(śrīdevībhāgavataṃ, dvādaśa skandhaṃ, dvādaśo'dhyāyaḥ, maṇidvīpa varṇana - 3)
vyāsa uvāca |
tadeva devīsadanaṃ madhyabhāge virājate |
sahasra stambhasaṃyuktāścatvārasteṣu maṇḍapāḥ || 1 ||
śṛṅgāramaṇḍapaścaiko muktimaṇḍapa eva ca |
jñānamaṇḍapa sañjñastu tṛtīyaḥ parikīrtitaḥ || 2 ||
ekāntamaṇḍapaścaiva caturthaḥ parikīrtitaḥ |
nānā vitānasaṃyuktā nānā dhūpaistu dhūpitāḥ || 3 ||
koṭisūryasamāḥ kāntyā bhrāñjante maṇḍapāḥ śubhāḥ |
tanmaṇḍapānāṃ paritaḥ kāśmīravanikā smṛtā || 4 ||
mallikākundavanikā yatra puṣkalakāḥ sthitāḥ |
asaṅkhyātā mṛgamadaiḥ pūritāstatsravā nṛpa || 5 ||
mahāpadmāṭavī tadvadratnasopānanirmitā |
sudhārasenasampūrṇā guñjanmattamadhuvratā || 6 ||
haṃsakāraṇḍavākīrṇā gandhapūrita diktaṭā |
vanikānāṃ sugandhaistu maṇidvīpaṃ suvāsitam || 7 ||
śṛṅgāramaṇḍape devyo gāyanti vividhaiḥ svaraiḥ |
sabhāsado devavaśā madhye śrījagadambikā || 8 ||
muktimaṇḍapamadhye tu mocayatyaniśaṃ śivā |
jñānopadeśaṃ kurute tṛtīye nṛpa maṇḍape || 9 ||
caturthamaṇḍape caiva jagadrakṣā vicintanam |
mantriṇī sahitā nityaṃ karoti jagadambikā || 10 ||
cintāmaṇigṛhe rājañchakti tattvātmakaiḥ paraiḥ |
sopānairdaśabhiryukto mañcakopyadhirājate || 11 ||
brahmā viṣṇuśca rudraśca īśvaraśca sadāśivaḥ |
ete mañcakhurāḥ proktāḥ phalakastu sadāśivaḥ || 12 ||
tasyopari mahādevo bhuvaneśo virājate |
yā devī nijalīlārthaṃ dvidhābhūtā babhūvaha || 13 ||
sṛṣṭyādau tu sa evāyaṃ tadardhāṅgo maheśvaraḥ |
kandarpa darpanāśodyatkoṭi kandarpasundaraḥ || 14 ||
pañcavaktrastrinetraśca maṇibhūṣaṇa bhūṣitaḥ |
hariṇābhītiparaśūnvaraṃ ca nijabāhubhiḥ || 15 ||
dadhānaḥ ṣoḍaśābdo'sau devaḥ sarveśvaro mahān |
koṭisūrya pratīkāśaścandrakoṭi suśītalaḥ || 16 ||
śuddhasphaṭika saṅkāśastrinetraḥ śītala dyutiḥ |
vāmāṅke sanniṣaṇṇā'sya devī śrībhuvaneśvarī || 17 ||
navaratnagaṇākīrṇa kāñcīdāma virājitā |
taptakāñcanasannaddha vaidūryāṅgadabhūṣaṇā || 18 ||
kanacchrīcakratāṭaṅka viṭaṅka vadanāmbujā |
lalāṭakānti vibhava vijitārdhasudhākarā || 19 ||
bimbakānti tiraskāriradacchada virājitā |
lasatkuṅkumakastūrītilakodbhāsitānanā || 20 ||
divya cūḍāmaṇi sphāra cañcaccandrakasūryakā |
udyatkavisamasvaccha nāsābharaṇa bhāsurā || 21 ||
cintākalambitasvaccha muktāguccha virājitā |
pāṭīra paṅka karpūra kuṅkumālaṅkṛta stanī || 22 ||
vicitra vividhā kalpā kambusaṅkāśa kandharā |
dāḍimīphalabījābha dantapaṅkti virājitā || 23 ||
anarghya ratnaghaṭita mukuṭāñcita mastakā |
mattālimālāvilasadalakāḍhya mukhāmbujā || 24 ||
