - വേഹദാദിപശൂനാം സൂക്താനി

അ॒ഹമ॑സ്മി പ്രഥമ॒ജാ ഋ॒തസ്യ॑ । പൂര്വ॑-ന്ദേ॒വേഭ്യോ॑ അ॒മൃത॑സ്യ॒ നാഭിഃ॑ । യോ മാ॒ ദദാ॑തി॒ സ ഇദേ॒വ മാ വാഃ᳚ । അ॒ഹ-മന്ന॒-മന്ന॑-മ॒ദന്ത॑മദ്മി ॥ പൂര്വ॑-മ॒ഗ്നേരപി॑ ദഹ॒ത്യന്ന᳚മ് । യ॒ത്തൌ ഹാ॑-ഽഽസാതേ അഹമുത്ത॒രേഷു॑ । വ്യാത്ത॑മസ്യ പ॒ശവഃ॑ സു॒ജമ്ഭ᳚മ് । പശ്യ॑ന്തി॒ ധീരാഃ॒ പ്രച॑രന്തി॒ പാകാഃ᳚ ॥ ജഹാ᳚മ്യ॒ന്യ-ന്ന ജ॑ഹാമ്യ॒ന്യമ് । അ॒ഹമന്നം॒-വഁശ॒മിച്ച॑രാമി ॥ 59 ॥

സ॒മാ॒നമര്ഥ॒-മ്പര്യേ॑മി ഭു॒ഞ്ജത് । കോ മാമന്ന॑-മ്മനു॒ഷ്യോ॑ ദയേത ॥ പരാ॑കേ॒ അന്ന॒-ന്നിഹി॑തം-ലോഁ॒ക ഏ॒തത് । വിശ്വൈ᳚-ര്ദേ॒വൈഃ പി॒തൃഭി॑-ര്ഗു॒പ്തമന്ന᳚മ് । യദ॒ദ്യതേ॑ ലു॒പ്യതേ॒ യ-ത്പ॑രോ॒പ്യതേ᳚ । ശ॒ത॒ത॒മീ സാ ത॒നൂര്മേ॑ ബഭൂവ ॥ മ॒ഹാന്തൌ॑ ച॒രൂ സ॑കൃ-ദ്ദു॒ഗ്ധേന॑ പപ്രൌ । ദിവ॑ഞ്ച॒ പൃശ്ഞി॑ പൃഥി॒വീ-ഞ്ച॑ സാ॒കമ് । ത-ഥ്സ॒മ്പിബ॑ന്തോ॒ ന മി॑നന്തി വേ॒ധസഃ॑ । നൈത-ദ്ഭൂയോ॒ ഭവ॑തി॒ നോ കനീ॑യഃ ॥ 60 ॥

അന്ന॑-മ്പ്രാ॒ണ-മന്ന॑-മപാ॒ന-മാ॑ഹുഃ । അന്ന॑-മ്മൃ॒ത്യു-ന്തമു॑ ജീ॒വാതു॑മാഹുഃ । അന്ന॑-മ്ബ്ര॒ഹ്മാണോ॑ ജ॒രസം॑-വഁദന്തി । അന്ന॑മാഹുഃ പ്ര॒ജന॑ന-മ്പ്ര॒ജാനാ᳚മ് ॥ മോഘ॒മന്നം॑-വിഁന്ദതേ॒ അപ്ര॑ചേതാഃ । സ॒ത്യ-മ്ബ്ര॑വീമി വ॒ധ ഇഥ്സ തസ്യ॑ । നാര്യ॒മണ॒-മ്പുഷ്യ॑തി॒ നോ സഖാ॑യമ് । കേവ॑ലാഘോ ഭവതി കേവലാ॒ദീ ॥ അ॒ഹ-മ്മേ॒ഘ-സ്സ്ത॒നയ॒ന്. വര്ഷ॑ന്നസ്മി । മാമ॑ദന്ത്യ॒ഹമ॑ദ്മ്യ॒ന്യാന് ॥ 61 ॥

അ॒ഹഗ്ം സദ॒മൃതോ॑ ഭവാമി । മദാ॑ദി॒ത്യാ അധി॒ സര്വേ॑ തപന്തി ॥ സാ നോ॑ മ॒ന്ദ്രേഷ॒മൂര്ജ॒-ന്ദുഹാ॑നാ । ധേ॒നുര്വാഗ॒സ്മാനുപ॒ സുഷ്ടു॒തൈതു॑ ॥, യ-ദ്വാഗ്വദ॑ന്ത്യ-വിചേത॒നാനി॑ । രാഷ്ട്രീ॑ ദേ॒വാനാ᳚-ന്നിഷ॒സാദ॑ മ॒ന്ദ്രാ । ചത॑സ്ര॒ ഊര്ജ॑-ന്ദുദുഹേ॒ പയാഗ്ം॑സി । ക്വ॑ സ്വി ദസ്യാഃ പര॒മ-ഞ്ജ॑ഗാമ ॥ ॥ അ॒ന॒ന്താ-മന്താ॒ദധി॒ നിര്മി॑താ-മ്മ॒ഹീമ് । യസ്യാ᳚-ന്ദേ॒വാ അ॑ദധു॒-ര്ഭോജ॑നാനി । ഏകാ᳚ക്ഷരാ-ന്ദ്വി॒പദാ॒ഗ്ം॒ ഷട്പ॑ദാഞ്ച । വാച॑-ന്ദേ॒വാ ഉപ॑ജീവന്തി॒ വിശ്വേ᳚ ॥ വാച॑-ന്ദേ॒വാ ഉപ॑ജീവന്തി॒ വിശ്വേ᳚ । വാച॑-ങ്ഗന്ധ॒ര്വാഃ പ॒ശവോ॑ മനു॒ഷ്യാഃ᳚ । വാ॒ചീമാ വിശ്വാ॒ ഭുവ॑നാ॒ന്യര്പി॑താ ॥ 62 ॥

സാ നോ॒ ഹവ॑-ഞ്ജുഷതാ॒-മിന്ദ്ര॑പത്നീ ॥ വാഗ॒ക്ഷര॑-മ്പ്രഥമ॒ജാ ഋ॒തസ്യ॑ । വേദാ॑നാ-മ്മാ॒താ-ഽമൃത॑സ്യ॒ നാഭിഃ॑ । സാ നോ॑ ജുഷാ॒ണോപ॑ യ॒ജ്ഞമാഗാ᳚ത് । അവ॑ന്തീ ദേ॒വീ സു॒ഹവാ॑ മേ അസ്തു ॥ യാ മൃഷ॑യോ മന്ത്ര॒കൃതോ॑ മനീ॒ഷിണഃ॑ । അ॒ന്വൈച്ഛ॑-ന്ദേ॒വാ-സ്തപ॑സാ॒ ശ്രമേ॑ണ । താ-ന്ദേ॒വീം-വാഁചഗ്ം॑ ഹ॒വിഷാ॑ യജാമഹേ । സാ നോ॑ ദധാതു സുകൃ॒തസ്യ॑ ലോ॒കേ ॥ ച॒ത്വാരി॒ വാ-ക്പരി॑മിതാ പ॒ദാനി॑ ॥ 63 ॥

താനി॑ വിദു-ര്ബ്രാഹ്മ॒ണാ യേ മ॑നീ॒ഷിണഃ॑ । ഗുഹാ॒ ത്രീണി॒ നിഹി॑താ॒ നേങ്ഗ॑യന്തി । തു॒രീയം॑-വാഁ॒ചോ മ॑നു॒ഷ്യാ॑ വദന്തി ॥ ശ്ര॒ദ്ധയാ॒-ഽഗ്നി-സ്സമി॑ദ്ധ്യതേ । ശ്ര॒ദ്ധയാ॑ വിന്ദതേ ഹ॒വിഃ । ശ്ര॒ദ്ധാ-മ്ഭഗ॑സ്യ മൂ॒ര്ധനി॑ । വച॒സാ ഽഽവേ॑ദയാമസി ॥ പ്രി॒യഗ്ഗ് ശ്ര॑ദ്ധേ॒ ദദ॑തഃ । പ്രി॒യഗ്ഗ് ശ്ര॑ദ്ധേ॒ ദിദാ॑സതഃ । പ്രി॒യ-മ്ഭോ॒ജേഷു॒ യജ്വ॑സു ॥ 64 ॥

ഇ॒ദ-മ്മ॑ ഉദി॒ത-ങ്കൃ॑ധി ॥ യഥാ॑ ദേ॒വാ അസു॑രേഷു । ശ്ര॒ദ്ധാ-മു॒ഗ്രേഷു॑ ചക്രി॒രേ । ഏ॒വ-മ്ഭോ॒ജേഷു॒ യജ്വ॑സു । അ॒സ്മാക॑-മുദി॒ത-ങ്കൃ॑ധി ॥ ശ്ര॒ദ്ധാ-ന്ദേ॑വാ॒ യജ॑മാനാഃ । വാ॒യുഗോ॑പാ॒ ഉപാ॑സതേ । ശ്ര॒ദ്ധാഗ്ം ഹൃ॑ദ॒യ്യ॑യാ-ഽഽകൂ᳚ത്യാ । ശ്ര॒ദ്ധയാ॑ ഹൂയതേ ഹ॒വിഃ ॥ ശ്ര॒ദ്ധാ-മ്പ്രാ॒തര്-ഹ॑വാമഹേ ॥ 65 ॥

ശ്ര॒ദ്ധാ-മ്മ॒ദ്ധ്യന്ദി॑ന॒-മ്പരി॑ । ശ്ര॒ദ്ധാഗ്ം സൂര്യ॑സ്യ നി॒മ്രുചി॑ । ശ്രദ്ധേ॒ ശ്രദ്ധാ॑പയേ॒ഹ മാ᳚ ॥ ശ്ര॒ദ്ധാ ദേ॒വാ-നധി॑വസ്തേ । ശ്ര॒ദ്ധാ വിശ്വ॑മി॒ദ-ഞ്ജഗ॑ത് । ശ്ര॒ദ്ധാ-ങ്കാമ॑സ്യ മാ॒തര᳚മ് । ഹ॒വിഷാ॑ വര്ധയാമസി ॥ ബ്രഹ്മ॑ജജ്ഞാ॒ന-മ്പ്ര॑ഥ॒മ-മ്പു॒രസ്താ᳚ത് । വി സീ॑മ॒ത-സ്സു॒രുചോ॑ വേ॒ന ആ॑വഃ । സ ബു॒ദ്ധ്നിയാ॑ ഉപ॒മാ അ॑സ്യ വി॒ഷ്ഠാഃ ॥ 66 ॥

സ॒തശ്ച॒ യോനി॒-മസ॑തശ്ച॒ വിവഃ॑ ॥ പി॒താ വി॒രാജാ॑മൃഷ॒ഭോ ര॑യീ॒ണാമ് । അ॒ന്തരി॑ക്ഷം-വിഁ॒ശ്വരൂ॑പ॒ ആവി॑വേശ । തമ॒ര്കൈ-ര॒ഭ്യ॑ര്ചന്തി വ॒ഥ്സമ് । ബ്രഹ്മ॒ സന്ത॒-മ്ബ്രഹ്മ॑ണാ വ॒ര്ധയ॑ന്തഃ ॥ ബ്രഹ്മ॑ ദേ॒വാന॑ജനയത് । ബ്രഹ്മ॒ വിശ്വ॑മി॒ദ-ഞ്ജഗ॑ത് । ബ്രഹ്മ॑ണഃ, ക്ഷ॒ത്ര-ന്നിര്മി॑തമ് । ബ്രഹ്മ॑ ബ്രാഹ്മ॒ണ ആ॒ത്മനാ᳚ ॥ അ॒ന്തര॑സ്മി-ന്നി॒മേ ലോ॒കാഃ ॥ 67 ॥

അ॒ന്ത-ര്വിശ്വ॑മി॒ദ-ഞ്ജഗ॑ത് । ബ്രഹ്മൈ॒വ ഭൂ॒താനാ॒-ഞ്ജ്യേഷ്ഠ᳚മ് । തേന॒ കോ॑-ഽര്ഹതി॒ സ്പര്ധി॑തുമ് ॥ ബ്രഹ്മ॑-ന്ദേ॒വാ-സ്ത്രയ॑സ്ത്രിഗ്ംശത് । ബ്രഹ്മ॑ന്നിന്ദ്ര പ്രജാപ॒തീ । ബ്രഹ്മ॑ന്. ഹ॒ വിശ്വാ॑ ഭൂ॒താനി॑ । നാ॒വീ വാ॒ന്ത-സ്സ॒മാഹി॑താ ॥ ചത॑സ്ര॒ ആശാഃ॒ പ്രച॑രന്ത്വ॒-ഗ്നയഃ॑ । ഇ॒മന്നോ॑ യ॒ജ്ഞ-ന്ന॑യതു പ്രജാ॒നന്ന് । ഘൃ॒ത-മ്പിന്വ॑ന്ന॒ജരഗ്ം॑ സു॒വീര᳚മ് ॥ 68 ॥

ബ്രഹ്മ॑ സ॒മി-ദ്ഭ॑വ॒ത്യാഹു॑തീനാമ് ॥ ആ ഗാവോ॑ അഗ്മന്നു॒ത ഭ॒ദ്രമ॑ക്രന്ന് । സീദ॑ന്തു ഗോ॒ഷ്ഠേ ര॒ണയ॑ന്ത്വ॒സ്മേ । പ്ര॒ജാവ॑തീഃ പുരു॒രൂപാ॑ ഇ॒ഹ സ്യുഃ । ഇന്ദ്രാ॑യ പൂ॒ര്വീ രു॒ഷസോ॒ ദുഹാ॑നാഃ ॥ ഇന്ദ്രോ॒ യജ്വ॑നേ പൃണ॒തേ ച॑ ശിക്ഷതി । ഉപേദ്ദ॑ദാതി॒ ന സ്വ-മ്മു॑ഷായതി । ഭൂയോ॑ ഭൂയോ ര॒യിമിദ॑സ്യ വ॒ര്ധയന്ന്॑ । അഭി॑ന്നേ ഖി॒ല്ലേ നിദ॑ധാതി ദേവ॒യുമ് ॥ ന താ ന॑ശന്തി॒ ന ദ॑ഭാതി॒ തസ്ക॑രഃ । നൈനാ॑ അമി॒ത്രോ വ്യഥി॒രാദ॑ധര്ഷതി । ദേ॒വാഗ്ശ്ച॒ യാഭി॒-ര്യജ॑തേ॒ ദദാ॑തി ച । ജ്യോഗിത്താഭിഃ॑ സചതേ॒ ഗോപ॑തി-സ്സ॒ഹ ॥, ന താ അര്വാ॑ രേ॒ണുക॑കാടോ അശ്നുതേ । ന സഗ്ഗ്॑ സ്കൃത॒ത്ര-മുപ॑യന്തി॒ താ അ॒ഭി । ഉ॒രു॒ഗാ॒യമഭ॑യ॒-ന്തസ്യ॒ താ അനു॑ । ഗാവോ॒ മര്ത്യ॑സ്യ॒ വിച॑രന്തി॒ യജ്വ॑നഃ ॥ ॥ 69 ॥

ഗാവോ॒ ഭഗോ॒ ഗാവ॒ ഇന്ദ്രോ॑ മേ അച്ഛാത് । ഗാവ॒-സ്സോമ॑സ്യ പ്രഥ॒മസ്യ॑ ഭ॒ക്ഷഃ । ഇ॒മാ യാ ഗാവ॒-സ്സജ॑നാസ॒ ഇന്ദ്രഃ॑ । ഇ॒ച്ഛാമീദ്ധൃ॒ദാ മന॑സാ ചി॒ദിന്ദ്ര᳚മ് ॥ യൂ॒യ-ങ്ഗാ॑വോ മേദയഥാ കൃ॒ശ-ഞ്ചി॑ത് । അ॒ശ്ലീ॒ല-ഞ്ചി॑-ത്കൃണുഥാ സു॒പ്രതീ॑കമ് । ഭ॒ദ്ര-ങ്ഗൃ॒ഹ-ങ്കൃ॑ണുഥ ഭദ്രവാചഃ । ബൃ॒ഹദ്വോ॒ വയ॑ ഉച്യതേ സ॒ഭാസു॑ ॥ പ്ര॒ജാവ॑തീ-സ്സൂ॒യവ॑സഗ്ം രി॒ശന്തീഃ᳚ (രു॒ശന്തീഃ᳚) । ശു॒ദ്ധാ അ॒പ-സ്സു॑പ്രപാ॒ണേ പിബ॑ന്തീഃ । മാ വഃ॑ സ്തേ॒ന ഈ॑ശത॒ മാ-ഽഘശഗ്ം॑സഃ । പരി॑വോ ഹേ॒തീ രു॒ദ്രസ്യ॑ വൃഞ്ജ്യാത് ॥ ഉപേ॒ദ-മു॑പ॒പര്ച॑നമ് । ആ॒സു ഗോഷൂപ॑പൃച്യതാമ് । ഉപ॑ര്ഷ॒ഭസ്യ॒ രേത॑സി । ഉപേ᳚ന്ദ്ര॒ തവ॑ വീ॒ര്യേ᳚ ॥ 70 ॥

