6.66 Yuddhakanda - Shatshashtitama Sargah

ॐ

6.66 ಯುದ್ಧಕಾಣ್ಡ - ಷಟ್ಷಷ್ಟಿತಮ ಸರ್ಗಃ

Valmiki Kannada

ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ರಾಮಾಯಣೇ ಯುದ್ಧಕಾಣ್ಡಮ್ ।

ಅಥ ಷಟ್ಷಷ್ಟಿತಮಸ್ಸರ್ಗಃ ।

ಸ ಲಙ್ಘಯಿತ್ವಾಪ್ರಾಕಾರಙ್ಗಿರಿಕೂಟೋಪಮೋಮಹಾನ್ ।

ನಿರ್ಯಯೌನಗರಾತ್ತೂರ್ಣಙ್ಕುಮ್ಭಕರ್ಣೋಮಹಾಬಲಃ ॥ 1 ॥

ನನಾದ ಚ ಮಹಾನಾದಂಸಮುದ್ರಮಭಿನಾದಯನ್ ।

ವಿಜಯನ್ನಿವನಿರ್ಘಾತನ್ವಿಧಮನ್ನಿವಪರ್ವತಾನ್ ॥ 2 ॥

ತಮವಧ್ಯಮ್ಮಘವತಾಯಮೇನವರುಣೇನವಾ ।

ಪ್ರೇಕ್ಷ್ಯಭೀಮಾಕ್ಷಮಾಯಾನ್ತಂವಾನರಾವಿಪ್ರದುದ್ರುವುಃ ॥ 3 ॥

ತಾಂಸ್ತುವಿಪ್ರದ್ರುತಾನ್ ದೃಷ್ಟವಾರಾಜಪುತ್ರೋಽಙ್ಗದೋಽಬ್ರವೀತ್ ।

ನಲನ್ನೀಲಙ್ಗವಾಕ್ಷಂ ಚ ಕುಮುದಂ ಚ ಮಹಾಬಲಮ್ ॥ 4 ॥

ಆತ್ಮಾನಮತ್ರವಿಸ್ಮೃತ್ಯವೀರ್ಯಾಣ್ಯಭಿಜನಾನಿ ಚ ।

ಕ್ವಗಚ್ಛತಭಯತ್ರಸ್ತಾಃಪ್ರಾಕೃತಾಹರಯೋಯಥಾ ॥ 5 ॥

ಸಾಧುಸೌಮ್ಯಾ ನಿವರ್ತಧ್ವಙ್ಕಿಪ್ರಾಣಾನ್ಪರಿರಕ್ಷಥ ।

ನಾಲಂಯುದ್ಧಾಯವೈರಕ್ಷೋಮಹತೀಯಮ್ಬಿಭೀಷಕಾ ॥ 6 ॥

ಮಹತೀಮುಥತಿತಾಮೇನಾಂರಾಕ್ಷಸಾನಾಮ್ಬಿಭೀಷಿಕಾಮ್ ।

ವಿಕ್ರಮಾದ್ವಿಧಮಿಷ್ಯಾಮೋನಿವರ್ತಧ್ವಮ್ಪ್ಲವಙ್ಗಮಾಃ ॥ 7 ॥