kalaṅkakārśyanirmukta śaraccandranibhānanā |
jāhnavīsalilāvarta śobhinābhivibhūṣitā || 25 ||
māṇikya śakalābaddha mudrikāṅgulibhūṣitā |
puṇḍarīkadalākāra nayanatrayasundarī || 26 ||
kalpitāccha mahārāga padmarāgojjvalaprabhā |
ratnakiṅkiṇikāyukta ratnakaṅkaṇaśobhitā || 27 ||
maṇimuktāsarāpāra lasatpadakasantatiḥ |
ratnāṅgulipravitata prabhājālalasatkarā || 28 ||
kañcukīgumphitāpāra nānā ratnatatidyutiḥ |
mallikāmodi dhammilla mallikālisarāvṛtā || 29 ||
suvṛttanibiḍottuṅga kucabhārālasā śivā |
varapāśāṅkuśābhīti lasadbāhu catuṣṭayā || 30 ||
sarvaśṛṅgāraveṣāḍhyā sukumārāṅgavallarī |
saundaryadhārāsarvasvā nirvyājakaruṇāmayī || 31 ||
nijasaṃlāpamādhurya vinirbhartsitakacchapī |
koṭikoṭiravīndūnāṃ kāntiṃ yā bibhratī parā || 32 ||
nānā sakhībhirdāsībhistathā devāṅganādibhiḥ |
sarvābhirdevatābhistu samantātpariveṣṭitā || 33 ||
icchāśaktyā jñānaśaktyā kriyāśaktyā samanvitā |
lajjā tuṣṭistathā puṣṭiḥ kīrtiḥ kāntiḥ kṣamā dayā || 34 ||
buddhirmedhāsmṛtirlakṣmīrmūrtimatyoṅganāḥ smṛtāḥ |
jayā ca vijayā caivāpyajitā cāparājitā || 35 ||
nityā vilāsinī dogdhrī tvaghorā maṅgalā navā |
pīṭhaśaktaya etāstu sevante yāṃ parāmbikām || 36 ||
yasyāstu pārśvabhāgestonidhītau śaṅkhapadmakau |
navaratna vahānadyastathā vai kāñcanasravāḥ || 37 ||
saptadhātuvahānadyo nidhibhyāṃ tu vinirgatāḥ |
sudhāsindhvantagāminyastāḥ sarvā nṛpasattama || 38 ||
sā devī bhuvaneśānī tadvāmāṅke virājate |
sarveśa tvaṃ maheśasya yatsaṅgā deva nānyathā || 39 ||
cintāmaṇi gṛhasyā'sya pramāṇaṃ śṛṇu bhūmipa |
sahasrayojanāyāmaṃ mahāntastatpracakṣate || 40 ||
taduttare mahāśālāḥ pūrvasmād dviguṇāḥ smṛtāḥ |
antarikṣagataṃ tvetannirādhāraṃ virājate || 41 ||
saṅkocaśca vikāśaśca jāyate'sya nirantaram |
paṭavatkāryavaśataḥ pralaye sarjane tathā || 42 ||
śālānāṃ caiva sarveṣāṃ sarvakāntiparāvadhi |
cintāmaṇigṛhaṃ proktaṃ yatra devī mahomayī || 43 ||
yeye upāsakāḥ santi pratibrahmāṇḍavartinaḥ |
deveṣu nāgalokeṣu manuṣyeṣvitareṣu ca || 44 ||
śrīdevyāste ca sarvepi vrajantyatraiva bhūmipa |
devīkṣetre ye tyajanti prāṇāndevyarcane ratāḥ || 45 ||
te sarve yānti tatraiva yatra devī mahotsavā |
ghṛtakulyā dugdhakulyā dadhikulyā madhusravāḥ || 46 ||
syandanti saritaḥ sarvāstathāmṛtavahāḥ parāḥ |
drākṣārasavahāḥ kāścijjambūrasavahāḥ parāḥ || 47 ||
āmrekṣurasavāhinyo nadyastāstu sahasraśaḥ |
manorathaphalāvṛkṣāvāpyaḥ kūpāstathaiva ca || 48 ||
yatheṣṭapānaphaladāna nyūnaṃ kiñcidasti hi |
na rogapalitaṃ vāpi jarā vāpi kadācana || 49 ||