(ച॒രാ॒മി॒ - കനീ॑യോ॒ - ഽന്യാ - നര്പി॑താ - പ॒ദാനി॒ - യജ്വ॑സു - ഹവാമഹേ - വി॒ഷ്ഠാ - ലോ॒കാഃ - സു॒വീര॒ - മര്വാ॒ - പിബ॑ന്തീ॒-ഷ്ഷട്ച॑) (അ. 8)

അനുവാകം 9 - ശുക്ലകൃഷ്ണപശ്വാദീനാം സൂക്താനി

താ സൂ᳚ര്യാ ചന്ദ്ര॒മസാ॑ വിശ്വ॒ഭൃത്ത॑മാ മ॒ഹത് । തേജോ॒ വസു॑മ-ദ്രാജതോ ദി॒വി । സാമാ᳚ത്മാനാ ചരത-സ്സാമചാ॒രിണാ᳚ । യയോ᳚ര്വ്ര॒ത-ന്ന മ॒മേ ജാതു॑ ദേ॒വയോഃ᳚ ॥ ഉ॒ഭാവന്തൌ॒ പരി॑യാത॒ അര്മ്യാ᳚ । ദി॒വോ ന ര॒ശ്മീഗ് സ്ത॑നു॒തോ-വ്യ॑ര്ണ॒വേ । ഉ॒ഭാ ഭു॑വ॒ന്തീ ഭുവ॑നാ ക॒വിക്ര॑തൂ । സൂര്യാ॒ ന ച॒ന്ദ്രാ ച॑രതോ ഹ॒താമ॑തീ ॥ പതീ᳚ ദ്യു॒മ-ദ്വി॑ശ്വ॒വിദാ॑ ഉ॒ഭാ ദി॒വഃ । സൂര്യാ॑ ഉ॒ഭാ ച॒ന്ദ്രമ॑സാ വിചക്ഷ॒ണാ ॥ 71 ॥

വി॒ശ്വവാ॑രാ വരിവോ॒ഭാ വരേ᳚ണ്യാ । താ നോ॑-ഽവത-മ്മതി॒മന്താ॒ മഹി॑വ്രതാ ॥ വി॒ശ്വ॒വപ॑രീ പ്ര॒തര॑ണാ തര॒ന്താ । സു॒വ॒ര്വിദാ॑ ദൃ॒ശയേ॒ ഭൂരി॑രശ്മീ । സൂര്യാ॒ ഹി ച॒ന്ദ്രാ വസു॑ത്വേ॒ഷ-ദ॑ര്ശതാ । മ॒ന॒സ്വിനോ॒ഭാ-ഽനു॑ ചര॒തോ നു॒ സ-ന്ദിവ᳚മ് ॥ അ॒സ്യ ശ്രവോ॑ ന॒ദ്യഃ॑ സ॒പ്ത ബി॑ഭ്രതി । ദ്യാവാ॒ ക്ഷാമാ॑ പൃഥി॒വീ ദ॑ര്ശ॒തം-വഁപുഃ॑ । അ॒സ്മേ സൂ᳚ര്യാ ചന്ദ്ര॒മസാ॑-ഽഭി॒ചക്ഷേ᳚ । ശ്ര॒ദ്ധേ കമി॑ന്ദ്ര ചരതോ വിചര്തു॒രമ് ॥ 72 ॥

പൂ॒ര്വാ॒പ॒ര-ഞ്ച॑രതോ മാ॒യ യൈ॒തൌ । ശിശൂ॒ ക്രീഡ॑ന്തൌ॒ പരി॑യാതോ അദ്ധ്വ॒രമ് । വിശ്വാ᳚ന്യ॒ന്യോ ഭുവ॑നാ ഽഭി॒ചഷ്ടേ᳚ । ഋ॒തൂന॒ന്യോ വി॒ദധ॑ജ്ജായതേ॒ പുനഃ॑ ॥ ഹിര॑ണ്യവര്ണാ॒-ശ്ശുച॑യഃ പാവ॒കാ യാസു॑ ജാ॒തഃ ക॒ശ്യപോ॒ യാസ്വിന്ദ്രഃ॑ । അ॒ഗ്നിം-യാഁ ഗര്ഭ॑-ന്ദധി॒രേ വിരൂ॑പാ॒സ്താ ന॒ ആപ॒-ശ്ശഗ്ഗ് സ്യോ॒നാ ഭ॑വന്തു ॥,

യാസാ॒ഗ്ം॒ രാജാ॒ വരു॑ണോ॒ യാതി॒ മധ്യേ॑ സത്യാനൃ॒തേ അ॑വ॒പശ്യ॒ന് ജനാ॑നാമ് । മ॒ധു॒ശ്ചുത॒-ശ്ശുച॑യോ॒ യാഃ പാ॑വ॒കാസ്താ ന॒ ആപ॒-ശ്ശഗ്ഗ് സ്യോ॒നാ ഭ॑വന്തു ॥ । യാസാ᳚-ന്ദേ॒വാ ദി॒വി കൃ॒ണ്വന്തി॑ ഭ॒ക്ഷം-യാഁ അ॒ന്തരി॑ക്ഷേ ബഹു॒ധാ ഭവ॑ന്തി । യാഃ പൃ॑ഥി॒വീ-മ്പയ॑സോ॒ന്ദന്തി॑ശു॒ക്രാസ്താ ന॒ ആപ॒-ശ്ശഗ്ഗ് സ്യോ॒നാ ഭ॑വന്തു ॥, ശി॒വേന॑ മാ॒ ചക്ഷു॑ഷാ പശ്യതാ-ഽഽപ-ശ്ശി॒വയാ॑ ത॒നുവോപ॑ സ്പൃശത॒ ത്വച॑-മ്മേ । സര്വാഗ്ം॑ അ॒ഗ്നീഗ്ം ര॑ഫ്സു॒ഷദോ॑ ഹുവേ വോ॒ മയി॒ വര്ചോ॒ ബല॒മോജോ॒ നി ധ॑ത്ത ॥ । ആപോ॑ ഭ॒ദ്രാ ഘൃ॒തമിദാപ॑ ആസുര॒ഗ്നീ-ഷോമൌ॑ ബിഭ്ര॒ത്യാപ॒ ഇ-ത്താഃ । തീ॒വ്രോ രസോ॑ മധു॒പൃചാ॑ -മരങ്ഗ॒മ ആ മാ᳚ പ്രാ॒ണേന॑ സ॒ഹ വര്ച॑സാ ഗന്ന് ॥, ആദി-ത്പ॑ശ്യാമ്യു॒ത വാ॑ ശൃണോ॒മ്യാ മാ॒ ഘോഷോ॑ ഗച്ഛതി॒ വാന്ന॑ ആസാമ് । മന്യേ॑ ഭേജാ॒നോ അ॒മൃത॑സ്യ॒ തര്ഹി॒ ഹിര॑ണ്യവര്ണാ॒ അതൃ॑പം-യഁ॒ദാ വഃ॑ ॥ ॥ നാസ॑ദാസീ॒ന്നോ സദാ॑സീ-ത്ത॒ദാനീ᳚മ് । നാസീ॒-ദ്രജോ॒ നോ വ്യോ॑മാപ॒രോ യത് । കിമാവ॑രീവഃ॒ കുഹ॒ കസ്യ॒ ശര്മന്ന്॑ ॥ 73 ॥

അമ്ഭഃ॒ കിമാ॑സീ॒-ദ്ഗഹ॑ന-ങ്ഗഭീ॒രമ് ॥ ന മൃ॒ത്യുര॒മൃത॒-ന്തര്ഹി॒ ന । രാത്രി॑യാ॒ അഹ്ന॑ ആസീ-ത്പ്രകേ॒തഃ । ആനീ॑ദവാ॒തഗ്ഗ് സ്വ॒ധയാ॒ തദേക᳚മ് । തസ്മാ᳚-ദ്ധാ॒ന്യ-ന്ന പ॒രഃ (പ॒രം) കിഞ്ച॒ നാസ॑ ॥ തമ॑ ആസീ॒-ത്തമ॑സാ ഗൂ॒ഢമഗ്രേ᳚ പ്രകേ॒തമ് । സ॒ലി॒ലഗ്ം സര്വ॑മാ ഇ॒ദമ് । തു॒ച്ഛേ നാ॒ഭ്വപി॑ഹിതQം-യഁദാസീ᳚ത് । തമ॑സ॒ സ്തന്മ॑ഹി॒നാ ജാ॑യ॒തൈക᳚മ് ॥ കാമ॒സ്തദഗ്രേ॒ സമ॑വര്ത॒താധി॑ ॥ 74 ॥

മന॑സോ॒ രേതഃ॑ പ്രഥ॒മം-യഁദാസീ᳚ത് । സ॒ തോ ബന്ധു॒മസ॑തി॒ നിര॑വിന്ദന്ന് (നിര॑വിദന്ന്) । ഹൃ॒ദി പ്ര॒തീഷ്യാ॑ ക॒വയോ॑ മനീ॒ഷാ ॥ തി॒ര॒ശ്ചീനോ॒ വിത॑തോ ര॒ശ്മിരേ॑ഷാമ് । അ॒ധ-സ്സ്വി॑ദാ॒സീ(3) ദു॒പരി॑ സ്വിദാസീ(3)ത് । രേ॒തോ॒ധാ ആ॑സ-ന്മഹി॒മാന॑ ആസന്ന് । സ്വ॒ധാ അ॒വസ്താ॒-ത്പ്രയ॑തിഃ പ॒രസ്താ᳚ത് ॥ കോ അ॒ദ്ധാ വേ॑ദ॒ ക ഇ॒ഹ പ്രവോ॑ചത് । കുത॒ ആജാ॑താ॒ കുത॑ ഇ॒യം-വിഁസൃ॑ഷ്ടിഃ । അ॒ര്വാഗ്ദേ॒വാ അ॒സ്യ വി॒സര്ജ॑നായ ॥ 75 ॥

അഥാ॒ കോ വേ॑ദ॒ യത॑ ആബ॒ഭൂവ॑ ॥ ഇ॒യം-വിഁസൃ॑ഷ്ടി॒-ര്യത॑ ആബ॒ഭൂവ॑ । യദി॑ വാ ദ॒ധേ യദി॑ വാ॒ ന । യോ അ॒സ്യാദ്ധ്യ॑ക്ഷഃ പര॒മേ വ്യോ॑മന്ന് । സോ അ॒ങ്ഗ വേ॑ദ॒ യദി॑ വാ॒ ന വേദ॑ ॥ കിഗ്ഗ്സ്വി॒ദ്വന॒-ങ്ക ഉ॒ സ വൃ॒ക്ഷ ആ॑സീത് । യതോ॒ ദ്യാവാ॑പൃഥി॒വീ നി॑ഷ്ടത॒ക്ഷുഃ । മനീ॑ഷിണോ॒ മന॑സാ പൃ॒ച്ഛതേദു॒ തത് । യദ॒ദ്ധ്യതി॑ഷ്ഠ॒-ദ്ഭുവ॑നാനി ധാ॒രയന്ന്॑ ॥ ബ്രഹ്മ॒ വന॒-മ്ബ്രഹ്മ॒ സ വൃ॒ക്ഷ ആ॑സീത് ॥ 76 ॥

യതോ॒ ദ്യാവാ॑പൃഥി॒വീ നി॑ഷ്ടത॒ക്ഷുഃ । മനീ॑ഷിണോ॒ മന॑സാ॒ വിബ്ര॑വീമി വഃ । ബ്രഹ്മാ॒ദ്ധ്യതി॑ഷ്ഠ॒-ദ്ഭുവ॑നാനി ധാ॒രയന്ന്॑ ॥ പ്രാ॒തര॒ഗ്നി-മ്പ്രാ॒തരിന്ദ്രഗ്ം॑ ഹവാമഹേ । പ്രാ॒ത ര്മി॒ത്രാവരു॑ണാ പ്രാ॒തര॒ശ്വിനാ᳚ । പ്രാ॒ത ര്ഭഗ॑-മ്പൂ॒ഷണ॒-മ്ബ്രഹ്മ॑ണ॒സ്പതി᳚മ് । പ്രാ॒തസ്സോമ॑മു॒ത രു॒ദ്രഗ്ം ഹു॑വേമ ॥ പ്രാ॒ത॒ര്ജിത॒-മ്ഭഗ॑മു॒ഗ്രഗ്ം ഹു॑വേമ । വ॒യ-മ്പു॒ത്രമദി॑തേ॒ര്യോ വി॑ധ॒ര്താ । ആ॒ദ്ധ്രശ്ചി॒ദ്യ-മ്മന്യ॑മാന-സ്തു॒രശ്ചി॑ത് ॥ 77 ॥

രാജാ॑ ചി॒ദ്യ-മ്ഭഗ॑-മ്ഭ॒ക്ഷീത്യാഹ॑ ॥ ഭഗ॒ പ്രണേ॑ത॒ര്ഭഗ॒ സത്യ॑രാധഃ । ഭഗേ॒മാ-ന്ധിയ॒മുദ॑വ॒ ദദ॑ന്നഃ । ഭഗ॒ പ്രണോ॑ ജനയ॒ ഗോഭി॒രശ്വൈഃ᳚ । ഭഗ॒ പ്രനൃഭി॑-ര്നൃ॒വന്തഃ॑ സ്യാമ । ഉ॒തേദാനീ॒-മ്ഭഗ॑വന്ത-സ്സ്യാമ ॥ ഉ॒ത പ്രപി॒ത്വ ഉ॒ത മദ്ധ്യേ॒ അഹ്നാ᳚മ് । ഉ॒തോദി॑താ മഘവ॒ന്-ഥ്സൂര്യ॑സ്യ । വ॒യ-ന്ദേ॒വാനാഗ്ം॑ സുമ॒തൌ സ്യാ॑മ ॥ ഭഗ॑ ഏ॒വ ഭഗ॑വാഗ്ം അസ്തു ദേവാഃ ॥ 78 ॥

തേന॑ വ॒യ-മ്ഭഗ॑വന്ത-സ്സ്യാമ । ത-ന്ത്വാ॑ ഭഗ॒ സര്വ॒ ഇജ്ജോ॑ഹവീമി । സ നോ॑ ഭഗ പുര ഏ॒താ ഭ॑വേ॒ഹ ॥ സമ॑ദ്ധ്വ॒രായോ॒ഷസോ॑ നമന്ത । ദ॒ധി॒ക്രാവേ॑വ॒ ശുച॑യേ പ॒ദായ॑ । അ॒ര്വാ॒ചീ॒നം-വഁ॑സു॒വിദ॒-മ്ഭഗ॑ന്നഃ । രഥ॑മി॒വാശ്വാ॑ വാ॒ജിന॒ ആവ॑ഹന്തു ॥ അശ്വാ॑വതീ॒-ര്ഗോമ॑തീ-ര്ന ഉ॒ഷാസഃ॑ । വീ॒രവ॑തീ॒-സ്സദ॑മുച്ഛന്തു ഭ॒ദ്രാഃ । ഘൃ॒ത-ന്ദുഹാ॑നാ വി॒ശ്വതഃ॒ പ്രപീ॑നാഃ । യൂ॒യ-മ്പാ॑ത സ്വ॒സ്തിഭി॒-സ്സദാ॑ നഃ ॥ 79 ॥

(വി॒ച॒ക്ഷ॒ണാ - വി॑ചര്തു॒രഗ്ം - ശര്മ॒ - ന്നധി॑ - വി॒സര്ജ॑നായ॒ - ബ്രഹ്മ॒ വന॒-മ്ബ്രഹ്മ॒ സ വൃ॒ക്ഷ ആ॑സീത്- തു॒രശ്ചി॑-ദ്- ദേവാഃ॒ - പ്രപീ॑നാ॒ ഏക॑-ഞ്ച) (അ. 9)