ಕೃಚ್ಛ್ರೇಣತುಸಮಾಶ್ವಸ್ಯಸಙ್ಗಮ್ಯ ಚ ತತಸ್ತತಃ ।

ವೃಕ್ಷಾದ್ರಿಹಸ್ತಾಹರಯಸ್ಸಮ್ಪ್ರತಸ್ಥೂರಣಾಜಿರಮ್ ॥ 8 ॥

ತೇನಿವೃತ್ಯತುಸಙ್ಕೃದ್ಧಾಃಕುಮ್ಭಕರ್ಣಂವನೌಕಸಃ ।

ನಿರ್ಜಘ್ನುಃಪರಮಕ್ರುದ್ಧಾಸ್ಸಮದಾಇವಕುಞ್ಜರಾಃ ॥ 9 ॥

ಪ್ರಾಂಶುಭಿರ್ಗಿರಿಶೃಙ್ಗೈಶ್ಚಶಿಲಾಭಿಶ್ಚಮಹಾಬಲಃ ।

ಪಾದಪೈಃಪುಷ್ಪಿತಾಗ್ರೈಶ್ಚಹನ್ಯಮಾನೋ ನ ಕಮ್ಪತೇ ॥ 10 ॥

ತಸ್ಯಗಾತ್ರೇಷುಪತಿತಾಭಿದ್ಯನ್ತೇಶತಶಶ್ಶಿಲಾಃ ।

ಪಾದಪಾಃಪುಷ್ಪಿತಾಗ್ರಾಶ್ಚಭಗ್ನಾಃಪೇತುರ್ಮಹೀತಲೇ ॥ 11 ॥

ಸೋಽಪಿಸೈನ್ಯಾನಿಸಙ್ಕ್ರುದ್ಧೋವಾನರಾಣಾಮ್ಮಹೌಜಸಾಮ್ ।

ಮಮನ್ಥಪರಮಾಯತ್ತೋವನಾನ್ಯಗ್ನಿರಿವೋತ್ಥಿತಃ ॥ 12 ॥

ಲೋಹಿತಾರ್ದ್ರಾಸ್ತುಬಹವಶ್ಶೇರತೇವಾನರರ್ಷಭಾಃ ।

ನಿರಸ್ತಾಮ್ಪತಿತಾಭೂಮೌತಾಮ್ರಪುಷ್ಪಾಇವದ್ರುಮಾಃ ॥ 13 ॥

ಲಙ್ಘಯನ್ತಃಪ್ರಧಾವನ್ತೋವಾನರಾನಾವಲೋಕಯನ್ ।

ಕೇಚಿತ್ಸಮುದ್ರೇಪತಿತಾಃಕೇಚಿದ್ಗಗನಮಾಸ್ಥಿತಾಃ ॥ 14 ॥

ವಧ್ಯಮಾನಾಸ್ತುತೇವೀರಾರಾಕ್ಷಸೇನ ಚ ಲೀಲಯಾ ।

ಸಾಗರಂಯೇನತೇತೀರ್ಣಾಃಪಥಾತೇನದುದ್ರುವುಃ ॥ 15 ॥

ತೇಸ್ಥಲಾನಿತದಾನಿಮ್ನಂವಿವರ್ಣಮಾನಾಭಯಾತ್ ।

ಋಕ್ಷಾವೃಕ್ಷಾನ್ ಸಮಾರೂಢಾಃಕೇಚಿತ್ಪರ್ವತಮಾಶ್ರಿತಾಃ ॥ 16 ॥

ಮಮಜ್ಜುರರ್ಣವೇಕೇಚಿದ್ಗುಹಾಃಕೇಚಿತ್ಸಮಾಶ್ರಿತಾಃ ।