na cintā na ca mātsaryaṃ kāmakrodhādikaṃ tathā |
sarve yuvānaḥ sastrīkāḥ sahasrādityavarcasaḥ || 50 ||
bhajanti satataṃ devīṃ tatra śrībhuvaneśvarīm |
kecitsalokatāpannāḥ kecitsāmīpyatāṃ gatāḥ || 51 ||
sarūpatāṃ gatāḥ kecitsārṣṭitāṃ ca paregatāḥ |
yāyāstu devatāstatra pratibrahmāṇḍavartinām || 52 ||
samaṣṭayaḥ sthitāstāstu sevante jagadīśvarīm |
saptakoṭimahāmantrā mūrtimanta upāsate || 53 ||
mahāvidyāśca sakalāḥ sāmyāvasthātmikāṃ śivām |
kāraṇabrahmarūpāṃ tāṃ māyā śabalavigrahām || 54 ||
itthaṃ rājanmayā proktaṃ maṇidvīpaṃ mahattaram |
na sūryacandrau no vidyutkoṭayognistathaiva ca || 55 ||
etasya bhāsā koṭyaṃśa koṭyaṃśo nāpi te samāḥ |
kvacidvidrumasaṅkāśaṃ kvacinmarakatacchavi || 56 ||
vidyudbhānusamacchāyaṃ madhyasūryasamaṃ kvacit |
vidyutkoṭimahādhārā sārakāntitataṃ kvacit || 57 ||
kvacitsindūra nīlendraṃ māṇikya sadṛśacchavi |
hīrasāra mahāgarbha dhagaddhagita diktaṭam || 58 ||
kāntyā dāvānalasamaṃ taptakāñcana sannibham |
kvaciccandropalodgāraṃ sūryodgāraṃ ca kutra cit || 59 ||
ratnaśṛṅgi samāyuktaṃ ratnaprākāra gopuram |
ratnapatrai ratnaphalairvṛkṣaiśca parimaṇḍitam || 60 ||
nṛtyanmayūrasaṅghaiśca kapotaraṇitojjvalam |
kokilākākalīlāpaiḥ śukalāpaiśca śobhitam || 61 ||
suramya ramaṇīyāmbu lakṣāvadhi sarovṛtam |
tanmadhyabhāga vilasadvikacadratna paṅkajaiḥ || 62 ||
sugandhibhiḥ samantāttu vāsitaṃ śatayojanam |
mandamāruta sambhinna caladdruma samākulam || 63 ||
cintāmaṇi samūhānāṃ jyotiṣā vitatāmbaram |
ratnaprabhābhirabhito dhagaddhagita diktaṭam || 64 ||
vṛkṣavrāta mahāgandhavātavrāta supūritam |
dhūpadhūpāyitaṃ rājanmaṇidīpāyutojjvalam || 65 ||
maṇijālaka sacchidra taralodarakāntibhiḥ |
diṅmohajanakaṃ caitaddarpaṇodara saṃyutam || 66 ||
aiśvaryasya samagrasya śṛṅgārasyākhilasya ca |
sarvajñatāyāḥ sarvāyāstejasaścākhilasya ca || 67 ||
parākramasya sarvasya sarvottamaguṇasya ca |
sakalā yā dayāyāśca samāptiriha bhūpate || 68 ||
rājña ānandamārabhya brahmalokānta bhūmiṣu |
ānandā ye sthitāḥ sarve te'traivāntarbhavanti hi || 69 ||
iti te varṇitaṃ rājanmaṇidvīpaṃ mahattaram |
mahādevyāḥ paraṃsthānaṃ sarvalokottamottamam || 70 ||
etasya smaraṇātsadyaḥ sarvapāpaṃ vinaśyati |
prāṇotkramaṇasandhau tu smṛtvā tatraiva gacchati || 71 ||
adhyāya pañcakaṃ tvetatpaṭhennityaṃ samāhitaḥ |
bhūtapretapiśācādi bādhā tatra bhavenna hi || 72 ||
navīna gṛha nirmāṇe vāstuyāge tathaiva ca |
paṭhitavyaṃ prayatnena kalyāṇaṃ tena jāyate || 73 ||
iti śrīdevībhāgavate mahāpurāṇe dvādaśaskandhe dvādaśodhyāyaḥ ||