(പീവോ᳚-ഽന്നാ॒ - മഗ്നേ॒ ത്വ-മ്പാ॑ര - യാനാഘൃ॒ഷ്യഃ - ശുചി॒-ന്നു സ്തോമം॑ - ഁവി॒ശ്രയ॑മാണോ - ദി॒വോ രു॒ക്മോ - ഽന്ന॑-മ്പ്രാ॒ണം - താ സൂ᳚ര്യാചന്ദ്ര॒മസാ॒ നവ॑സപ്തതിഃ)

(പീവോ᳚ന്നാ - ഁയൂ॒യ-മ്പാ॑ത സ്വ॒സ്തിഭി॒-സ്സദാ॑നഃ)

॥ ഹരിഃ॑ ഓമ് ॥

॥ കൃഷ്ണ യജുര്വേദീയ തൈത്തിരീയ ബ്രാഹ്മണേ ദ്വിതീയാഷ്ടകേ അഷ്ടമഃ പ്രപാഠക-സ്സമാപ്തഃ ॥

॥ കൃഷ്ണ യജുര്വേദീയ തൈത്തിരീയ ബ്രാഹ്മണേ ദ്വിതീയാഷ്ടകം സമാപ്തമ് ॥

Roman (IAST) Transliteration

kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya brāhmaṇe dvitīyāṣṭake aṣṭamaḥ prapāṭhakaḥ - kāmyapaśuyājyānuvākyā brāhmaṇam

o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,

śrī gurubhyo namaḥ | ha॒riḥ॒ om ||

anuvākaṃ 1 - vāyavyādipaśūnāṃ sūktāni

pīvo᳚nnāgṃ rayi॒vṛdhaḥ̭ sume॒dhāḥ | śve॒ta-ssi̭ṣakti ni॒yutā̭mabhi॒śrīḥ | te vā॒yave॒ sama̭naso॒ vita̭sthuḥ | viśvennaraḥ̭ svapa॒tyāni̭ cakruḥ || rā॒ye-'nu ya-ñja॒jñatū॒ roda̭sī u॒bhe | rā॒ye de॒vī dhi॒ṣaṇā̭ dhāti de॒vam | adhā̭ vā॒yu-nni॒yutaḥ̭ saścata॒ svāḥ | u॒ta śve॒taṃ-va~sṷdhiti-nnire॒ke || ā vā̭yo bhūṣa śucipā॒ upa̭ na-ssa॒hasra̭-nte ni॒yuto̭ viśvavāra | upo̭ te॒ andho॒ madya̭mayāmi॒ yasya̭ deva dadhi॒ṣe pū᳚rva॒peya᳚m || pra yābhi॒ryāsi̭ dā॒śvāgṃ samacchā̭ ni॒yudbhi̭-rvāyavi॒ṣṭayḙ duro॒ṇe | ni no̭ ra॒yigṃ su॒bhoja̭saṃ-yu~ve॒ha ni vī॒rava॒-dgavya॒maśvi̭ya-ñca॒ rādhaḥ̭ |||| pra vā॒yumacchā̭ bṛha॒tī ma̭nī॒ṣā || 1 ||

bṛ॒hadra̭yiṃ-vi~॒śvavā̭rāgṃ ratha॒prām | dyu॒tadyā̭mā ni॒yutaḥ॒ patya̭mānaḥ | ka॒viḥ ka॒vimi̭yakṣasi prayajyo || ā no̭ ni॒yudbhiḥ̭ śa॒tinī̭bhi-raddhva॒ram | sa॒ha॒sriṇī̭bhi॒rupa̭ yāhi ya॒jñam | vāyo̭ a॒smin. ha॒viṣi̭ mādayasva | yū॒ya-mpā̭ta sva॒stibhi॒-ssadā̭ naḥ || prajā̭pate॒ na tvade॒tānya॒nyaḥ | viśvā̭ jā॒tāni॒ pari॒ tā ba̭bhūva | ya-tkā̭māste juhu॒mastanno̭ astu || 2 ||

va॒yagg syā̭ma॒ pata̭yo rayī॒ṇām || ra॒yī॒ṇā-mpatiṃ̭-ya~ja॒ta-mbṛ॒hanta᳚m | a॒sminbhare॒ nṛta̭maṃ॒-vā~ja̭sātau | pra॒jāpa̭ti-mprathama॒jāmṛ॒tasya̭ | yajā̭ma de॒vamadhi̭ no bravītu || prajā̭pate॒ tva-nni̭dhi॒pāḥ pṷrā॒ṇaḥ | de॒vānā᳚-mpi॒tā ja̭ni॒tā pra॒jānā᳚m | pati॒-rviśva̭sya॒ jaga̭taḥ para॒spāḥ | ha॒virno̭ deva viha॒ve jṷṣasva || tave॒me lo॒kāḥ pra॒diśo॒ diśa̭śca || 3 ||

pa॒rā॒vato̭ ni॒vata̭ u॒dvata̭śca | prajā̭pate viśva॒sṛjjī॒vadha̭nya i॒da-nno̭ deva | prati̭harya ha॒vyam || pra॒jāpa̭ti-mpratha॒maṃ-ya~॒jñiyā̭nām | de॒vānā॒magrḙ yaja॒taṃ-ya~̭jaddhvam | sa no̭ dadātu॒ dravi̭ṇagṃ su॒vīrya᳚m | rā॒yaspoṣaṃ॒-vi~ṣya̭tu॒ nābhi̭ma॒sme || yo rā॒ya īśḙ śatadā॒ya u॒kthyaḥ̭ | yaḥ pa̭śū॒nāgṃ ra̭kṣi॒tā viṣṭhi̭tānām | pra॒jāpa̭tiḥ prathama॒jā ṛ॒tasya̭ || 4 ||

sa॒hasra̭dhāmā juṣatāgṃ ha॒virnaḥ̭ || somā̭pūṣaṇā॒ jana̭nā rayī॒ṇā-ñjana̭nā di॒vo jana̭nā pṛthi॒vyāḥ | jā॒tau viśva̭sya॒ bhuva̭nasya go॒pau de॒vā a̭kṛṇvanna॒mṛta̭sya॒ nābhi᳚m || i॒mau de॒vau jāya̭mānau juṣante॒mau tamāgṃ̭si gūhatā॒majṷṣṭā | ā॒bhyāmindraḥ̭ pa॒kvamā॒māsva॒nta-sso̭māpū॒ṣabhyā᳚-ñjanadu॒sriyā̭su || || somā̭pūṣaṇā॒ raja̭so vi॒māna᳚m | sa॒ptaca̭kra॒gṃ॒ ratha॒mavi̭śvaminvam | vi॒ṣū॒vṛta॒-mmana̭sā yu॒jyamā̭nam | ta-ñji̭nvatho vṛṣaṇā॒ pañca̭raśmim || di॒vya̭nya-ssada̭na-ñca॒kra u॒ccā | pṛ॒thi॒vyāma॒nyo addhya॒ntari̭kṣe | tāva॒smabhya̭-mpuru॒vāra̭-mpuru॒kṣum | rā॒yaspoṣaṃ॒-vi~ṣya̭tā॒-nnābhi̭ma॒sme || 5 ||

dhiya̭-mpū॒ṣā ji̭nvatu viśvami॒nvaḥ | ra॒yigṃ somo̭ rayi॒pati̭-rdadhātu | ava̭tu de॒vyadi̭tira-na॒rvā | bṛ॒ha-dva̭dema vi॒dathḙ su॒vīrāḥ᳚ || viśvā᳚nya॒nyo bhuva̭nā ja॒jāna̭ | viśva̭ma॒nyo a̭bhi॒cakṣā̭ṇa eti | somā̭pūṣaṇā॒-vava̭ta॒-ndhiya̭-mme | yu॒vabhyāṃ॒-vi~śvāḥ॒ pṛta̭nā jayema || udṷtta॒maṃ-va~̭ruṇa॒ pāśa̭ma॒smadavā̭-'dha॒maṃ-vi~ma̭dhya॒magg śra̭thāya | athā̭ va॒yamā̭ditya vra॒te tavā-'nā̭gaso॒ adi̭taye syāma asta̭bhnā॒dyāmṛ̭ṣa॒bho a॒ntari̭kṣa॒mami̭mīta vari॒māṇa̭-mpṛthi॒vyā ā-'sī̭da॒-dviśvā॒ bhuva̭nāni sa॒mrā-ḍviśvettāni॒ varṷṇasya vra॒tāni̭ || | ya-tkiñce॒daṃ-va~̭ruṇa॒ daivye॒ janḙ-'bhidro॒ha-mma̭nu॒ṣyā᳚ścarā̭masi | aci̭ttī॒ya-ttava॒ dharmā̭ yuyopi॒ma mā na॒stasmā॒ dena̭so deva rīriṣaḥ || ki॒ta॒vāso॒ yadri̭ ri॒purna dī॒vi yadvā̭ ghā sa॒tya mu॒tayanna vi॒dma | sarvā॒ tā viṣya̭ śithi॒reva̭ de॒vāthā̭ te syāma varuṇa pri॒yāsaḥ̭ ||( ) | ava̭ te॒ heḍo̭ varuṇa॒ namo̭bhi॒rava̭ ya॒jñebhi̭rīmahe ha॒virbhiḥ̭ | kṣaya̭nna॒smabhya̭masura praceto॒ rāja॒nnenāgṃ̭si śiśrathaḥ kṛ॒tāni̭ ||, tattvā̭ yāmi॒ brahma̭ṇā॒ vanda̭māna॒stadā śā᳚ste॒ yaja̭māno ha॒virbhiḥ̭ | ahḙḍamāno varuṇe॒ha bo॒dhyurṷśagṃsa॒ mā na॒ āyuḥ॒ pramo̭ṣīḥ || || ā॒di॒tyānā॒mava̭sā॒ nūta̭nena sakṣī॒mahi॒ śarma̭ṇā॒ śanta̭mena | a॒nā॒gā॒stve a̭diti॒tve tu॒rāsa̭ i॒maṃ-ya~॒jña-nda̭dhatu॒ śroṣa̭māṇāḥ ||, na da̭kṣi॒ṇā vici̭kite॒ na sa॒vyā na prā॒cīna̭mādityā॒ nota pa॒ścā | pā॒kyā̭ cidvasavo dhī॒ryā̭ ci--dyu॒ṣmānī̭to॒ abha̭ya॒-ñjyoti̭raśyām || | dhā॒raya̭nta ādi॒tyāso॒ jaga॒thsthā de॒vā viśva̭sya॒ bhuva̭nasya go॒pāḥ | dī॒rghādhi̭yo॒ rakṣa̭māṇā asu॒rya̭mṛ॒tāvā̭na॒-ścaya̭mānā ṛ॒ṇāni̭ ||, ti॒sro bhūmī᳚rdhāraya॒-ntrīgṃ ru॒ta dyū-ntrīṇi̭ vra॒tā vi॒dathḙ a॒ntarḙṣām | ṛ॒tenā̭-''dityā॒ mahi̭ vo mahi॒tva-ntada̭ryaman varuṇa mitra॒ cārṷ || | ya॒jño de॒vānā॒-mpratyḙti su॒mnamādi̭tyāso॒ bhava̭tā mṛḍa॒yantaḥ̭ | ā vo॒-'rvācī̭ suma॒ti rva̭vṛtyāda॒gṃ॒ hości॒dyā va̭rivo॒vitta॒rā-'sa̭t || śuci̭ra॒pa-ssū॒yava̭sā॒ ada̭bdha॒ upa̭ kṣeti vṛ॒ddhava̭yā-ssu॒vīraḥ̭ | naki॒ṣṭa-ṅghna॒ntyanti̭to॒ na dū॒rādya ā̭di॒tyānā॒-mbhava̭ti॒ praṇī̭tau || || 6 ||

(ma॒nī॒ṣā-'stṷ-ca॒-rta-syā॒sme-ki̭ta॒vāsa̭ śca॒tvāri̭ ca ) (a. 1)

anuvākaṃ 2 - vaśādīnāṃ sūktāni

te śu॒krāsa॒-śśuca̭yo raśmi॒vantaḥ̭ | sīda̭nnādi॒tyā adhi̭ ba॒ra॒ḥiṣi̭ pri॒ye | kāmḙna de॒vā-ssa॒ratha̭-ndi॒vo naḥ̭ | āyā᳚ntu ya॒jñamupa̭ no juṣā॒ṇāḥ || te sū॒navo॒ adi̭teḥ pīva॒sāmiṣa᳚m | ghṛ॒ta-mpinva॒t-prati̭haryannṛte॒jāḥ | pra ya॒jñiyā॒ yaja̭mānāya yemure | ā॒di॒tyāḥ kāma̭-mpitu॒manta̭ma॒sme || ā naḥ̭ pu॒trā adi̭teryāntu ya॒jñam | ā॒di॒tyāsaḥ̭ pa॒thibhi̭-rdeva॒yānaiḥ᳚ || 7 ||

a॒sme kāma̭-ndā॒śuṣḙ sa॒nnama̭ntaḥ | pu॒ro॒ḍāśa̭-ṅghṛ॒tava̭nta-ñjuṣantām || ska॒bhā॒yata॒ nir-ṛ̭ti॒gṃ॒ sedha॒tāma̭tim | pra ra॒śmibhi॒-ryata̭mānā amṛddhrāḥ | ādi̭tyāḥ॒ kāma॒ praya̭tāṃ॒-va~ṣa̭ṭkṛtim | ju॒ṣaddhva̭-nno ha॒vyadā̭tiṃ-ya~jatrāḥ || ā॒di॒tyān-kāma॒mava̭se huvema | ye bhū॒tāni̭ ja॒naya̭nto vici॒khyuḥ | sīda̭ntu pu॒trā adi̭teru॒pastha᳚m | stī॒rṇa-mba॒ra॒ḥirha̭vi॒radyā̭ya de॒vāḥ || 8 ||

stī॒rṇa-mba॒ra॒ḥi-ssī̭datā ya॒jñe a॒sminn | dhrā॒jā-ssedha̭nto॒ ama̭ti-ndu॒revā᳚m | a॒smabhya̭-mputrā aditeḥ॒ prayagṃ̭sata | ādi̭tyāḥ॒ kāma̭ ha॒viṣo̭ juṣā॒ṇāḥ || agne॒ naya̭ su॒pathā̭ rā॒ye a॒smān | viśvā̭ni deva va॒yunā̭ni vi॒dvān | yu॒yo॒ddhya̭sma-jjṷhurā॒ṇamenaḥ̭ | bhūyi̭ṣṭhā-nte॒ nama̭ uktiṃ-vi~dhema || pravaḥ̭ śu॒krāya̭ bhā॒navḙ bharaddhvam | ha॒vya-mma॒ti-ñcā॒gnaye॒ supṷ̄tam || 9 ||

yo daivyā̭ni॒ mānṷṣā ja॒nūgṃṣi̭ | a॒nta-rviśvā̭ni vi॒dmanā॒ jigā̭ti || acchā॒ giro̭ ma॒tayo̭ deva॒yantīḥ᳚ | a॒gniṃ-ya~̭nti॒ dravi̭ṇa॒-mbhikṣa̭māṇāḥ | su॒sa॒dṛṃśagṃ̭ su॒pratī̭ka॒gg॒ svañca᳚m | ha॒vya॒vāha̭mara॒ti-mmānṷṣāṇām || agne॒ tvama॒sma-dyṷyo॒ddhyamī̭vāḥ | ana̭gnitrā a॒bhya̭manta kṛ॒ṣṭīḥ | puna̭ra॒smabhyagṃ̭ suvi॒tāya̭ deva | kṣāṃ-vi~śvḙbhira॒jarḙbhi-ryajatra || 10 ||

agne॒ tva-mpā̭rayā॒ navyo̭ a॒smān | sva॒stibhi॒rati̭ du॒rgāṇi॒ viśvā᳚ | pūśca̭ pṛ॒thvī ba̭hu॒lā na̭ u॒rvī | bhavā̭ to॒kāya॒ tana̭yāya॒ śaṃ-yoḥ ~|| pra kā̭ravo mana॒nā va॒cyamā̭nāḥ | de॒va॒drīcī᳚-nnayatha deva॒yantaḥ̭ | da॒kṣi॒ṇā॒vāḍ-vā॒jinī॒ prācyḙti | ha॒virbhara̭ntya॒gnayḙ ghṛ॒tācī᳚ || indra॒-nnaro̭ ne॒madhi̭tā havante॒ yatpāryā̭ yu॒naja̭te॒ dhiya॒stāḥ | śūro॒ nṛṣā̭tā॒ śava̭saścakā॒na ā goma̭ti vra॒je bha̭jā॒ tvannaḥ̭ || yu॒je ratha̭-ṅga॒veṣa̭ṇa॒gṃ॒ hari̭bhyām | upa॒ brahmā̭ṇi jujuṣā॒ṇa-ma̭sthuḥ | vibā̭dhiṣṭā॒sya roda̭sī mahi॒tvā | indro̭ vṛ॒trāṇya̭pra॒tī ja̭gha॒nvān || || ja॒gṛ॒bhṇā te॒ dakṣi̭ṇāmindra॒ hasta᳚m || 11 ||