ನಿಪೇತುಃಕೇಚಿದಪರೇಕೇಚಿನ್ನೈವಾವತಸ್ಥಿರೇ ॥ 17 ॥

ಕೇಚಿದ್ಭೂಮೌನಿಪತಿತಾಃಕೇಚಿತ್ಸುಪ್ತಾಮೃತಾಇವ ।

ತಾನ್ಸಮೀಕ್ಷ್ಯಾಙ್ಗದೋಭಗ್ನಾನ್ವಾನರಾನಿದಮಬ್ರವೀತ್ ॥ 18 ॥

ಅವತಿಷ್ಠತಯುಧ್ಯಾಮೋನಿವರ್ತಧ್ವಮ್ಪ್ಲವಙ್ಗಮಾಃ ।

ಭಗ್ನಾನಾಂವೋ ನ ಪಶ್ಯಾಮಿಪರಿಗಮ್ಯಮಹೀಮಿಮಾಮ್ ॥ 19 ॥

ಸ್ಥಾನಂಸರ್ವೇನಿವರ್ತಧ್ವಙ್ಕಿಮ್ಪ್ರಾಣಾನ್ ಪರಿರಕ್ಷಥ ।

ನಿರಾಯುಧಾನಾನ್ದ್ರವತಾಮಸಙ್ಗಗತಿಪೌರುಷಾಃ ॥ 20 ॥

ದಾರಾಹ್ಯುಪಹಸಿಷ್ಯನ್ತಿ ಸ ವೈಘಾತಸ್ತುಜೀವತಾಮ್ ।

ಕುಲೇಷುಜಾತಾಸ್ಸರ್ವೇಸ್ಮವಿಸ್ತೀರ್ಣೇಷುಮಹತ್ಸು ಚ ॥ 21 ॥

ಕ್ವಗಚ್ಛತಭಯತ್ರಸ್ತಾಃಹರಯಃಪ್ರಾಕೃತಾಯಥಾ ।

ಅನಾರ್ಯಾಃಖಲುಯದ್ಭೀತಾಸ್ತ್ಯಕ್ತ್ವಾವೀರ್ಯಮ್ಪ್ರಧಾವತ ॥ 22 ॥

ವಿಕತ್ಥನಾನಿವೋಯಾನಿ ತದಾವೈಜನಸಂಸದಿ ।

ತಾನಿವಃಕ್ವನುಯಾತಾನಿಸೋದಗ್ರಾಣಿಮ ಹಿತಾನಿ ಚ ॥ 23 ॥

ಭೀರುಪ್ರವಾದಾಶ್ಶ್ರೂಯನ್ತೇಯಸ್ತುಜೀವತಿಧಿಕ್ಕೃತಃ ।

ಮಾರ್ಗಸ್ಸತ್ಪುರುಷೈರ್ಜಷ್ಟಃಸೇವ್ಯತಾನ್ತ್ಯಜ್ಯತಾಮ್ಭಯಮ್ ॥ 24 ॥

ಶಯಾಮಹೇಽನಿಹತಾಃಪೃಥಿವ್ಯಾಮಲ್ಪಜೀವಿತಾಃ ।

ದುಷ್ಪ್ರಾಪಮ್ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಂವಾಪ್ರಾಪ್ನುಯಾಮೋಯುಧಿಸೂದಿತಾ ॥ 25 ॥

