Chanakya Niti - Chaturdasho'dhyayah

ॐ

ചാണക്യ നീതി - ചതുര്ദശോഽധ്യായഃ

Malayalam

ആത്മാപരാധവൃക്ഷസ്യ ഫലാന്യേതാനി ദേഹിനാമ് ।

ദാരിദ്ര്യദുഃഖരോഗാണി ബന്ധനവ്യസനാനി ച ॥ 01 ॥

പുനര്വിത്തം പുനര്മിത്രം പുനര്ഭാര്യാ പുനര്മഹീ ।

ഏതത്സര്വം പുനര്ലഭ്യം ന ശരീരം പുനഃ പുനഃ ॥ 02 ॥

ബഹൂനാം ചൈവ സത്ത്വാനാം സമവായോ രിപുഞ്ജയഃ ।

വര്ഷാധാരാധരോ മേഘസ്തൃണൈരപി നിവാര്യതേ ॥ 03 ॥

ജലേ തൈലം ഖലേ ഗുഹ്യം പാത്രേ ദാനം മനാഗപി ।

പ്രാജ്ഞേ ശാസ്ത്രം സ്വയം യാതി വിസ്താരം വസ്തുശക്തിതഃ ॥ 04 ॥

ധര്മാഖ്യാനേ ശ്മശാനേ ച രോഗിണാം യാ മതിര്ഭവേത് ।

സാ സര്വദൈവ തിഷ്ഠേച്ചേത്കോ ന മുച്യേത ബന്ധനാത് ॥ 05 ॥

ഉത്പന്നപശ്ചാത്താപസ്യ ബുദ്ധിര്ഭവതി യാദൃശീ ।

താദൃശീ യദി പൂര്വം സ്യാത്കസ്യ ന സ്യാന്മഹോദയഃ ॥ 06 ॥

ദാനേ തപസി ശൌര്യേ വാ വിജ്ഞാനേ വിനയേ നയേ ।

വിസ്മയോ നഹി കര്തവ്യോ ബഹുരത്നാ വസുന്ധരാ ॥ 07 ॥

ദൂരസ്ഥോഽപി ന ദൂരസ്ഥോ യോ യസ്യ മനസി സ്ഥിതഃ ।

യോ യസ്യ ഹൃദയേ നാസ്തി സമീപസ്ഥോഽപി ദൂരതഃ ॥ 08 ॥

യസ്മാച്ച പ്രിയമിച്ഛേത്തു തസ്യ ബ്രൂയാത്സദാ പ്രിയമ് ।

വ്യാധോ മൃഗവധം കര്തും ഗീതം ഗായതി സുസ്വരമ് ॥ 09 ॥

അത്യാസന്നാ വിനാശായ ദൂരസ്ഥാ ന ഫലപ്രദാ ।

സേവ്യതാം മധ്യഭാവേന രാജാ വഹ്നിര്ഗുരുഃ സ്ത്രിയഃ ॥ 10 ॥

അഗ്നിരാപഃ സ്ത്രിയോ മൂര്ഖാഃ സര്പാ രാജകുലാനി ച ।

നിത്യം യത്നേന സേവ്യാനി സദ്യഃ പ്രാണഹരാണി ഷട് ॥ 11 ॥

സ ജീവതി ഗുണാ യസ്യ യസ്യ ധര്മഃ സ ജീവതി ।

ഗുണധര്മവിഹീനസ്യ ജീവിതം നിഷ്പ്രയോജനമ് ॥ 12 ॥

യദീച്ഛസി വശീകര്തും ജഗദേകേന കര്മണാ ।

പുരാ പഞ്ചദശാസ്യേഭ്യോ ഗാം ചരന്തീ നിവാരയ ॥ 13 ॥

പ്രസ്താവസദൃശം വാക്യം പ്രഭാവസദൃശം പ്രിയമ് ।

ആത്മശക്തിസമം കോപം യോ ജാനാതി സ പണ്ഡിതഃ ॥ 14 ॥

ഏക ഏവ പദാര്ഥസ്തു ത്രിധാ ഭവതി വീക്ഷിതഃ ।

കുണപം കാമിനീ മാംസം യോഗിഭിഃ കാമിഭിഃ ശ്വഭിഃ ॥ 15 ॥

സുസിദ്ധമൌഷധം ധര്മം ഗൃഹച്ഛിദ്രം ച മൈഥുനമ് ।

കുഭുക്തം കുശ്രുതം ചൈവ മതിമാന്ന പ്രകാശയേത് ॥ 16 ॥

താവന്മൌനേന നീയന്തേ കോകിലൈശ്ചൈവ വാസരാഃ ।

യാവത്സര്വജനാനന്ദദായിനീ വാക്പ്രവര്തതേ ॥ 17 ॥

ധര്മം ധനം ച ധാന്യം ച ഗുരോര്വചനമൌഷധമ് ।

സുഗൃഹീതം ച കര്തവ്യമന്യഥാ തു ന ജീവതി ॥ 18 ॥

ത്യജ ദുര്ജനസംസര്ഗം ഭജ സാധുസമാഗമമ് ।

കുരു പുണ്യമഹോരാത്രം സ്മര നിത്യമനിത്യതഃ ॥ 19 ॥

Roman (IAST) Transliteration

ātmāparādhavṛkṣasya phalānyetāni dehinām |