va॒sū॒yavo̭ vasupate॒ vasṷ̄nām | vi॒dmā hi tvā॒ gopa̭tigṃ śūra॒ gonā᳚m | a॒smabhya̭-ñci॒traṃ-vṛ~ṣa̭ṇagṃ ra॒yi-ndāḥ᳚ || tave॒daṃ-vi~śva̭ma॒bhitaḥ̭ paśa॒vya᳚m | ya-tpaśya̭si॒ cakṣa̭sā॒ sūrya̭sya | gavā̭masi॒ gopa̭ti॒reka̭ indra | bha॒kṣī॒mahi̭ te॒ praya̭tasya॒ vasvaḥ̭ || sami̭ndra ṇo॒ mana̭sā neṣi॒ gobhiḥ̭ | sagṃ sū॒ribhi̭-rmaghava॒n-thsagg sva॒styā | sa-mbrahma̭ṇā de॒vakṛ̭taṃ॒-ya~dasti̭ || 12 ||

sa-nde॒vānāgṃ̭ suma॒tyā ya॒jñiyā̭nām || ā॒rācchatru॒-mapa̭bādhasva dū॒ram | u॒gro ya-śśambaḥ̭ puruhūta॒ tena̭ | a॒sme dhḙhi॒ yava̭ma॒dgoma̭dindra | kṛ॒dhī dhiya̭-ñjari॒tre vāja̭ratnām || āve॒dhasa॒-nnīla̭pṛṣṭha-mbṛ॒hanta᳚m | bṛha॒spati॒gṃ॒ sada̭ne sādayadhvam | sā॒dadyo̭ni॒-ndama॒ ādī̭di॒vāgṃsa᳚m | hira̭ṇyavarṇamaru॒ṣagṃ sa̭pema || sa hi śuciḥ̭ || bṛha॒spatiḥ̭ pratha॒ma-ñjāya̭mānaḥ | ma॒ho jyoti̭ṣaḥ para॒me vyo̭mann | sa॒ptāsya̭stuvijā॒to ravḙṇa | vi sa॒ptara̭śmiradhama॒ttamāgṃ̭si || 13 ||

bṛha॒spati॒-ssama̭jaya॒-dvasṷ̄ni | ma॒ho vra॒jā-ngoma̭to de॒va e॒ṣaḥ | a॒pa-ssiṣā̭sa॒n-thsuva॒ra pra̭tīttaḥ | bṛha॒spati॒ra॒ḥantya॒mitra̭-ma॒rkaiḥ || bṛha̭spate॒ pari̭ dīyā॒ rathḙna rakṣo॒hā 'mitrāgṃ̭ apa॒ bādha̭mānaḥ | pra॒bha॒ñjan-thsenāḥ᳚ pramṛ॒ṇo yu॒dhā jaya̭nna॒smāka̭-medhyavi॒tā rathā̭nām || e॒vā pi॒tre vi॒śvadḙvāya॒ vṛṣṇḙ ya॒jñairvi̭dhema॒ nama̭sā ha॒virbhiḥ̭ | bṛha̭spate supra॒jā vī॒rava̭nto va॒yagg syā̭ma॒ pata̭yo rayī॒ṇām || || ā no̭ di॒vo bṛ̭ha॒taḥ parva̭tā॒dā sara̭svatī yaja॒tā ga̭ntu ya॒jñam | hava̭-nde॒vī jṷjuṣā॒ṇā ghṛ॒tācī̭ śa॒gmā-nno॒ vāca̭muśa॒tī śṛ̭ṇotu ||pāvī̭ravī ka॒nyā̭ ci॒trāyu॒-ssara̭svatī vī॒rapa̭tnī॒ dhiya̭-ndhāt | gnābhi॒racchi̭dragṃ śara॒ṇagṃ sa॒joṣā̭ durā॒dharṣa̭-ṅgṛṇa॒te śarma̭ yagṃsat || | i॒mā juhvā̭nā yu॒ṣmadā namo̭bhiḥ | prati॒ stomagṃ̭ sarasvati juṣasva | tava॒ śarma̭-npri॒yata̭me॒ dadhā̭nāḥ | upa̭stheyāma śara॒ṇa-nna vṛ॒kṣam || yaste॒ stana̭śśaśa॒ya ityā̭ha | stautye॒vainā᳚m | usra̭ gha॒rmagṃ śi॒gṃ॒ṣosra̭ gha॒rma-mpā̭hi gha॒rmāya̭ śi॒gṃ॒ṣetyā̭ha | yathā᳚ brū॒yāda॒muṣmai̭ de॒hīti̭ | tā॒dṛge॒va tat | bṛha॒spati॒stvopa̭ sīda॒tvityā̭ha | | sara̭svatya॒bhi no̭ neṣi॒ vasyaḥ̭ | mā pa̭spharīḥ॒ paya̭sā॒ mā na॒ ā dha̭k | ju॒ṣasva̭ na-ssa॒khyā̭ ve॒śyā̭ ca | mā tvatkṣetrā॒-ṇyara̭ṇāni ganma || || i॒yagṃ śuṣmḙbhirbisa॒khā i̭vārujat | sānṷ girī॒ṇā-nta̭vi॒ṣebhi̭rū॒rmibhiḥ̭ | pā॒rā॒va॒da॒ghnīmava̭se suvṛ॒ktibhiḥ̭ | sara̭svatī॒-māvi̭vāsema dhī॒tibhiḥ̭ || 14 ||

(de॒va॒yānai᳚--r de॒vāḥ - supṷ̄taṃya~jatra॒-hasta॒-masti॒-tamāg̭-syū॒rmibhi॒-rdve ca̭) (a. 2)

anuvākaṃ 3 - saumyādīnāṃ sūktāni

somo̭ dhe॒nugṃ somo॒ arva̭ntamā॒śum | somo̭ vī॒ra-ṅka̭rma॒ṇya̭-ndadātu | sā॒da॒nyaṃ̭-vi~da॒thyagṃ̭ sa॒bheya᳚m | pi॒tu॒-śśrava̭ṇaṃ॒-yo~ dadā̭śadasmai || aṣā̭ḍhaṃ-yu~॒thsu pṛta̭nāsu॒ papri᳚m | su॒va॒r॒ṣāma॒phsvāṃ-vṛ~॒jana̭sya go॒pām | bha॒re॒ṣu॒jāgṃ sṷkṣi॒tigṃ su॒śrava̭sam | jaya̭nta॒-ntvāmanṷ madema soma || tvagṃ so̭ma॒ kratṷbhiḥ || yā te॒ dhāmā̭ni ha॒viṣā॒ yaja̭nti॒ tā te॒ viśvā̭ pari॒bhūra̭stu ya॒jña-ṅga̭ya॒sphānaḥ̭ pra॒tara̭ṇa-ssu॒vīro-'vī̭rahā॒ praca̭rā soma॒ duryā॒na|| tvami॒mā oṣa̭dhī-ssoma॒ viśvāḥ᳚ | tvama॒po a̭janaya॒stva-ṅgāḥ | tvamāta̭tantho॒rva̭ntari̭kṣam | tva-ñjyoti̭ṣā॒ vitamo̭ vavartha || 15 ||

yā te॒ dhāmā̭ni di॒vi yā pṛ̭thi॒vyām | yā parva̭te॒ṣvoṣa̭dhīṣva॒phsu | tebhi̭rno॒ viśvai᳚-ssu॒manā॒ ahḙḍann | rājan᳚-thsoma॒ prati̭ ha॒vyā gṛ̭bhāya || viṣṇo॒rnukaṃ̭-vī~॒ryā̭ṇi॒ pra vo̭caṃ॒-yaḥ ~pārthi̭vāni vima॒me rajāgṃ̭si॒ yo aska̭bhāya॒dutta̭ragṃ sa॒dhasthaṃ̭-vi~cakramā॒ṇa stre॒dhorṷgā॒yo viṣṇo̭ ra॒rāṭa̭masi॒ viṣṇoḥ᳚ pṛ॒ṣṭhama̭si॒ viṣṇo॒-śśnyaptre᳚ stho॒ viṣṇo॒-ssyūra̭si॒ viṣṇo᳚-rdhru॒vama̭si vaiṣṇa॒vama̭si॒ viṣṇa̭ve tvā || tada̭sya pri॒yama॒bhi pātho̭ aśyām | naro॒ yatra̭ deva॒yavo॒ mada̭nti | u॒ru॒kra॒masya॒ sa hi bandhṷri॒tthā | viṣṇoḥ᳚ pa॒de pa̭ra॒me madhva॒ uthsaḥ̭ || | prata-dviṣṇuḥ̭ stavate vī॒ryā̭ya | mṛ॒go na bhī॒maḥ kṷca॒ro gi̭ri॒ṣṭhāḥ | yasyo॒ruṣṷ tri॒ṣu vi॒krama̭ṇeṣu | adhi̭kṣi॒yanti॒ bhuva̭nāni॒ viśvā᳚ || || pa॒ro mātra̭yā ta॒nuvā̭ vṛdhāna | na tḙ mahi॒tva-manva̭śnuvanti | u॒bhe tḙ vidma॒ raja̭sī pṛthi॒vyā viṣṇo̭ deva॒ tvam | pa॒ra॒masya̭ vithse || 16 ||

vica̭krame pṛthi॒vīme॒ṣa e॒tām | kṣetrā̭ya॒ viṣṇu॒-rmanṷṣe daśa॒syann | dhru॒vāso̭ asya kī॒rayo॒ janā̭saḥ | u॒ru॒kṣi॒tigṃ su॒jani̭mā cakāra || trirde॒vaḥ pṛ̭thi॒vīme॒ṣa e॒tām | vica̭krame śa॒tarca̭sa-mmahi॒tvā | pra viṣṇṷ-rastu ta॒vasa॒sta vī̭yān | tve॒ṣagg hya̭sya॒ sthavi̭rasya॒ nāma̭ || || ā tḙ ma॒ha i̭ndro॒tyṷgra॒ sama̭nyavo॒ ya-thsa॒mara̭nta॒ senāḥ᳚ | patā̭ti di॒dyunnarya̭sya bāhu॒vormā te॒ mano̭ viṣva॒driya॒gvi cā̭rīt || yo jā॒ta e॒va pra̭tha॒mo mana̭svā-nde॒vo de॒vān kratṷnā pa॒ryabhṷ̄ṣat | yasya॒ śuṣmā॒droda̭sī॒ abhya̭setā-nnṛ॒mṇasya̭ ma॒hnā sa ja̭nāsa॒ indraḥ̭ || | a॒bhi go॒trāṇi॒ saha̭sā॒ gāha̭māno-'dā॒yo vī॒ra-śśa॒tama̭nyu॒rindraḥ̭ | du॒ścya॒va॒naḥ pṛ̭tanā॒ṣāḍa̭ yu॒dhyo᳚-smāka॒gṃ॒ senā̭ avatu॒ pra yu॒thsu || || ābhi॒-sspṛdho̭ mitha॒tī- rari̭ṣaṇyann | a॒mitra̭sya vyathayā ma॒nyumi̭ndra | ābhi॒rviśvā̭ abhi॒yujo॒ viṣṷ̄cīḥ | āryā̭ya॒ viśo-'va̭tārī॒rdāsīḥ᳚ || a॒yagṃ śṛ̭ṇve॒ adha॒ jaya̭nnu॒ta ghnann | a॒yamu॒ta prakṛ̭ṇute yu॒dhā gāḥ | ya॒dā sa॒tya-ṅkṛ̭ṇu॒te ma॒nyumindraḥ̭ || 17 ||

viśva̭-ndṛ॒ḍha-mbha̭yata॒ eja̭dasmāt || anṷ sva॒dhā-ma̭kṣara॒nnāpo̭ asya | ava̭rdhata॒ maddhya॒ ā nā॒vyā̭nām | sa॒ddhrī॒cīnḙna॒ mana̭sā॒ tami̭ndra॒ oji̭ṣṭhena | hanma̭nā-'hanna॒bhidyūn || ma॒rutva̭ntaṃ-vṛ~ṣa॒bhaṃ-vā~̭vṛdhā॒nam | aka̭vāri-ndi॒vyagṃ śā॒samindra᳚m | vi॒śvā॒sāha॒mava̭se॒ nūta̭nāya | u॒gragṃ sa̭ho॒dāmi॒ha tagṃ hṷvema || jani̭ṣṭhā u॒gra-ssaha̭se tu॒rāya̭ || 18 ||

ma॒ndra oji̭ṣṭho bahu॒lābhi̭mānaḥ | ava̭rdha॒nnindra̭-mma॒ruta̭ści॒datra̭ | mā॒tā ya-dvī॒ra-nda॒dhana॒ddhani̭ṣṭhā || kva̭ syā vo̭ maruta-ssva॒dhā-''sī᳚t | ya-nmāmekagṃ̭ sa॒madha̭ttāhi॒hatye᳚ | a॒hagg hyṷgrasta̭vi॒ṣa-stuvi̭ṣmān | viśva̭sya॒ śatro॒rana̭maṃ-va~dha॒snaiḥ || vṛ॒trasya̭ tvā śva॒sathā॒dīṣa̭māṇāḥ | viśvḙ de॒vā a̭jahu॒rye sakhā̭yaḥ | ma॒rudbhi̭rindra sa॒khya-ntḙ astu || 19 ||

athe॒mā viśvāḥ॒ pṛta̭nā jayāsi || vadhīṃ᳚-vṛ~॒tra-mma̭ruta indri॒yeṇa̭ | svena॒ bhāmḙna tavi॒ṣo ba̭bhū॒vān | a॒hame॒tā mana̭ve vi॒śvaśca̭ndrāḥ | su॒gā a॒paśca̭kara॒ vajra̭bāhuḥ || sa yo vṛṣā॒ vṛṣṇi̭yebhi॒-ssamo̭kāḥ | ma॒ho di॒vaḥ pṛ̭thi॒vyāśca̭ sa॒mrāṭ | sa॒tī॒nasa̭ttvā॒ havyo॒ bharḙṣu | ma॒rutvā᳚nno bhava॒tvindra̭ ū॒tī || indro̭ vṛ॒trama̭tara-dvṛtra॒tūrye᳚ || 20 ||

a॒nā॒dhṛ॒ṣyo ma॒ghavā॒ śūra॒ indraḥ̭ | anvḙnaṃ॒-vi~śo̭ amadanta pū॒rvīḥ | a॒yagṃ rājā॒ jaga̭taścarṣaṇī॒nām || sa e॒va vī॒ra-ssa ṷ vī॒ryā̭vān | sa ḙkarā॒jo jaga̭taḥ para॒spāḥ | ya॒dā vṛ॒tramata̭ra॒cchūra॒ indraḥ̭ | athā̭ bhavaddami॒tā-'bhikra̭tūnām || indro̭ ya॒jñaṃ-va~॒rdhaya̭n vi॒śvavḙdāḥ | pu॒ro॒ḍāśa̭sya juṣatāgṃ ha॒virnaḥ̭ | vṛ॒tra-ntī॒rtvā dā̭na॒vaṃ-va~jra̭bāhuḥ || 21 ||

diśo̭-'dṛgṃ haddṛgṃhi॒tā dṛgṃha̭ṇena || i॒maṃ-ya~॒jñaṃ-va~॒rdhaya̭n vi॒śvavḙdāḥ | pu॒ro॒ḍāśa॒-mprati̭gṛbhṇā॒tvindraḥ̭ | ya॒dā vṛ॒tramata̭ra॒cchūra॒ indraḥ̭ | athai̭karā॒jo a̭bhava॒jjanā̭nām || indro̭ de॒vāñcha̭mbara॒hatya̭ āvat | indro̭ de॒vānā̭- mabhava-tpuro॒gāḥ | indro̭ ya॒jñe ha॒viṣā̭ vāvṛdhā॒naḥ | vṛ॒tra॒tūrṇo॒ abha̭ya॒gṃ॒ śarma̭ yagṃsat || ya-ssa॒pta sindhū॒gṃ॒ rada̭dhāt-pṛthi॒vyām | ya-ssa॒pta lo॒kānakṛ̭ṇo॒-ddiśa̭śca | indro̭ ha॒viṣmā॒n-thsaga̭ṇo ma॒rudbhiḥ̭ | vṛ॒tra॒tūrṇo̭ ya॒jñami॒hopa̭yāsat || 22 ||