ಸಮ್ಪ್ರಾಪ್ನುಯಾಮಃಕೀರ್ತಿಂವಾನಿಹತ್ವಾಶತ್ರುಮಾಹವೇ ।

ಜೀವಿತಂವೀರಲೋಕಸ್ಯಮೋಕ್ಷ್ಯಾಮೋವಸುವಾನರಾಃ ॥ 26 ॥

ನ ಕುಮ್ಭಕರ್ಣಃಕಾಕುತ್ಸ್ಥನ್ದೃಷ್ಟವಾಜೀವನ್ ಗಮಿಷ್ಯತಿ ।

ದೀಪ್ಯಮಾನಮಿವಾಸಾದ್ಯಪತಙ್ಗೋಜ್ವಲನಂಯಥಾ ॥ 27 ॥

ಲಾಯನೇನಚೋದ್ಧಿಷ್ಟಾಃಪ್ರಾಣಾನ್ ರಕ್ಷಾಮಹೇವಯಮ್ ।

ಏಕೇನಬಹವೋಭಗ್ನಾಯಶೋನಾಶಙ್ಗಮಿಷ್ಯತಿ ॥ 28 ॥

ಏವಮ್ಬ್ರುವಾಣನ್ತಂಶೂರಮಙ್ಗದಙ್ಕನಕಾಙ್ಗದಮ್ ।

ದ್ರವಮಾಣಾಸ್ತತೋವಾಕ್ಯಮೂಚುಃಶೂರುವಿಗರ್ಹಿತಮ್ ॥ 29 ॥

ಕೃತನ್ನಃಕದನಙ್ಘೋರಙ್ಕುಮ್ಭಕರ್ಣೇನರಕ್ಷಸಾ ।

ನ ಸ್ಥಾನಕಾಲೋಗಚ್ಛಾಮೋದಯಿತಞ್ಜೀವಿತಂಹಿನಃ ॥ 30 ॥

ಏತಾವದುಕ್ತ್ವಾವಚನಂಸರ್ವೇತೇಭೇಜಿರೇದಿಶಃ ।

ಭೀಮಮ್ಭೀಮಾಕ್ಷಮಾಯಾನ್ತನ್ದೃಷ್ಟವಾವಾನರಯೂಥಪಾಃ ॥ 31 ॥

ದ್ರವಮಾಣಸ್ತುತೇವೀರಾಅಙ್ಗದೇನವಲೀಮುಖಾಃ ।

ಸಾನ್ತ್ವೈಶ್ಚೈಹನುಮಾನೈಶ್ಚತತಸ್ಸರ್ವೇನಿವರ್ತಿತಾಃ ॥ 32 ॥

ಪ್ರಹರ್ಷಮುಪನೀತಾಶ್ಚವಾಲಿಪುತ್ರೇಣಧೀಮತಾ ।

ಆಜ್ಞಾಪ್ರತೀಕ್ಷಾಸ್ತಸ್ಥುಶ್ಚಸರ್ವೇವಾನರಯೂಥಪಾಃ ॥ 33 ॥

ಋಷಭಶರಭಮೈನ್ದಧೂಮ್ರನೀಲಾಃಕುಮುದಸುಷೇಣಗವಾಕ್ಷರಮ್ಭತಾರಾಃ ।

ದ್ವಿವಿದಪನಸವಾಯುಪುತ್ರಮುಖ್ಯಾಸ್ತ್ವರಿತತರಾಭಿಮುಖಂರಣಮ್ ॥ 34 ॥

ಇತ್ಯಾರ್ಷೇ ಶ್ರೀಮದ್ರಾಮಾಯಣೇ ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ಆದಿಕಾವ್ಯೇ ಯುದ್ಧಕಾಣ್ಡೇ ಷಟ್ಷಷ್ಟಿತಮಸ್ಸರ್ಗಃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |

