Chanakya Niti - Panchadasho'dhyayah

ॐ

ചാണക്യ നീതി - പഞ്ചദശോഽധ്യായഃ

Malayalam

യസ്യ ചിത്തം ദ്രവീഭൂതം കൃപയാ സര്വജന്തുഷു ।

തസ്യ ജ്ഞാനേന മോക്ഷേണ കിം ജടാഭസ്മലേപനൈഃ ॥ 01 ॥

ഏകമപ്യക്ഷരം യസ്തു ഗുരുഃ ശിഷ്യം പ്രബോധയേത് ।

പൃഥിവ്യാം നാസ്തി തദ്ദ്രവ്യം യദ്ദത്ത്വാ സോഽനൃണീ ഭവേത് ॥ 02 ॥

ഖലാനാം കണ്ടകാനാം ച ദ്വിവിധൈവ പ്രതിക്രിയാ ।

ഉപാനന്മുഖഭങ്ഗോ വാ ദൂരതോ വാ വിസര്ജനമ് ॥ 02 ॥

കുചൈലിനം ദന്തമലോപധാരിണം

ബഹ്വാശിനം നിഷ്ഠുരഭാഷിണം ച ।

സൂര്യോദയേ ചാസ്തമിതേ ശയാനം

വിമുഞ്ചതി ശ്രീര്യദി ചക്രപാണിഃ ॥ 04 ॥

ത്യജന്തി മിത്രാണി ധനൈര്വിഹീനം

പുത്രാശ്ച ദാരാശ്ച സുഹൃജ്ജനാശ്ച ।

തമര്ഥവന്തം പുനരാശ്രയന്തി

അര്ഥോ ഹി ലോകേ മനുഷ്യസ്യ ബന്ധുഃ ॥ 05 ॥

അന്യായോപാര്ജിതം ദ്രവ്യം ദശ വര്ഷാണി തിഷ്ഠതി ।

പ്രാപ്തേ ചൈകാദശേ വര്ഷേ സമൂലം തദ്വിനശ്യതി ॥ 06 ॥

അയുക്തം സ്വാമിനോ യുക്തം യുക്തം നീചസ്യ ദൂഷണമ് ।

അമൃതം രാഹവേ മൃത്യുര്വിഷം ശങ്കരഭൂഷണമ് ॥ 07 ॥

തദ്ഭോജനം യദ്ദ്വിജഭുക്തശേഷം

തത്സൌഹൃദം യത്ക്രിയതേ പരസ്മിന് ।

സാ പ്രാജ്ഞതാ യാ ന കരോതി പാപം

ദമ്ഭം വിനാ യഃ ക്രിയതേ സ ധര്മഃ ॥ 08 ॥

മണിര്ലുണ്ഠതി പാദാഗ്രേ കാചഃ ശിരസി ധാര്യതേ ।

ക്രയവിക്രയവേലായാം കാചഃ കാചോ മണിര്മണിഃ ॥ 09 ॥

അനന്തശാസ്ത്രം ബഹുലാശ്ച വിദ്യാഃ

സ്വല്പശ്ച കാലോ ബഹുവിഘ്നതാ ച ।

യത്സാരഭൂതം തദുപാസനീയാം

ഹംസോ യഥാ ക്ഷീരമിവാമ്ബുമധ്യാത് ॥ 10 ॥

ദൂരാഗതം പഥി ശ്രാന്തം വൃഥാ ച ഗൃഹമാഗതമ് ।

അനര്ചയിത്വാ യോ ഭുങ്ക്തേ സ വൈ ചാണ്ഡാല ഉച്യതേ ॥ 11 ॥

പഠന്തി ചതുരോ വേദാന്ധര്മശാസ്ത്രാണ്യനേകശഃ ।

ആത്മാനം നൈവ ജാനന്തി ദര്വീ പാകരസം യഥാ ॥ 12 ॥

ധന്യാ ദ്വിജമയീ നൌകാ വിപരീതാ ഭവാര്ണവേ ।

തരന്ത്യധോഗതാഃ സര്വേ ഉപരിഷ്ഠാഃ പതന്ത്യധഃ ॥ 13 ॥

അയമമൃതനിധാനം നായകോഽപ്യോഷധീനാമ്

അമൃതമയശരീരഃ കാന്തിയുക്തോഽപി ചന്ദ്രഃ ।

ഭവതിവിഗതരശ്മിര്മണ്ഡലം പ്രാപ്യ ഭാനോഃ

പരസദനനിവിഷ്ടഃ കോ ലഘുത്വം ന യാതി ॥ 14 ॥

അലിരയം നലിനീദലമധ്യഗഃ

കമലിനീമകരന്ദമദാലസഃ ।

വിധിവശാത്പരദേശമുപാഗതഃ

കുടജപുഷ്പരസം ബഹു മന്യതേ ॥ 15 ॥

പീതഃ ക്രുദ്ധേന താതശ്ചരണതലഹതോ വല്ലഭോ യേന രോഷാ

ദാബാല്യാദ്വിപ്രവര്യൈഃ സ്വവദനവിവരേ ധാര്യതേ വൈരിണീ മേ ।

ഗേഹം മേ ഛേദയന്തി പ്രതിദിവസമുമാകാന്തപൂജാനിമിത്തം

തസ്മാത്ഖിന്നാ സദാഹം ദ്വിജകുലനിലയം നാഥ യുക്തം ത്യജാമി ॥ 16 ॥

ബന്ധനാനി ഖലു സന്തി ബഹൂനി

പ്രേമരജ്ജുകൃതബന്ധനമന്യത് ।

ദാരുഭേദനിപുണോഽപി ഷഡങ്ഘ്രി-

ര്നിഷ്ക്രിയോ ഭവതി പങ്കജകോശേഃ ॥ 17 ॥

ഛിന്നോഽപി ചന്ദന തരുര്ന ജഹാതി ഗന്ധം

വൃദ്ധോഽപി വാരണപതി-ര്നജഹാതി ലീലാമ് ।

ഹന്ത്രാര്പിതോ മധുരതാം ന ജഹാതി ചേക്ഷുഃ

ക്ഷീണോഽപി ന ത്യജതി ശിലഗുണാന് കുലീനഃ ॥ 18 ॥

Roman (IAST) Transliteration

yasya cittaṃ dravībhūtaṃ kṛpayā sarvajantuṣu |