(va॒va॒rtha॒ - vi॒thsa॒ - indra̭ - stu॒rā - yā᳚stu॒ - vṛtra॒tūrye॒ - vajra̭bāhuḥ - pṛthi॒vyā-ntrīṇi̭ ca) (a. 3)

anuvākaṃ 4 - abhimātihaindrādipaśūnāṃ sūktāni

indra॒-stara̭svā-nabhimāti॒hograḥ | hira̭ṇyavāśī-riṣi॒ra-ssṷva॒ra॒.ṣāḥ | tasya̭ va॒yagṃ sṷma॒tau ya॒jñiya̭sya | api̭ bha॒dre saṷmana॒se syā̭ma || hira̭ṇyavarṇo॒ abha̭ya-ṅkṛṇotu | a॒bhi॒mā॒ti॒hendraḥ॒ pṛta̭nāsu ji॒ṣṇuḥ | sa na॒-śśarma̭ tri॒varṷ̄thaṃ॒-vi~yagṃ̭sat | yū॒ya-mpā̭ta sva॒stibhi॒-ssadā̭ naḥ || indragg̭ stuhi va॒jriṇa॒gg॒ stoma̭pṛṣṭham | pu॒ro॒ḍāśa̭sya juṣatāgṃ ha॒virnaḥ̭ || 23 ||

ha॒tvā-'bhimā̭tīḥ॒ pṛta̭nā॒-ssaha̭svān | athābhaya̭-ṅkṛṇuhi vi॒śvato̭ naḥ || stu॒hi śūraṃ̭-va~॒jriṇa॒-mapra̭tītam (mapra̭tīttam) | a॒bhi॒mā॒ti॒hana̭-mpuruhū॒tamindra᳚m | ya eka॒ iccha॒tapa̭ti॒rjanḙṣu | tasmā॒ indrā̭ya ha॒virājṷhota || indro̭ de॒vānā̭madhi॒pāḥ pu॒rohi̭taḥ | di॒śā-mpati̭rabhava-dvā॒jinī̭vān | a॒bhi॒mā॒ti॒hā ta̭vi॒ṣastuvi̭ṣmān | a॒smabhya̭-ñci॒traṃ-vṛ~ṣa̭ṇagṃ ra॒yi-ndā᳚t || 24 ||

ya i॒me dyāvā̭pṛthi॒vī ma̭hi॒tvā | bale॒nādṛgṃ̭hadabhimāti॒hendraḥ̭ | sa no̭ ha॒viḥ prati̭gṛbhṇātu rā॒taye᳚ | de॒vānā᳚-nde॒vo ni̭dhi॒pā no̭ avyāt || ana̭vaste॒ ratha॒maśvā̭ya takṣa॒n-tvaṣṭā॒ vajra̭-mpuruhūta dyu॒manta᳚m | bra॒hmāṇa॒ indra̭-mma॒haya̭nto a॒rkairava̭rdhaya॒nnaha̭ye॒ hanta॒ vā ṷ || vṛṣṇe॒ ya-tte॒ vṛṣa̭ṇo a॒rkamarcā॒nindra॒ grāvā̭ṇo॒ adi̭ti-ssa॒joṣāḥ᳚ | a॒na॒śvāso॒ ye pa॒vayo̭-'ra॒thā indrḙṣitā a॒bhyava̭rtanta॒ dasyūṋ || | indra̭sya॒ nu vī॒ryā̭ṇi॒ pravo̭cam | yāni̭ ca॒kāra̭ pratha॒māni̭ va॒jrī || aha॒-nnahi॒manva॒pasta̭tarda | pra va॒kṣaṇā̭ abhina॒-tparva̭tānām || || indro̭ yā॒to-'va̭sitasya॒ rājā᳚ | śama̭sya ca śṛ॒ṅgiṇo॒ vajra̭bāhuḥ | sedu॒ rājā᳚ kṣeti carṣaṇī॒nām | a॒rānna ne॒miḥ pari॒tā ba̭bhūva || 25 ||

a॒bhi si॒ddhmo a̭jigādasya॒ śatrūṋ | vi ti॒gmena̭ vṛṣa॒bheṇā॒ puro̭-'bhet | saṃ-va~jrḙṇāsṛja-dvṛ॒tramindraḥ̭ | pra svā-mma॒tima̭tira॒cchāśa̭dānaḥ || viṣṇṷ-nde॒vaṃ-va~rṷṇamū॒taye॒ bhaga᳚m | meda̭sā de॒vā va॒payā̭ yajaddhvam | tā no̭ ya॒jñamāga̭taṃ-vi~॒śvadhḙnā | pra॒jāva̭da॒sme dravi̭ṇe॒ha dha̭ttam || meda̭sā de॒vā va॒payā̭ yajaddhvam | viṣṇṷ-ñca de॒vaṃ-va~rṷṇa-ñca rā॒tim || 26 ||

tā no॒ amī̭vā apa॒bādha̭mānau | i॒maṃ-ya~॒jña-ñju॒ṣamā̭ṇā॒vupeta᳚m || viṣṇṷ̄varuṇā yu॒vama̭ddhva॒rāya̭ naḥ | vi॒śe janā̭ya॒ mahi॒ śarma̭ yacchatam | dī॒rghapra̭yajyū ha॒viṣā̭ vṛdhā॒nā | jyoti॒ṣā-'rā̭tīrdahata॒-ntamāgṃ̭si || yayo॒roja̭sā skabhi॒tā rajāgṃ̭si | vī॒ryḙbhi-rvī॒rata̭mā॒ śavi̭ṣṭhā | yā patyḙte॒ apra̭tīttā॒ saho̭bhiḥ | viṣṇṷ̄ aga॒nvarṷṇā pū॒rvahṷ̄tau || 27 ||

viṣṇṷ̄varuṇā vabhiśasti॒pā vā᳚m | de॒vā ya̭janta ha॒viṣā̭ ghṛ॒tena̭ | apāmī̭vāgṃ sedhatagṃ ra॒kṣasa̭śca | athā̭ dhattaṃ॒-ya~ja̭mānāya॒ śaṃ-yoḥ ~|| a॒gṃ॒ho॒mucā̭ vṛṣa॒bhā su॒pratū᳚rtī | de॒vānā᳚-nde॒vata̭mā॒ śaci̭ṣṭhā | viṣṇṷ̄varuṇā॒ prati̭haryata-nnaḥ | i॒da-nnarā॒ praya̭tamū॒tayḙ ha॒viḥ || ma॒hī nu dyāvā̭pṛthi॒vī i॒ha jyeṣṭhe᳚ | ru॒cā bha̭vatāgṃ śu॒caya̭dbhi-ra॒rkaiḥ || 28 ||

yathsīṃ॒-va~ri̭ṣṭhe bṛha॒tī vi̭mi॒nvann | nṛ॒vadbhyo॒-'kṣā pa̭prathā॒nebhi॒revaiḥ᳚ || pra pū᳚rva॒je pi॒tarā॒ navya̭sībhiḥ | gī॒rbhiḥ kṛ̭ṇuddhva॒gṃ॒ sada̭ne ṛ॒tasya̭ | ā no᳚ dyāvāpṛthivī॒ daivyḙna | janḙna yāta॒-mmahi̭ vāṃ॒-va~rṷ̄tham || sa ithsvapā॒ bhuva̭neṣvāsa | ya i॒me dyāvā̭pṛthi॒vī ja॒jāna̭ | u॒rvī ga̭bhī॒re raja̭sī su॒meke᳚ | a॒va॒gṃ॒śe dhīra॒-śśacyā॒ samai̭rat || 29 ||

bhūri॒-ndve aca̭rantī॒ cara̭ntam | pa॒dvanta॒-ṅgarbha̭ma॒padī̭ dadhāte | nitya॒-nna sū॒nu-mpi॒troru॒pasthe᳚ | ta-mpi̭pṛtagṃ rodasī satya॒vāca᳚m || i॒da-ndyā̭vāpṛthivī sa॒tyama̭stu | pita॒-rmāta॒-ryadi॒hopa̭bru॒ve vā᳚m | bhū॒ta-nde॒vānā̭mava॒me avo̭bhiḥ | vidyāme॒ṣaṃ-vṛ~॒jana̭-ñjī॒radā̭num || u॒rvī pṛ॒thvī ba̭hu॒le dū॒re a̭nte | upa̭bruve॒ nama̭sā ya॒jñe a॒sminn | dadhā̭te॒ ye su॒bhagḙ su॒pratū᳚rtī | dyāvā॒ rakṣa̭ta-mpṛthi॒vī no॒ abhvā᳚t || yā jā॒tā oṣa̭dhayo de॒vebhya̭striyu॒ga-mpu॒rā | mandā̭mi ba॒bhrūṇā̭ma॒hagṃ śa॒ta-ndhāmā̭ni sa॒pta ca̭ ||, ati॒ viśvāḥ᳚ pari॒ṣṭhā-sste॒na i̭va vra॒jama̭kramuḥ | oṣa̭dhayaḥ॒ prācṷcyavu॒ rya-tki-ñca̭ ta॒nuvā॒gṃ॒ rapaḥ̭ || | yā oṣa̭dhaya॒-ssoma̭rājñīḥ॒ pravi̭ṣṭāḥ pṛthi॒vīmanṷ | tāsā॒-ntvama̭syutta॒mā praṇo̭ jī॒vāta̭-vesuva || a॒śvā॒va॒tīgṃ so̭mava॒tī mū॒rjaya̭ntī॒ mudo̭jasam | ā vi̭thsi॒ sarvā॒ oṣa̭dhīra॒smā a̭ri॒ṣṭatā̭taye || | oṣa̭dhī॒riti̭ mātara॒-stadvo̭ devī॒-rupa̭ bruve | rapāgṃ̭si vighna॒tīri̭ta॒ rapa̭ścā॒taya̭mānāḥ || a॒nyā vo̭ a॒nyāma̭va-tva॒nyā-'nyasyā॒ upā̭vata | tā-ssarvā॒ oṣa̭dhaya-ssaṃvi~dā॒nā i॒da-mme॒ prāva̭tā॒ vacaḥ̭ || || 30 ||

(ha॒virno̭ - dā-d- babhūva - rā॒tiṃ - pū॒rvahṷ̄tā - va॒rkai - rai̭ra - da॒smi-npañca ca) (a. 4)

anuvākaṃ 5 - aindrāgnapaśvādīnāṃ sūktāni

śuci॒-nnu stoma॒-nnava̭jāta-ma॒dyendrā᳚gnī vṛtrahaṇā ju॒ṣethā᳚m | u॒bhā hi vāgṃ̭ su॒havā॒ joha̭vīmi॒ tā vājagṃ̭ sa॒dya ṷśa॒te dheṣṭhā᳚ ||, śnatha̭-dvṛ॒tramu॒ta sa̭noti॒ vāja॒mindrā॒ yo a॒gnī sahṷrī sapa॒ryāt | i॒ra॒jyantā̭ vasa॒vya̭sya॒ bhūre॒-ssaha̭stamā॒ saha̭sā vāja॒yantā᳚ || | u॒bhā vā̭mindrāgnī āhu॒vadhyā̭ u॒bhā rādha̭sa-ssa॒ha mā̭da॒yadhyai᳚ | u॒bhā dā॒tārā̭vi॒ṣāgṃ ra̭yī॒ṇāmu॒bhā vāja̭sya sā॒tayḙ huve vām ||,pra ca̭rṣa॒ṇibhyaḥ̭ pṛtanā॒ havḙṣu॒ pra pṛ̭thi॒vyā ri̭ricāthe di॒vaśca̭ | pra sindhṷbhyaḥ॒ pragi॒ribhyo̭ mahi॒tvā prendrā᳚gnī॒ viśvā॒ bhuva॒nā-'tya॒nyā || | ā vṛ̭trahaṇā vṛtra॒habhi॒-śśuṣmaiḥ᳚ | indra̭ yā॒ta-nnamo̭bhiragne a॒rvāk | yu॒vagṃ rādho̭bhi॒raka̭vebhirindra | agnḙ a॒sme bha̭vatamutta॒mebhiḥ̭ || gī॒rbhi-rvipraḥ॒ prama̭timi॒cchamā̭naḥ | ī॒̭ ra॒yiṃ-ya~॒śasa̭-mpūrva॒bhāja᳚m | indrā᳚gnī vṛtrahaṇā suvajrā | praṇo॒ navyḙbhistirata-nde॒ṣṇaiḥ || || brahma̭ṇaspate॒ tvama॒sya ya॒ntā | sū॒ktasya̭ bodhi॒ tana̭ya-ñca jinva | viśva॒-nta-dbha॒draṃ-ya~da॒vanti̭ de॒vāḥ | bṛ॒hadva̭dema vi॒dathḙ su॒vīrāḥ᳚ || sa īgṃ̭ sa॒tyebhi॒-ssakhi̭bhi-śśu॒cadbhiḥ̭ | godhā̭yasaṃ॒vi~ dha̭na॒saira̭tardat | brahma̭ṇa॒spati॒-rvṛṣa̭bhirva॒rāhaiḥ᳚ || 31 ||

gha॒rmasvḙdebhi॒-rdravi̭ṇaṃ॒-vyā~̭naṭ || brahma̭ṇa॒spatḙ-rabhavadyathā va॒śam | sa॒tyo ma॒nyurmahi॒ karmā̭ kariṣya॒taḥ | yo gā u॒dāja॒thsa di॒ve vi cā̭bhajat | ma॒hīva̭ rī॒ti-śśava̭sā sara॒-tpṛtha̭k || indhā̭no a॒gniṃ-va~̭navadvanuṣya॒taḥ | kṛ॒tabra̭hmā śūśuva-drā॒taha̭vya॒ it | jā॒tena̭ jā॒tamati॒ sṛ-tprasṛgṃ̭sate | yaṃ-ya~ṃ॒-yu~ja̭-ṅkṛṇu॒te brahma̭ṇa॒spatiḥ̭ || brahma̭ṇaspate su॒yama̭sya vi॒śvahā᳚ || 32 ||

rā॒ya-ssyā̭ma ra॒thyo̭ viva̭svataḥ | vī॒reṣṷ vī॒rāgṃ upa̭pṛṅgdhi na॒stvam | yadīśā̭no॒ brahma̭ṇā॒ veṣi̭ me॒ hava᳚m || sa ijjanḙna॒ sa vi॒śā sa janma̭nā | sa pu॒trairvāja̭-mbharate॒ dhanā॒ nṛbhiḥ̭ | de॒vānāṃ॒-yaḥ ~pi॒tara̭mā॒vivā̭sati | śra॒ddhāma̭nā ha॒viṣā॒ brahma̭ṇa॒spati᳚m || yāstḙ pūṣa॒nnāvo̭ a॒nta-ssa̭mu॒dre | hi॒ra॒ṇyayī̭ra॒ntari̭kṣe॒ cara̭nti | yābhi̭ryāsi dū॒tyāgṃ sūrya̭sya | kāmḙna kṛ॒ta-śśrava̭ i॒cchamā̭naḥ || | śu॒kra-ntḙ a॒nyadya̭ja॒ta-ntḙ a॒nyadviṣṷrūpe॒ aha̭nī॒ dyauri̭vāsi | viśvā॒ hi mā॒yā ava̭si svadhāvo bha॒drā tḙ pūṣanni॒ha rā॒tira̭stu ||, pū॒ṣemā āśā॒ anṷveda॒ sarvā᳚-sso a॒smāgṃ abha̭yatamena neṣat | sva॒sti॒dā aghṛ̭ṇi॒-ssarva̭vīraḥ | apra̭yuccha-npu॒ra ḙtu॒ prajā॒nann || || prapa̭the pa॒thāma̭janiṣṭa pū॒ṣā || 33 ||

prapa̭the di॒vaḥ prapa̭the pṛthi॒vyāḥ | u॒bhe a॒bhi pri॒yata̭me sa॒dhasthe᳚ | ā ca॒ parā̭ ca carati prajā॒nann || pū॒ṣā su॒bandhṷrdi॒va ā pṛ̭thi॒vyāḥ | i॒ḍaspati̭-rma॒ghavā̭ da॒smava̭rcāḥ | ta-nde॒vāso॒ ada̭du-ssū॒ryāyai᳚ | kāmḙna kṛ॒ta-nta॒vasa॒gg॒ svañca᳚m || a॒jāśvaḥ̭ paśu॒pā vāja̭vastyaḥ | dhi॒ya॒ji॒nnvo viśve॒ bhuva̭ne॒ arpi̭taḥ | aṣṭrā᳚-mpū॒ṣā śi̭thi॒rāmu॒dvarī̭vṛjat || 34 ||