dāridryaduḥkharogāṇi bandhanavyasanāni ca || 01 ||

punarvittaṃ punarmitraṃ punarbhāryā punarmahī |

etatsarvaṃ punarlabhyaṃ na śarīraṃ punaḥ punaḥ || 02 ||

bahūnāṃ caiva sattvānāṃ samavāyo ripuñjayaḥ |

varṣādhārādharo meghastṛṇairapi nivāryate || 03 ||

jale tailaṃ khale guhyaṃ pātre dānaṃ manāgapi |

prājñe śāstraṃ svayaṃ yāti vistāraṃ vastuśaktitaḥ || 04 ||

dharmākhyāne śmaśāne ca rogiṇāṃ yā matirbhavet |

sā sarvadaiva tiṣṭheccetko na mucyeta bandhanāt || 05 ||

utpannapaścāttāpasya buddhirbhavati yādṛśī |

tādṛśī yadi pūrvaṃ syātkasya na syānmahodayaḥ || 06 ||

dāne tapasi śaurye vā vijñāne vinaye naye |

vismayo nahi kartavyo bahuratnā vasundharā || 07 ||

dūrastho'pi na dūrastho yo yasya manasi sthitaḥ |

yo yasya hṛdaye nāsti samīpastho'pi dūrataḥ || 08 ||

yasmācca priyamicchettu tasya brūyātsadā priyam |

vyādho mṛgavadhaṃ kartuṃ gītaṃ gāyati susvaram || 09 ||

atyāsannā vināśāya dūrasthā na phalapradā |

sevyatāṃ madhyabhāvena rājā vahnirguruḥ striyaḥ || 10 ||

agnirāpaḥ striyo mūrkhāḥ sarpā rājakulāni ca |

nityaṃ yatnena sevyāni sadyaḥ prāṇaharāṇi ṣaṭ || 11 ||

sa jīvati guṇā yasya yasya dharmaḥ sa jīvati |

guṇadharmavihīnasya jīvitaṃ niṣprayojanam || 12 ||

yadīcchasi vaśīkartuṃ jagadekena karmaṇā |

purā pañcadaśāsyebhyo gāṃ carantī nivāraya || 13 ||

prastāvasadṛśaṃ vākyaṃ prabhāvasadṛśaṃ priyam |

ātmaśaktisamaṃ kopaṃ yo jānāti sa paṇḍitaḥ || 14 ||

eka eva padārthastu tridhā bhavati vīkṣitaḥ |

kuṇapaṃ kāminī māṃsaṃ yogibhiḥ kāmibhiḥ śvabhiḥ || 15 ||

susiddhamauṣadhaṃ dharmaṃ gṛhacchidraṃ ca maithunam |

kubhuktaṃ kuśrutaṃ caiva matimānna prakāśayet || 16 ||

tāvanmaunena nīyante kokilaiścaiva vāsarāḥ |

yāvatsarvajanānandadāyinī vākpravartate || 17 ||

dharmaṃ dhanaṃ ca dhānyaṃ ca gurorvacanamauṣadham |

sugṛhītaṃ ca kartavyamanyathā tu na jīvati || 18 ||

tyaja durjanasaṃsargaṃ bhaja sādhusamāgamam |

kuru puṇyamahorātraṃ smara nityamanityataḥ || 19 ||