Chanakya Niti - Prathamo'dhyayah

ॐ

ചാണക്യ നീതി - പ്രഥമോഽധ്യായഃ

Chanakya Malayalam

പ്രണമ്യ ശിരസാ വിഷ്ണും ത്രൈലോക്യാധിപതിം പ്രഭുമ് ।

നാനാശാസ്ത്രോദ്ധൃതം വക്ഷ്യേ രാജനീതിസമുച്ചയമ് ॥ 01 ॥

അധീത്യേദം യഥാശാസ്ത്രം നരോ ജാനാതി സത്തമഃ ।

ധര്മോപദേശവിഖ്യാതം കാര്യാകാര്യം ശുഭാശുഭമ് ॥ 02 ॥

തദഹം സമ്പ്രവക്ഷ്യാമി ലോകാനാം ഹിതകാമ്യയാ ।

യേന വിജ്ഞാതമാത്രേണ സര്വജ്ഞാത്വം പ്രപദ്യതേ ॥ 03 ॥

മൂര്ഖശിഷ്യോപദേശേന ദുഷ്ടസ്ത്രീഭരണേന ച ।

ദുഃഖിതൈഃ സമ്പ്രയോഗേണ പണ്ഡിതോഽപ്യവസീദതി ॥ 04 ॥

ദുഷ്ടാ ഭാര്യാ ശഠം മിത്രം ഭൃത്യശ്ചോത്തരദായകഃ ।

സസര്പേ ച ഗൃഹേ വാസോ മൃത്യുരേവ ന സംശയഃ ॥ 05 ॥

ആപദര്ഥേ ധനം രക്ഷേദ്ദാരാന് രക്ഷേദ്ധനൈരപി ।

ആത്മാനം സതതം രക്ഷേദ്ദാരൈരപി ധനൈരപി ॥ 06 ॥

ആപദര്ഥേ ധനം രക്ഷേച്ഛ്രീമതാം കുത ആപദഃ ।

കദാചിച്ചലതേ ലക്ഷ്മീഃ സഞ്ചിതോഽപി വിനശ്യതി ॥ 07 ॥

യസ്മിന്ദേശേ ന സമ്മാനോ ന വൃത്തിര്ന ച ബാന്ധവാഃ ।

ന ച വിദ്യാഗമോഽപ്യസ്തി വാസം തത്ര ന കാരയേത് ॥ 08 ॥

ധനികഃ ശ്രോത്രിയോ രാജാ നദീ വൈദ്യസ്തു പഞ്ചമഃ ।

പഞ്ച യത്ര ന വിദ്യന്തേ ന തത്ര ദിവസം വസേത് ॥ 09 ॥

ലോകയാത്രാ ഭയം ലജ്ജാ ദാക്ഷിണ്യം ത്യാഗശീലതാ ।

പഞ്ച യത്ര ന വിദ്യന്തേ ന കുര്യാത്തത്ര സംസ്ഥിതിമ് ॥ 10 ॥

ജാനീയാത്പ്രേഷണേ ഭൃത്യാന്ബാന്ധവാന് വ്യസനാഗമേ ।

മിത്രം ചാപത്തികാലേഷു ഭാര്യാം ച വിഭവക്ഷയേ ॥ 11 ॥

ആതുരേ വ്യസനേ പ്രാപ്തേ ദുര്ഭിക്ഷേ ശത്രുസങ്കടേ ।

രാജദ്വാരേ ശ്മശാനേ ച യസ്തിഷ്ഠതി സ ബാന്ധവഃ ॥ 12 ॥

യോ ധ്രുവാണി പരിത്യജ്യ അധ്രുവം പരിഷേവതേ ।

ധ്രുവാണി തസ്യ നശ്യന്തി ചാധ്രുവം നഷ്ടമേവ ഹി ॥ 13 ॥

വരയേത്കുലജാം പ്രാജ്ഞോ വിരൂപാമപി കന്യകാമ് ।

രൂപശീലാം ന നീചസ്യ വിവാഹഃ സദൃശേ കുലേ ॥ 14 ॥

നദീനാം ശസ്ത്രപാണീനാന്നഖീനാം ശ‍ഋങ്ഗിണാം തഥാ ।

വിശ്വാസോ നൈവ കര്തവ്യഃ സ്ത്രീഷു രാജകുലേഷു ച ॥ 15 ॥

വിഷാദപ്യമൃതം ഗ്രാഹ്യമമേധ്യാദപി കാഞ്ചനമ് ।

അമിത്രാദപി സദ്വൃത്തം ബാലാദപി സുഭാഷിതമ് ॥ 16 ॥

സ്ത്രീണാം ദ്വിഗുണ ആഹാരോ ലജ്ജാ ചാപി ചതുര്ഗുണാ ।

സാഹസം ഷഡ്ഗുണം ചൈവ കാമശ്ചാഷ്ടഗുണഃ സ്മൃതഃ ॥ 17 ॥

Roman (IAST) Transliteration