sa॒caṅkṣā̭ṇo॒ bhuva̭nā de॒va ī̭yate || śucī̭ vo ha॒vyā ma̭ruta॒-śśucī̭nām | śucigṃ̭ hinomyaddhva॒ragṃ śuci̭bhyaḥ | ṛ॒tena̭ sa॒tyamṛta॒sāpa̭ āyann | śuci̭janmāna॒-śśuca̭yaḥ pāva॒kāḥ || pra ci॒trama॒rka-ṅgṛ̭ṇa॒te tu॒rāya̭ | mārṷtāya॒ svata̭vase bharaddhvam | ye sahāgṃ̭si॒ saha̭sā॒ saha̭nte | reja̭te agne pṛthi॒vī ma॒khebhyaḥ̭ || agṃse॒ṣvā ma̭rutaḥ khā॒dayo̭ vaḥ || 35 ||

vakṣaḥ̭su ru॒kmā upa̭śiśriyā॒ṇāḥ | vi vi॒dyuto॒ na vṛ॒ṣṭibhī̭ rucā॒nāḥ | anṷ sva॒dhāmāyṷdhai॒-ryaccha̭mānāḥ || yā va॒-śśarma̭ śaśamā॒nāya॒ santi̭ | tri॒dhātṷ̄ni dā॒śuṣḙ yaccha॒tādhi̭ | a॒smabhya॒-ntāni̭ maruto॒ viya̭nta | ra॒yi-nno̭ dhatta vṛṣaṇa-ssu॒vīra᳚m || i॒me tu॒ra-mma॒ruto̭ rāmayanti | i॒me sa॒ha-ssaha̭sa॒ āna̭manti | i॒me śagṃsaṃ̭-va~nuṣya॒to nipā᳚nti || 36 ||

gu॒rudveṣo॒ ara̭ruṣe dadhanti || a॒rā i॒vedaca̭ramā॒ ahḙva | pra pra̭jāyante॒ aka̭vā॒ maho̭bhiḥ | pṛśneḥ᳚ pu॒trā ṷpa॒māso॒ rabhi̭ṣṭhāḥ | svayā̭ ma॒tyā ma॒ruta॒-ssammi̭mikṣuḥ || anṷ te dāyi ma॒ha i̭ndri॒yāya̭ | sa॒trā te॒ viśva॒manṷ vṛtra॒hatye᳚ | anṷ kṣa॒tramanu॒ saho̭ yajatra | indra̭ de॒vebhi॒ranṷ te nṛ॒ṣahye᳚ || ya indra॒ śuṣmo̭ maghavante॒ asti̭ || 37 ||

śikṣā॒ sakhi̭bhyaḥ puruhūta॒ nṛbhyaḥ̭ | tvagṃ hi dṛ॒ḍhā ma̭ghava॒n vicḙtāḥ | apā̭vṛdhi॒ pari̭vṛti॒-nna rādhaḥ̭ || indro॒ rājā॒ jaga̭taścarṣaṇī॒nām | adhi॒kṣami॒ viṣṷrūpaṃ॒-ya~dasti̭ | tato̭ dadātu dā॒śuṣe॒ vasṷ̄ni | coda॒drādha॒ upa̭stutaścida॒rvāk || tamṷ ṣṭuhi॒ yo a॒bhibhū᳚tyojāḥ | va॒nvannavā̭taḥ puruhū॒ta indraḥ̭ | aṣā̭ḍhamu॒gragṃ saha̭mānamā॒bhiḥ || 38 ||

gī॒rbhirva̭rdha vṛṣa॒bha-ñca̭rṣaṇī॒nām || sthū॒rasya̭ rā॒yo bṛ̭ha॒to ya īśe᳚ | tamṷ ṣṭavāma vi॒dathe॒ṣvindra᳚m | yo vā॒yunā॒ jaya̭ti॒ goma̭tīṣu | pra dhṛ̭ṣṇu॒yā na̭yati॒ vasyo॒ accha̭ || ā te॒ śuṣmo̭ vṛṣa॒bha etṷ pa॒ścāt | otta॒rāda̭dha॒rāgā pu॒rastā᳚t | ā vi॒śvato̭ a॒bhi same᳚tva॒rvām | indra̭ dyu॒mnagṃ suva̭rvaddhehya॒sme || 39 ||

(va॒rāhai᳚--r vi॒śvahā̭ - 'janiṣṭa pū॒ṣo - dvarī̭vṛjat - khā॒dayo̭ vaḥ - pā॒n - tyasta - yā॒bhi--r + nava̭ ca) (a. 5)

anuvākaṃ 6 - sāvitrādipaśūnāṃ sūktāni

ā de॒vo yā̭tu savi॒tā su॒ratnaḥ̭ | a॒nta॒ri॒kṣa॒prā vaha̭māno॒ aśvaiḥ᳚ | haste॒ dadhā̭no॒ naryā̭ pu॒rūṇi̭ | ni॒ve॒śaya̭n ca prasu॒van ca॒ bhūma̭ || a॒bhīvṛ̭ta॒-ṅkṛśa̭nai-rvi॒śvarṷ̄pam |

hira̭ṇyaśamyaṃ-ya~ja॒to bṛ॒hanta᳚m | āsthā॒-drathagṃ̭ savi॒tā ci॒trabhā̭nuḥ | kṛ॒ṣṇā rajāgṃ̭si॒ tavi̭ṣī॒-ndadhā̭naḥ || saghā̭ no de॒va-ssa̭vi॒tā sa॒vāya̭ | āsā̭viṣa॒-dvasṷpati॒-rvasṷ̄ni || 40 ||

vi॒śraya̭māṇo॒ ama̭timurū॒cīm | ma॒rta॒bhoja̭na॒madha̭ rāsate na || vi janā᳚ñchyā॒vā-śśi̭ti॒pādo̭ akhyann | ratha॒gṃ॒ hira̭ṇya pra ugaṃ॒-va~ha̭ntaḥ | śaśva॒-ddiśaḥ̭ savi॒tu-rdaivya̭sya | u॒pasthe॒ viśvā॒ bhuva̭nāni tasthuḥ || vi sṷpa॒rṇo a॒ntari̭kṣāṇyakhyat | ga॒bhī॒ravḙpā॒ asṷra-ssunī॒thaḥ | kvḙdānī॒gṃ॒ sūryaḥ॒ kaści̭keta | ka॒ta॒mā-ndyāgṃ ra॒śmira॒syāta̭tāna || 41 ||

bhaga॒-ndhiyaṃ̭-vā~॒jaya̭ntaḥ॒ pura̭ndhim | narā॒śagṃso॒ gnāspati̭rno avyāt | ā-'ye vā॒masya̭ saṅga॒the ra̭yī॒ṇām | pri॒yā de॒vasya̭ savi॒tu-ssyā̭ma || ā no॒ viśve॒ askrā̭ gamantu de॒vāḥ | mi॒tro a̭rya॒mā varṷṇa-ssa॒joṣāḥ᳚ | bhuva॒n॒. yathā̭ no॒ viśvḙ vṛ॒dhāsaḥ̭ | kara᳚n-thsu॒ṣahā̭ vithu॒ra-nna śavaḥ̭ || śa-nno̭ de॒vā vi॒śvadḙvā bhavantu | śagṃ sara̭svatī sa॒ha dhī॒bhira̭stu || 42 ||

śama̭bhi॒ṣāca॒-śśamṷ rāti॒ṣācaḥ̭ | śa-nno̭ di॒vyāḥ pārthi̭vā॒-śśa-nno॒ apyāḥ᳚ || ye sa̭vi॒tu-ssa॒tyasa̭vasya॒ viśve᳚ | mi॒trasya̭ vra॒te varṷṇasya de॒vāḥ | te saubha̭gaṃ-vī~॒rava॒dgoma॒dapnaḥ̭ | dadhā̭tana॒ dravi̭ṇa-ñci॒trama॒sme || agnḙ yā॒hi dū॒tyaṃ̭-vā~ri̭ṣeṇyaḥ | de॒vāṃ acchā᳚ brahma॒kṛtā̭ ga॒ṇena̭ | sara̭svatī-mma॒ruto̭ a॒śvinā-'॒paḥ | ya॒kṣi॒ de॒vā-nra̭tna॒dheyā̭ya॒ viśvāṋ || 43 ||

dyauḥ pi̭taḥ॒ pṛthi̭vi॒ māta॒raddhrṷk | agne᳚ bhrātarvasavo mṛ॒ḍatā̭ naḥ | viśva̭ ādityā ādite sa॒joṣāḥ᳚ | a॒smabhya॒gṃ॒ śarma̭ bahu॒laṃ-vi~ya̭nta || viśvḙ devā-śśṛṇu॒temagṃ hava̭-mme | ye a॒ntari̭kṣe॒ ya upa॒ dyavi॒ ṣṭha | ye a̭gniji॒hvā u॒ta vā॒ yaja̭trāḥ | ā॒sa-dyā॒smi-nba॒r॒hiṣi̭ mādayaddhvam || ā vā᳚-mmitrāvaruṇā ha॒vyajṷṣṭim | nama̭sā devā॒ vava̭sā-''vavṛtyām || 44 ||

a॒smāka॒-mbrahma॒ pṛta̭nāsu sahyā a॒smāka᳚m | vṛ॒ṣṭi-rdi॒vyā sṷpā॒rā || yu॒vaṃ-va~strā̭ṇi pīva॒sā va̭sāthe | yu॒voracchi̭drā॒ manta̭vo ha॒ sargāḥ᳚ | avā̭tirata॒manṛ̭tāni॒ viśvā᳚ | ṛ॒tena̭ mitrāvaruṇā sacethe || tathsu vā᳚-mmitrāvaruṇā mahi॒tvam | ī॒rmā ta॒sthuṣī॒raha̭bhi-rduduhre | viśvāḥ᳚ pinvatha॒ svasa̭rasya॒ dhenāḥ᳚ | anṷ vā॒mekaḥ̭ pa॒virāva̭varti || 45 ||

yadbagṃhi̭ṣṭha॒-nnāti॒vidḙ sudānū | acchi̭dra॒gṃ॒ śarma॒ bhuva̭nasya gopā | tato̭ no mitrāvaruṇā-vavīṣṭam | siṣā̭santo jīgi॒vāgṃsaḥ̭ syāma || ā no̭ mitrāvaruṇā ha॒vyadā̭tim | ghṛ॒tai-rgavyṷ̄timukṣata॒miḍā̭bhiḥ | prati̭ vā॒matra॒ vara॒mā janā̭ya | pṛ॒ṇī॒tamu॒dgo di॒vyasya॒ cāroḥ᳚ || pra bā॒havā̭ sisṛta-ñjī॒vasḙ naḥ | ā no॒ gavyṷ̄timukṣata-ṅghṛ॒tena̭ || 46 ||

ā no॒ jane᳚ śravayataṃ-yu~vānā | śru॒ta-mmḙ mitrāvaruṇā॒ have॒mā || i॒mā ru॒drāya̭ sthi॒radha̭nvane॒ giraḥ̭ | kṣi॒preṣa̭ve de॒vāya̭ sva॒dhāmne᳚ | aṣā̭ḍhāya॒ saha̭mānāya mī॒ḍhuṣe᳚ | ti॒gmāyṷdhāya bharatā śṛ॒ṇota̭na || tvā da̭ttebhī rudra॒ śanta̭mebhiḥ | śa॒tagṃ himā̭ aśīya bheṣa॒jebhiḥ̭ | vya̭smaddveṣo̭ vita॒raṃ-vya~gṃhaḥ̭ | vyamī̭vāg ścātayasvā॒ viṣṷ̄cīḥ || 47 ||

arha̭nbibharṣi॒ sāya̭kāni॒ dhanva̭ | arha̭nni॒ṣkaṃ-ya~̭ja॒taṃ-vi~॒śvarṷ̄pam | arha̭nni॒danda̭yase॒ viśva॒mabbhṷvam | na vā ojī̭yo rudra॒ tvada̭sti ||, mā na̭sto॒ke tana̭ye॒ mā na॒ āyṷṣi॒ mā no॒ goṣu॒ mā no॒ aśvḙṣu rīriṣaḥ | vī॒rā-nmāno̭ rudra bhāmi॒to va̭dhīrha॒viṣma̭nto॒ nama̭sā vidhema te |||| ā tḙ pitarmarutāgṃ su॒mnamḙtu | mā na॒-ssūrya̭sya sa॒dṛṃśo̭ yuyothāḥ | a॒bhi no̭ vī॒ro arva̭ti kṣameta | prajā̭yemahi rudra pra॒jābhiḥ̭ || e॒vā ba̭bhro vṛṣabha cekitāna | yathā̭ deva॒ na hṛ̭ṇī॒ṣe na hagṃsi̭ | hā॒va॒na॒śrūrno̭ rudre॒ha bo̭dhi | bṛ॒hadva̭dema vi॒dathḙ su॒vīrāḥ᳚ || pari̭ṇo ru॒drasya̭ he॒ti rvṛ̭ṇaktu॒ pari̭tve॒ṣasya̭ durma॒tira̭ghā॒yoḥ | ava̭ sthi॒rā ma॒ghava̭dbhya-stanuṣva॒ mīḍhva̭sto॒kāya॒ tana̭yāya mṛḍaya ||, stu॒hi śru॒ta-ṅga̭rta॒sadaṃ॒-yu~vā̭na-mmṛ॒ga-nna bhī॒ma-mṷpaha॒tnu-mu॒gram | mṛ॒ḍā ja̭ri॒tre rṷdra॒ stavā̭no a॒nyantḙ a॒smanniva̭pantu॒ senāḥ᳚ || | mīḍhṷṣṭama॒ śiva̭tama śi॒vo naḥ̭ su॒manā̭ bhava |pa॒ra॒me vṛ॒kṣa āyṷdha-nni॒dhāya॒ kṛttiṃ॒-va~sā̭na॒ āca̭ra॒ pinā̭ka॒mbibhra॒dāga̭hi || arha̭nbibharṣi॒ sāya̭kāni॒ dhanva̭ | arha̭nni॒ṣkaṃ-ya~̭ja॒taṃ-vi~॒śvarṷ̄pam | arha̭nni॒danda̭yase॒ viśva॒mabbhṷvam | na vā ojī̭yo rudra॒ tvada̭sti ||| tvama̭gne ru॒dro asṷro ma॒ho di॒vastvagṃ śardho॒ mārṷta-mpṛ॒kṣa ī̭śiṣe | tvaṃ-vā~tai̭raru॒ṇairyā̭si śaṅga॒yastva-mpū॒ṣā vi̭dha॒taḥ pā̭si॒ nutmanā᳚ ||, ā vo॒ rājā̭namadhva॒rasya̭ ru॒dragṃ hotā̭ragṃ satya॒yaja॒gṃ॒ roda̭syoḥ | a॒gni-mpu॒rā ta̭nayi॒tno ra॒cittā॒-ddhira̭ṇyarūpa॒mava̭se kṛṇudhvam || || 48 ||

