📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" → 2 A dialog opens → 3 Choose "Save as PDF" as printer → 4 Click Save
ॐ
കഠോപനിഷദ് - അധ്യായ 2, വല്ലീ 3
Kathopanishad - Adhyaya 2, Valli 3
Malayalam
അധ്യായ 2
വല്ലീ 3
ഊര്ധ്വമൂലോ-ഽവാക്‍ശാഖ ഏഷോ-ഽശ്വത്ഥ-സ്സനാതനഃ।
തദേവ ശുക്ര-ന്തദ് ബ്രഹ്മ തദേവാമൃതമുച്യതേ।
തസ്മിം​ല്ലോഁകാ-ശ്ശ്രിതാ-സ്സര്വേ തദു നാത്യേതി കശ്ചന। ഏതദ്വൈ തത്‌ ॥1॥
യദിദ-ങ്കി-ഞ്ച ജഗത്സര്വ-മ്പ്രാണ ഏജതി നിസ്സൃതമ്‌।
മഹദ് ഭയം-വഁജ്രമുദ്യതം-യഁ ഏതദ്വിദുരമൃതാസ്തേ ഭവന്തി ॥2॥
ഭയാദസ്യാഗ്നിസ്തപതി ഭയാത്തപതി സൂര്യഃ।
ഭയാദിന്ദ്രശ്ച വായുശ്ച മൃത്യുര്ധാവതി പഞ്ചമഃ ॥3॥
ഇഹ ചേദശകദ്‌ബോദ്ധു-മ്പ്രാക് ശരീരസ്യ വിസ്രസഃ।
തത-സ്സര്ഗേഷു ലോകേഷു ശരീരത്വായ കല്പതേ ॥4॥
യഥാ-ഽഽദര്​ശേ തഥാ-ഽഽത്മനി യഥാ സ്വപ്നേ തഥാ പിതൃലോകേ।
യഥാ-ഽപ്സു പരീവ ദദൃശേ തഥാ ഗന്ധര്വലോകേ ഛായാതപയോരിവ ബ്രഹ്മലോകേ ॥5॥
ഇന്ദ്രിയാണാ-മ്പൃഥഗ്ഭാവമുദയാസ്തമയൌ ച യത്‌।
പൃഥഗുത്പദ്യമാനാനാ-മ്മത്വാ ധീരോ ന ശോചതി ॥6॥
ഇന്ദ്രിയേഭ്യഃ പര-മ്മനോ മനസ-സ്സത്ത്വമുത്തമമ്‌।
സത്ത്വാദധി മഹാനാത്മാ മഹതോ-ഽവ്യക്തമുത്തമമ്‌ ॥7॥
അവ്യക്താത്തു പരഃ പുരുഷോ വ്യാപകോ-ഽലിങ്ഗ ഏവ ച।
യ-ഞ്ജ്ഞാത്വാ മുച്യതേ ജന്തുരമൃതത്വ-ഞ്ച ഗച്ഛതി ॥8॥
ന സന്ദൃശേ തിഷ്ഠതി രൂപമസ്യ ന ചക്ഷുഷാ പശ്യതി കശ്ചനൈനമ്‌।
ഹൃദാ മനീഷാ മനസാ-ഽഭിക്ലൃപ്തോ യ ഏതദ്വിദുരമൃതാസ്തേ ഭവന്തി ॥9॥
യദാ പഞ്ചാവതിഷ്ഠന്തേ ജ്ഞാനാനി മനസാ സഹ।
ബുദ്ധിശ്ച ന വിചേഷ്ടതേ താമാഹുഃ പരമാ-ങ്ഗതിമ്‌ ॥10॥
താം-യോഁഗമിതി മന്യന്തേ സ്ഥിരാമിന്ദ്രിയധാരണാമ്‌।
അപ്രമത്തസ്തദാ ഭവതി യോഗോ ഹി പ്രഭവാപ്യയൌ ॥11॥
നൈവ വാചാ ന മനസാ പ്രാപ്തും ശക്യോ ന ചക്ഷുഷാ।
അസ്തീതി ബ്രുവതോ-ഽന്യത്ര കഥ-ന്തദുപലഭ്യതേ ॥12॥
അസ്തീത്യേവോപലബ്ധവ്യസ്തത്ത്വഭാവേന ചോഭയോഃ।
അസ്തീത്യേവോപലബ്ധസ്യ തത്ത്വഭാവഃ പ്രസീദതി ॥13॥
യദാ സര്വേ പ്രമുച്യന്തേ കാമാ യേ-ഽസ്യ ഹൃദി ശ്രിതാഃ।
അഥ മര്ത്യോ-ഽമൃതോ ഭവത്യത്ര ബ്രഹ്മ സമശ്നുതേ ॥14॥
യഥാ സര്വേ പ്രഭിദ്യന്തേ ഹൃദയസ്യേഹ ഗ്രന്ഥയഃ।
അഥ മര്ത്യോ-ഽമൃതോ ഭവത്യേതാവദ്ധ്യനുശാസനമ്‌ ॥15॥
ശത-ഞ്ചൈകാ ച ഹൃദയസ്യ നാഡ്യസ്താസാ-മ്മൂര്ധാനമഭിനിസ്സൃതൈകാ।
തയോര്ധ്വമായന്നമൃതത്വമേതി വിശ്വങ്ങന്യാ ഉത്ക്രമണേ ഭവന്തി ॥16॥
അങ്ഗുഷ്ഠമാത്രഃ പുരുഷോ-ഽന്തരാത്മാ സദാ ജനാനാം ഹൃദയേ സന്നിവിഷ്ടഃ।
തം സ്വാച്ഛരീരാത്പ്രവൃഹേന്മുഞ്ജാദിവേഷീകാ-ന്ധൈര്യേണ।
തം-വിഁദ്യാച്ഛുക്രമമൃത-ന്തം-വിഁദ്യാച്ഛുക്രമമൃതമിതി ॥17॥
മൃത്യുപ്രോക്താ-ന്നചികേതോ-ഽഥ ലബ്ധ്വാ വിദ്യാമേതാം-യോഁഗവിധി-ഞ്ച കൃത്സ്നമ്‌।
ബ്രഹ്മപ്രാപ്തോ വിരജോ-ഽഭൂദ്വിമൃത്യു രന്യോ-ഽപ്യേവം-യോഁ വിദധ്യാത്മമേവ ॥18॥
Roman (IAST) Transliteration