praṇamya śirasā viṣṇuṃ trailokyādhipatiṃ prabhum |

nānāśāstroddhṛtaṃ vakṣye rājanītisamuccayam || 01 ||

adhītyedaṃ yathāśāstraṃ naro jānāti sattamaḥ |

dharmopadeśavikhyātaṃ kāryākāryaṃ śubhāśubham || 02 ||

tadahaṃ sampravakṣyāmi lokānāṃ hitakāmyayā |

yena vijñātamātreṇa sarvajñātvaṃ prapadyate || 03 ||

mūrkhaśiṣyopadeśena duṣṭastrībharaṇena ca |

duḥkhitaiḥ samprayogeṇa paṇḍito'pyavasīdati || 04 ||

duṣṭā bhāryā śaṭhaṃ mitraṃ bhṛtyaścottaradāyakaḥ |

sasarpe ca gṛhe vāso mṛtyureva na saṃśayaḥ || 05 ||

āpadarthe dhanaṃ rakṣeddārān rakṣeddhanairapi |

ātmānaṃ satataṃ rakṣeddārairapi dhanairapi || 06 ||

āpadarthe dhanaṃ rakṣecchrīmatāṃ kuta āpadaḥ |

kadāciccalate lakṣmīḥ sañcito'pi vinaśyati || 07 ||

yasmindeśe na sammāno na vṛttirna ca bāndhavāḥ |

na ca vidyāgamo'pyasti vāsaṃ tatra na kārayet || 08 ||

dhanikaḥ śrotriyo rājā nadī vaidyastu pañcamaḥ |

pañca yatra na vidyante na tatra divasaṃ vaset || 09 ||

lokayātrā bhayaṃ lajjā dākṣiṇyaṃ tyāgaśīlatā |

pañca yatra na vidyante na kuryāttatra saṃsthitim || 10 ||

jānīyātpreṣaṇe bhṛtyānbāndhavān vyasanāgame |

mitraṃ cāpattikāleṣu bhāryāṃ ca vibhavakṣaye || 11 ||

āture vyasane prāpte durbhikṣe śatrusaṅkaṭe |

rājadvāre śmaśāne ca yastiṣṭhati sa bāndhavaḥ || 12 ||

yo dhruvāṇi parityajya adhruvaṃ pariṣevate |

dhruvāṇi tasya naśyanti cādhruvaṃ naṣṭameva hi || 13 ||

varayetkulajāṃ prājño virūpāmapi kanyakām |

rūpaśīlāṃ na nīcasya vivāhaḥ sadṛśe kule || 14 ||

nadīnāṃ śastrapāṇīnānnakhīnāṃ śa‍ṛṅgiṇāṃ tathā |

viśvāso naiva kartavyaḥ strīṣu rājakuleṣu ca || 15 ||

viṣādapyamṛtaṃ grāhyamamedhyādapi kāñcanam |

amitrādapi sadvṛttaṃ bālādapi subhāṣitam || 16 ||

strīṇāṃ dviguṇa āhāro lajjā cāpi caturguṇā |

sāhasaṃ ṣaḍguṇaṃ caiva kāmaścāṣṭaguṇaḥ smṛtaḥ || 17 ||