(vasṷ̄ni - tatā - nāstu॒ - viśvāṋ.-vavṛtyāṃva~varti-ghṛ॒tena॒-viṣṷ̄cīḥ-śru॒ta-ndve ca̭) (a. 6)

anuvākaṃ 7 - sauryādipaśūnāṃ sūktāni

sūryo̭ de॒vīmu॒ṣasa॒gṃ roca̭mānā॒ maryaḥ̭ | na yoṣā̭ma॒bhyḙti pa॒ścāt | yatrā॒ naro̭ deva॒yanto̭ yu॒gāni̭ | vi॒ta॒nvate॒ prati̭ bha॒drāya̭ bha॒dram || bha॒drā aśvā̭ ha॒rita॒-ssūrya̭sya | ci॒trā eda̭gvā anu॒mādyā̭saḥ | na॒ma॒syanto̭ di॒va ā pṛ॒ṣṭhama̭sthuḥ |

pari॒ dyāvā̭pṛthi॒vī ya̭nti sa॒dyaḥ || ta-thsūrya̭sya deva॒tva-nta-nma̭hi॒tvam | ma॒ddhyā karto॒-rvita̭ta॒gṃ॒ sañja̭bhāra || 49 ||

ya॒dedayṷkta ha॒ritaḥ̭ sa॒dhasthā᳚t | ādrātrī॒ vāsa̭stanute si॒masmai᳚ || ta-nmi॒trasya॒ varṷṇasyābhi॒cakṣe᳚ | sūryo̭ rū॒pa-ṅkṛ̭ṇute॒ dyoru॒pasthe᳚ | a॒na॒ntama॒nya-druśa̭dasya॒ pājaḥ̭ | kṛ॒ṣṇama॒nyaddha॒rita॒-ssambha̭ranti || a॒dyā dḙvā॒ udi̭tā॒ sūrya̭sya | niragṃha̭saḥ pipṛ॒tānnira̭va॒dyāt | tanno̭ mi॒tro varṷṇo māmahantām | adi̭ti॒-ssindhuḥ̭ pṛthi॒vī u॒ta dyauḥ || 50 ||

di॒vo ru॒kma ṷru॒cakṣā॒ udḙti | dū॒re a̭rthasta॒raṇi॒-rbhrāja̭mānaḥ | nū॒na-ñjanā॒-ssūryḙṇa॒ prasṷ̄tāḥ | āyannarthā̭ni kṛ॒ṇava॒nnapāgṃ̭si || śa-nno̭ bhava॒ cakṣa̭sā॒ śa-nno॒ ahnā᳚ | śa-mbhā॒nunā॒ śagṃ hi॒mā śa-ṅghṛ॒ṇena̭ | yathā॒ śama॒smai śamasa̭-dduro॒ṇe | ta-thsū᳚rya॒ dravi̭ṇa-ndhe॒hi ci॒tram || ci॒tra-nde॒vānā॒-muda̭gā॒danī̭kam | cakṣṷrmi॒trasya॒ varṷṇasyā॒gneḥ || 51 ||

ā-'prā॒ dyāvā̭pṛthi॒vī a॒ntari̭kṣam | sūrya̭ ā॒tmā jaga̭tasta॒sthuṣa̭śca || tvaṣṭā॒ dadha॒dindrā̭ya॒ śuṣma᳚m | apā॒ko-'ci̭ṣṭurya॒śasḙ pu॒rūṇi̭ | vṛṣā॒ yaja॒n vṛṣa̭ṇa॒-mbhūri̭retāḥ | mū॒rdhan. ya॒jñasya॒ sama̭naktu de॒vān ||, tanna̭stu॒rīpa॒madha̭ poṣayi॒tnu deva̭ tvaṣṭa॒rvi ra̭rā॒ṇa-ssya̭sva | yato̭ vī॒raḥ ka̭rma॒ṇyaḥ̭ su॒dakṣo̭ yu॒ktagrā̭vā॒ jāya̭te de॒vakā̭maḥ || | tvaṣṭā̭ vī॒ra-nde॒vakā̭ma-ñjajāna॒ tvaṣṭu॒rarvā̭ jāyata ā॒śuraśvaḥ̭ | tvaṣṭe॒daṃ-vi~śva॒-mbhuva̭na-ñjajāna ba॒hoḥ ka॒rtāra̭mi॒ha ya̭kṣi hotaḥ || pi॒śaṅga̭rūpa-ssu॒bharo̭ vayo॒dhā-śśru॒ṣṭī vī॒ro jā̭yate de॒vakā̭maḥ | pra॒jā-ntvaṣṭā॒ viṣya̭tu॒ nābhi̭ma॒sme athā̭ de॒vānā॒mapyḙtu॒ pāthaḥ̭ || || daśe॒ma-ntvaṣṭṷrjanayanta॒ garbha᳚m | ata̭ndrāso yuva॒tayo॒ bibha̭rtram | ti॒gmānī̭ka॒gg॒ svaya̭śasa॒-ñjanḙṣu | vi॒roca̭māna॒-mpari̭ṣī-nnayanti || āviṣṭyo̭ vardhate॒ cārṷrāsu | ji॒hmānā̭mū॒rdhva-ssvaya̭śā u॒pasthe᳚ || 52 ||

u॒bhe tvaṣṭṷrbibhyatu॒-rjāya̭mānāt | pra॒tīcī̭ si॒gṃ॒ha-mprati̭joṣayete || mi॒tro janāṋ yātayati prajā॒na-nmi॒tro dā̭dhāra pṛthi॒vīmu॒ta dyām | mi॒traḥ kṛ॒ṣṭīrani̭miṣā॒-'bhi ca̭ṣṭe sa॒tyāya̭ ha॒vya-ṅghṛ॒tava̭-dvidhema ||, pra sa mi̭tra॒ marto̭ astu॒ praya̭svā॒n yasta̭ āditya॒ śikṣa̭ti vra॒tena̭ | na ha̭nyate॒ na jī̭yate॒ tvoto॒ naina॒magṃho̭ aśno॒tyanti̭to॒ na dū॒rāt || || a॒ya-mmi॒tro na̭ma॒syaḥ̭ su॒śevaḥ̭ | rājā̭ sukṣa॒tro a̭janiṣṭa ve॒dhāḥ | tasya̭ va॒yagṃ sṷma॒tau ya॒jñiya̭sya | api̭ bha॒dre saṷmana॒se syā̭ma || a॒na॒mī॒vāsa॒ iḍa̭yā॒ mada̭ntaḥ | mi॒tajma̭vo॒ vari̭ma॒nnā pṛ̭thi॒vyāḥ | ā॒di॒tyasya̭ vra॒tamṷpa॒kṣyantaḥ̭ || 53 ||

va॒ya-mmi॒trasya̭ suma॒tau syā̭ma || mi॒tra-nna īgṃ śimyā॒ goṣṷ ga॒vyava̭t | svā॒dhiyo̭ vi॒dathḙ a॒phsvajī̭janann | arḙjayatā॒gṃ॒ roda̭sī॒ pāja̭sā gi॒rā | prati̭ pri॒yaṃ-ya~̭ja॒ta-ñja॒nuṣā॒mavaḥ̭ || ma॒hāgṃ ā̭di॒tyo nama̭sopa॒sadyaḥ̭ | yā॒ta॒yajja̭no gṛṇa॒te su॒śevaḥ̭ | tasmā̭ e॒ta-tpanya̭tamāya॒ juṣṭa᳚m | a॒gnau mi॒trāya̭ ha॒virājṷhota || āvā॒gṃ॒ ratho॒ roda̭sī badbadhā॒naḥ || 54 ||

hi॒ra॒ṇyayo॒ vṛṣa̭bhiryā॒tvaśvaiḥ᳚ | ghṛ॒tava̭rtaniḥ pa॒vibhī̭ rucā॒naḥ | i॒ṣāṃ-vo~॒ḍhā nṛ॒pati̭rvā॒jinī̭vān || sa pa̭prathā॒no a॒bhi pañca॒ bhūma̭ | tri॒va॒ndhu॒ro mana॒sā-''yā̭tu yu॒ktaḥ | viśo॒ yena॒ gaccha̭tho deva॒yantīḥ᳚ | kutrā̭ ci॒dyāma̭maśvinā॒ dadhā̭nā || svaśvā̭ ya॒śasā-''yā̭tama॒rvāk | dasrā̭ ni॒dhi-mmadhṷmanta-mpibāthaḥ | vi vā॒gṃ॒ ratho̭ va॒ddhvā̭ yāda̭mānaḥ || 55 ||

antā᳚-ndi॒vo bā̭dhate varta॒nibhyā᳚m || yu॒vo-śśriya॒-mpari॒ yoṣā̭ vṛṇīta | sūro̭ duhi॒tā pari̭takmiyāyām | ya-ddḙva॒yanta॒mava̭tha॒-śśacī̭bhiḥ | pari̭ghra॒gṃ॒sa vā॒-mmanā̭ vāṃ॒-va~yo̭ gām || yo ha॒ sya vāgṃ̭ rathirā॒ vasta̭ u॒srāḥ | ratho̭ yujā॒naḥ pa̭ri॒yāti̭ va॒rtiḥ | tena̭ na॒-śśaṃ-yo~ru॒ṣaso॒ vyṷṣṭau | nya̭śvinā vahataṃ-ya~॒jñe a॒sminn || yu॒va-mbhu॒jyumava̭viddhagṃ samu॒dre || 56 ||

udṷ̄hathu॒rarṇa̭so॒ asri̭dhānaiḥ | pa॒ta॒tribhi̭-raśra॒mai-ra̭vya॒thibhiḥ̭ | da॒gṃ॒sanā̭bhiraśvinā pā॒raya̭ntā || agnī̭ṣomā॒ yo a॒dya vā᳚m | i॒daṃ-va~caḥ̭ sapa॒ryati̭ | tasmai̭ dhattagṃ su॒vīrya᳚m | gavā॒-mpoṣa॒gg॒ svaśvi̭yam || yo a॒gnīṣomā̭ ha॒viṣā̭ sapa॒ryāt | de॒va॒drīcā॒ mana̭sā॒ yo ghṛ॒tena̭ | tasya̭ vra॒tagṃ ra̭kṣata-mpā॒tamagṃha̭saḥ || 57 ||

vi॒śe janā̭ya॒ mahi॒ śarma̭ yacchatam || agnī̭ṣomā॒ ya āhṷtim | yo vā॒-ndāśā᳚ddha॒viṣkṛ̭tim | sa pra॒jayā̭ su॒vīrya᳚m | viśva॒māyu॒-rvya̭śnavat || agnī̭ṣomā॒ ceti॒ ta-dvī॒ryaṃ̭-vā~m | yadamṷṣṇītamava॒sa-mpa॒ṇi-ṅgoḥ | avā̭tirata॒-mpratha̭yasya॒ śeṣaḥ̭ | avi̭ndata॒-ñjyoti॒reka̭-mba॒hubhyaḥ̭ || agnī̭ṣomā vi॒magṃ su mḙ śṛṇu॒taṃ-vṛ~̭ṣaṇā॒ hava᳚m | prati̭ sū॒ktāni̭ haryata॒-mbhava̭ta-ndā॒śuṣe॒ mayaḥ̭ || agnī̭ṣomā ha॒viṣaḥ॒ prasthi̭tasya vī॒tagṃharya̭taṃ-vṛ~ṣaṇā ju॒ṣethā᳚m | su॒śarmā̭ṇā॒ svava̭sā॒ hi bhū॒tamathā̭ dhattaṃ॒-ya~ja̭mānāya॒ śaṃ-yoḥ ~|| || 58 ||

(ja॒bhā॒ra॒ - dyau - ra॒gne - ru॒pastha̭ - upa॒kṣyanto̭ - badbadhā॒no-yāda̭mānaḥ - samu॒dre - 'gṃha̭saḥ॒ - prasthi̭tasya) (a. 7)

anuvākaṃ 8 - vehadādipaśūnāṃ sūktāni

a॒hama̭smi prathama॒jā ṛ॒tasya̭ | pūrva̭-nde॒vebhyo̭ a॒mṛta̭sya॒ nābhiḥ̭ | yo mā॒ dadā̭ti॒ sa ide॒va mā vāḥ᳚ | a॒ha-manna॒-manna̭-ma॒danta̭madmi || pūrva̭-ma॒gnerapi̭ daha॒tyanna᳚m | ya॒ttau hā̭-''sāte ahamutta॒reṣṷ | vyātta̭masya pa॒śavaḥ̭ su॒jambha᳚m | paśya̭nti॒ dhīrāḥ॒ praca̭ranti॒ pākāḥ᳚ || jahā᳚mya॒nya-nna ja̭hāmya॒nyam | a॒hamannaṃ॒-va~śa॒micca̭rāmi || 59 ||

sa॒mā॒namartha॒-mparyḙmi bhu॒ñjat | ko māmanna̭-mmanu॒ṣyo̭ dayeta || parā̭ke॒ anna॒-nnihi̭taṃ-lo~॒ka e॒tat | viśvai᳚-rde॒vaiḥ pi॒tṛbhi̭-rgu॒ptamanna᳚m | yada॒dyatḙ lu॒pyate॒ ya-tpa̭ro॒pyate᳚ | śa॒ta॒ta॒mī sā ta॒nūrmḙ babhūva || ma॒hāntaṷ ca॒rū sa̭kṛ-ddu॒gdhena̭ paprau | diva̭ñca॒ pṛśñi̭ pṛthi॒vī-ñca̭ sā॒kam | ta-thsa॒mpiba̭nto॒ na mi̭nanti ve॒dhasaḥ̭ | naita-dbhūyo॒ bhava̭ti॒ no kanī̭yaḥ || 60 ||

anna̭-mprā॒ṇa-manna̭-mapā॒na-mā̭huḥ | anna̭-mmṛ॒tyu-ntamṷ jī॒vātṷmāhuḥ | anna̭-mbra॒hmāṇo̭ ja॒rasaṃ̭-va~danti | anna̭māhuḥ pra॒jana̭na-mpra॒jānā᳚m || mogha॒mannaṃ̭-vi~ndate॒ apra̭cetāḥ | sa॒tya-mbra̭vīmi va॒dha ithsa tasya̭ | nārya॒maṇa॒-mpuṣya̭ti॒ no sakhā̭yam | keva̭lāgho bhavati kevalā॒dī || a॒ha-mme॒gha-ssta॒naya॒n. varṣa̭nnasmi | māma̭dantya॒hama̭dmya॒nyān || 61 ||

a॒hagṃ sada॒mṛto̭ bhavāmi | madā̭di॒tyā adhi॒ sarvḙ tapanti || sā no̭ ma॒ndreṣa॒mūrja॒-nduhā̭nā | dhe॒nurvāga॒smānupa॒ suṣṭu॒taitṷ ||, ya-dvāgvada̭ntya-viceta॒nāni̭ | rāṣṭrī̭ de॒vānā᳚-nniṣa॒sāda̭ ma॒ndrā | cata̭sra॒ ūrja̭-nduduhe॒ payāgṃ̭si | kva̭ svi dasyāḥ para॒ma-ñja̭gāma || || a॒na॒ntā-mantā॒dadhi॒ nirmi̭tā-mma॒hīm | yasyā᳚-nde॒vā a̭dadhu॒-rbhoja̭nāni | ekā᳚kṣarā-ndvi॒padā॒gṃ॒ ṣaṭpa̭dāñca | vāca̭-nde॒vā upa̭jīvanti॒ viśve᳚ || vāca̭-nde॒vā upa̭jīvanti॒ viśve᳚ | vāca̭-ṅgandha॒rvāḥ pa॒śavo̭ manu॒ṣyāḥ᳚ | vā॒cīmā viśvā॒ bhuva̭nā॒nyarpi̭tā || 62 ||

sā no॒ hava̭-ñjuṣatā॒-mindra̭patnī || vāga॒kṣara̭-mprathama॒jā ṛ॒tasya̭ | vedā̭nā-mmā॒tā-'mṛta̭sya॒ nābhiḥ̭ | sā no̭ juṣā॒ṇopa̭ ya॒jñamāgā᳚t | ava̭ntī de॒vī su॒havā̭ me astu || yā mṛṣa̭yo mantra॒kṛto̭ manī॒ṣiṇaḥ̭ | a॒nvaiccha̭-nde॒vā-stapa̭sā॒ śramḙṇa | tā-nde॒vīṃ-vā~cagṃ̭ ha॒viṣā̭ yajāmahe | sā no̭ dadhātu sukṛ॒tasya̭ lo॒ke || ca॒tvāri॒ vā-kpari̭mitā pa॒dāni̭ || 63 ||

tāni̭ vidu-rbrāhma॒ṇā ye ma̭nī॒ṣiṇaḥ̭ | guhā॒ trīṇi॒ nihi̭tā॒ neṅga̭yanti | tu॒rīyaṃ̭-vā~॒co ma̭nu॒ṣyā̭ vadanti || śra॒ddhayā॒-'gni-ssami̭ddhyate | śra॒ddhayā̭ vindate ha॒viḥ | śra॒ddhā-mbhaga̭sya mū॒rdhani̭ | vaca॒sā ''vḙdayāmasi || pri॒yagg śra̭ddhe॒ dada̭taḥ | pri॒yagg śra̭ddhe॒ didā̭sataḥ | pri॒ya-mbho॒jeṣu॒ yajva̭su || 64 ||

i॒da-mma̭ udi॒ta-ṅkṛ̭dhi || yathā̭ de॒vā asṷreṣu | śra॒ddhā-mu॒greṣṷ cakri॒re | e॒va-mbho॒jeṣu॒ yajva̭su | a॒smāka̭-mudi॒ta-ṅkṛ̭dhi || śra॒ddhā-ndḙvā॒ yaja̭mānāḥ | vā॒yugo̭pā॒ upā̭sate | śra॒ddhāgṃ hṛ̭da॒yya̭yā-''kū᳚tyā | śra॒ddhayā̭ hūyate ha॒viḥ || śra॒ddhā-mprā॒tar-ha̭vāmahe || 65 ||