tasya jñānena mokṣeṇa kiṃ jaṭābhasmalepanaiḥ || 01 ||

ekamapyakṣaraṃ yastu guruḥ śiṣyaṃ prabodhayet |

pṛthivyāṃ nāsti taddravyaṃ yaddattvā so'nṛṇī bhavet || 02 ||

khalānāṃ kaṇṭakānāṃ ca dvividhaiva pratikriyā |

upānanmukhabhaṅgo vā dūrato vā visarjanam || 02 ||

kucailinaṃ dantamalopadhāriṇaṃ

bahvāśinaṃ niṣṭhurabhāṣiṇaṃ ca |

sūryodaye cāstamite śayānaṃ

vimuñcati śrīryadi cakrapāṇiḥ || 04 ||

tyajanti mitrāṇi dhanairvihīnaṃ

putrāśca dārāśca suhṛjjanāśca |

tamarthavantaṃ punarāśrayanti

artho hi loke manuṣyasya bandhuḥ || 05 ||

anyāyopārjitaṃ dravyaṃ daśa varṣāṇi tiṣṭhati |

prāpte caikādaśe varṣe samūlaṃ tadvinaśyati || 06 ||

ayuktaṃ svāmino yuktaṃ yuktaṃ nīcasya dūṣaṇam |

amṛtaṃ rāhave mṛtyurviṣaṃ śaṅkarabhūṣaṇam || 07 ||

tadbhojanaṃ yaddvijabhuktaśeṣaṃ

tatsauhṛdaṃ yatkriyate parasmin |

sā prājñatā yā na karoti pāpaṃ

dambhaṃ vinā yaḥ kriyate sa dharmaḥ || 08 ||

maṇirluṇṭhati pādāgre kācaḥ śirasi dhāryate |

krayavikrayavelāyāṃ kācaḥ kāco maṇirmaṇiḥ || 09 ||

anantaśāstraṃ bahulāśca vidyāḥ

svalpaśca kālo bahuvighnatā ca |

yatsārabhūtaṃ tadupāsanīyāṃ

haṃso yathā kṣīramivāmbumadhyāt || 10 ||

dūrāgataṃ pathi śrāntaṃ vṛthā ca gṛhamāgatam |

anarcayitvā yo bhuṅkte sa vai cāṇḍāla ucyate || 11 ||

paṭhanti caturo vedāndharmaśāstrāṇyanekaśaḥ |

ātmānaṃ naiva jānanti darvī pākarasaṃ yathā || 12 ||

dhanyā dvijamayī naukā viparītā bhavārṇave |

tarantyadhogatāḥ sarve upariṣṭhāḥ patantyadhaḥ || 13 ||

ayamamṛtanidhānaṃ nāyako'pyoṣadhīnām

amṛtamayaśarīraḥ kāntiyukto'pi candraḥ |

bhavativigataraśmirmaṇḍalaṃ prāpya bhānoḥ

parasadananiviṣṭaḥ ko laghutvaṃ na yāti || 14 ||

alirayaṃ nalinīdalamadhyagaḥ

kamalinīmakarandamadālasaḥ |

vidhivaśātparadeśamupāgataḥ

kuṭajapuṣparasaṃ bahu manyate || 15 ||

pītaḥ kruddhena tātaścaraṇatalahato vallabho yena roṣā

dābālyādvipravaryaiḥ svavadanavivare dhāryate vairiṇī me |

gehaṃ me chedayanti pratidivasamumākāntapūjānimittaṃ

tasmātkhinnā sadāhaṃ dvijakulanilayaṃ nātha yuktaṃ tyajāmi || 16 ||

bandhanāni khalu santi bahūni

premarajjukṛtabandhanamanyat |

dārubhedanipuṇo'pi ṣaḍaṅghri-

rniṣkriyo bhavati paṅkajakośeḥ || 17 ||

chinno'pi candana tarurna jahāti gandhaṃ

vṛddho'pi vāraṇapati-rnajahāti līlām |

hantrārpito madhuratāṃ na jahāti cekṣuḥ

kṣīṇo'pi na tyajati śilaguṇān kulīnaḥ || 18 ||