atha ṣaṭṣaṣṭitamassargaḥ |

sa laṅghayitvāprākāraṅgirikūṭopamomahān |

niryayaunagarāttūrṇaṅkumbhakarṇomahābalaḥ || 1 ||

nanāda ca mahānādaṃsamudramabhinādayan |

vijayannivanirghātanvidhamannivaparvatān || 2 ||

tamavadhyammaghavatāyamenavaruṇenavā |

prekṣyabhīmākṣamāyāntaṃvānarāvipradudruvuḥ || 3 ||

tāṃstuvipradrutān dṛṣṭavārājaputro'ṅgado'bravīt |

nalannīlaṅgavākṣaṃ ca kumudaṃ ca mahābalam || 4 ||

ātmānamatravismṛtyavīryāṇyabhijanāni ca |

kvagacchatabhayatrastāḥprākṛtāharayoyathā || 5 ||

sādhusaumyā nivartadhvaṅkiprāṇānparirakṣatha |

nālaṃyuddhāyavairakṣomahatīyambibhīṣakā || 6 ||

mahatīmuthatitāmenāṃrākṣasānāmbibhīṣikām |

vikramādvidhamiṣyāmonivartadhvamplavaṅgamāḥ || 7 ||

kṛcchreṇatusamāśvasyasaṅgamya ca tatastataḥ |

vṛkṣādrihastāharayassampratasthūraṇājiram || 8 ||

tenivṛtyatusaṅkṛddhāḥkumbhakarṇaṃvanaukasaḥ |

nirjaghnuḥparamakruddhāssamadāivakuñjarāḥ || 9 ||

prāṃśubhirgiriśṛṅgaiścaśilābhiścamahābalaḥ |

pādapaiḥpuṣpitāgraiścahanyamāno na kampate || 10 ||

tasyagātreṣupatitābhidyanteśataśaśśilāḥ |

pādapāḥpuṣpitāgrāścabhagnāḥpeturmahītale || 11 ||

so'pisainyānisaṅkruddhovānarāṇāmmahaujasām |

mamanthaparamāyattovanānyagnirivotthitaḥ || 12 ||

lohitārdrāstubahavaśśeratevānararṣabhāḥ |

nirastāmpatitābhūmautāmrapuṣpāivadrumāḥ || 13 ||

laṅghayantaḥpradhāvantovānarānāvalokayan |

kecitsamudrepatitāḥkecidgaganamāsthitāḥ || 14 ||

vadhyamānāstutevīrārākṣasena ca līlayā |

sāgaraṃyenatetīrṇāḥpathātenadudruvuḥ || 15 ||

testhalānitadānimnaṃvivarṇamānābhayāt |

ṛkṣāvṛkṣān samārūḍhāḥkecitparvatamāśritāḥ || 16 ||

mamajjurarṇavekecidguhāḥkecitsamāśritāḥ |

nipetuḥkecidaparekecinnaivāvatasthire || 17 ||

kecidbhūmaunipatitāḥkecitsuptāmṛtāiva |

tānsamīkṣyāṅgadobhagnānvānarānidamabravīt || 18 ||

avatiṣṭhatayudhyāmonivartadhvamplavaṅgamāḥ |

bhagnānāṃvo na paśyāmiparigamyamahīmimām || 19 ||

sthānaṃsarvenivartadhvaṅkimprāṇān parirakṣatha |

nirāyudhānāndravatāmasaṅgagatipauruṣāḥ || 20 ||

dārāhyupahasiṣyanti sa vaighātastujīvatām |

kuleṣujātāssarvesmavistīrṇeṣumahatsu ca || 21 ||

kvagacchatabhayatrastāḥharayaḥprākṛtāyathā |

anāryāḥkhaluyadbhītāstyaktvāvīryampradhāvata || 22 ||

vikatthanānivoyāni tadāvaijanasaṃsadi |

tānivaḥkvanuyātānisodagrāṇima hitāni ca || 23 ||

bhīrupravādāśśrūyanteyastujīvatidhikkṛtaḥ |

mārgassatpuruṣairjaṣṭaḥsevyatāntyajyatāmbhayam || 24 ||

śayāmahe'nihatāḥpṛthivyāmalpajīvitāḥ |

duṣprāpambrahmalokaṃvāprāpnuyāmoyudhisūditā || 25 ||

samprāpnuyāmaḥkīrtiṃvānihatvāśatrumāhave |

jīvitaṃvīralokasyamokṣyāmovasuvānarāḥ || 26 ||

na kumbhakarṇaḥkākutsthandṛṣṭavājīvan gamiṣyati |

dīpyamānamivāsādyapataṅgojvalanaṃyathā || 27 ||

lāyanenacoddhiṣṭāḥprāṇān rakṣāmahevayam |

ekenabahavobhagnāyaśonāśaṅgamiṣyati || 28 ||

evambruvāṇantaṃśūramaṅgadaṅkanakāṅgadam |

dravamāṇāstatovākyamūcuḥśūruvigarhitam || 29 ||

kṛtannaḥkadanaṅghoraṅkumbhakarṇenarakṣasā |

na sthānakālogacchāmodayitañjīvitaṃhinaḥ || 30 ||

etāvaduktvāvacanaṃsarvetebhejirediśaḥ |

bhīmambhīmākṣamāyāntandṛṣṭavāvānarayūthapāḥ || 31 ||

dravamāṇastutevīrāaṅgadenavalīmukhāḥ |

sāntvaiścaihanumānaiścatatassarvenivartitāḥ || 32 ||

praharṣamupanītāścavāliputreṇadhīmatā |

ājñāpratīkṣāstasthuścasarvevānarayūthapāḥ || 33 ||

ṛṣabhaśarabhamaindadhūmranīlāḥkumudasuṣeṇagavākṣarambhatārāḥ |

dvividapanasavāyuputramukhyāstvaritatarābhimukhaṃraṇam || 34 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe ṣaṭṣaṣṭitamassargaḥ ||