śra॒ddhā-mma॒ddhyandi̭na॒-mpari̭ | śra॒ddhāgṃ sūrya̭sya ni॒mruci̭ | śraddhe॒ śraddhā̭paye॒ha mā᳚ || śra॒ddhā de॒vā-nadhi̭vaste | śra॒ddhā viśva̭mi॒da-ñjaga̭t | śra॒ddhā-ṅkāma̭sya mā॒tara᳚m | ha॒viṣā̭ vardhayāmasi || brahma̭jajñā॒na-mpra̭tha॒ma-mpu॒rastā᳚t | vi sī̭ma॒ta-ssu॒ruco̭ ve॒na ā̭vaḥ | sa bu॒ddhniyā̭ upa॒mā a̭sya vi॒ṣṭhāḥ || 66 ||

sa॒taśca॒ yoni॒-masa̭taśca॒ vivaḥ̭ || pi॒tā vi॒rājā̭mṛṣa॒bho ra̭yī॒ṇām | a॒ntari̭kṣaṃ-vi~॒śvarṷ̄pa॒ āvi̭veśa | tama॒rkai-ra॒bhya̭rcanti va॒thsam | brahma॒ santa॒-mbrahma̭ṇā va॒rdhaya̭ntaḥ || brahma̭ de॒vāna̭janayat | brahma॒ viśva̭mi॒da-ñjaga̭t | brahma̭ṇaḥ, kṣa॒tra-nnirmi̭tam | brahma̭ brāhma॒ṇa ā॒tmanā᳚ || a॒ntara̭smi-nni॒me lo॒kāḥ || 67 ||

a॒nta-rviśva̭mi॒da-ñjaga̭t | brahmai॒va bhū॒tānā॒-ñjyeṣṭha᳚m | tena॒ ko̭-'rhati॒ spardhi̭tum || brahma̭-nde॒vā-straya̭strigṃśat | brahma̭nnindra prajāpa॒tī | brahma̭n. ha॒ viśvā̭ bhū॒tāni̭ | nā॒vī vā॒nta-ssa॒māhi̭tā || cata̭sra॒ āśāḥ॒ praca̭rantva॒-gnayaḥ̭ | i॒manno̭ ya॒jña-nna̭yatu prajā॒nann | ghṛ॒ta-mpinva̭nna॒jaragṃ̭ su॒vīra᳚m || 68 ||

brahma̭ sa॒mi-dbha̭va॒tyāhṷtīnām || ā gāvo̭ agmannu॒ta bha॒drama̭krann | sīda̭ntu go॒ṣṭhe ra॒ṇaya̭ntva॒sme | pra॒jāva̭tīḥ puru॒rūpā̭ i॒ha syuḥ | indrā̭ya pū॒rvī ru॒ṣaso॒ duhā̭nāḥ || indro॒ yajva̭ne pṛṇa॒te ca̭ śikṣati | upedda̭dāti॒ na sva-mmṷṣāyati | bhūyo̭ bhūyo ra॒yimida̭sya va॒rdhayanṋ | abhi̭nne khi॒lle nida̭dhāti deva॒yum || na tā na̭śanti॒ na da̭bhāti॒ taska̭raḥ | nainā̭ ami॒tro vyathi॒rāda̭dharṣati | de॒vāgśca॒ yābhi॒-ryaja̭te॒ dadā̭ti ca | jyogittābhiḥ̭ sacate॒ gopa̭ti-ssa॒ha ||, na tā arvā̭ re॒ṇuka̭kāṭo aśnute | na sagg̭ skṛta॒tra-mupa̭yanti॒ tā a॒bhi | u॒ru॒gā॒yamabha̭ya॒-ntasya॒ tā anṷ | gāvo॒ martya̭sya॒ vica̭ranti॒ yajva̭naḥ || || 69 ||

gāvo॒ bhago॒ gāva॒ indro̭ me acchāt | gāva॒-ssoma̭sya pratha॒masya̭ bha॒kṣaḥ | i॒mā yā gāva॒-ssaja̭nāsa॒ indraḥ̭ | i॒cchāmīddhṛ॒dā mana̭sā ci॒dindra᳚m || yū॒ya-ṅgā̭vo medayathā kṛ॒śa-ñci̭t | a॒ślī॒la-ñci̭-tkṛṇuthā su॒pratī̭kam | bha॒dra-ṅgṛ॒ha-ṅkṛ̭ṇutha bhadravācaḥ | bṛ॒hadvo॒ vaya̭ ucyate sa॒bhāsṷ || pra॒jāva̭tī-ssū॒yava̭sagṃ ri॒śantīḥ᳚ (ru॒śantīḥ᳚) | śu॒ddhā a॒pa-ssṷprapā॒ṇe piba̭ntīḥ | mā vaḥ̭ ste॒na ī̭śata॒ mā-'ghaśagṃ̭saḥ | pari̭vo he॒tī ru॒drasya̭ vṛñjyāt || upe॒da-mṷpa॒parca̭nam | ā॒su goṣūpa̭pṛcyatām | upa̭rṣa॒bhasya॒ reta̭si | upe᳚ndra॒ tava̭ vī॒rye᳚ || 70 ||

(ca॒rā॒mi॒ - kanī̭yo॒ - 'nyā - narpi̭tā - pa॒dāni॒ - yajva̭su - havāmahe - vi॒ṣṭhā - lo॒kāḥ - su॒vīra॒ - marvā॒ - piba̭ntī॒-ṣṣaṭca̭) (a. 8)

anuvākaṃ 9 - śuklakṛṣṇapaśvādīnāṃ sūktāni

tā sū᳚ryā candra॒masā̭ viśva॒bhṛtta̭mā ma॒hat | tejo॒ vasṷma-drājato di॒vi | sāmā᳚tmānā carata-ssāmacā॒riṇā᳚ | yayo᳚rvra॒ta-nna ma॒me jātṷ de॒vayoḥ᳚ || u॒bhāvantau॒ pari̭yāta॒ armyā᳚ | di॒vo na ra॒śmīg sta̭nu॒to-vya̭rṇa॒ve | u॒bhā bhṷva॒ntī bhuva̭nā ka॒vikra̭tū | sūryā॒ na ca॒ndrā ca̭rato ha॒tāma̭tī || patī᳚ dyu॒ma-dvi̭śva॒vidā̭ u॒bhā di॒vaḥ | sūryā̭ u॒bhā ca॒ndrama̭sā vicakṣa॒ṇā || 71 ||

vi॒śvavā̭rā varivo॒bhā vare᳚ṇyā | tā no̭-'vata-mmati॒mantā॒ mahi̭vratā || vi॒śva॒vapa̭rī pra॒tara̭ṇā tara॒ntā | su॒va॒rvidā̭ dṛ॒śaye॒ bhūri̭raśmī | sūryā॒ hi ca॒ndrā vasṷtve॒ṣa-da̭rśatā | ma॒na॒svino॒bhā-'nṷ cara॒to nu॒ sa-ndiva᳚m || a॒sya śravo̭ na॒dyaḥ̭ sa॒pta bi̭bhrati | dyāvā॒ kṣāmā̭ pṛthi॒vī da̭rśa॒taṃ-va~puḥ̭ | a॒sme sū᳚ryā candra॒masā̭-'bhi॒cakṣe᳚ | śra॒ddhe kami̭ndra carato vicartu॒ram || 72 ||

pū॒rvā॒pa॒ra-ñca̭rato mā॒ya yai॒tau | śiśū॒ krīḍa̭ntau॒ pari̭yāto addhva॒ram | viśvā᳚nya॒nyo bhuva̭nā 'bhi॒caṣṭe᳚ | ṛ॒tūna॒nyo vi॒dadha̭jjāyate॒ punaḥ̭ || hira̭ṇyavarṇā॒-śśuca̭yaḥ pāva॒kā yāsṷ jā॒taḥ ka॒śyapo॒ yāsvindraḥ̭ | a॒gniṃ-yā~ garbha̭-ndadhi॒re virṷ̄pā॒stā na॒ āpa॒-śśagg syo॒nā bha̭vantu ||,

yāsā॒gṃ॒ rājā॒ varṷṇo॒ yāti॒ madhyḙ satyānṛ॒te a̭va॒paśya॒n janā̭nām | ma॒dhu॒ścuta॒-śśuca̭yo॒ yāḥ pā̭va॒kāstā na॒ āpa॒-śśagg syo॒nā bha̭vantu || | yāsā᳚-nde॒vā di॒vi kṛ॒ṇvanti̭ bha॒kṣaṃ-yā~ a॒ntari̭kṣe bahu॒dhā bhava̭nti | yāḥ pṛ̭thi॒vī-mpaya̭so॒ndanti̭śu॒krāstā na॒ āpa॒-śśagg syo॒nā bha̭vantu ||, śi॒vena̭ mā॒ cakṣṷṣā paśyatā-''pa-śśi॒vayā̭ ta॒nuvopa̭ spṛśata॒ tvaca̭-mme | sarvāgṃ̭ a॒gnīgṃ ra̭phsu॒ṣado̭ huve vo॒ mayi॒ varco॒ bala॒mojo॒ ni dha̭tta || | āpo̭ bha॒drā ghṛ॒tamidāpa̭ āsura॒gnī-ṣomaṷ bibhra॒tyāpa॒ i-ttāḥ | tī॒vro raso̭ madhu॒pṛcā̭ -maraṅga॒ma ā mā᳚ prā॒ṇena̭ sa॒ha varca̭sā gann ||, ādi-tpa̭śyāmyu॒ta vā̭ śṛṇo॒myā mā॒ ghoṣo̭ gacchati॒ vānna̭ āsām | manyḙ bhejā॒no a॒mṛta̭sya॒ tarhi॒ hira̭ṇyavarṇā॒ atṛ̭paṃ-ya~॒dā vaḥ̭ || || nāsa̭dāsī॒nno sadā̭sī-tta॒dānī᳚m | nāsī॒-drajo॒ no vyo̭māpa॒ro yat | kimāva̭rīvaḥ॒ kuha॒ kasya॒ śarmanṋ || 73 ||

ambhaḥ॒ kimā̭sī॒-dgaha̭na-ṅgabhī॒ram || na mṛ॒tyura॒mṛta॒-ntarhi॒ na | rātri̭yā॒ ahna̭ āsī-tprake॒taḥ | ānī̭davā॒tagg sva॒dhayā॒ tadeka᳚m | tasmā᳚-ddhā॒nya-nna pa॒raḥ (pa॒raṃ) kiñca॒ nāsa̭ || tama̭ āsī॒-ttama̭sā gū॒ḍhamagre᳚ prake॒tam | sa॒li॒lagṃ sarva̭mā i॒dam | tu॒cche nā॒bhvapi̭hitaQṃ-ya~dāsī᳚t | tama̭sa॒ stanma̭hi॒nā jā̭ya॒taika᳚m || kāma॒stadagre॒ sama̭varta॒tādhi̭ || 74 ||

mana̭so॒ retaḥ̭ pratha॒maṃ-ya~dāsī᳚t | sa॒ to bandhu॒masa̭ti॒ nira̭vindann (nira̭vidann) | hṛ॒di pra॒tīṣyā̭ ka॒vayo̭ manī॒ṣā || ti॒ra॒ścīno॒ vita̭to ra॒śmirḙṣām | a॒dha-ssvi̭dā॒sī(3) du॒pari̭ svidāsī(3)t | re॒to॒dhā ā̭sa-nmahi॒māna̭ āsann | sva॒dhā a॒vastā॒-tpraya̭tiḥ pa॒rastā᳚t || ko a॒ddhā vḙda॒ ka i॒ha pravo̭cat | kuta॒ ājā̭tā॒ kuta̭ i॒yaṃ-vi~sṛ̭ṣṭiḥ | a॒rvāgde॒vā a॒sya vi॒sarja̭nāya || 75 ||

athā॒ ko vḙda॒ yata̭ āba॒bhūva̭ || i॒yaṃ-vi~sṛ̭ṣṭi॒-ryata̭ āba॒bhūva̭ | yadi̭ vā da॒dhe yadi̭ vā॒ na | yo a॒syāddhya̭kṣaḥ para॒me vyo̭mann | so a॒ṅga vḙda॒ yadi̭ vā॒ na veda̭ || kiggsvi॒dvana॒-ṅka u॒ sa vṛ॒kṣa ā̭sīt | yato॒ dyāvā̭pṛthi॒vī ni̭ṣṭata॒kṣuḥ | manī̭ṣiṇo॒ mana̭sā pṛ॒cchatedu॒ tat | yada॒ddhyati̭ṣṭha॒-dbhuva̭nāni dhā॒rayanṋ || brahma॒ vana॒-mbrahma॒ sa vṛ॒kṣa ā̭sīt || 76 ||

yato॒ dyāvā̭pṛthi॒vī ni̭ṣṭata॒kṣuḥ | manī̭ṣiṇo॒ mana̭sā॒ vibra̭vīmi vaḥ | brahmā॒ddhyati̭ṣṭha॒-dbhuva̭nāni dhā॒rayanṋ || prā॒tara॒gni-mprā॒tarindragṃ̭ havāmahe | prā॒ta rmi॒trāvarṷṇā prā॒tara॒śvinā᳚ | prā॒ta rbhaga̭-mpū॒ṣaṇa॒-mbrahma̭ṇa॒spati᳚m | prā॒tassoma̭mu॒ta ru॒dragṃ hṷvema || prā॒ta॒rjita॒-mbhaga̭mu॒gragṃ hṷvema | va॒ya-mpu॒tramadi̭te॒ryo vi̭dha॒rtā | ā॒ddhraści॒dya-mmanya̭māna-stu॒raści̭t || 77 ||

rājā̭ ci॒dya-mbhaga̭-mbha॒kṣītyāha̭ || bhaga॒ praṇḙta॒rbhaga॒ satya̭rādhaḥ | bhage॒mā-ndhiya॒muda̭va॒ dada̭nnaḥ | bhaga॒ praṇo̭ janaya॒ gobhi॒raśvaiḥ᳚ | bhaga॒ pranṛbhi̭-rnṛ॒vantaḥ̭ syāma | u॒tedānī॒-mbhaga̭vanta-ssyāma || u॒ta prapi॒tva u॒ta maddhye॒ ahnā᳚m | u॒todi̭tā maghava॒n-thsūrya̭sya | va॒ya-nde॒vānāgṃ̭ suma॒tau syā̭ma || bhaga̭ e॒va bhaga̭vāgṃ astu devāḥ || 78 ||

tena̭ va॒ya-mbhaga̭vanta-ssyāma | ta-ntvā̭ bhaga॒ sarva॒ ijjo̭havīmi | sa no̭ bhaga pura e॒tā bha̭ve॒ha || sama̭ddhva॒rāyo॒ṣaso̭ namanta | da॒dhi॒krāvḙva॒ śuca̭ye pa॒dāya̭ | a॒rvā॒cī॒naṃ-va~̭su॒vida॒-mbhaga̭nnaḥ | ratha̭mi॒vāśvā̭ vā॒jina॒ āva̭hantu || aśvā̭vatī॒-rgoma̭tī-rna u॒ṣāsaḥ̭ | vī॒rava̭tī॒-ssada̭mucchantu bha॒drāḥ | ghṛ॒ta-nduhā̭nā vi॒śvataḥ॒ prapī̭nāḥ | yū॒ya-mpā̭ta sva॒stibhi॒-ssadā̭ naḥ || 79 ||

(vi॒ca॒kṣa॒ṇā - vi̭cartu॒ragṃ - śarma॒ - nnadhi̭ - vi॒sarja̭nāya॒ - brahma॒ vana॒-mbrahma॒ sa vṛ॒kṣa ā̭sīt- tu॒raści̭-d- devāḥ॒ - prapī̭nā॒ eka̭-ñca) (a. 9)

(pīvo᳚-'nnā॒ - magne॒ tva-mpā̭ra - yānāghṛ॒ṣyaḥ - śuci॒-nnu stomaṃ̭ - ~vi॒śraya̭māṇo - di॒vo ru॒kmo - 'nna̭-mprā॒ṇaṃ - tā sū᳚ryācandra॒masā॒ nava̭saptatiḥ)

(pīvo᳚nnā - ~yū॒ya-mpā̭ta sva॒stibhi॒-ssadā̭naḥ)

|| hariḥ̭ om ||

|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya brāhmaṇe dvitīyāṣṭake aṣṭamaḥ prapāṭhaka-ssamāptaḥ ||

|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya brāhmaṇe dvitīyāṣṭakaṃ samāptam ||