adhyāya 2
vallī 3
ūrdhvamūlo-'vāk‍śākha eṣo-'śvattha-ssanātanaḥ|
tadeva śukra-ntad brahma tadevāmṛtamucyate|
tasmiṃ​llo~kā-śśritā-ssarve tadu nātyeti kaścana| etadvai tat‌ ||1||
yadida-ṅki-ñca jagatsarva-mprāṇa ejati nissṛtam‌|
mahad bhayaṃ-va~jramudyataṃ-ya~ etadviduramṛtāste bhavanti ||2||
bhayādasyāgnistapati bhayāttapati sūryaḥ|
bhayādindraśca vāyuśca mṛtyurdhāvati pañcamaḥ ||3||
iha cedaśakad‌boddhu-mprāk śarīrasya visrasaḥ|
tata-ssargeṣu lokeṣu śarīratvāya kalpate ||4||
yathā-''dar​śe tathā-''tmani yathā svapne tathā pitṛloke|
yathā-'psu parīva dadṛśe tathā gandharvaloke chāyātapayoriva brahmaloke ||5||
indriyāṇā-mpṛthagbhāvamudayāstamayau ca yat‌|
pṛthagutpadyamānānā-mmatvā dhīro na śocati ||6||
indriyebhyaḥ para-mmano manasa-ssattvamuttamam‌|
sattvādadhi mahānātmā mahato-'vyaktamuttamam‌ ||7||
avyaktāttu paraḥ puruṣo vyāpako-'liṅga eva ca|
ya-ñjñātvā mucyate janturamṛtatva-ñca gacchati ||8||
na sandṛśe tiṣṭhati rūpamasya na cakṣuṣā paśyati kaścanainam‌|
hṛdā manīṣā manasā-'bhiklṛpto ya etadviduramṛtāste bhavanti ||9||
yadā pañcāvatiṣṭhante jñānāni manasā saha|
buddhiśca na viceṣṭate tāmāhuḥ paramā-ṅgatim‌ ||10||
tāṃ-yo~gamiti manyante sthirāmindriyadhāraṇām‌|
apramattastadā bhavati yogo hi prabhavāpyayau ||11||
naiva vācā na manasā prāptuṃ śakyo na cakṣuṣā|
astīti bruvato-'nyatra katha-ntadupalabhyate ||12||
astītyevopalabdhavyastattvabhāvena cobhayoḥ|
astītyevopalabdhasya tattvabhāvaḥ prasīdati ||13||
yadā sarve pramucyante kāmā ye-'sya hṛdi śritāḥ|
atha martyo-'mṛto bhavatyatra brahma samaśnute ||14||
yathā sarve prabhidyante hṛdayasyeha granthayaḥ|
atha martyo-'mṛto bhavatyetāvaddhyanuśāsanam‌ ||15||
śata-ñcaikā ca hṛdayasya nāḍyastāsā-mmūrdhānamabhinissṛtaikā|
tayordhvamāyannamṛtatvameti viśvaṅṅanyā utkramaṇe bhavanti ||16||
aṅguṣṭhamātraḥ puruṣo-'ntarātmā sadā janānāṃ hṛdaye sanniviṣṭaḥ|
taṃ svāccharīrātpravṛhenmuñjādiveṣīkā-ndhairyeṇa|
taṃ-vi~dyācchukramamṛta-ntaṃ-vi~dyācchukramamṛtamiti ||17||
mṛtyuproktā-nnaciketo-'tha labdhvā vidyāmetāṃ-yo~gavidhi-ñca kṛtsnam‌|
brahmaprāpto virajo-'bhūdvimṛtyu ranyo-'pyevaṃ-yo~ vidadhyātmameva ||18||
InfoLyter.in — Sacred Vedic Knowledge Portal · Free forever